Ben toprağın dilini küçük yaşta öğrendim. Tarlada emek vermenin, hayvancılıkta her gün yeniden başlamanın ne demek olduğunu da…

Üretimin yanında imalat tarafında; yani işleme, paketleme, markaya dönüştürme süreçlerinde de yer aldım, hala alıyorum. Bugün ise sahada üreticinin derdini dinliyor, bu sesi doğru kanallardan duyurmanın yollarını arıyoruz. İşte tam da bu yüzden Tokat için bir konunun altını özellikle çizmek istiyorum: Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (TDİOSB) artık bir “iyi olur” projesi değil, geleceği kurma zorunluluğudur.

TDİOSB; Tokat’ın üretim gücünü sanayiyle buluşturacak bir vizyondur. Bugün tarımda asıl sorun yalnızca “üretmek” değil; ürettiğini standart, hijyenik, izlenebilir şekilde işleyip katma değer oluşturmak ve bunu marka haline getirmektir. Üretici tarlada kazanamazsa, genç köyde kalmaz. Genç kalmazsa üretim düşer. Üretim düşerse şehirdeki sofranın maliyeti artar. Yani tarımın geleceği, hepimizin geleceğidir.

TDİOSB neyi değiştirir?

Tarıma dayalı ihtisas OSB’lerin en önemli avantajı, dağınık haldeki üretim ve işletmeleri bir ekosistemde toplamalarıdır. Yerleşim alanları içindeki tarımsal işletmelerin şehir dışına taşınmasıyla çevre ve halk sağlığı korunur; üretim süreçleri bir araya gelince kalite, hijyen ve verimlilik artar. Kümelenme ve ihtisaslaşma sayesinde üretici yalnız kalmaz; tedarik, eğitim, veterinerlik, laboratuvar, soğuk zincir, lojistik gibi hizmetlere daha düşük maliyetle ulaşır. En önemlisi de tarım-sanayi entegrasyonu güçlenir: Ürün ham halde kalmaz; işlenir, paketlenir, markalaşır.

Bu aynı zamanda piyasa karşısında üreticiyi güçlendiren bir modeldir. Çünkü ürünün değeri; sadece tarlada değil, depoda, işleme tesisinde, paketlemede ve pazarlama aşamasında oluşur. Tokat’ın yıllardır yaşadığı “üretiyoruz ama hak ettiği değeri alamıyoruz” sorununu kalıcı biçimde çözmek istiyorsak, TDİOSB tam da bu noktaya temas ediyor.

Türkiye’de hedef 100; peki Tokat nerede?

Türkiye genelinde TDİOSB sayısının artırılması hedefleniyor; farklı iller projelerini hazırlayıp yatırım programlarına aldırıyor. Tokat ise onca potansiyeline rağmen hala bu fotoğrafın dışında kalmamalı. Çünkü Tokat’ın tarımsal birikimi, yalnızca rakamlarla değil; binlerce yıllık üretim kültürüyle, verimli ovalarıyla, su kaynaklarıyla, girişimci insanıyla ortada.

Kazova, Erbaa, Niksar ve Zile ovaları; Yeşilırmak ve kollarının beslediği bereketli havzalar. Ürün çeşitliliği güçlü: cevizden kiraza, üzümden domatese, fasulyeden bibere, mısırdan buğdaya kadar geniş bir yelpaze var. Üstelik Tokat, markalaşma konusunda da ciddi bir hikayeye sahip.

Erbaa Katmeri, Erbaa Narince Bağ Yaprağı, Niksar Cevizi, Reşadiye Kırmızı Pezik Turşusu, Tokat Bez Sucuk, Tokat Çöreği, Tokat Ekmeği, Tokat Honçası, Tokat Karayaka Kuzu Eti, Tokat Kebabı, Tokat, Narince Salamura Asma Yaprağı, Tokat Üzüm Tarhanası, Tokat Yağlısı, Turhal Yoğurtmacı, Zile Kömesi ve Zile Pekmezi.

Bunlar; Tokat’ın coğrafi işaretli ürünleri ve bir marka hikayesi. Doğru bir sanayi entegrasyonuyla ulusal pazarda çok daha güçlü hale gelebilir.

Hayvancılık tarafında Karayaka koyunu, manda varlığı ve arıcılık potansiyeli Tokat’ı ayrı bir yere koyuyor. Ama bu potansiyelin “gelire” dönüşmesi için işleme ve pazarlama kaslarının güçlenmesi şart. Tokat artık sadece üretmekle değil; işlemek, paketlemek, markalaştırmak ve ihracat yapmakla büyümek zorunda.

Tokat için ihtisas alanları: 4 güçlü başlık

TDİOSB’yi tek bir kalıba sıkıştırmak zorunda değiliz. Tokat’ın avantajına göre ihtisaslaşmış alanlar oluşturulabilir:

-Su Ürünleri OSB: Mevcut üretim kapasitesinin işleme, paketleme ve ihracatla büyümesi mümkün.

-Sera OSB: Örtü altı üretimde modernleşme ve enerji temelli sera yatırımları Tokat’a yeni bir ölçek kazandırabilir.

-Kesme Çiçek OSB: Erbaa’nın güçlü üretim potansiyeliyle Tokat, kesme çiçekte bir merkez olabilir. Niksar’da yeni açılan 2500 dönüm alan Çiçek OSB için değerlendirilebilir.

-Organize Hayvancılık Bölgesi: Daha önce planlanmış ve altyapısı konuşulmuş alanların yeniden canlandırılması; yem, süt, et ve yan ürünlerde entegre tesislerle büyük bir sıçrama yaratır.

Bu dört başlık; Tokat’a istihdam, katma değerli üretim, marka gücü ve ihracat kapısı demektir. Hele ki gençler için…

Çünkü TDİOSB, sadece “tarım” değil; aynı zamanda teknoloji, lojistik, kalite yönetimi, gıda mühendisliği, e-ticaret gibi pek çok alanda yeni iş alanları doğurur.

Bu mesele bir partinin, bir kurumun ya da bir kişinin meselesi değil. Tokat’ın ortak geleceği. Yerel yönetimler yer seçimi ve planlama tarafında öncülük etmeli; üniversite bilimsel-teknik destek vermeli; ticaret ve sanayi odaları yatırımcıyı bir araya getirmeli; ziraat odaları ve birlikler örgütlenmeyi güçlendirmeli; sivil toplum ve basın toplumsal farkındalığı büyütmeli.

Tokat’ın bereketli toprakları da var, çalışkan insanı da… Şimdi ihtiyaç duyduğumuz şey; bu gücü planlı, entegre ve katma değer üreten bir yapıya dönüştürmek. TDİOSB tam olarak bunun adıdır.

Tokat’ın geleceği için bu sese kulak vermeliyiz.

Çünkü Tokat, TDİOSB’yi fazlasıyla hak ediyor.