Dünya diplomasisi, devasa delegasyonlar, yüzlerce özel jet ve pırıltılı sunumlarla Antalya’da toplandı. Birleşmiş Milletler ’in en büyük iklim zirvesi olan COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Türkiye’nin ev sahipliğinde "Uygulama COP ’u" sloganıyla kapılarını açtı.

Peki, 100’den fazla liderin, binlerce bürokratın ve küresel sermaye aktörünün katıldığı bu dev organizasyon masaya yatırılırken, masanın altında kalan acı gerçeklerimiz neler? Dünyaya "yeşil dönüşüm" vaatleri sunulurken; kendi toprağında, suyunda, bacasında ve sofrasında yaşanan ekolojik ve sosyal yıkımlarla yüzleşmeyen bir anlayışın bu zirveye ev sahipliği yapması ne kadar inandırıcı?

1. Masada "Sıfır Atık" Nutukları, Sahada Çöp İthalatı Çelişkisi

Zirvede döngüsel ekonomi ve sıfır atık masalları anlatılırken, madalyonun diğer yüzü oldukça karanlık.

Çin’in 2017-2021 yılları arasında katı atık ithalatına kapsamlı yasaklar getirmesinin ardından, gelişmiş ülkelerin plastik çöpleri yeni güzergahlar aradı.

Avrupa Komisyonu’nun 18 Eylül 2026 tarihli değerlendirmesine göre Avrupa Birliği, 2025 yılında yaklaşık 1,4 milyon ton plastik atık ihraç etti ve bunun 510 bin tonunu Türkiye’ye gönderdi. Türkiye, AB’nin plastik atık ihracatında en büyük OECD destinasyonu (ürün veya hizmetlerin Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü üyesi ülkelere ihraç edilmesini, ifade eden ticari ve lojistik bir terimdir) konumunda.

Üstelik Avrupa Komisyonu, Türkiye'deki plastik atık yönetimine ilişkin değerlendirmesinde üç önemli eksikliğe dikkat çekiyor:

  • Atıkların üretimi ve işlenmesine ilişkin verilerde şeffaflık eksikliği.
  • İthal atıkların çevresel zarara yol açmasını önleyen mevzuatın uygulamasına ilişkin yetersiz bilgi.
  • Plastik atık yönetimindeki yetki ve sorumlulukların netliği konusunda belirsizlikler.

Kendi evinin atığını yönetmekte zorlanırken başka ülkelerin çöpünü "hammadde" kılıfıyla toplamak, hangi çevre politikasıyla açıklanabilir?

2. Aliağa Faciası: İnsan Hayatının Korunmadığı Düzeni "Yeşil" Aklayabilir mi?

COP31’in kapılarını açtığı 9 Kasım günü İzmir Aliağa’dan gelen haber, sanayi ve denetim politikalarımızın acı tablosunu gözler önüne serdi. HABAŞ demir-çelik fabrikasında meydana gelen patlamada, Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı’nın açıklamasına göre 17 işçi hayatını kaybetti, 15 işçi yaralandı.

İklim krizine karşı mücadele yalnızca karbon salınımını azaltmak değildir; sağlıklı çevre, güvenli çalışma koşulları ve insan yaşamının korunması sürdürülebilirliğin ayrılmaz parçasıdır.

Bir tarafta Antalya’da iklim dayanıklılığı konuşulurken, diğer tarafta denetimsizlik kurbanı işçilerin can güvenliğinin sağlanamadığı bir sanayi düzeni en büyük çelişkidir.

3. Pestisit Skandalları ve Gıda Güvenliği Krizi

Zirvenin en kritik ama en az ses getirilen başlıklarından biri gıda güvenliği.

Avrupa Birliği’nin gıda güvenliği bildirimlerini derleyen RASFF verilerine göre (Gıda ve Yem İçin Hızlı Alarm Sistemi), 2020-2025 döneminde Türkiye menşeli gıdalar hakkında toplam 2.734 bildirim yapıldı. Greenpeace Türkiye’nin 2025 yılı değerlendirmesinde ise sadece bir yılda Türkiye menşeli ürünler hakkında 105 pestisit bildirimi bulunduğu ve bunların 51’inin sınır reddiyle sonuçlandığı belirtiliyor.

Avrupa pazarına giden ürünlerde pestisit kalıntısı nedeniyle sınır dışı edilen gıdalar bir yana, iç pazarda halkın sağlıklı ve güvenilir gıdaya erişim mücadelesi ortadadır.

Tarımda su kaynaklarının vahşi sulamayla tüketildiği, pestisit denetimlerinin kâğıt üzerinde kaldığı bir ülkede gıda güvenliği masalları anlatmak, gerçeği örtbas etmekten başka bir şey değildir.

4. Vahşi Madencilik, Filtresiz Santraller ve "Greenwashing" (Yeşil Aklama) Sponsorları

İklim krizinin en önemli nedenlerinden biri fosil yakıt kullanımı.

Kömürle çalışan termik santraller, yalnızca karbon salımı açısından değil, hava kirliliği ve halk sağlığı bakımından da önemli riskler taşıyor.

OECD'nin (Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü) 2025 Türkiye değerlendirmesinde, PM2.5 partikül kirliliğinin erken ölümler üzerindeki etkisine ve kömürlü elektrik santrallerinin yarattığı ekonomik ve toplumsal maliyetlere dikkat çekiliyor.

Anadolu’nun dört bir yanı Erzincan İliç’teki facianın izleri silinmeden siyanürlü altın arama faaliyetlerine, orman kıyımlarına ve HES projelerine teslim edilmiş durumda. OECD’nin 2025 Türkiye değerlendirmesinde PM2.5 partikül kirliliğinin erken ölümler üzerindeki yıkıcı etkisi vurgulanırken, filtresiz termik santrallerin yarattığı halk sağlığı tehditleri hala ortada duruyor.

Dahası, COP31’in resmi ortak ve destekçi listelerine baktığımızda karşımıza Cengiz Holding, Limak, IC Holding, Rönesans gibi dev gruplar çıkıyor.

Cerattepe’den Akbelen’e kadar çevre katliamlarıyla anılan projelerin aktörleri, bu zirvede "iklim destekçisi" sıfatıyla boy göstererek klasik bir greenwashing (yeşil aklama) faaliyeti yürütüyor.

Hiçbir sponsorluk, geçmişteki ekolojik tahribatların ve orman kıyımlarının üzerini örtemez.

5. Uçak Filoları ve Hayvancılığı Hedef Tahtasına Oturtan Küresel Lobiler

Zirvenin bir diğer ironisi ise karbon ayak izi.

Peki, iklim krizine karşı mücadele çağrısı yapan bu organizasyonların kendisi ne kadar karbon üretiyor?

2026 yılında yayımlanan ve COP1'den COP29'a kadar taraf ve gözlemci ülke delegelerinin hava yolculuklarını inceleyen bir bilimsel araştırma, 1995-2024 döneminde bu seyahatlerden kaynaklanan emisyonların toplamını yaklaşık 710 bin ton CO₂ eşdeğeri olarak hesapladı. Araştırmaya göre COP29'daki delegasyon uçuşlarının tahmini emisyonu 76.931 ton CO₂ eşdeğerine ulaştı.

Ayrıca küresel iklim politikalarında faturanın fosil yakıt devlerinden kaçırılarak doğrudan tarım ve geleneksel hayvancılığa kesilmesi dikkat çekicidir. Metan gazı bahanesiyle meraya dayalı küçük aile işletmeleri tasfiye edilmekte; laboratuvar üretimi yapay et ve yapay süt projeleriyle küresel gıda tekellerine yeni pazarlar açılmaktadır. Gıda egemenliğimiz, patentli teknoloji şirketlerinin ellerine terk edilmektedir.

Yapay Et, Yapay Süt ve Hayvancılığın Hedefe Konması

Zirvelerin arkasındaki küresel lobi faaliyetlerinin en somut göstergesi, hayvancılığın doğrudan "karbon salınımı ve iklim tehdidi" ilan edilerek hedef tahtasına oturtulmasıdır.

COP1’den COP29’a kadar uzanan süreçte sanayi ve enerji devlerinin fosil yakıt sorumluluğu örtbas edilmeye çalışılırken; son dönemde faturanın tarım ve geleneksel hayvancılığa kesildiği görülüyor.

Dünya pazarında fonlanan yapay et, yapay süt ve alternatif protein ürünleri, iklim mücadelesinden ziyade küresel gıda tekellerinin yeni pazar arayışıdır. Geleneksel ve meraya dayalı hayvancılık tasfiye edilerek insanlık, birkaç biyoteknoloji devinin laboratuvar üretimi gıdalarına mahkûm edilmek istenmektedir.

COP1 döneminde konuşulan doğal ekosistem dengesi, bugün COP31 ile birlikte yerini şirketlerin patentli gıda teknolojilerine bırakmış durumdadır.

Sonuç: Kendi Evinde Temizlik Yapmayan Dünya’ya Evi Temizleyemez

Türkiye’nin uluslararası diplomaside rol alması ve ev sahipliği yapması şüphesiz önemlidir. Ancak kendi ormanını madene peşkeş çeken, akarsularını HES’lere boğduran, sanayide denetimsizliğe göz yuman ve halkına pestisitli gıdayı reva gören bir idari anlayışın "küresel iklim liderliği" iddiası havada kalmaya mahkûmdur.

COP31, sadece küresel kodamanların ve yeşil aklamacı sponsorların ağırlandığı bir organizasyon olmaktan öteye geçmek istiyorsa; ilk önce bu topraklardaki vahşi madenciliğe, filtresiz santrallere ve ekolojik talana dur denilmelidir. Aksi takdirde, Antalya’da imzalanan süslü metinler, kuruyan göllerimizin ve zehirlenen topraklarımızın üzerinde sadece birer kağıt parçası olarak kalacaktır.