COP31’de tarım ve gıda güvenliği müzakerelerinde beklenen somut ilerleme sağlanamadı.
2022’de COP27’de başlatılan Şarm el-Şeyh Ortak Tarım ve Gıda Güvenliği Çalışması (SJWA) kapsamında uzlaşma sağlanamazken, kasım ayında yayımlanan taslak sonuç belgesi sürecin 2027’de devam etmesini öngördü.
Kritik sorun şu: İklim krizi tarımsal üretimi bugün tehdit ederken, uluslararası müzakereler somut uygulama ve finansman konusunda sonuç üretemiyor. Çiftçinin ihtiyacı yeni raporlar değil, tarlasına ulaşan çözümlerdir.
Dört yıllık çalışma, neden sonuç vermedi?
SJWA, tarım ve gıda güvenliğini iklim politikalarının merkezine taşımayı amaçlıyordu. Çalıştaylar düzenlendi, raporlar hazırlandı; ancak uygulama ve finansman konusunda beklenen uzlaşma sağlanamadı. Ülkelerin ekonomik çıkarları, üretim politikaları ve yeni mali yükümlülükler konusundaki anlaşmazlıkları, ortak kararların önündeki engeller arasında yer aldı.
FAO’nun 2024 verilerine göre tarım-gıda sistemleri küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 35’ini oluşturuyor. Bu oran yalnızca tarımsal üretimi değil, girdi üretiminden taşımaya kadar farklı aşamaları da kapsıyor. Dolayısıyla iklim politikalarında tarım-gıda sistemlerinin önemi tartışmasızdır. Asıl mesele bu önemin somut hedeflere ve finansmana dönüştürülmesidir.
UNFCCC’nin yayımladığı taslak sonuç belgesi, SJWA sürecinin 2027’de sürdürülmesini öngörüyor. Ancak taslak ile nihai karar birbirine karıştırılmamalı; kabul edilmiş nihai metin üzerinden ayrıca doğrulama yapılmalıdır.
Türkiye ne yapmalı?
Türkiye’nin COP31 ev sahipliği, tarım ve gıda güvenliğini uluslararası gündemde öne çıkarmak için önemli bir fırsattı. Türkiye’nin müzakerelerde yeterince girişimde bulunmadığı yönünde kesin hüküm vermek için somut önerilerin ve diplomatik girişimlerin incelenmesi gerekir. Buna karşılık, ulusal düzeyde atılması gereken adımlar açık:
Su ve toprak: Havza bazlı yönetim ve su tasarrufu yatırımları güçlendirilmeli.
Erken uyarı: Kuraklık, don, sel ve aşırı sıcaklık riskleri üreticiye zamanında bildirilmeli.
Finansman: İklim uyum desteklerinin bütçesi, gerçekleşen harcamaları ve sonuçları açıklanmalı.
Üreticinin korunması: Küçük çiftçilerin sigorta ve risk yönetimi araçlarına erişimi artırılmalı.
Hesap verebilirlik: Her programın sorumlusu, bütçesi, takvimi ve ölçülebilir hedefleri belirlenmeli.
Sonuç: Beklemek değil, harekete geçmek zamanı
COP31’deki tıkanıklık, uluslararası iklim diplomasisinin tarım alanında uygulama ve finansman sorunlarını aşamadığını gösteriyor. Ancak Türkiye, çözüm için 2027’yi bekleyemez. Su yönetiminden erken uyarı sistemlerine, üretici desteğinden iklim yatırımlarına kadar ulusal politikalar somut sonuçlar üretmelidir.
Tarımın başarısı açıklamalarla değil; çiftçinin üretimini sürdürebilmesi, suyun ve toprağın korunması ve gıda güvenliğinin güçlenmesiyle ölçülür. Çiftçi bekleyemez. İklim krizi takvimi ertelenemez.