2027 tarımsal desteklerinde katsayı ve birim tutarlar yükseltildi. Ancak birim desteğin artması, çiftçiye ayrılan toplam destekleme kaynağının aynı oranda arttığı anlamına gelmiyor. Asıl soru şu: 2027'de çiftçiye toplam kaç lira destek ödenecek ve artan birim desteklerin finansmanı nasıl sağlanacak?
****Çiftçiler, tarımsal desteklere ayrılan bütçenin yükselip yükselmediğini merak etmektedir. Sosyal medyada yer alan bazı paylaşımlar, destek katsayısı ve birim tutarlardaki artışı toplam bütçe artışı gibi sunarak kafa karışıklığına yol açmaktadır.
****06 Eylül 2026 tarihli ve 33362 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Orta Vadeli Program (2027-2029) ile Tarım ve Orman Bakanlığı bütçe tavanı yaklaşık 541,8 milyar TL’den 383 milyar TL’ye gerilemiştir. Bu, yaklaşık yüzde 29’luk bir azalmaya karşılık gelmektedir. Çiftçi desteklerinin yer aldığı cari transfer ödeneği ise yaklaşık 242 milyar TL düzeyinde kalmış, anlamlı bir artış öngörülmemiştir.
****08 Eylül 2026 tarihli ve 33364 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararlarıyla (Karar Sayısı: 11781 ve 11782) bitkisel ve hayvansal üretim desteklerinde katsayı ve birim tutarlar güncellenmiştir. Bu kararlar bütçe tavanını değiştirmemektedir.
Örneğin 2026 üretim yılı için dekar başına destek katsayı değeri 310 TL’den 367 TL’ye yükseltilmiş, 2025 yılındaki 244 TL’ye göre yüzde 50,4’lük bir artış sağlanmıştır. Hayvancılıkta buzağı desteği 2.000 TL’ye, kuzu ve oğlak desteği 430 TL’ye, çoban desteği 116 bin 100 TL’ye çıkarılmıştır.
****Birim destek tutarlarının artması, toplam ödeneğin aynı kalması veya gerilemesi durumunda uygulamada yararlanıcı sayısının veya kapsamın daralması riskini beraberinde getirebilir. Bu nedenle birim tutar artışı tek başına bütçe artışı anlamına gelmez.
****Bakan İbrahim Yumaklı, düzenlemelerin artan girdi maliyetleri karşısında üreticinin yükünü hafifletmeyi ve destekleri planlı hale getirmeyi amaçladığını belirtmiştir. Ancak açıklamada toplam kaynak miktarı, yararlanacak üretici sayısı, ödemelerin ne zaman yapılacağı ve desteklerin gübre, mazot, yem gibi girdilerdeki artışın ne kadarını karşılayacağına dair somut veriler yer almamaktadır. Daha önce açıklanan tutarların sonradan güncellenmesi de öngörülebilirlik iddiasını zayıflatmaktadır.
****5488 sayılı Tarım Kanunu, tarımsal destekleme için bütçeden ayrılacak kaynağın gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 1’inden az olamayacağını hükme bağlamaktadır. Mevcut öngörüler itibariyla bu oranın altında kaldığı görülmektedir. Nominal artışların enflasyon ve girdi maliyetleri karşısındaki reel etkisi de netleşmemiştir.
****Kararlarda uzaktan algılama ve yerinde tespit gibi kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi, beyan ile fiili üretim arasındaki uyumu artırmayı amaçlamaktadır. Bu düzenleme olumlu karşılanabilir. Ancak toplam kaynak artmadan birim tutarların yükseltilmesi, daha seçici bir ödeme sürecini de doğurabilir.
****Sonuç olarak birim desteklerdeki güncelleme nominal bir iyileşme sağlamaktadır. Toplam bütçe tavanı, yasal oran ve maliyet karşılama kapasitesi birlikte değerlendirildiğinde, açıklanan artışların bütüncül etkiyi tek başına yansıtmadığı anlaşılmaktadır. Üreticiler, hesaba yatacak net tutarın, ödeme takviminin ve maliyetin ne kadarını karşılayacağının açıkça paylaşılmasını beklemektedir.
****Tarımsal destek katsayısını ve destek miktarındaki artışı müjde gibi vermek doğru değildir. Çiftçiye müjde vermek isteyenler bunun yanında 2027 yılında değişmeyen aynı kalan destekleme bütçesindeki artışı da sağlamalıydı.
****Bu konuları paylaştığım, BİLGE TARIMCI Ahmet Amca güldü. Seçim geliyor galiba.. Seçim gelirken böyle müjdeler verilir, dedi.
