HABER MERKEZİ / Tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci, Mart ayı dünya sığır eti fiyatları üzerinden Türkiye’deki et tartışmalarına yeni bir boyut kazandırdı. Mart ayında dünya piyasalarında sığır etinin kilogram fiyatının 8,21 dolar olarak gerçekleştiğini belirten Kahveci, bu rakamın "ucuz et" algısı oluşturmak için manipüle edilmesine karşı sert uyarılarda bulundu.
Kahveci’nin analizine göre, limandaki 8 dolarlık fiyat ile kasaptaki "taze kuşbaşı" fiyatı arasında uçurum yaratan teknik ve mali süreçler görmezden geliniyor.
8,21 Dolarlık Etin Gerçek Yolculuğu
Dünya piyasalarındaki bu fiyatın Türkiye'deki perakende fiyatıyla kıyaslanamayacağını belirten Kahveci, şu kritik detayların altını çizdi:
Dondurulmuş, Taze: Dünya fiyatı (8,21 $), Yeni Zelanda menşeli, %90 yağsız ve dondurulmuş sanayi tipi etin liman varış (CIF) fiyatıdır. Oysa tüketici markette "taze" et talep etmektedir.
İşleme ve Kayıp: Limandan alınan dondurulmuş blok etlerin çözündürülmesi, işlenmesi, sinirlerinden arındırılması ve "kuşbaşı" formuna getirilmesi sırasında ciddi bir ağırlık kaybı (fire) ve işçilik maliyeti oluşmaktadır.
Lojistik ve Gümrük: CIF fiyatı sigorta ve nakliyeyi kapsasa da, liman sonrası iç nakliye, soğuk zincir muhafaza maliyetleri ve varsa gümrük vergileri bu rakamı hızla yukarı çekmektedir.
"Yerli Çiftçinin Motivasyonu Mahvediliyor"
Ergin Kahveci, limandaki dondurulmuş et fiyatını, kasaptaki taze perakende fiyatıyla doğrudan kıyaslayan yaklaşımın art niyetli olduğunu savundu. Kahveci, bu tür kıyaslamaların kamuoyunda yanlış bir algı yaratarak yerli üreticinin moralini bozduğuna dikkat çekti:
"Limandan alıp, işleyip, kıymalık olan dünya fiyatını kuşbaşı ete çevirmeden konuşmak sadece gündem yaratmaktır. Bu durum, medyada yerli çiftçilerin moral ve motivasyonunu mahvederken iş yapmış gibi görünmekten başka bir şey değildir."
Maliyet Hesabı Neden Tutmuyor?
Analizde, 8,21 dolarlık (yaklaşık 265-270 TL) ham maddenin perakende kuşbaşına dönüşme süreci şöyle özetleniyor:
- Hammadde: 8,21 $ (CIF Liman)
- Fire ve İşleme: Kemiksiz etten kuşbaşına geçişte yaşanan %15-20'lik kayıp ve işçilik.
- Perakende Payı: Kira, enerji, ambalaj ve market kar marjı.
Bu kalemler eklendiğinde, limandaki "ucuz" görünen etin, rafa çıktığında yerli üretim maliyetlerine yaklaştığı ve ithalatın kalıcı bir çözüm sunmadığı vurgulanıyor.
