Ortadoğu’da patlak veren çatışmalar küresel gıda ticaretinde ilk etkisini kırmızı et piyasasında göstermeye başladı. Avustralya’dan Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Suudi Arabistan’a gönderilen soğutulmuş kuzu karkasları ile tahıl yemli sığır etlerinin önemli bir kısmı, limanların kapanması ve hava sahasının durması nedeniyle yolda kaldı.
Bölge, Avustralya’nın koyun eti ihracatının yaklaşık yüzde 10’unu, sığır eti ihracatının ise yüzde 3-4’ünü oluşturuyor. Özellikle raf ömrü kısa olan soğutulmuş et ürünlerinde birkaç günlük gecikmenin bile ciddi ekonomik kayıplara yol açabileceği belirtiliyor.
Krizin büyümesinde en kritik faktörlerden biri de enerji piyasası oldu. Hürmüz Boğazı’nda taşımacılığın aksamasıyla petrol fiyatları hızla yükselirken, bu durum yakıt ve gübre maliyetlerini de yukarı çekti. Uzmanlar, enerji maliyetlerindeki artışın yalnızca et ticaretini değil, tarımsal üretim maliyetlerini de artırabileceğine dikkat çekiyor.
Sektör temsilcilerine göre, çatışmaların uzaması halinde canlı hayvan gemilerinin rotalarının değişmesi, hava kargo taşımacılığının daralması ve yüksek kaliteli et ürünlerinin alternatif pazarlara yönlendirilmesi gündeme gelebilir. Bu durum küresel et piyasasında fiyat dalgalanmalarına neden olabilir.
Uzmanlar, yaşanan gelişmelerin Türkiye açısından da dikkatle izlenmesi gerektiğini vurguluyor. Çünkü enerji, gübre ve yem maliyetlerinde yaşanabilecek artışlar, dolaylı olarak hayvancılık sektörünün maliyet yapısını etkileyebiliyor. Küresel ticarette yaşanan aksaklıklar ise hem ithalat hem de fiyat dengeleri üzerinde belirleyici olabiliyor.
Sektörde yapılan değerlendirmelerde, son gelişmelerin tarım ve gıda piyasalarında “arz güvenliği” ve “pazar çeşitliliği” konularının önemini bir kez daha ortaya koyduğu ifade ediliyor. Çatışmanın süresi ve bölgedeki lojistik hatların ne kadar süreyle aksayacağı ise önümüzdeki dönemde piyasaların seyrini belirleyecek en kritik unsur olarak görülüyor.
