Haber Merkezi / Kırmızı et piyasasında arz güvenliğini sağlamak ve küçük/orta ölçekli besicilerin atıl kapasitelerini üretime kazandırmak amacıyla hazırlanan dev proje; ESK'nin sözleşme şartı olarak istediği 1,5 milyon liralık teminat nedeniyle tıkandı. Büyük işletmelere kıyasla çok daha uygun fiyatlı canlı hayvan ve enflasyon korumalı kesim garantisi sunulmasına rağmen, küçük üreticiler yüksek teminat yükünü karşılayamadığı için sözleşme imzalayamıyor.
Küçük Besiciye 310 TL, Büyük İşletmeye 420 TL: Dev Avantaj Kağıt Üzerinde Kaldı
Küçük ölçekli besicileri (200 baş altı kapasite) kapsayan duyuruya göre, başvuran ve onay alan her üreticiye 30'ar baş ithal besilik sığır teslim edilmesi planlanmıştı.
Bu projenin en büyük avantajı küçük üreticiye sağlanan dev maliyet desteğiydi:
200 baş üzeri büyük kapasiteli işletmelere ithal besilik hayvanlar 420 TL/Canlı Kg seviyesinden verilirken, küçük ve orta ölçekli besiciye 310 TL/Canlı Kg + KDV gibi son derece uygun bir fiyattan sunuldu.
Üstelik besicinin en az 4 ay (120 gün) bakıp besleyeceği bu hayvanlar için ESK, en fazla 9. ayın sonunda (121–270. günler arası) 600 TL/Kg (KDV Hariç) karkas geri alım fiyatı ve enflasyon (Yİ-ÜFE) oranında aylık güncelleme garantisi verdi.
Ancak tüm bu cazip şartlara ve devlet desteğine rağmen, ESK’nin sözleşme aşamasında şart koştuğu 1,5 milyon TL’lik teminat mektubu veya nakit teminat zorunluluğu, sermayesi kısıtlı olan küçük üreticiler için aşılması imkansız bir engel oluşturdu.
Sözleşme İmzalama Oranı %5 ile %30 Arasında Kaldı
Sektörden edinilen bilgilere göre, ithal besilik hayvana başvurup onay alan üreticilerin sözleşme imzalayabilme oranları bölgesel olarak dip yaptı:
Bazı bölgelerde sadece %5,
Bazı bölgelerde %10,
En yüksek katılımın sağlandığı bölgelerde bile en fazla %30 üretici sözleşme imzalayabildi.
Geri kalan üreticiler ise başvuru hakkı kazanmalarına ve büyük fiyat avantajına rağmen istenen 1,5 milyon TL'lik teminatı sağlayamadıkları için masaya oturup imza atamadı.
Sözleşme Şartlarındaki Teminat ve Fiyatlandırma Detayları
Yayımlanan resmi duyuruda yer alan ve besiciyi bağlayan finansal koşullar şu şekilde öne çıkıyor:
1,5 Milyon TL’lik Teminat Şartı (Madde 7): ESK, teslim edilecek 30 baş hayvan için üreticiden hayvan başına ayrı ayrı olmak üzere toplamda yaklaşık 1,5 milyon TL'ye denk gelen banka teminat mektubu ya da nakit teminat istiyor. Bu teminat mektuplarının en az 15 ay geçerli olması şart koşuluyor.
Peşin Ödeme ve Yİ-ÜFE Artışı (Madde 2-4): Canlı kg satış fiyatı 310 TL + KDV olan hayvanların bedeli peşin ödeniyor ve satış fiyatı her ay TÜİK Yİ-ÜFE oranında güncelleniyor.
Enflasyon Korumalı Kesim Garantisi (Madde 3-4): ESK'ye kestirilecek hayvanların karkas geri alım başlangıç fiyatı 600 TL/Kg olarak uygulanacak. Bu fiyata her ay Yİ-ÜFE değişim oranının %85'i (0,85 katsayısı) kümülatif olarak ekleniyor. Endeks negatif çıksa dahi fiyatta indirim yapılmıyor.
Ağır Yaptırımlar: Belirtilen sürede ESK'ye teminatı sunamayan besicilerin sözleşmeleri tek taraflı feshedilerek hakları iptal ediliyor.
"Fiyat Çok İyi Ama 1,5 Milyon Liralık Teminatı Karşılayamıyoruz"
Et fiyatlarındaki yükselişi dizginlemek ve küçük besiciyi korumak için sunulan bu modelin teminat engeline takılması besicileri mağdur etti. Üreticiler duruma şu sözlerle tepki gösteriyor:
"Devletimiz büyük işletmeye 420 liraya verdiği hayvanı bize 310 liradan veriyor, üstüne 600 liradan enflasyon korumalı alım garantisi sunuyor. Ancak ESK bizden 30 baş hayvan için toplamda 1,5 milyon liralık teminat istiyor. Küçük üreticinin bu miktarda bir teminatı veya nakdi hazır etmesi imkansız. Fırsat ayağımıza kadar geldi ama teminat şartı yüzünden sözleşme imzalayamıyoruz."
Üreticiler, projenin kağıt üzerinde kalmaması ve et piyasasında hedeflenen fiyat istikrarının sağlanabilmesi için ESK'nin küçük üreticilerin omuzundaki bu teminat yükünü hafifletecek esneklikler getirmesini talep ediyor.
