Haber Merkezi / Türkiye’de yağlık ayçiçeği hasadının devam ettiği bir dönemde alınan ithalat kararları üreticinin gündemine oturdu. İç piyasada ayçiçeği fiyatları yukarı yönlü hareket ederken ithalatla ilgili peş peşe atılan adımlar fiyatların yönünü tersine çevirdi.
Ağustos ayında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile sanayicinin yeterli ham madde temin edebilmesi gerekçe gösterilerek yağlık ayçiçeği tohumu ithalatında uygulanacak gümrük vergisine ilişkin takvim değiştirildi. Yüzde 20 olan gümrük vergisinin yüzde 12’ye düşürüleceği tarih 30 Kasım’dan 1 Ekim’e çekildi.
Böylece düşük vergili ithalatın önü, daha önce belirlenen takvimden iki ay önceden açılmış olacak.
TMO 12 BİN TON AYÇİÇEK YAĞI İTHALATI İÇİN İHALEYE ÇIKTI
Üreticinin tepkisini artıran ikinci gelişme ise Toprak Mahsulleri Ofisi’nin 12 bin ton ayçiçek yağı ithalatı için ihale düzenlemesi oldu.
Hasadın devam ettiği ve yerli ürünün piyasaya yoğun şekilde girdiği bir dönemde TMO’nun ayçiçek yağı ithalatına yönelmesi, iç piyasadaki fiyat beklentilerini de etkiledi.
İthalat kararının ardından yağlık ayçiçeği fiyatlarında aşağı yönlü hareket yaşanırken, üreticiden alım yapan kuruluşların fiyatlarına da bu düşüş yansıdı.
ÇUKOBİRLİK 35,5 LİRADAN BAŞLADI, PİYASA 39 LİRAYA KADAR ÇIKTI
Çukobirlik 2026 ürünü yağlık ayçiçeği alımlarına yüzde 44 yağ oranındaki ürün için kilogram başına 35,5 TL fiyat açıklayarak başlamıştı.
Hasadın ilerleyen döneminde piyasadaki fiyatların yükselmesiyle birlikte Çukobirlik’in alım fiyatı da 39 TL/kg seviyesine kadar çıktı.
Ancak TMO’nun 12 bin ton ayçiçek yağı ithalatı için ihaleye çıkmasının ardından piyasada başlayan geri çekilme Çukobirlik fiyatına da yansıdı. Birlik, yüzde 44 yağ oranındaki yağlık ayçiçeği alım fiyatını 38 TL/kg seviyesine çekti.
Böylece yukarı yönlü seyreden fiyatlarda hasat devam ederken ilk geri adım gelmiş oldu.
KONYA ŞEKER DE ALIM FİYATINI 2 LİRA DÜŞÜRDÜ
Fiyatını aşağı yönlü revize eden bir diğer önemli alıcı ise Konya Şeker oldu.
Konya Şeker’in yağlık ayçiçeğinde kilogram başına 37,5 TL’ye kadar çıkan alım fiyatı 35,5 TL’ye indirildi. Böylece alım fiyatında kilogram başına 2 TL düşüş yaşandı.
Bu düşüş ton başına hesaplandığında üreticinin gelirinde 2 bin TL’lik fark anlamına geliyor.
TRAKYA BİRLİK HENÜZ FİYAT AÇIKLAMADI
Türkiye’nin en önemli yağlık ayçiçeği alıcılarından Trakya Birlik ise 2026 ürünü için alım fiyatını henüz açıklamadı.
Özellikle Trakya’da hasadın ilerlemesi nedeniyle üreticinin gözü Trakya Birlik’in açıklayacağı fiyat ve ödeme koşullarına çevrilmiş durumda.
HASAT DÖNEMİNDE İTHALAT KARARI ÜRETİCİNİN TEPKİSİNİ ÇEKTİ
Ayçiçeği üreticisinin asıl tepkisi ise ithalatın zamanlamasına yönelik.
Türkiye’nin yağlık ayçiçeği ve ham yağda ithalata ihtiyaç duyduğu bilinirken üretici, ithalat kararlarının yerli ürünün hasat edildiği dönemde devreye alınmasının fiyatları baskıladığı görüşünde.
Yağlık ayçiçeği tohumu ithalatında düşük gümrük vergisinin uygulanacağı tarihin 1 Ekim’e çekilmesi ve hemen ardından TMO’nun 12 bin ton ayçiçek yağı ithalatı için harekete geçmesi, piyasadaki fiyat beklentilerini aşağı yönlü etkiledi.
Ortaya çıkan tablo üreticinin dikkat çektiği soruyu da yeniden gündeme getirdi: İthalat ihtiyacı varsa bunun zamanlaması neden yerli üreticinin ürününü sattığı hasat dönemine denk geliyor?
İTHALAT KARARININ ARKASINDA 5 LİTRELİK YAĞ FİYATI MI VAR?
TMO’nun 12 bin tonluk ayçiçek yağı ithalatının gerekçesine ilişkin dikkat çeken bir iddia da sektör kulislerinde dile getiriliyor.
Edinilen bilgilere göre, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın iç piyasada 5 litrelik ayçiçek yağı fiyatının 500 TL’nin üzerine çıkmaması yönündeki yaklaşımının, piyasaya yönelik alınan tedbirlerde etkili olduğu belirtiliyor.
Ancak tüketici fiyatlarını frenlemek amacıyla atıldığı belirtilen adımların maliyetinin hasat döneminde ürününü satan çiftçiye çıkması üreticilerin tepkisine neden oldu.
Ayçiçeğinde önümüzdeki günlerde fiyatların nasıl seyredeceğinde TMO’nun ithalat süreci, düşük vergili ithalatın 1 Ekim’de başlaması ve Trakya Birlik’in açıklayacağı alım fiyatı belirleyici olacak.
