Haber Merkezi / Küresel pamuk piyasalarında üretim dengeleri altüst olurken, Türkiye pamuk ve tekstil sektörü tarihinin en zorlu süreçlerinden birini yaşıyor. USDA Foreign Agricultural Service (FAS) tarafından yayımlanan Kasım 2026 Pamuk Raporu verilerine göre, küresel pamuk üretimi bir önceki aya göre 500 bin balya düşürülerek 117,5 milyon balyaya geriledi.
USDA Foreign Agricultural Service (FAS) tarafından yayımlanan raporu inceleyen Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, iç piyasa ile ithal pamuk arasındaki maliyet uçurumuna ve çiftçinin tarladan kaçış nedenlerine dikkat çekti.
"İç üretimin 446 bin tona gerilemesiyle iplik sanayimizin hammadde ihtiyacında dışa bağımlılık oranı %75’e ulaştı. 50 TL’yi aşan dolar kuruyla bu kadar yüksek ithalat, sanayiciyi de çiftçiyi de çıkmaza sürüklüyor."
KÜRESEL REKOLTE DÜŞÜYOR, TÜRKİYE İTHALATTA REKORA KOŞUYOR
Ergin Kahveci’nin aktardığı verilere göre, 2026/27 sezonunda küresel pamuk üretimi 500 bin balya gerileyerek 117,5 milyon balyaya indi. Hindistan, Arjantin ve ABD ile birlikte Türkiye de üretim düşüşünün yaşandığı ana ülkeler arasında yer aldı.
Türkiye’ye ilişkin tablonun son derece kaygı verici olduğunu belirten Kahveci, şu detaylara dikkat çekti:
Ekim Alanı: Türkiye'de pamuk ekim alanları 10 bin hektar azalarak 265 bin hektara geriledi.
Üretim: Yıllık rekolte beklentisi 350 bin balya düşüşle 2,05 milyon balyaya (446 bin ton) çekildi.
İthalat Yükü: İplik fabrikalarının yıllık 6,8 milyon balyalık (1,48 milyon ton) ihtiyacını karşılamak amacıyla ithalat tahmini 5,3 milyon balyaya (1,15 milyon ton) çıkarıldı.
Dev Fatura: Dolar/TL kurunun 50,23 TL eşiğini aştığı koşullarda 5,3 milyon balyalık ithalatın ekonomiye faturası 2,29 milyar Dolar (yaklaşık 115 milyar TL) olacak.
ÇİFTÇİ NEDEN EKİMDEN KAÇIYOR? KAHVECİ MATEMATİĞİNİ AÇIKLADI
Ergin Kahveci, üreticinin maliyet kıskacında ezildiğini ve kütlü pamuk alım fiyatlarının maliyeti karşılamadığını randıman hesaplarıyla ortaya koydu:
1) Maliyet Fiyatın Çok Üzerinde: Mazot, gübre, sulama ve işçilik giderleriyle kütlü pamuğun kg maliyeti 40–47 TL bandına tırmandı.
2) Serbest Piyasa Baskısı: İzmir Ticaret Borsası’nda serbest piyasa lif fiyatlarının 89–96 TL/kg seviyesinde seyretmesi, tüccarın ve çırçır fabrikalarının çiftçiden kütlü pamuğu %40 randımanda 35,60–38,40 TL/kg gibi zararına fiyatlardan almasına yol açıyor.
3) Başabaş Noktası Yetersiz: Çukobirlik’in %42 randıman için açıkladığı 41,50 TL/kg alım fiyatının ithal pamuğun maliyetiyle tam başabaş noktada olduğunu ifade eden Kahveci, bu fiyatın üreticiye kâr bırakmadığını belirtti.
"ÇİN PİYASAYI DÜZENLEDİ, TÜRKİYE DOĞRUDAN DESTEK VERMELİ!"
Çin’in yükselen iç piyasa fiyatları karşısında devlet rezervlerinden 1,9 milyon balya pamuk satarak tekstil sanayisini başarıyla koruduğunu hatırlatan Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, Türkiye’nin de yıllardır ihmal edilen tarım politikalarını yeniden yapılandırması gerektiğini söyledi.
Kahveci, Türkiye'nin pamukta arz güvenliğini teminat altına alabilmesi için yerli üreticiyi koruyan "fiyat odaklı" doğrudan destekleme sisteminin kurulması ve randıman bazlı fiyatlandırma mekanizmalarının acilen hayata geçirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Kahveci'nin değerlendirmesinde dikkat çeken başlıklar şöyle...
ABD (USDA) Foreign Agricultural Service (FAS) tarafından yayımlanan Kasım 2026 Pamuk raporu, küresel pamuk piyasalarında dengelerin yeniden şekillendiğini ortaya koydu.
Küresel rekoltedeki daralma ve yüksek döviz kuru, Türkiye pamuk ve tekstil sektörünü doğrudan etkileyen zorlu bir tabloya işaret ediyor.
KÜRESEL ÜRETİM 117,5 MİLYON BALYAYA GERİLEDİ.
Rapor verilerine göre, 2026/27 sezonunda küresel pamuk üretimi bir önceki aya göre 500 bin balya düşürülerek 117,5 milyon balyaya revize edildi.
Üretimde Kan Kaybedenler:
Hindistan’da rekolte 500 bin balya azalarak 23,5 milyon balyaya, Arjantin'de 335 bin balya ve ABD'de 267 bin balya geriledi.Türkiye'deki üretim daralması da küresel düşüşü tetikleyen ana unsurlardan biri oldu.
Üretimi Artıranlar:
Avustralya (3,5 milyon balya) ve Çin (34,0 milyon balya) verim artışlarıyla küresel düşüşü kısmen dengeledi.Küresel Stoklar:
Küresel kapanış stokları 70,6 milyon balyaya inerek stok/tüketim oranını yüzde 57 seviyesine çekti.ÇİN PİYASASINDA DEVLET REZERVI HAMLESİ
Çin, iç piyasada yükselen pamuk fiyatları ve daralan rekolte karşısında tekstil sanayisini korumak amacıyla Temmuz-Eylül döneminde devlet rezervlerinden 1,9 milyon balya pamuk sattı. Satılan pamuğun yaklaşık yüzde 60'ını ABD menşeili lif pamuk oluşturdu. Rezerv satışları sonrası Çin iç piyasa fiyatı ile ithal pamuk arasındaki makas daralsa da Çin'in yıllık pamuk tüketimi 42,0 milyon balya ile son 15 yılın zirvesine ulaştı.
TÜRKİYE'DE ÜRETİM DÜŞÜYOR, İTHALAT 5,3 MİLYON BALYAYA ÇIKIYOR.
Raporda Türkiye pamuk sektörüne ilişkin paylaşılan rakamlar, yerli üretimdeki gerilemeyi ve artan dışa bağımlılığı gözler önüne seriyor
Ekili Alan: Türkiye'de pamuk ekim alanları 10 bin hektar daralarak 265 bin hektara geriledi.
Üretim: Üretim beklentisi 350 bin balya düşüşle 2,05 milyon balyaya (yaklaşık 446 bin ton) çekildi.
Tüketim ve İthalat: İplik fabrikalarının yıllık 6,8 milyon balyalık (1,48 milyon ton) hammadde ihtiyacını karşılamak için Türkiye'nin pamuk ithalat tahmini 300 bin balya artırılarak 5,3 milyon balyaya (1,15 milyon ton) yükseltildi.
ULUSLARARASI PAMUK FİYATLARI
Uluslararası pamuk piyasalarında beş ucuz ihracatçı ülkenin ortalamasını yansıtan A-Index referans fiyatı 89,9 sent/libre (0,899/lb) seviyesinde seyrediyor.
1 balya pamuğun 217,72 kg net lif pamuğa denk geldiği standartta, Dolar/TL kurunun 50,23 TL eşiğini aştığı güncel piyasa koşullarında ithal lif pamuğun Türkiye liman varışlı (CFR) maliyet hesabı:
1 Balya İthal Pamuk Fiyatı, 21.674 TL'ye denk geliyor.
Bu tabloya göre, Türkiye'nin 2026/27 sezonunda gerçekleştireceği 5,3 milyon balyalık pamuk ithalatının ülke ekonomisine toplam faturası yaklaşık 2,29 milyar Dolar (güncel kurla yaklaşık 115 milyar TL) olacak.
RANDIMAN HESABI
ÇİFTÇİ NEDEN EKİMDEN KAÇIYOR?
İthal lif pamuk fiyatının liman varış maliyeti (99,55 TL/kg), çırçırlama süreci ve randıman oranlarına göre kütlü pamuk fiyatına indirgendiğinde sektördeki makas daha net ortaya çıkıyor:
Analiz:
Üreticide Maliyet Kıskacı
1. İthalat Başabaş Noktasında: İthal pamuğun (A-Index) %40 randıman kütlü karşılığı (39,82 TL/kg), %42 randımanda ise 41,81 TL/kg seviyesinde. Çukobirlik’in açıkladığı %42 randıman kütlü alım fiyatı (41,50 TL/kg), ithal pamuk maliyetiyle tam başabaş noktada dengeleniyor.
2. Serbest Piyasa Baskısı: İzmir Ticaret Borsası’nda işlem gören serbest piyasa lif fiyatları (89,00 – 96,00 TL/kg), çırçır fabrikaları ve tüccarın çiftçiden aldığı kütlü pamuk fiyatını kaliteye göre %40 randımanda 35,60 – 38,40 TL/kg, %42 randımanda ise 37,38 – 40,32 TL/kg aralığına sıkıştırıyor.
3. Maliyet-Fiyat Uyuşmazlığı: Gübre, sulama, mazot ve işçilik artışlarıyla kütlü pamuğun kilogram maliyetinin 40–47 TL bandına çıktığı açıklanan bir ortamda, serbest piyasa kütlü alım fiyatlarının ağırlıklı olarak 36–38 TL düzeyinde kalması, çiftçinin kârsızlığa sürüklenmesine ve ekim alanlarının 265 bin hektara kadar daralmasına yol açıyor.
SEKTÖREL DEĞERLENDİRME VE UYARI
Ben:
Türkiye tekstil ve konfeksiyon sanayisi, iç üretimin 446 bin tona gerilemesiyle hammadde ihtiyacında yüzde 75 oranında dışa bağımlı hale gelmiştir.
50 TL'yi aşan döviz kuru ve yüksek ithalat maliyetleri bir yandan tekstil imalatçısının iplik maliyetlerini artırıp küresel rekabet gücünü zayıflatırken, diğer yandan serbest piyasadaki düşük kütlü alım fiyatları yerli üreticiyi tarladan uzaklaştırmaktadır.
Pamukta arz güvenliğinin sağlanması için yerli üreticiye yönelik doğrudan "fiyat odaklı" bir sistem kurulmasını ve randıman bazlı fiyatlandırma mekanizmalarının devreye alınması gerektiğini vurguluyorum.
Yıllardır hem de!Bakın Çin, piyasa nasıl düzenlenir örneklendirmiş.
