Tarımsal üretimde en kritik girdilerden biri olan üre gübrede ithalat vergisi tamamen kaldırıldı. 31 Aralık 2020 tarihli ve 3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren İthalat Rejimi Kararı’nda yapılan düzenlemeyle, daha önce bazı ülkeler için uygulanan yüzde 6,5’lik gümrük vergisi de sıfırlanarak üre gübre ithalatında tüm ülkeler için vergi oranı yüzde 0’a düşürüldü. Yapılan düzenlemenin, gübre ithalat maliyetlerini azaltarak çiftçinin üretim maliyetleri üzerinde rahatlatıcı bir etki oluşturması hedefleniyor.
Türkiye’de bitkisel üretimde en çok kullanılan gübre türlerinden biri olan üre gübrelerinde gümrük vergisinin sıfırlanması, hem ithalat maliyetleri hem de tarımsal üretim maliyetleri açısından önemli bir düzenleme olarak öne çıkıyor.
Verginin sıfırlandığı stratejik GTİP kodları
Karar kapsamında gümrük vergisi avantajından yararlanan üre gübreleri şu GTİP kodları altında sınıflandırılıyor:
3102.10.12.00.00: Azot oranı ağırlık itibarıyla %45’i geçen yüksek verimli üre gübreleri
3102.10.15.00.00: Azot oranı ağırlık itibarıyla %45’i geçmeyen üre çeşitleri
3102.10.19.00.00: Diğer saf veya saflaştırılmış üre formları
3102.10.90.00.00: Farklı fiziksel formlarda veya karışımlarda sunulan diğer üre türevleri
Bu ürün gruplarında uygulanan gümrük vergisinin sıfırlanmasıyla birlikte ithalat maliyetlerinin azaltılması hedefleniyor.
Daha önce bazı ülkelerde yüzde 6,5 vergi vardı
3350 sayılı karar kapsamında daha önce ithalat yapılan ülkelere göre farklı vergi oranları uygulanıyordu.
AB, EFTA, İngiltere, Güney Kore, Malezya ve Singapur gibi ülkelerden yapılan ithalatta gümrük vergisi %0 olarak uygulanıyordu.
Serbest ticaret anlaşması bulunmayan ülkelerden yapılan ithalatta ise %6,5 oranında gümrük vergisi alınıyordu. Yapılan düzenleme ile birlikte “Diğer ülkeler” kategorisinde yer alan %6,5’lik vergi oranı da kaldırılarak tüm ülkeler için vergi oranı %0’a indirildi.
Çiftçi maliyetlerini düşürmesi hedefleniyor
Türkiye gübre üretiminde hammadde açısından büyük ölçüde dışa bağımlı bir ülke konumunda bulunuyor. Bu nedenle ithalat maliyetlerinde yapılacak düzenlemeler, doğrudan üretim maliyetlerine yansıyor.
Gümrük vergisinin kaldırılmasıyla birlikte; ithal gübre maliyetlerinin düşmesi, piyasada arz güvenliğinin güçlenmesi ve çiftçinin gübreye daha uygun fiyatla ulaşması hedefleniyor.
Gübre fiyatlarını nasıl etkileyecek?
Üre gübre ithalatında gümrük vergisinin sıfırlanması, piyasadaki mevcut gübre fiyatlarına kısa vadede doğrudan bir indirim olarak yansımayabilir. Çünkü halihazırda piyasada bulunan ürünlerin önemli bir bölümü daha önceki dönemde, yani %6,5 gümrük vergisi ödenerek ithal edilmiş stoklardan oluşuyor.
Bu nedenle mevcut stokların maliyeti değişmediği için fiyatlarda hemen bir düşüş beklenmiyor. Ancak bundan sonra yapılacak yeni ithalatlarda vergi yükünün ortadan kalkması, ithalat maliyetlerini azaltacağı için piyasaya girecek yeni ürünlerde fiyatların daha düşük oluşmasına veya olası fiyat artışlarının sınırlanmasına katkı sağlayabilir.
Diğer yandan gübre fiyatlarının nihai seyrinde döviz kuru, küresel gübre fiyatları, doğalgaz maliyetleri ve arz-talep dengesi gibi faktörler belirleyici olacak.
