Haber Merkezi / Gübre piyasasında 2026 yılının ilk aylarında savaş ve Hürmüz Boğazı kaynaklı arz endişeleriyle sert şekilde yükselen üre fiyatlarında dikkat çekici bir geri çekilme yaşandı.
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, İran üre piyasasındaki son fiyat hareketini değerlendirerek, Nisan ayında 770 dolar/tona kadar yükselen İranlı üreticilerin granüler üre baz teklifinin Ekim başında 355 dolar/ton FOB seviyesine kadar gerilediğine dikkat çekti.
Böylece savaş döneminde üre fiyatına yansıyan yüksek risk priminin önemli bölümü birkaç ay içerisinde geri verilmiş oldu.
NİSANDA 770 DOLARA KADAR ÇIKMIŞTI
Kahveci'nin aktardığı Armaiti Mercantile Exchange (ArmaitiMex) verilerine göre İranlı üreticilerin üre baz teklifleri Nisan ayında hızlı şekilde yükseldi.
6 Nisan'da 700 dolar/ton olan fiyat, 11 Nisan'da 750 dolar/tona çıktı. 18 ve 25 Nisan'da ise 770 dolar/ton seviyesine ulaştı.
İranlı üreticilerin 770 dolar/tonluk baz fiyatı uluslararası piyasa kaynaklarına da yansırken, bu seviyenin bir önceki haftaya göre 20 dolarlık artış anlamına geldiği bildirilmişti.
Aynı dönemde üre piyasasındaki yükseliş yalnızca İran'la sınırlı kalmadı. Kahveci'nin değerlendirmesine göre Mısır'da NCIC'in 10 bin tonluk granüler üre satışı 852 dolar/ton FOB seviyesinde gerçekleşti.
HÜRMÜZ'DEKİ KRİZ ÜRE FİYATINI SIÇRATTI
Fiyatların hızla yükselmesinde 2026'nın ilk aylarında ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kesintileri belirleyici oldu.
Orta Doğu kaynaklı gübre arzının önemli bölümünün piyasadan çekilmesiyle alıcıların alternatif kaynaklara yönelmesi, küresel üre fiyatlarında sert yükselişi beraberinde getirdi.
Dünya Ticaret Örgütü'nün (WTO) yayımladığı değerlendirmede de Hürmüz'deki çatışmanın ardından gübre sevkiyatlarının durma noktasına geldiği ve üre fiyatlarının nisan ayında yaklaşık 400 dolar/ton seviyesinden 850 dolar/tonun üzerine kadar yükseldiği belirtilmişti.
Haziran ayında ise fiyatların yeniden 453 dolar/ton civarına gerilediği kaydedilmişti.
MAYISTA DÜŞÜŞ BAŞLADI
Kahveci'nin aktardığı verilere göre İran üresinde nisan zirvesinin ardından Mayıs ayında yön aşağı döndü.
İranlı üreticilerin baz fiyatı 16 Mayıs'ta 610 dolar/tona geriledi.
Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların kısmen normalleşmesi, Çin'in yeniden ihracata yönelmesi ve nihai talebin zayıflamasıyla birlikte savaş döneminde fiyatlara eklenen risk priminin önemli bölümü ortadan kalkmaya başladı.
770 DOLARDAN 355 DOLARA
Ekim ayının başına gelindiğinde ise İranlı üreticilerin resmi dökme granüler üre teklifinin haftalık 5 dolar düşüşle 355 dolar/ton FOB seviyesine indiğini belirten Kahveci, fiyatların savaş öncesindeki seviyelere yaklaştığına dikkat çekti.
770 dolarlık Nisan zirvesi ile 355 dolarlık son teklif karşılaştırıldığında üre fiyatındaki gerileme 415 dolar/tona ulaşıyor.
Bu da yaklaşık yüzde 54'lük bir düşüşe karşılık geliyor.
Uluslararası piyasa göstergeleri de İran üresindeki sert geri çekilmeyi doğruluyor. Ekim ayının ilk günlerinde İran granüler üresi için bir başka piyasa değerlendirmesi yaklaşık 342,5 dolar/ton FOB seviyesinde bulunuyor.
İRAN ÜRESİ DİĞER ORTA DOĞU FİYATLARININ ALTINDA
Son fiyatlar İran üresinin yalnızca kendi Nisan zirvesine göre değil, diğer Orta Doğu kaynaklarına göre de daha düşük seviyede işlem gördüğünü gösteriyor.
2 Ekim itibarıyla piyasa göstergelerinde İran granüler üresi 342,5 dolar/ton FOB civarında değerlendirilirken, İran dışındaki Orta Doğu granüler üresi yaklaşık 450 dolar/ton seviyesinde bulunuyor.
Ancak İran'a uygulanan yaptırımlar, ödeme mekanizmaları, lojistik koşullar ve sevkiyat riskleri nedeniyle farklı menşelerdeki FOB fiyatların doğrudan aynı ticari koşulları ifade etmediği de göz önünde bulundurulmalı.
HÜRMÜZ HALA ÜRE PİYASASININ EN ÖNEMLİ RİSKLERİNDEN
Kahveci, fiyatlardaki sert gerilemeye rağmen Hürmüz Boğazı ve bölgedeki jeopolitik gelişmelerin gübre piyasası açısından önemini koruduğuna dikkat çekti.
İran, küresel üre ticaretinin önemli tedarikçilerinden biri olurken, Körfez ülkelerinin ihracatında Hürmüz Boğazı kritik bir geçiş noktası konumunda.
Dolayısıyla Nisan ayında fiyatları yukarı taşıyan savaş priminin büyük bölümü bugün ortadan kalkmış görünse de, bölgedeki gerilim ve sevkiyat koşullarındaki değişiklikler üre fiyatlarında yeniden kısa vadeli oynaklığa neden olabilecek başlıklar arasında bulunuyor.
