HABER MERKEZİ / Tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci, Türkiye’deki gübre kullanım verileri ve fiyat artışları üzerine çarpıcı bir analiz yayımladı. Analiz, çiftçinin en çok kullandığı 5 temel gübre çeşidinde maliyetlerin bir yılda %34 oranında arttığını, buna karşılık kullanım miktarının ise %6,26 oranında düştüğünü ortaya koydu.
Kahveci’nin verilerine göre, 2024 yılında 6,9 milyon ton olan kimyasal gübre kullanımı, 2025 yılında 6,5 milyon tona geriledi. Toplamda yaşanan 484 bin tonluk azalış, girdi maliyetlerinin üretim üzerindeki baskısını bir kez daha kanıtladı.
Fiyat Artışlarında "Savaş" ve "Savaş Öncesi" Ayrımı
Analizde dikkat çeken en önemli nokta, fiyat artışlarının sadece savaşa bağlanamayacağı gerçeği. Kahveci, 2025 Nisan ile 2026 Şubat arasındaki (savaş öncesi) 11 aylık süreçte fiyatların zaten %25 ile %36 bandında yükseldiğini vurguladı.
2025 Nisan - 2026 Nisan (Yıllık) Değişim Oranları:
- Amonyum Sülfat: %68,7
- Üre: %67,2
- K. Amonyum Nitrat: %60,9
- 20.20.0 (NP): %49,9
- DAP: %47,7
Özellikle Amonyum Sülfat ve Amonyum Nitrat'ta yıllık artışın neredeyse yarısının son 3 ayda gerçekleştiği görülüyor. Kahveci, savaş dönemindeki artışların küresel normallerin bir miktar altında kaldığını belirterek, Türkiye’nin Hürmüz Boğazı ve Tarım Kredi’nin İran’daki fabrikası gibi lojistik avantajlarını daha iyi kullanması gerektiğine işaret etti.
Maliyet Yükü: 5 Gübre İçin 91,8 Milyar TL
Çiftçinin en çok tercih ettiği 5 çeşit gübrenin (Üre, DAP, 20.20.0, Amonyum Sülfat ve Nitrat) toplam piyasa değeri;
- 2024: 68,5 milyar TL iken,
- 2025: 91,8 milyar TL’ye yükseldi.
Toplam maliyet yükündeki 23,3 milyar TL’lik artış, doğrudan üreticinin omuzlarına bindi.
Çözüm Önerileri: "Destekler Haziran'a Kadar Ödenmeli"
Ergin Kahveci, artan maliyet baskısına karşı somut bir yol haritası önerdi:
Erken Ödeme: 2026 bütçesindeki 130 milyar TL’lik tarımsal destekleme ödemeleri, sezon ortasına (Haziran ayına) kadar tamamlanmalı.
Belediye Desteği: Büyükşehir Belediyeleri mazot, gübre ve tohum gibi temel girdilere odaklanmalı.
Kurumsal Müdahale: TMO, ESK ve ÇAYKUR; küçük çiftçilere ürün ön alım sözleşmeleriyle ayni mazot ve gübre desteği sağlamalı, hasat ve işçilik giderleri için nakdi avans temin etmeli.
Analiz Notu: Sadece savaş odaklı bir okuma, Türkiye’deki enflasyonist ve yapısal fiyat artışlarını görmezden gelmek anlamına gelir. Veriler, savaş öncesinde de fiyatların küresel seyrin üzerinde bir ivmeyle yükseldiğini gösteriyor.
