Haber Merkezi / Türkiye'nin buğday ithalatında 2026 yılının ilk 8 aylık rakamları belli oldu. İK Tarımüssü Uluslararası Danışmanlık tarafından yayımlanan Tarım Piyasaları Bülteni'ndeki TÜİK verilerine göre ekmeklik ve makarnalık buğday ithalatında geçen yılın aynı dönemine göre önemli artış yaşandı.
Özellikle makarnalık buğday ithalatındaki yükseliş öne çıktı.
EKMEKLİK BUĞDAY İTHALATI 3,12 MİLYON TONA ÇIKTI
Türkiye 2025 yılının ilk 8 ayında toplam 2,02 milyon ton ekmeklik buğday ithal ederken, 2026'nın aynı döneminde ithalat 3,12 milyon tona yükseldi.
Böylece ekmeklik buğday ithalatında yaklaşık 1,1 milyon tonluk, diğer bir ifadeyle yaklaşık yüzde 55'lik artış meydana geldi.
2025'in ilk 8 ayında aylık ortalama 381,86 bin ton olan ithalat, 2026'nın ilk 8 ayında aylık ortalama 390,3 bin ton olarak gerçekleşti.
İthalatın parasal karşılığı da yükseldi. Geçen yılın ilk 8 ayında 513,62 milyon dolar olan ekmeklik buğday ithalatı, bu yıl aynı dönemde 788,65 milyon dolara çıktı.
Ortalama ithalat fiyatı ise 254,12 dolar/tondan 252,58 dolar/tona geriledi.
MAKARNALIK BUĞDAY İTHALATINDA ÇOK DAHA ÇARPICI ARTIŞ
Asıl dikkat çekici değişim makarnalık buğdayda yaşandı.
2025 yılının ilk 8 ayında yalnızca 29,56 bin ton olan makarnalık buğday ithalatı, 2026'nın aynı döneminde 434,35 bin tona yükseldi.
Böylece ithalat miktarı yaklaşık 14,7 katına çıktı.
Aylık ortalama ithalat da 16,03 bin tondan 54,29 bin tona yükseldi.
Makarnalık buğday ithalatına ödenen tutar ise geçen yılın ilk 8 ayındaki 8,95 milyon dolardan 125,51 milyon dolara çıktı.
Buna karşılık ortalama ithalat fiyatı 302,85 dolar/tondan 288,97 dolar/tona geriledi.
PEKİ BU RAKAMLAR TÜRKİYE'DE BUĞDAY AÇIĞI OLDUĞU ANLAMINA MI GELİYOR?
İthalat rakamlarını değerlendirirken Türkiye'nin önemli bir un, makarna, irmik, bisküvi ve diğer hububat mamulleri ihracatçısı olduğu göz önünde bulundurulmalı.
Sektör kaynaklarından edinilen bilgiye göre, buğday ithalatının önemli bir bölümü Dahilde İşleme Rejimi kapsamında gerçekleştirildi.
Bu sistemde ihracatçı firma, ihraç edeceği mamul ürünün hammaddesini belirli şartlarla ithal edebiliyor. İthal edilen buğday Türkiye'de işlenerek un, makarna, irmik, bisküvi ve benzeri ürünlere dönüştürülüyor ve yeniden yurtdışına satılıyor.
7,5 MİLYON TONLUK KRİTİK DENGE
Sektör değerlendirmelerine göre Türkiye'nin yıllık hububat mamulleri ihracatında kullanılan ürünlerin buğday karşılığı yaklaşık 7,5 milyon ton seviyesinde bulunuyor.
Bu rakam, ithalat verilerinin yorumlanmasında önemli bir gösterge niteliğinde.
Yıllık buğday ithalatının mamul ürün ihracatında kullanılan yaklaşık 7,5 milyon tonluk buğday karşılığının altında kalması durumunda, ihracata yönelik üretimde ithal buğdayın yanında yurtiçinde üretilen buğdayın da kullanıldığı sonucu ortaya çıkıyor.
Buna karşılık ithalatın bu seviyenin belirgin şekilde üzerine çıkması halinde iç piyasanın arz dengesi ve ithalat ihtiyacının ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
Dolayısıyla yalnızca ithalat rakamına bakarak Türkiye'nin ne kadar buğday açığı bulunduğunu hesaplamak mümkün değil.
BU YIL İTHAL BUĞDAY NEDEN CAZİP HALE GELDİ?
Sektör değerlendirmelerine göre 2026'daki artışın tek bir nedeni bulunmuyor.
Önceki dönemlerden biriken Dahilde İşleme Rejimi belgeleri, yurtiçi buğday fiyatlarındaki yükseliş, uluslararası fiyatların dönemsel olarak daha cazip hale gelmesi ve Kanada başta olmak üzere önemli üretici ülkelerdeki rekolte ile küresel arz-talep dengesi ithalat kararlarını etkileyen faktörler arasında gösteriliyor.
Dolayısıyla firmaların ithalat yapma hakkına sahip olması, her zaman ithalat yaptığı anlamına gelmiyor. Yerli buğdayın fiyat, kalite ve lojistik avantajının bulunduğu dönemlerde sektörün iç piyasadan ürün temin etmesi daha avantajlı olabiliyor.
2026'da ise dış piyasa ile iç piyasa arasındaki fiyat dengesi bazı dönemlerde ithalat lehine değişti.
İTHALAT VE İHRACATI AYNI AYDA KARŞILAŞTIRMAK YANILTICI OLABİLİR
Dahilde İşleme Rejimi'nin işleyişi nedeniyle buğday ithalatı ile buna karşılık gerçekleştirilen mamul ürün ihracatını aylık veya kısa dönemler üzerinden bire bir eşleştirmek de mümkün değil.
İthalatın gerçekleştirildiği tarih ile DİR belgesinin kapatıldığı ve mamul ürün ihracatının tamamlandığı dönem farklılaşabiliyor.
Bu nedenle örneğin 2026'nın ilk 8 aylık buğday ithalatını yalnızca aynı sekiz ayda gerçekleştirilen un veya makarna ihracatıyla karşılaştırarak “ithalat fazlası” ya da “üretim açığı” sonucu çıkarmak yanıltıcı olabilir.
