Haber Merkezi / Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, sosyal medya hesabından Bloomberg kaynaklı gelişmeye dikkat çekerek Karadeniz Tahıl Koridoru konusunda yeniden hareketlilik yaşandığını gündeme taşıdı.
TÜRKİYE VE BM YENİDEN DEVREDE
Bloomberg’in 1 Ekim 2026 tarihli haberine göre Türkiye ve Birleşmiş Milletler, Rusya ile Ukrayna arasında Karadeniz’de sınırlı bir ateşkes zemini oluşturulması için yeni görüşmeler organize ediyor.
Girişimin temel hedefi, Karadeniz’de ticari gemilerin güvenli seyrini sağlamak ve özellikle tahıl sevkiyatlarını savaşın etkilerinden korumak.
Planlanan görüşmelerde İsviçre merkezli sivil toplum kuruluşu Centre for Humanitarian Dialogue temsilcilerinin arabuluculuk görevini üstlenmesi bekleniyor.
HEDEF LİMANLARI VE TAHIL GEMİLERİNİ KORUMAK
Gündemde geniş kapsamlı bir ateşkesten ziyade Karadeniz ticaretini doğrudan ilgilendiren daha dar kapsamlı bir düzenleme bulunuyor.
Üzerinde çalışılan çerçevenin; serbest ticari seyrin güvence altına alınması ile liman ve enerji altyapısına yönelik saldırıların karşılıklı olarak durdurulmasını kapsaması öngörülüyor.
Diplomatik girişimin altyapısı eylül ayı sonunda Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında yapılan kapalı toplantıda şekillendi. Toplantıya Türkiye'nin yanı sıra ABD, Avrupa ülkeleri, Hindistan ve Mısır'dan temsilciler de katıldı.
KARADENİZ'DEKİ SALDIRILAR TAHIL PİYASASINI ETKİLEDİ
Yeni girişimin dünya tahıl piyasaları açısından önemi ise oldukça büyük.
Rusya ve Ukrayna, dünya buğday ihracatının dörtte birinden fazlasını gerçekleştiriyor. Karadeniz limanları bu nedenle yalnızca iki ülkenin dış ticareti açısından değil, küresel gıda arzı açısından da kritik konumda bulunuyor.
Son aylarda limanlara, tahıl terminallerine ve gemilere yönelik saldırıların artması Karadeniz'deki sevkiyatları aksatırken, buğday vadeli işlemleri ağustos ayında üç yılın en yüksek seviyesine çıktı.
2022'DEKİ TAHIL KORİDORU YENİDEN GÜNDEMDE
Yeni diplomatik girişim, 2022 yılında Türkiye ve Birleşmiş Milletler'in arabuluculuğunda oluşturulan Karadeniz Tahıl Girişimi'ni de yeniden gündeme taşıdı.
22 Temmuz 2022'de imzalanan anlaşmayla Ukrayna'nın Odesa, Chornomorsk ve Pivdennyi limanlarından tahıl ve diğer gıda ürünlerinin güvenli şekilde dünya pazarlarına taşınmasının önü açılmıştı.
Ancak anlaşma, Rusya'nın uzatmaya onay vermemesi üzerine Temmuz 2023'te sona erdi.
RUSYA'NIN TUTUMU YENİ GÖRÜŞMELERİN EN KRİTİK BAŞLIĞI
Yeni girişimin önündeki en önemli belirsizliklerden biri Rusya'nın tutumu.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, eylül ayında 2022'deki Karadeniz Tahıl Girişimi'ne benzer bir modele geri dönülmesine karşı çıkarak böyle bir girişimi “tamamen kabul edilemez ve gerçek dışı” olarak nitelendirmişti.
Moskova, önceki anlaşma döneminde Rus tahıl ve gübresinin dünya piyasalarına erişimi konusunda verilen taahhütlerin yerine getirilmediğini savunuyor.
Bu nedenle ekim ayında yapılması planlanan görüşmelerde 2022'deki anlaşmanın aynen yeniden yürürlüğe konulmasından ziyade, ticari gemiler ile liman altyapısını koruyacak daha sınırlı ve karşılıklı bir mekanizmanın oluşturulup oluşturulamayacağına odaklanılması bekleniyor.
Karadeniz'deki tahıl ticaretinin güvenliğine ilişkin sağlanabilecek olası bir uzlaşma, yalnızca Rusya ve Ukrayna'nın ihracatını değil, buğday başta olmak üzere dünya tahıl fiyatlarının seyrini de yakından ilgilendiriyor.
