Haber Merkezi / Türkiye'nin çay üretiminde yeni bir dönem başlıyor. Doğu Karadeniz'de ekonomik ömrünü doldurmaya başlayan çay bahçelerinin gençleştirilmesi için harekete geçen ÇAYKUR, mevcut bahçelerin yenilenmesine yönelik uzun vadeli bir dönüşüm üzerinde çalışıyor.
6. Rize Gastronomi Günleri kapsamında bölgede bulunan gazetecilerle bir araya gelen ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, çay bahçelerinin geleceğinden üretici sayısına, ihracattan çay tüketimine kadar önemli açıklamalarda bulundu.
100 yıllık çay bahçeleri yeniden dikilecek
Bölgede 60 ile 100 yaş arasında değişen çay bahçelerinin bulunduğunu belirten Alim, bu alanların yenilenmesi için fidan yetiştirme çalışmalarının başlatıldığını söyledi.
Hayrat Fidanlığı'nda bulunan Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü'nde farklı bölgeler için çay fidanları yetiştirildiğini anlatan Alim, dönüşümün kısa sürede tamamlanamayacağını vurguladı.
Alim, "Bahçelerin en erken dönüşümünün 20-25 yılda tamamlanması öngörülüyor" dedi.
Çay bahçesi sökülen üreticinin 4 yıllık kaybı nasıl karşılanacak?
Dönüşümün önündeki en önemli sorunlardan birinin üreticinin gelir kaybı olduğunu belirten Alim, çay bahçesi sökülen üreticinin yeniden ürün alabilmesi için geçecek sürede ekonomik olarak desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Alim, şu ifadeleri kullandı: "Üretici için bir finansman bulunması gerekiyor. Üreticiyi bahçeden çıkarmamak için söktürülen yerin maddi kaybının 2-4 yıl üreticiye verilmesi gerekiyor ki üretici bahçeden çıktıktan sonra 'bir daha girmiyorum' demesin. Dönüşüm gerçekleştiğinde çay verimi artacaktır."
ÇAYKUR: Yeni çay bahçesi açılmasına gerek yok
Türkiye'de yıllık kuru çay tüketiminin 280-300 bin ton seviyesinde olduğunu belirten Alim, kişi başına çay tüketiminde Türkiye'nin dünyada ilk sırada bulunduğunu söyledi.
Çay üretimiyle tüketimin birbirine yakın seviyelerde ilerlediğini ifade eden Alim, bu nedenle yeni çay bahçeleri açılmasına ihtiyaç bulunmadığını vurguladı.
Alim, "Tüketimimizle üretimimiz aynı seviyede gidiyor. O yüzden şu an ilave çay bahçeleri açılmasına gerek yok. Mevcutlar dönüştürülecek" dedi.
200 bin çay üreticisi var ama gençler bahçelere girmiyor
Çay üretiminde bir diğer önemli sorunun üretici nüfusunun yaşlanması olduğunu belirten Alim, Türkiye'de yaklaşık 200 bin çay üreticisi bulunduğunu söyledi.
Gençlerin çay tarımından uzaklaşmasını geçmişle karşılaştıran Alim, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Bizim babaannelerimiz kızardı küçükken 'çaya girmeyin kıracaksınız' diye, şimdi çocukları biz bahçeye sokmak için bahçeye sadece 'girin bir bakın' diyorum. Kimse girmiyor."
ÇAYKUR'un stoklarında 30 milyar liralık çay var
ÇAYKUR'un mevcut stoklarına ilişkin de bilgi veren Alim, kurumun elinde yaklaşık 100 bin ton çay bulunduğunu açıkladı. Alim, stoktaki çayın parasal karşılığının 30 milyar lira olduğunu söyledi.
Yaş çay alım fiyatlarını da değerlendiren Alim, ekonomik şartlar ve diğer tarım ürünlerine yapılan zamlar dikkate alındığında çay fiyatlarının iyi seviyede olduğunu savundu.
100'den fazla ülkeye çay ihraç ediliyor
ÇAYKUR bünyesinde 80 marka bulunduğunu belirten Alim, Türk çayının 100'ün üzerinde ülkeye ihraç edildiğini açıkladı.
Avrupa ülkelerinin tamamına çay gönderildiğini ifade eden Alim, ÇAYKUR'un ihracatının 4-5 bin ton seviyesinde olduğunu söyledi.
Türkiye'nin toplam çay ihracatının yaklaşık 25 milyon dolar ve 7-8 bin ton düzeyinde olduğunu belirten Alim, yıl sonunda ihracat miktarının 10 bin tona ulaşabileceğini kaydetti.
"Günde 40-50 bardak siyah çay içiyorum"
Çayın fazla tüketilmesinin zararlı olduğuna yönelik değerlendirmelere de değinen Alim, kendi tüketim alışkanlığını anlattı. Alim, "Bir çay beyhude, iki çay faide, üç çay kaide, iç dördü at derdi, madem çıktın beşe, sür git on beşe" sözünü hatırlatarak, "Ben günde 40-50 bardak siyah çay içiyorum. Sabah akşam da birer bardak yeşil çay içiyorum" dedi.
Çayın dibindeki ince kırıntılar gerçekten toz mu?
Vatandaşların çay paketlerinde gördüğü ince kırıntılara ilişkin de açıklama yapan Alim, bu parçaların her zaman değersiz çay tozu olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Kilogramı 50-60 bin liraya satılan beyaz çayın bile ince parçalara ayrılabildiğini belirten Alim, bu parçaların çayın değerli kısımları olabildiğini ifade etti. Alim, ince parçaların çayın aromasına ve demine katkı sağlayabildiğini söyledi.
