Sadettin İnan / Türkşeker'in son aylarda uyguladığı şeker satış politikaları, sektörün gündeminden düşmüyor. Nisan ayının sonunda herhangi bir kamuoyu duyurusu yapılmadan iki firmaya gerçekleştirilen imtiyazlı şeker satışının ardından, Mayıs ayında bu kez kademeli indirimli vadeli satış ilanı yayımlandı. İlk bakışta tüm sektörün yararlanabileceği bir kampanya gibi görünen bu satış modelinin de fiyat basamakları incelendiğinde yine sadece bu iki firmaya yaradığı görülüyor.
İlk tartışma kapalı kapılar ardında yapılan satışla başladı
Tarımdan Haber'in kamuoyuna duyurduğu haberlerde, Türkşeker'in Nisan ayı sonunda iki büyük alıcıya, yürürlükteki satış fiyatının altında şeker sattığı ortaya çıkmıştı. Söz konusu satışın ertesi günü ise Türkşeker'in şeker fiyatlarına yaptığı zamla bu iki firmaya 600 milyon liralık bir kıyak satış gerçekleştirilmişti.
600 milyon liralık kıyak şeker satışının üstü örtüldü!
Ancak haberlerin ardından Türkşeker'den satışın gerekçesine ilişkin kamuoyunu hiç bir açıklama yapılmadığı gibi, satış sürecine ilişkin herhangi bir idari inceleme veya soruşturma başlatıldığı da kamuoyuna yansımadı.
Gizli şeker satışının hemen ardından ilana çıkıldı
Türkşeker, kamuoyunda oluşan tepkileri kırmak için gizli satışın ardından Mayıs ayında indirimli şeker satış ilanına çıkmıştı.
İlanda, alım miktarına göre dört ayrı fiyat basamağı oluşturuldu.
- 2 bin 500 tona kadar alımlarda kilogram fiyatı 38,50 TL,
- 2 bin 501-25 bin ton arasında 37,37 TL,
- 25 bin 1-50 bin ton arasında 36,63 TL,
- 50 bin ton ve üzeri alımlarda ise 36,23 TL olarak belirlendi.
İlk bakışta yüksek tonajlı alımlara daha fazla iskonto uygulanması ticari açıdan olağan bir uygulama gibi görünse de, aslında bu indirimli şeker satış ilanı da yine sadece iki firmaya hizmet etti.
Kağıt üzerinde herkese açık, fiiliyatta iki firmaya çalıştı!
Şeker sektöründe faaliyet gösteren çok sayıda firma bulunmasına rağmen, 50 bin ton ve üzeri alım yapabilecek sermaye gücüne sahip şirket sayısı son derece sınırlı durumda. Mevcut durumda 50 bin ton ve üzeri şekeri tek kalemde alabilecek sermaye gücüne sahip sadece iki firma bulunuyor. Dolayısıyla Türkşeker'in yüzde 13,72 indirimle en fazla indirim yaptığı dilimden yine maalesef sadece bu iki firma yararlanabildi.
Türkşeker'in uyguladığı indirimli şeker satış dilimi, küçük ve orta ölçekli toptancıların Türkşeker'den doğrudan alım yapmasını ekonomik açıdan cazip olmaktan çıkarıyor.
Örneğin 2 bin 500 tona kadar alım yapan bir firmanın kilogram başına 38,50 TL ödemesi gerekirken, 50 bin ton ve üzeri alım yapan firma aynı ürünü 36,23 TL'den satın alabiliyor.
Yaklaşık 2,3 TL'lik kilogram farkı, 50 kilogramlık bir şeker çuvalında 113 lirayı aşan maliyet avantajı oluşturuyor.
Bu durum, küçük alıcıların Türkşeker'den doğrudan ürün almak yerine, daha düşük maliyetle ürün temin eden büyük alıcılardan şeker satın almasını beraberinde getiriyor.
Sonuçta değişen ne oldu?
Tarımdan Haber'in ulaştığı sektör bilgilerine göre, Mayıs ayındaki kampanya sonunda yaklaşık 100 bin tonluk satışın yine iki büyük alıcıda toplandığı belirtiliyor. Böylece Nisan ayında kamuoyuna duyurulmadan yapılan satışta ortaya çıkan alıcı profili ile Mayıs ayında ilan yoluyla gerçekleştirilen satışın fiili sonucu arasında dikkat çekici bir benzerlik oluşuyor.
Bu tablo, akıllara şu soruyu getiriyor: Nisan ayında kapalı kapılar ardında uygulanan satış modeli, Mayıs ayında bu kez herkese açık bir ilan üzerinden farklı bir yöntemle mi sürdürüldü?
Yarın: Türkşeker'in indirimli satış ilanının şifresi... Küçük toptancı neden Türkşeker'den şeker almadı?
