Haber Merkezi / Türkiye'de tarımsal üretimin en önemli sorunlarından biri suya erişim olurken, yem bitkilerinde de kuraklığa dayanıklı türlerin önemi artıyor.
Dr. Gürbüz Mızrak tarafından hazırlanan ve Temmuz 2026'da yayımlanan “Korunga (Değeri Bilinmeli)” isimli çalışma, Türkiye'nin geleneksel yem bitkilerinden korunganın bu açıdan taşıdığı potansiyeli ortaya koyuyor. Kitap; korunganın çevre isteklerinden yem kalitesine, ekim ve gübrelemeden hastalık ve zararlılara kadar üretimin hemen her aşamasını ele alıyor.
Korunga nedir?
Korunga, baklagiller familyasından çok yıllık bir yem bitkisi. Türkiye, korunganın genetik çeşitliliği açısından da önemli bir coğrafyada bulunuyor.
Kitapta, kültürü yapılan korunganın dahil olduğu Onobrychis cinsinin 170'ten fazla türünün bulunduğu, Türkiye'de ise bu cinse ait 54 tür ve 42'si endemik olmak üzere toplam 60 takson tespit edildiği belirtiliyor.
Korunga yetiştiriciliğine ilişkin daha önce yayımladığımız korunga tarımı haberinde ekimden bakıma kadar üretim sürecine ilişkin ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz.
Korunga hangi bölgelerde yetişiyor?
Korunganın en önemli özelliklerinden biri zor arazi şartlarına uyum sağlayabilmesi.
Kıraç, kireçli, taşlık, meyilli, besin maddelerince fakir ve sulama imkânı bulunmayan araziler korunganın gelişebildiği alanlar arasında gösteriliyor.
Türkiye'de korunga tarımı ve doğal yayılışı ağırlıklı olarak Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaşıyor. Erzurum, Erzincan, Van, Kayseri, Çorum, Sivas ve Bingöl öne çıkan iller arasında bulunuyor.
Dekara 13–16 kilogram azot bağlayabiliyor
Korunganın çiftçi açısından dikkat çekici özelliklerinden biri de azot bağlama kabiliyeti.
Kitapta, korunganın ikinci yıldan itibaren uygun şartlarda dekara 13–16 kilogram azot bağlayabildiği ve verimde yüzde 17–25 artış sağladığının rapor edildiği belirtiliyor.
Bu nedenle ikinci yıldan itibaren azotlu üst gübre verilmemesi öneriliyor. Fazla azotun köklerdeki azot bağlayan bakterilerin faaliyetini olumsuz etkileyerek bitkinin ömrünü kısaltabileceğine dikkat çekiliyor.
Bu özellik, özellikle azotlu gübre maliyetlerinin üretici açısından önemli bir girdi olduğu düşünüldüğünde korungayı dikkat çekici hale getiriyor.
Hayvancılık için kaliteli kaba yem kaynağı
Korunga yalnızca toprak açısından değil, hayvan besleme yönünden de önemli özelliklere sahip.
Bitkinin yaprakları ve tohumları protein, lif, yağ, vitaminler ile makro ve mikro elementler açısından zengin. Kitapta ham protein oranının bitkinin gelişme dönemine bağlı olarak değiştiği; vejetatif dönemde yüzde 19,5–19,8 seviyesinde bulunurken çiçeklenme döneminde yüzde 11,4–17,7 seviyelerine gerilediği belirtiliyor.
Korunga yeşil yem, kuru ot, silaj ve pelet şeklinde hayvan beslemede kullanılabiliyor.
Yoncanın alternatifi olabilir mi?
Kitapta korunga, özellikle kurak alanlar bakımından yoncanın önemli alternatiflerinden biri olarak değerlendiriliyor. Yoncanın sulanan araziler için, korunganın ise kurak araziler için uygun olduğu belirtilirken; korunganın kuru ot, mera, münavebe, bal özü ve toprak ıslahı amacıyla kullanılabildiği ifade ediliyor.
Korunganın bir başka önemli özelliği ise hayvanlarda şişkinlik riskinin düşük olması. Kitapta, korunganın çiftlik hayvanlarında şişme yapmayan ender baklagiller arasında bulunduğu belirtiliyor.
Peki korunga bu kadar avantajlıysa neden yaygınlaşmıyor?
Korunganın avantajları kadar üretimde yaşanan sorunlar da dikkat çekiyor.
Kitapta Türkiye'deki korunga üretim alanlarında tutarlı bir artış olmamasının önemli nedenlerinden biri olarak kök kurdu nedeniyle tarlaların erken seyrelmesi gösteriliyor. Bu nedenle çiftçilerin arazi ve iklim şartlarına bağlı olarak korunga yerine yonca ve fiği tercih edebildiği belirtiliyor.
Korunga kuraklığa dayanıklı olsa da çimlenme ve erken gelişme döneminde yeterli neme ihtiyaç duyuyor. İlk yıl yavaş büyümesi nedeniyle yabancı otlarla rekabette de sorun yaşayabiliyor.
Dolayısıyla korunga, her araziye ekilebilecek sorunsuz bir ürün değil; toprak, iklim ve yetiştirme şartlarının doğru değerlendirilmesi gerekiyor.
Korunga hakkında merak edilenler
Korunga nedir?
Korunga, baklagiller familyasında yer alan çok yıllık bir yem bitkisidir. Hayvan beslemede yeşil yem, kuru ot, silaj ve pelet olarak değerlendirilebilir. Aynı zamanda biyolojik azot bağlama ve toprağın yapısını iyileştirme özellikleriyle öne çıkar.
Korunga hangi bölgelerde yetişir?
Türkiye'de korunga özellikle Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetiştiriliyor. Erzurum, Erzincan, Van, Kayseri, Çorum, Sivas ve Bingöl korunga yetiştiriciliğinin öne çıktığı iller arasında gösteriliyor.
Korunga susuz yetişir mi?
Korunga kuraklığa dayanıklı bir bitki olmakla birlikte tamamen susuz yetişen bir bitki olarak değerlendirilmemeli. Özellikle çimlenme ve erken gelişme döneminde yeterli neme ihtiyaç duyuyor. Düzensiz yağış veya yetersiz su bu dönemde bitki sıklığını ve verimi azaltabiliyor.
Korunga ne zaman ekilir?
Kitapta korunganın her türlü iklim şartında en iyi ekim zamanının erken ilkbahar olduğu belirtiliyor. Ilıman iklim bölgelerinde sonbaharda da ekim yapılabileceği ifade ediliyor.
Dekara kaç kilo korunga tohumu ekilir?
Tohum miktarı bölgeye ve üretim amacına göre değişiyor. Kaba yem üretiminde uygun bölgelerde dekara 16–20 kilogram, yağışın düşük ve kuraklık riskinin yüksek olduğu iç bölgelerde 8–12 kilogram tohum öneriliyor. Tohum üretiminde ise miktar 8–10 kg/da seviyesinde.
Korungaya hangi gübre atılır?
Ekim yılında dekara 15–20 kilogram DAP öneriliyor. DAP kullanılmaması durumunda 15–20 kg/da TSP ile birlikte 2,5–3 kg/da saf azotu sağlayacak miktarda azotlu gübre kullanılabileceği belirtiliyor. İkinci yıldan itibaren ise korunganın azot bağlama özelliği nedeniyle azotlu üst gübre önerilmiyor.
Korunga kaç yıl yaşar?
Kitapta korunga tarlasının 5–6 yıl boyunca aynı yerde kalabileceği belirtiliyor. Bununla birlikte uygun şartlarda ekonomik verimin 3–5 yıl sürdürülebileceği; yabancı otlar, kök kurdu, aşırı otlatma ve erken biçimin bitkinin verimli ömrünü kısaltabileceği ifade ediliyor.
Korunga hayvana ne kadar faydalı?
Korunga protein, lif, yağ, vitaminler ile makro ve mikro elementler içeren kaliteli bir kaba yem kaynağı. Kitapta korunganın hayvanlarda yemden yararlanmayı ve metabolik fonksiyonları destekleyebilecek özelliklere sahip olduğu belirtiliyor.
Korunga mı yonca mı?
Tek bir ürün her koşulda daha üstün değil. Kitapta yonca sulanan araziler, korunga ise özellikle kurak araziler için öne çıkarılıyor. Korunganın ayrıca hayvanlarda şişkinlik oluşturma riskinin düşük olması önemli bir avantaj olarak gösteriliyor.
Korunga neden yaygınlaşmıyor?
Kitapta yüksek kuruluş ve bakım maliyetleri, üreticilerin teknik bilgi eksikliği, ilk yıl yavaş gelişme ve yabancı ot sorunu gibi faktörlerin yaygınlaşmayı sınırladığı belirtiliyor. Kök kurdu ve yanlış yetiştirme uygulamaları da korunga tarlalarının ekonomik ömrünü azaltabiliyor.
