İthal Hayvan Dosyası-8 / İthal hayvan dosyamızın önceki bölümlerinde, Brezilya'dan ithal edilen besilik hayvanların Türkiye'ye geliş maliyetini, ESK'nın satış fiyatlarını, kurumun uyguladığı fiyat politikasını ve ithalat sürecinde oluşan mali tabloyu rakamlarla ortaya koymuştuk.
Dosyanın son bölümünde ise tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci, tüm bu veriler üzerinden hayvancılık politikalarına ilişkin dikkat çekici bir değerlendirme yaptı.
Kahveci'ye göre tartışılması gereken temel konu, ESK'nın ithalat yapıp yapmaması değil, ithalat üzerinden oluşan mali yapının hangi amaca hizmet ettiği.
"Bu karların mantığı nedir?"
Ergin Kahveci, analizinde ithal besilik hayvan satışlarından elde edilen gelirlerin kamuoyu açısından açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirterek şu soruları yöneltti:
"Bu karlar bütçe gelirleri için mi yapılıyor? Bu karlar, çiftçi ve tarım sektörü üzerinden bilinçli bir kamu maliyesi düzeltme unsuru olarak mı görülüyor? Bu karların mantığı nedir?"
Kahveci, bu soruların yalnızca ESK'nın mali yapısıyla ilgili olmadığını, aynı zamanda Türkiye'nin hayvancılık politikasının hangi anlayış üzerine kurulduğunu da ortaya koyacağını ifade etti.
"Bu regülasyon değil"
Kahveci, mevcut uygulamanın klasik anlamda bir piyasa regülasyonu olarak değerlendirilemeyeceğini savundu.
"Eğer mantığı regülasyon ise bana göre bu, çiftçi için bir regülasyon değil. Bu dengeleme değil, düzenleme değil, denetleme hiç değil. Bu başka bir şey" değerlendirmesinde bulunan Kahveci, bu yaklaşımın siyaset ve ekonomi açısından da tartışılması gerektiğini ifade etti.
"İthalat gemilerinin gölgesinde sürdürülemez model"
Analizinin sonuç bölümünde ise Ergin Kahveci, mevcut ithalat modelinin uzun vadede sürdürülebilir olmadığı görüşünü dile getirdi.
Kahveci'ye göre Türkiye, canlı hayvan dahil ithal girdilere dayalı sistemi terk ederek yerli üretim maliyetlerini esas alan bütüncül bir hayvancılık politikasına yönelmediği sürece, piyasa düzenleme amacıyla kurulan kamu kurumlarının ithalat üzerinden gelir üreten ticari yapılara dönüşme riski artacak.
"Konu yalnızca ESK değil"
Kahveci, tartışmanın yalnızca Et ve Süt Kurumu üzerinden yürütülmesinin eksik kalacağını belirterek, ithalattan elde edilen gelirlerin kamu maliyesindeki yerine de dikkat çekti.
Analize göre, ortaya çıkan mali yapının yalnızca Tarım ve Orman Bakanlığı politikaları çerçevesinde değil, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bütçe politikaları açısından da değerlendirilmesi gerekiyor.
"Kolay ithalat mı, yerli üretim mi?"
Kahveci, düşük maliyetli ithalat sayesinde hem enflasyonun kontrol altında tutulması hem de kamuya gelir sağlanmasının kısa vadede ekonomik avantaj olarak görülebileceğini, ancak bunun yerli üretimin güçlendirilmesini ikinci plana itme riski taşıdığını belirtti.
Bu nedenle, hayvancılık politikalarının ithalata bağımlılığı azaltacak, üreticinin maliyetlerini düşürecek ve yerli üretimi güçlendirecek şekilde yeniden yapılandırılması gerektiğini ifade etti.
Şeffaflık çağrısı
Analizinin sonunda kamuoyuna da mesaj veren Ergin Kahveci, ithalat modeliyle ilgili tartışmalarda görünen tabloyla ortaya çıkan sonuçlar arasındaki ilişkinin daha şeffaf şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Kahveci, "Görünen ile sonuç bağlantısını kurcalamak, şeffaflık aramak lazım" ifadelerini kullanarak, ithalat politikalarının yalnızca fiyatlar üzerinden değil, kamu maliyesi ve üretici üzerindeki etkileriyle birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.
İTHAL HAYVAN DOSYASI
Bölüm 1 → 53 bin liraya mal olan ithal besilik hayvan neden 82 bin liraya satılıyor?
Bölüm 2 → Brezilya'dan çıkan ithal besilik hayvan Türkiye'ye kaça geliyor?
Bölüm 3 → ESK'nın 420 TL ve 310 TL'lik satış tarifesi nasıl hesaplandı?
Bölüm 4 → ESK'nın görevi kar etmek mi, piyasayı düzenlemek mi?
Bölüm 5 → Görev zararı nedir? ESK zarar ederse parayı kim ödüyor?
Bölüm 6 → ESK’nın elde ettiği kar nereye gidiyor?
Bölüm 7 → ESK piyasayı düzenliyor mu, ithalatı mı yönetiyor?
Bölüm 8 → İthalat modeli analizi: 'İthalat gemilerinin gölgesinde sürdürülemez bir sistem oluştu'
Kaynak analiz
Bu haber, tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci'nin, Et ve Süt Kurumu'nun 2026 yılı besilik sığır ithalatına ilişkin hazırladığı kapsamlı maliyet analizinden yararlanılarak hazırlanmıştır.
Analizin tamamını okumak için tıklayın → [ESK kar etme kuruluşu olursa!]
