Haber Merkezi / Türkiye'de besicilik sektörünün karşı karşıya bulunduğu maliyet-fiyat makası giderek daha görünür hale geldi.
Ulusal Kırmızı Et Konseyi'nin (UKON) 23 Eylül'de yayımladığı “2026 Yılı Besilik Genç Erkek Sığır Temini Hakkında Değerlendirme Raporu”nda besicilere dikkat çekici bir uyarı yapıldı.
Konsey, yurt içinde besilik canlı hayvan fiyatlarının hızla yükseldiğini, canlı hayvan birim fiyatlarının karkas fiyatlarına tehlikeli ölçüde yaklaştığını belirterek yüksek fiyatlardan besilik materyal bağlanmamasını istedi. UKON'a göre bugün pahalı hayvanla ahırını dolduran besici, kesim zamanı oluşacak karkas fiyatı karşısında zarar edebilir.
Ancak bu uyarı kırmızı et piyasasında çok daha temel bir soruyu beraberinde getirdi.
İlgili Haber: Besiciye “ahır doldururken dikkat” uyarısı! Kesim zamanı zarar edebilirsiniz
BESİLİK PAHALIYSA BESİCİ HAYVANI NEREDEN ALACAK?
Bir besi işletmesinin üretime devam edebilmesi için ahırına besilik hayvan koyması gerekiyor. Yerli besilik materyal fiyatlarının yükseldiğini UKON'un kendisi tespit ediyor. İthal besilik hayvan ise besicinin piyasadan istediği miktarda satın alabildiği sınırsız bir alternatif değil.
ESK'nın 2026 uygulamasında ithal besilik sığırlar tarife kontenjanları kapsamında dağıtılıyor. Örneğin 200 başın altındaki işletmeler için her işletmeye verilecek ithalat izni 30 baş olarak belirlenmiş durumda. Hayvanın teslimi, besi süresi ve daha sonra ESK'ye kesim için teslim edilmesi de sözleşme hükümlerine bağlanmış durumda.
Dolayısıyla besiciye “yerli besilik pahalı, bu fiyatlardan hayvan almayın” denildiğinde cevaplanması gereken ilk soru ortaya çıkıyor: Peki besici ahırını hangi hayvanla dolduracak?
DAHA KRİTİK SORU: KARKAS FİYATI NEDEN MALİYETLE BİRLİKTE YÜKSELMİYOR?
Ancak mesele yalnızca besilik hayvana erişim değil. UKON'un yayımladığı karkas fiyatları, besicinin satış tarafındaki sıkışmayı da açık biçimde ortaya koyuyor.
2 Nisan 2026'da ortalama dana karkas fiyatı 607,17 TL/kg seviyesindeydi.
17 Eylül'de ise fiyat 586,95 TL/kg oldu.
Başka bir ifadeyle yaklaşık beş buçuk aylık dönemde dana karkas fiyatı 20,22 TL/kg geriledi.
Bu tablo, UKON'un “pahalı besilik hayvan almayın” uyarısının başka bir boyutunu ortaya çıkarıyor. Besilik materyalin fiyatı yükselirken besicinin ürettiği karkasın fiyatı neden aynı maliyet hareketini izlemiyor?
MALİYET YÜKSELİYOR, ÜRÜN FİYATI YERİNDE SAYIYOR
Besicinin maliyeti yalnızca hayvan alımından oluşmuyor. Besilik materyalin üzerine yem, mazot, elektrik, finansman, veterinerlik, işçilik ve hayvanın aylar boyunca işletmede tutulmasından kaynaklanan diğer giderler ekleniyor.
Dolayısıyla ekonomik denklem aslında şöyle: Pahalı besilik + artan besi giderleri + maliyeti karşılamayan karkas fiyatı = besicinin zarar etmesi.
UKON'un uyarısının kendisi de bu denklemin sonucuna işaret ediyor. Konsey, yüksek fiyattan alınan besilik materyalin kesim tarihinde oluşacak karkas fiyatıyla karşılanamaması halinde besicinin zarar edeceğini belirtiyor.
Ancak burada yalnızca besilik hayvan fiyatını sorgulamak yeterli değil. Besilik hayvan fiyatının neden yükseldiği kadar, karkas fiyatının neden baskılandığının da sorgulanması gerekiyor.
ESK'NIN KENDİ SİSTEMİNDE BİLE FİYAT GÜNCELLEMESİ VAR
Üstelik ESK'nın ithal besilik sistemindeki fiyatlama mekanizması bu tartışmayı daha da dikkat çekici hale getiriyor.
ESK, 200 başın altındaki işletmelere yönelik 2026 programında ithal besilik sığır satış fiyatını 5 Haziran itibarıyla 310 TL/canlı kg + KDV olarak belirledi ve bu fiyatın Temmuz'dan itibaren Yİ-ÜFE aylık değişimi kadar artırılacağını açıkladı.
Daha da önemlisi, Yİ-ÜFE'nin negatif çıkması halinde besilik hayvan satış fiyatının düşürülmeyeceği, mevcut fiyatın korunacağı hükme bağlandı.
Yani ESK'nın besiciye sattığı ithal besilik hayvanın fiyatında maliyet/enflasyon artışına karşı otomatik bir güncelleme mekanizması bulunuyor.
BESİCİYE “PAHALI HAYVAN ALMA” DEMEK ÇÖZÜM MÜ?
UKON'un besiciyi zarar riskine karşı uyarması anlaşılabilir. Ancak besicilik açısından sorun yalnızca üreticinin hayvanı hangi fiyattan aldığı değil. Asıl mesele, üretim maliyeti ile üreticinin satış fiyatı arasındaki makasın açılması.
Yerli besilik pahalı.
İthal besilik kota ve tahsise bağlı.
Yem ve diğer işletme giderleri devam ediyor.
Karkas fiyatı ise UKON verilerine göre 2 Nisan'daki 607,17 TL/kg'dan 17 Eylül'de 586,95 TL/kg'a gerilemiş durumda.
Bu şartlarda besiciye yalnızca “yüksek fiyatlardan hayvan almayın” denilmesi sorunu çözmüyor. Çünkü hayvan almayan işletmenin ahırı boş kalacak.
Ahır boş kaldığında ise birkaç ay sonra kesime gelecek hayvan da azalacak. Dolayısıyla kırmızı et politikasında cevaplanması gereken soru sadece “Besilik hayvan neden bu kadar pahalı?” değil: Maliyetler yükselirken karkas kesim fiyatı neden maliyeti karşılayacak şekilde oluşmuyor?
Ve asıl önemli soru ise; Besici pahalı hayvan almayacak, karkas fiyatı da maliyeti karşılamayacaksa Türkiye kırmızı eti kimden ve nasıl üretecek?
