Türkiye’de süt üretiminde Konya’nın ardından ikinci sırada yer alan İzmir, son üç yıla ait hayvan varlığı verileriyle üretim yapısındaki dönüşümü net biçimde ortaya koyuyor. TÜİK verilerine göre 2022–2024 döneminde İzmir’de sığır varlığı artarken, küçükbaş, kanatlı ve arıcılıkta dalgalı ve aşağı yönlü bir tablo öne çıkıyor.
Büyükbaşta yön net: kültür sığırı artıyor, yerli geriliyor
İzmir’de büyükbaş hayvan varlığında en dikkat çekici değişim kültür sığırındaki artış oldu.
Kültür sığırı sayısı, 2022’de 651 bin baş iken, 2023’te 686 bine, 2024’te ise 760 bin başa yükseldi.
Bu artış, İzmir’in süt verimi yüksek hayvanlara dayalı üretim modelini koruduğunu gösteriyor. Süt üretimindeki güçlü konumun temel dayanağı da bu yapı.
Buna karşılık; yerli sığır sayısı üç yılda 32 binden 25 bine geriledi. Melez sığır sayısı ise 2023’te artmasına rağmen 2024’te yeniden düşüş gösterdi.
Bu tablo, küçük ve düşük verimli hayvanlardan kademeli bir çıkışı işaret ediyor.
Manda varlığı ise 2024’te belirgin bir sıçrama göstererek 785 başa çıktı. Sayı düşük olsa da, niş üretim açısından dikkat çekici.
Küçükbaşta dalgalı seyir
Küçükbaş hayvancılıkta İzmir’de istikrar yerine dalgalanma öne çıkıyor. Kıl keçisi sayısı 2023’te sert düşerken 2024’te yeniden yükseldi ancak 2022 seviyesine tam ulaşamadı. Merinos koyunu 2023’te artış gösterdi, 2024’te ise belirgin geriledi. Yerli koyun sayısı 2024’te yeniden yükselerek 634 bin başa çıktı.
Bu görünüm, küçükbaşta piyasa koşullarına bağlı ani yön değişikliklerinin hala belirleyici olduğunu gösteriyor.
Kanatlı hayvancılıkta sert gerileme
İzmir’de en çarpıcı düşüş kanatlı hayvancılıkta yaşandı. Etlik tavuk sayısı üç yılda yaklaşık 2,4 milyon baş azaldı. Yumurta tavuğu 2023’te sert düşerken 2024’te sınırlı toparlandı. Hindi, kaz ve ördek varlığı ise her yıl gerileyerek küçülme eğilimini sürdürdü.
Bu tablo, artan yem maliyetleri ve piyasa baskılarının kanatlı sektörünü daha hızlı daralttığını gösteriyor.
Arıcılıkta geri çekilme
Arı kovanı sayısı 2023’te artmasına rağmen 2024’te sert düşüşle 265 bin seviyesine geriledi. Bu düşüş, hem iklim koşullarının hem de maliyet baskısının arıcılık üzerinde etkili olduğunu ortaya koyuyor.
Genel tablo ne söylüyor?
İzmir’in hayvan varlığı verileri şu gerçeği açık biçimde ortaya koyuyor. İl, süt üretimindeki güçlü konumunu kültür sığırına dayalı yapı sayesinde koruyor. Ancak küçükbaş, kanatlı ve arıcılıkta kırılganlık artıyor. Üretim, daha az sayıda ama daha yüksek verimli hayvan üzerine sıkışıyor.
Bu eğilim, kısa vadede verimlilik avantajı sağlasa da; maliyet baskısı, yem fiyatları ve destek politikaları dikkate alınmadan sürdürülebilirliği tartışmalı bir yapıya işaret ediyor.
