Kahverengi kokarca böceğinin Türkiye genelinde tarımsal üretimde yol açtığı kayıplar Meclis gündemine taşınırken, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verdiği yanıtlar kritik soruları yanıtsız bıraktı. İzmir Milletvekili Haydar Altıntaş’ın yazılı soru önergesine yanıt veren Bakan İbrahim Yumaklı, yürütülen mücadele faaliyetlerini sıraladı ancak zararın ekonomik boyutuna dair herhangi bir rakam paylaşmadı.
Altıntaş, kahverengi kokarcanın 300’den fazla ürüne zarar verdiğini, özellikle Karadeniz Bölgesi’nde fındık başta olmak üzere tarımsal üretimi tehdit ettiğini belirterek, 2025 yılı itibarıyla ortaya çıkan toplam ekonomik kaybın açıklanmasını istemişti. Bakanlık yanıtında ise zararın parasal karşılığına dair tek bir veri yer almadı.
Faaliyet var, etki yok
Bakan Yumaklı’nın yanıtına göre kahverengi kokarcayla mücadelede; 46 il, 212 ilçede, 1.272 teknik personelle, 631 lokasyonda çalışma yürütülüyor, 82 bin 994 feromon tuzak kurulmuş durumda ve 1,6 milyon samuray arıcığı salımı gerçekleştirildi.
Ancak bu çalışmaların ürün kaybını ne ölçüde azalttığı, popülasyonda nasıl bir düşüş sağladığı ve çiftçinin zararının ne kadar telafi edildiği açıklanmadı.
Ev ilaçlamaları yapıldı, sağlık etkileri açıklanmadı
Bakanlık, 2024–2025 kışlak mücadelesi kapsamında 1,3 milyon hanede ilaçlama yapıldığını duyurdu. İlaçlamaların Sağlık Bakanlığı’nca ruhsatlı biyosidal ürünlerle ve yetkilendirilmiş kişilerce yapıldığı belirtildi.
Ancak Altıntaş’ın halk sağlığı risklerine ilişkin sorusuna karşılık, ilaçlamaların insan sağlığı üzerindeki etkilerine dair herhangi bir izleme ya da değerlendirme raporu paylaşılmadı.
Biyolojik mücadelede rapor eksikliği
Soru önergesinde özellikle vurgulanan 1 milyon 156 bin samuray arıcığı salımının sonuçları konusunda da Bakanlık somut veri sunmadı. Yanıtta yalnızca “etkinlik tespit çalışmaları yapılıyor” ifadesi yer aldı.
Uzmanlara göre biyolojik mücadelede başarıyı ölçen temel göstergeler olan zararlı yoğunluğu, verim kaybı ve ekonomik kazanım başlıklarında açıklama yapılmaması, uygulamaların etkinliğini tartışmalı hale getiriyor.
Bütçe sorusu yanıtsız kaldı
Altıntaş’ın 2026 ve sonrası için planlanan mücadele bütçesi, yeni yöntemler ve entegre zararlı yönetimiyle ilgili sorularına karşılık Bakanlık, yalnızca 2026 yılında 1 milyon 650 bin samuray arıcığı salımı hedeflendiğini açıkladı.
Ancak; mücadele için ayrılan toplam bütçe, harcamaların kalem bazında dağılımı ve uzun vadeli stratejik yol haritası yanıtsız bırakıldı.
Destekler var ama miktar belirsiz
Bakanlık, çiftçilere feromon tuzak, kimyasal madde desteği sağlandığını ve zirai ekipman alımlarının kırsal kalkınma destekleri kapsamına alındığını bildirdi. Ancak bu desteklerin kaç çiftçiye, hangi tutarda ve hangi bölgelerde verildiğine dair ayrıntı paylaşılmadı.
Ortaya çıkan tabloya göre Bakanlık; mücadele faaliyetlerini anlatıyor ancak zararın boyutunu açıklamıyor. Harcanan kamu kaynağını rakamlandırmıyor fakat uygulamaların sonuçlarını ölçmüyor. Bu boyutuyla Kahverengi kokarca sorunu, yalnızca bir tarım zararlısı meselesi olmaktan çıkarken, gıda güvenliği, çiftçi geliri ve kamu yönetimi açısından daha şeffaf bir yaklaşım ihtiyacını da gözler önüne seriyor.
