Tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci, 2025 yılı Türkiye dış ticaret verilerini değerlendirerek tarım ve gıda sektöründe dikkat çekici bir tabloya işaret etti. Kahveci’nin sosyal medya hesabından paylaştığı verilere göre, tarım ve gıdada dış ticaret fazlası bir yılda 3 milyar 978 milyon dolar azaldı.
Genel dış ticaret açığı 92 milyar doları aştı
Paylaşıma göre Türkiye, 2025 yılında toplamda 273,361 milyar dolar ihracat, 365,370 milyar dolar ithalat gerçekleştirdi. Toplam dış ticaret hacmi 638,731 milyar dolar olurken, dış ticaret dengesi 92,009 milyar dolar açık verdi.
Tarım ve gıdada fazla sürüyor ama hızla eriyor
Kimyasal gübreler, balıkçılık, ormancılık, tütün ve işlenmemiş birincil tarımsal ürünlerin de dahil olduğu tarım ve gıda grubunda ise;
- İhracat: 36,251 milyar dolar
- İthalat: 34,145 milyar dolar
- Ticaret dengesi: +2,106 milyar dolar
olarak gerçekleşti.
Bir önceki yıl aynı kapsamda tarım ve gıda ihracatı 36,259 milyar dolar, ithalatı 30,175 milyar dolar, dış ticaret fazlası ise +6,084 milyar dolar düzeyindeydi. Böylece sektörün dış ticaret fazlası yaklaşık 4 milyar dolar azalmış oldu.
Paylar arttı, denge bozuldu
Ergin Kahveci’nin dikkat çektiği bir diğer nokta ise tarım ve gıdanın toplam dış ticaretteki payı oldu. 2025 yılında tarım ve gıda ürünlerinin;
- Toplam ihracattaki payı: %13,26
- Toplam ithalattaki payı: %9,26
olarak gerçekleşti.
2024’te bu oranlar sırasıyla %13,85 ve %8,77 idi. Kahveci’ye göre, hem ihracat hem de ithalat payı artmasına rağmen, ticaret fazlasının hızla gerilemesi yapısal bir soruna işaret ediyor.
Meyve-sebze hem ihracatta hem ithalatta ilk sırada
Paylaşılan verilere göre, meyve ve sebzeler 2025 yılında hem en büyük tarım ihracat kalemi hem de en büyük tarım ithalat kalemi oldu. Bu durum, tarımsal ticarette karşılıklı bağımlılığın arttığını gösteren önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
Canlı hayvan, et ve gübre ithalatı dikkat çekti
2025 yılında;
- Canlı hayvan ithalatı: 1,228 milyar dolar
- Et ve et ürünleri ithalatı: 604,7 milyon dolar
- Kimyasal gübre ithalatı: 1,984 milyar dolar
olarak gerçekleşti.
Tütünde açık devam etti
Tütün ve mamullerinde ise ihracat 1,071 milyar dolar, ithalat 1,222 milyar dolar oldu. Böylece bu kalemde 150,2 milyon dolarlık dış ticaret açığı oluştu.
“Fazla var ama sürdürülebilir değil”
Ergin Kahveci, paylaşımında tarım ve gıda sektörünün hala dış ticaret fazlası verdiğini ancak bu fazlanın hızla eridiğinin altını çizdi.
