Ortadoğu’da tırmanan çatışmaların küresel enerji piyasalarında neden olduğu dalga, gübre sektörüne de yansımaya başladı. Polonya’nın devlet kontrolündeki gübre üreticisi Grupa Azoty SA, doğal gaz fiyatlarındaki sert yükseliş nedeniyle yeni azotlu gübre siparişlerini geçici olarak durdurduğunu açıkladı.
Şirketten yapılan açıklamada üretimin devam edeceği ancak kararın yalnızca Mart ayı boyunca alınacak yeni siparişleri kapsadığı belirtildi. Açıklamada, “Kararın temel nedeni Ortadoğu’daki istikrarsız jeopolitik durumdur” ifadelerine yer verildi.
Enerji piyasalarındaki bu baskının arkasında ise İran merkezli savaşın yarattığı belirsizlik bulunuyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın misillemeleri sonrasında bölgede enerji akışına ilişkin riskler büyüdü.
Çatışmaların özellikle Katar kaynaklı LNG üretiminde aksamalara ve Hürmüz Boğazı çevresinde taşımacılık sorunlarına yol açması, Avrupa’da doğal gaz fiyatlarının kısa sürede yaklaşık yüzde 45 yükselmesine neden oldu. Doğal gazın azotlu gübre üretiminde ana hammadde olması, sektörde maliyet baskısını hızla artırdı.
Avrupa gübre pazarında önemli paya sahip olan Grupa Azoty’nin siparişleri askıya alması, önümüzdeki dönemde gübre arzı ve fiyatları üzerinde yeni bir baskı oluşabileceği yönünde yorumlanıyor. Tarım sektörü açısından bu gelişmenin özellikle bahar dönemi öncesinde gübre piyasasında dalgalanmaya yol açabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye’de gübre fiyatlarına etkisi ne olabilir?
Uzmanlara göre Avrupa’daki bu gelişme Türkiye için üç kritik sonucu beraberinde getirebilir:
Gübre fiyatlarında yeni artış riski: Türkiye gübrede büyük ölçüde ithalata bağımlı olduğu için Avrupa’daki arz daralması fiyatları yukarı çekebilir.
Bahar sezonunda tedarik sorunu: Mart–Nisan dönemi gübre kullanımının en yoğun olduğu dönem. Avrupa’daki sipariş kısıtları piyasada daralma yaratabilir.
Çiftçi maliyetlerinde artış: Enerji fiyatlarındaki yükseliş, gübre üzerinden doğrudan üretim maliyetine yansıyabilir.