Artvin’de son üç yıla ait hayvan varlığı verileri, özellikle küçükbaş ve yerli sığır yetiştiriciliğinde ciddi bir gerilemeye işaret ediyor. 2022–2024 dönemini kapsayan tablo, hayvancılığın il genelinde daralan bir üretim yapısına sürüklendiğini ortaya koyuyor.
Büyükbaşta tablo ikiye ayrılıyor
Büyükbaş hayvan varlığına bakıldığında, kültür sığırı sayısındaki artış dikkat çekerken, yerli sığır ve manda varlığındaki gerileme öne çıkıyor.
Kültür sığırı sayısı 2022’de 16 bin 508 iken, 2024’te 20 bin 624’e yükseldi. Bu artış, üretimin giderek daha fazla entansif ve dış girdiye bağımlı bir yapıya kaydığını gösteriyor.
Melez sığır sayısı ise 30 bin 402’den 28 bin 885’e gerileyerek düşüş eğilimine girdi.
En çarpıcı düşüş yerli sığırda yaşandı. 2022’de 5 bin 748 olan sayı, 2024’te 2 bin 368’e kadar düştü. Bu durum, yerli genetik kaynakların hızla üretim dışına itildiğini gösteriyor.
Manda varlığı ise zaten sınırlı olan yapısıyla 2024’te kayıtlardan tamamen çıktı.
Küçükbaş hayvancılık kan kaybediyor
Artvin’de geleneksel hayvancılığın temel unsurlarından biri olan küçükbaşta genel bir düşüş trendi söz konusu.
Kıl keçisi sayısı üç yılda yaklaşık yüzde 22 gerileyerek 18 bin 949’dan 14 bin 733’e indi.
Merinos koyun sayısı dramatik biçimde azaldı; 2022’de 808 olan sayı, 2024’te sadece 139’a düştü.
Yerli koyun varlığı da düşüşten payını aldı. 215 bin 62 olan sayı, 2024’te 202 bin 160’a geriledi.
Bu veriler, Artvin’de mera hayvancılığının sürdürülebilirliğinin zayıfladığını ve küçük ölçekli yetiştiricinin sistemden çekildiğini gösteriyor.
Kanatlı ve arıcılıkta sınırlı hareket
Kanatlı hayvan varlığı da Artvin’de genel tabloyu değiştirecek bir büyüklüğe ulaşmış değil.
Hindi sayısı artış gösterse de rakamlar sembolik düzeyde kaldı.
Kaz ve ördek varlığında dalgalı ama yatay bir seyir izlendi.
Et tavuğu yetiştiriciliği ise son üç yılda da sıfır seviyesinde kaldı.
Yumurta tavuğu sayısı 2023’te sert düşüş yaşasa da 2024’te kısmi toparlanma gösterdi.
Arıcılıkta ise dalgalı bir seyir dikkat çekiyor. 2023’te 116 bin 913’e çıkan kovan sayısı, 2024’te 112 bin 927’ye geriledi. Bu durum, iklim koşulları ve girdi maliyetlerinin arıcılığı doğrudan etkilediğini ortaya koyuyor.
Veriler ne söylüyor?
Artvin hayvancılığı, sayısal olarak bakıldığında yerli ırklardan uzaklaşan, küçükbaş ve mera temelli üretimi kaybeden, kültür ırkına yönelmiş ancak genel hacmi daralan bir yapıya işaret ediyor. Özellikle yerli sığır ve küçükbaş hayvancılıktaki gerileme, uzun vadede üretim çeşitliliği ve dayanıklılık açısından risk oluşturuyor.
Veriler, Artvin’de hayvancılığın destek politikaları, mera yönetimi ve yerli ırkların korunması açısından yeniden ele alınması gereken bir noktaya geldiğini açık biçimde ortaya koyuyor.