Haber Merkezi - Türkiye genelinde milyonlarca üreticinin ve tarım sektörünün gözü kulağı 2026 yılı hububat rekoltesi tahminlerine çevrilmiş durumdayken, TMO’nun kapsamlı saha taramalarından elde edilen Nisan ayı verileri netleşti. Nisan ayında Türkiye genelinde yağışların mevsim normallerinin ve geçen yılın üzerinde seyretmesi, bitki gelişimini ve kök yapısını büyük ölçüde olumlu etkiledi. Ancak raporda, yoğun yağışların beraberinde getirdiği lokal hastalık baskısının nihai hububat verimi üzerinde belirleyici olacağına dikkat çekildi.
İşte TMO raporundan süzülen, bölge bölge güncel tarım analizi ve rekolteyi etkileyecek kritik faktörler:
İç Anadolu Bölgesi: Rekoltenin Kalbinde Yüzler Gülüyor
Türkiye’deki buğday ekiliş alanlarının %37’sini, toplam buğday üretiminin ise %31’ini karşılayan İç Anadolu Bölgesi’nde Nisan ayı yağışları normallerine göre %34, geçen yıla göre %5 artarak 60.8 mm olarak gerçekleşti.
Gelişim Durumu: Bölge genelinde hububat ekilişlerinde genel seyir oldukça olumlu. Kardeşlenme dönemini tamamlayan bitkiler sapa kalkma evresine geçti; erken ekim alanlarında ise bayrak yaprak çıkarma ve başaklanma aşamalarına ilerleme kaydedildi.
Hastalık ve Riskler: Kırıkkale, Kırşehir, Konya ve Sivas çevresinde yüksek nem nedeniyle sarı pas, septorya ve kök boğazı hastalıkları görülse de fungisit uygulamalarıyla kontrol altında. Yozgat ve Sivas'ta fazla yağışa bağlı taban suyu yükselmeleri izleniyor. Konya, Eskişehir ve Ankara’da su stresi yaşanmıyor. Mayıs ayı yağışları dane dolumu ve nihai hububat verimi için belirleyici olacak. Geçen yıla göre artışla iyi bir üretim sezonu bekleniyor.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Aşırı Yağış ve Hastalık Baskısı
Buğday ekiliş alanlarının %16’sını ve üretimin %20’sini barındıran bölgede Nisan ayında olağanüstü bir yağış (124.4 mm) kaydedildi. Yağışlar normale göre %99, geçen yıla göre %100’den fazla artış gösterdi.
Gelişim Durumu: Bitkiler fenolojik olarak ağırlıklı şekilde sapa kalkma, başaklanma ve çiçeklenme dönemleri arasında. Diyarbakır’da hububatın %40’ında başaklanma başladı. Gaziantep'te kardeş sayısı 4-6 adet ile iyi seviyede.
Verim Kaybı Riski: Diyarbakır’da aşırı yağış kaynaklı kök çürüklüğü ve septorya yaprak lekesi görüldü. İlaçlama yapan alanlarda hastalık kontrol altındayken, ilaçlama yapılamayan %35-40'lık alanda hububat verimi kayıpları bekleniyor. Uygun alanlarda 550-650 kg/da verim beklenirken, hastalık baskısı olan yerlerde bu oran 300-350 kg/da seviyelerine düşebilir. Şanlıurfa, Adıyaman, Malatya ve Elazığ’da su birikintileri nedeniyle lokal verim kayıpları öngörülüyor.
Marmara Bölgesi: Fenolojik Gelişim Olumlu, Pas İlacı Mesaisi Sürüyor
Buğday ekiliş alanlarının %11’ini ve üretimin %14’ünü üstlenen Marmara’da Nisan ayı yağışları normale göre %15 artarak 59.4 mm oldu. Su yılı yağışları ise geçen yıla göre %55 artış gösterdi.
Gelişim Durumu: Tekirdağ, Balıkesir ve Kırklareli'nde arpa ekili alanların büyük çoğunluğu başaklanma ve süt olum evresine ulaştı. Buğdayda ise sapa kalkma ve başaklanma dönemi hakim.
Hastalık ve Riskler: Bölge genelinde septorya, sarı pas, külleme ve kök boğazı hastalıkları yer yer görüldü. Tekirdağ’da arpa sarı cücelik virüsü, Balıkesir ve Edirne’de pas hastalığı tespit edildi ve kimyasal mücadele yürütülüyor. Kocaeli ve Sakarya’da taban arazilerde suya doygunluk oluşsa da genel bitki gelişiminde ciddi bir olumsuzluk yok. Mayıs ayı yağışları nihai hububat rekoltesi üzerinde son sözü söyleyecek.
Karadeniz Bölgesi: Gelişim Seyri Sağlıklı
Buğday ekiliş ve üretiminin %10'unu karşılayan Karadeniz’de nisan yağışları normale göre %44 arttı.
Gelişim Durumu: Hububat alanlarında sapa kalkma, başaklanma ve çiçeklenme dönemlerine geçiş büyük ölçüde tamamlandı. Samsun, Amasya ve Sinop'ta gelişim iyi seviyede; üst gübreleme ve yabancı ot mücadelesi tamamlandı. Çorum ve çevresinde bitkiler sağlıklı. Tokat’ın Erbaa ve Niksar ilçelerinde başaklanma görülürken diğer ilçelerde geçiş sürüyor.
Riskler: Tokat ve Çorum’da yer yer pas hastalığı ve kök çürüklüğü başlangıcı tespit edilse de yaygın bir zarar durumu bulunmuyor. Yağışlara bağlı taban suyu yükselmesi lokal stres yaratsa da drenajı iyi alanlarda gelişim güçlü.
Akdeniz Bölgesi: Hasat Zamanı Yaklaşıyor
Ekiliş alanlarının %8’ini, üretimin %9’unu kapsayan Akdeniz’de Nisan yağışları normallere göre %91 oranında dikkate değer bir artış gösterdi.
Gelişim Durumu: Kahramanmaraş merkezde hasadın haziran ayının ilk haftasında başlaması öngörülüyor. Adana ve Osmaniye genelinde bitkiler çiçeklenme sonu ile süt olum evreleri arasında. Hatay'da buğdaylar genel olarak çiçeklenme ve süt olum dönemine ulaştı.
Verim ve Rekolte Öngörüsü: Kahramanmaraş, Adana ve Hatay'da mevcut iklim koşulları verimli bir üretim sezonuna işaret ediyor. Hatay'da kıraç arazilerde dekara 500-600 kg verim öngörülürken, taban suyu yüksek ve drenaj sorunu olan alanlarda kök çürüklüğü kaynaklı kayıplar yaşanabilir. Antalya sahil şeridinde sarı pas nedeniyle lokal verim kaybı beklense de genel olarak geçen yıla kıyasla daha verimli bir sezon tahmin ediliyor.
Doğu Anadolu Bölgesi: Yoğun Yağışlar ve Drenaj Problemleri
Ekiliş ve üretimin %10 ile %9’unu üstlenen Doğu Anadolu'da nisan yağışları normallerine göre %43 artış kaydetti.
Gelişim Durumu: Bölge genelinde yazlık ekilişler tamamlandı. Kardeşlenme süreci Iğdır ve Erzincan'da tamamlanmış olup Erzurum çevresinde devam ediyor. Erzurum çevresinde yazlık ekilişlerin kısa sürede bitirilmesi bekleniyor.
Riskler: Yoğun ve devam eden yağış rejimi, tarımsal faaliyetlerin seyrini zorlaştırıyor. Muş ve Erzurum’un taban arazilerinde aşırı yağışlara bağlı göllenme ve drenaj problemleri ekim planlamalarını geciktirdi. Uzun süre oksijensiz kalan bitkilerde fizyolojik stres ve kök çürüklüğü belirtileri gözlendi. Muş'ta üreticilerin traktörle sahaya girememesi nedeniyle aksayan ilaçlama süreçleri dron ile telafi edilmeye çalışılıyor.
Ege Bölgesi: Hasat Mayıs Sonu Başlıyor
Ekiliş ve üretimin %8’ini oluşturan Ege Bölgesi’nde nisan ayı yağışları normallerine göre %38 artış gösterdi. Su yılı yağışları ise geçen yıla göre %75 artarak üreticiyi rahatlattı.
Gelişim Durumu: Afyonkarahisar'da sapa kalkma dönemi sürerken; Aydın, Menemen, Bergama ve Menderes havzalarında başaklanma ve çiçeklenme dönemleri hakim. Denizli Sarayköy ve Merkez ovalarında erkenci buğdaylar süt olum evresine ulaştı. Hasadın kıraç alanlarda mayıs sonu, ova kesimlerinde ise haziran başında başlaması bekleniyor.
Riskler: Denizli’de dengesiz azotlu gübre kullanımı nedeniyle aşırı boylanma ve yatma problemleri görülüyor. Bölge genelinde yabancı ot yoğunluğu artış göstermiş olup, sahil kesimlerinde sarı pas hastalığına bağlı lokal verim kayıpları beklense de Ege genelinde hububat rekoltesi için iklim koşulları olumlu sonuçlar vadediyor.