2019 yılında Cumhurbaşkanı ve dönemin Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli tarafından kamuoyuna büyük bir vizyon projesi olarak duyurulan “yerli ve milli elektrikli traktör” projesi, aradan geçen yıllara rağmen sahaya inemedi. Bir dönem tarım gündemini ciddi biçimde meşgul eden proje, Pakdemirli’nin görevden ayrılmasının ardından adeta sessizliğe gömüldü.
Uşak Milletvekili Ali Karaoba, elektrikli traktörün akıbetini Meclis gündemine taşıyarak Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle kapsamlı bir yazılı soru önergesi verdi.
Vaat vardı, takvim yok
Karaoba’nın soru önergesinde, 2019’da tanıtılan ve “7 liraya şarj olup 80 dönüm araziyi süreceği” belirtilen elektrikli traktör prototipinin seri üretime geçip geçmediği, üretime geçilemediyse bunun nedenlerinin ne olduğu açıkça soruldu. Projenin test sürüşlerinin yapıldığı ve seri üretime hazırlandığı yönündeki açıklamalara rağmen, çiftçilerin bugüne kadar böyle bir ürüne erişememiş olması dikkat çekiyor.
Pakdemirli sonrası sessizlik
Elektrikli traktör projesi, özellikle yüksek mazot fiyatları ve artan mekanizasyon maliyetleri karşısında çiftçiler için umut olarak sunulmuştu. Ancak eski Bakan Bekir Pakdemirli’nin görevden alınmasının ardından projeye ilişkin kamuoyuna yansıyan somut bir gelişme olmadı. Ne seri üretim, ne pilot uygulama, ne de çiftçi bazlı bir yaygınlaştırma takvimi açıklandı.
Kamu kaynakları nereye harcandı?
Soru önergesinde en dikkat çekici başlıklardan biri de kamu kaynakları oldu. Karaoba, proje kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından bugüne kadar hangi bütçe kalemlerinden ne kadar Ar-Ge harcaması yapıldığını, bu kaynakların etkinliğine dair bir değerlendirme olup olmadığını sordu. Elektrikli traktör gibi stratejik bir tarım teknolojisi için yapılan harcamaların kamuoyundan gizli kalması eleştirildi.
Teknik veriler neden paylaşılmadı?
Milletvekili Karaoba, prototip için yapılan testler, performans raporları ve dayanıklılık analizlerinin kamuoyuyla paylaşılıp paylaşılmadığını da gündeme getirdi. Eğer paylaşılmadıysa, bunun gerekçesinin açıklanmasını istedi. Bu durum, projenin teknik olarak mı yoksa idari nedenlerle mi tıkandığı sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
Çiftçi kaybı hesaplandı mı?
Önergede ayrıca, projenin hayata geçirilememesi nedeniyle çiftçilerin artan mekanizasyon ve enerji maliyetlerinden kaynaklanan kayıplarına ilişkin Bakanlık tarafından herhangi bir mali etki analizi yapılıp yapılmadığı da soruldu. Karaoba’ya göre, yıllardır ertelenen bu proje yalnızca bir teknoloji meselesi değil, doğrudan çiftçinin cebine yansıyan bir kamu politikası sorunu.
Unutulan proje yeniden masada
Elektrikli traktör meselesi, bir dönem “tarımda devrim” başlığıyla sunulurken bugün yalnızca bir soru önergesiyle hatırlanıyor. Meclis’e taşınan bu sorular, projenin neden rafa kalktığını, siyasi sorumluluğun kimde olduğunu ve kamuoyuna verilen vaatlerin neden karşılık bulmadığını yeniden tartışmaya açtı.