Sadettin İnan / Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ'nin (Türkşeker) indirimli şeker satışında uyguladığı miktar bazlı fiyatlandırmada dikkat çeken bir değişiklik yapıldı.
Tarımdan Haber, Türkşeker'in daha önce uyguladığı baremli şeker satış sistemini mercek altına almış; yüksek miktarda şeker alabilen firmalara daha yüksek indirim uygulanmasının piyasadaki rekabet açısından doğurduğu sonuçları gündeme taşımıştı.
"Türkşeker'in şeker satışında dikkat çeken kurgu: Sistem iki firmaya çalışıyor!" ve “Türkşeker’in 'Baremli Şeker' kurgusu: Piyasa iki firmaya nasıl peşkeş çekiliyor?” başlıklı dosya haberlerimizde, özellikle en yüksek indirimin 50 bin tonun üzerindeki alımlara verilmesinin üzerinde durmuştuk.
En ucuz şekeri iki firma alıyor, piyasa yine bu iki firmaya kalıyordu
Çünkü 50 bin ton ve üzerindeki alımı gerçekleştirebilecek finansal güce sahip iki firma bulunurken, Türkşeker’in en yüksek indirim uyguladığı bu baremden de fiilen sadece söz konusu iki firma yararlanıyordu. En düşük fiyattan şekere ulaşan bu firmalar karşısında diğer baremler cazibesini kaybederken, piyasadaki diğer firmalar ihtiyaçlarını Türkşeker’den doğrudan almak yerine bu iki firma üzerinden karşılamak durumunda kalıyordu. Böylece Türkşeker’in miktara bağlı indirim sistemi, rekabeti genişletmek yerine iki firmaya önemli bir fiyat avantajı sağlıyor; şeker ticaretinin de bu iki firma üzerinden yoğunlaşmasına yol açıyordu.
Şeker operasyonunun ardından 50 bin tonluk baremin kaldırılması dikkat çekti!
Türkşeker'in satış sistemindeki değişikliğin zamanlaması da dikkat çekti. Daha önce 50 bin ton ve üzerindeki en avantajlı baremden yararlanan Remzi Çakar Gıda ile İşmen Gıda'nın temsilcilerinin şeker soruşturması kapsamında ifadeye çağrılmasının ardından, Türkşeker yeni satış ilanında 50 bin tonluk baremi tamamen kaldırarak en avantajlı fiyat için eşiği 5 bin tona düşürdü. Türkşeker değişikliğin gerekçesine ilişkin bir açıklama yapmazken, şeker operasyonunun ardından satış sisteminin değiştirilmesi dikkat çekti.
50 bin tonun üzerindeki alıma en yüksek indirim uygulanıyordu
Türkşeker'in Temmuz ayında yayımladığı indirimli vadeli şeker satış ilanında miktara göre dört ayrı fiyat uygulanmıştı.
2 bin 500 tona kadar alımlarda kilogram fiyatı KDV hariç 41,5842 TL olurken, 2 bin 501–25 bin ton arasında 40,5941 TL, 25 bin 1–50 bin ton arasında 39,6040 TL olarak belirlenmişti. 50 bin 1 ton ve üzerindeki alımlarda ise fiyat 38,6139 TL/kg'a kadar düşüyordu.
Türkşeker'in 45 TL/kg satış fiyatı üzerinden hesapladığı iskonto oranı da alım miktarı büyüdükçe yüzde 7,59'dan yüzde 14,19'a kadar yükseliyordu.
Dolayısıyla en avantajlı fiyata ulaşabilmek için bir firmanın 50 bin tonun üzerinde şeker alması gerekiyordu.
Tarımdan Haber bu sistemi neden eleştirmişti?
Tarımdan Haber'in eleştirisinin merkezinde şekerin indirimli satılması değil, en büyük indirimin olağanüstü yüksek bir alım miktarına bağlanması bulunuyordu.
50 bin ton ve üzerindeki bir şeker alımı, yalnızca ticari kapasite değil çok yüksek finansman gücü de gerektiriyor.
Bu nedenle sistem, küçük ve orta ölçekli şeker tüccarları ile sanayicilerin en avantajlı fiyat seviyesine ulaşmasını güçleştirirken, yüksek finansman kapasitesine sahip az sayıdaki firmanın önemli bir fiyat avantajı elde etmesine imkan sağlıyordu.
Tarımdan Haber, söz konusu yapının Türkşeker'in şeker satışını geniş bir alıcı kitlesine yaymak yerine piyasanın belirli firmalar üzerinden yoğunlaşmasına neden olup olmadığını kamuoyunun gündemine taşımıştı.
Yeni ilanda 50 bin tonluk barem kaldırıldı
Türkşeker'in 28 Ağustos 2026 mesai bitimine kadar geçerli yeni “İndirimli Vadeli Şeker Satışı” duyurusunda ise önceki sistemde dikkat çeken önemli bir değişikliğe gidildi.
Daha önce dört ayrı miktar baremi bulunurken yeni satışta sadece iki kademe belirlendi: 0–5 bin tona kadar ve 5 bin ton ve üzeri.
Böylece 25 bin ve 50 bin tonluk baremler tamamen kaldırıldı.
Daha da önemlisi, en avantajlı satış fiyatından yararlanmak için daha önce 50 bin tonun üzerinde şeker alınması gerekirken, yeni uygulamada 5 bin ton ve üzerindeki alımlar yeterli hale geldi.
Başka bir ifadeyle Türkşeker, en avantajlı fiyat için gereken miktar eşiğini 50 bin ton seviyesinden 5 bin tona indirerek onda bire düşürdü.
5 bin ton ve üzerindeki alımlara aynı fiyat
Yeni duyuruya göre 0–5 bin tona kadar şeker alımında peşin fiyat KDV hariç 38,6139 TL/kg, 5 bin ton ve üzerindeki alımlarda ise 37,6238 TL/kg olarak belirlendi.
Üç eşit taksitli satışlarda ise 0–5 bin tona kadar 43,4159 TL/kg, 5 bin ton ve üzerindeki alımlarda 42,3269 TL/kg fiyat uygulanacak.
Taksitler 15 Aralık 2026, 15 Ocak 2027 ve 15 Şubat 2027 tarihlerinde ödenecek. Şekerin fabrikalardan son çekim tarihi ise 31 Aralık 2026 olarak belirlendi.
Satış Burdur, Ereğli, Ilgın, Kastamonu ve Yozgat Şeker Fabrikalarından gerçekleştirilecek.
En avantajlı fiyata ulaşmak artık daha düşük tonajla mümkün
Yeni sistemin en dikkat çekici sonucu, daha fazla firmanın en düşük fiyat kademesine erişebilmesinin önünün açılması.
Önceki uygulamada bir firmanın en yüksek iskonto seviyesine ulaşması için 50 bin tonun üzerinde şeker alabilecek finansal ve ticari kapasiteye sahip olması gerekiyordu.
Yeni uygulamada ise aynı fiyat avantajı mantığındaki üst bareme 5 bin tonluk alımla ulaşılabilecek.
Bu değişiklik, en avantajlı fiyatın yalnızca çok yüksek miktarlarda alım yapabilecek sınırlı sayıdaki firmanın erişebileceği bir yapıdan çıkarılması açısından dikkat çekiyor.
Tarımdan Haber'in eleştirilerinin ardından dikkat çeken değişiklik
Türkşeker'in yeni satış modeli, Tarımdan Haber'in aylardır gündeme getirdiği baremli satış sistemine yönelik eleştirilerin ardından gelmesi bakımından ayrıca önem taşıyor.
Tarımdan Haber, önceki satış modelinde en yüksek indirimin 50 bin ton ve üzerindeki alımlara bağlanmasının, yüksek finansman gücüne sahip sınırlı sayıdaki 2 firmayı avantajlı hale getirdiğine dikkat çekmişti.
Yeni duyuruda ise 50 bin tonluk kritik barem tamamen kaldırılırken en avantajlı fiyat için gereken miktarın 5 bin tona düşürülmesi, daha önce gündeme getirdiğimiz rekabet ve piyasanın belirli firmalar üzerinde yoğunlaşması tartışmaları açısından dikkat çekici bir değişiklik oldu.
Türkşeker yeni duyurusunda söz konusu barem değişikliğinin gerekçesine ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı.
Ancak ortaya çıkan tablo net: Temmuz ayında en avantajlı fiyat için 50 bin tonun üzerinde şeker almak gerekirken, Ağustos ayındaki yeni satış modelinde 5 bin ton ve üzerindeki alımlar üst bareme girmek için yeterli hale geldi.
İki ilan arasındaki fark: 50 bin tonluk eşik 5 bin tona düştü
Türkşeker’in Temmuz ve Ağustos aylarında yayımladığı iki indirimli şeker satış ilanı, barem sistemindeki değişikliği açıkça ortaya koyuyor. Temmuz ayındaki ilanda en yüksek indirimden yararlanabilmek için 50 bin tonun üzerinde şeker alınması gerekirken, Ağustos ayındaki yeni ilanda üst barem 5 bin ton ve üzeri olarak belirlendi. Böylece en avantajlı fiyat için gereken alım miktarı onda bire düşürüldü.