Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 yılı Ekim ayına ilişkin Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verileri, tarımsal üretimde maliyet artışlarının yapısal bir soruna dönüştüğünü bir kez daha ortaya koydu. Girdi kalemlerinin tamamında artış yaşanırken, özellikle hayvancılıkla doğrudan ilişkili harcamalardaki yükseliş dikkat çekti.
TÜİK verilerine göre ekim ayında tarımsal girdiler yıllık bazda yüzde 33,66 artarken, bazı temel kalemlerdeki artış oranları bu ortalamanın çok üzerine çıktı. En yüksek artış, yüzde 64,33 ile veteriner harcamalarında kaydedildi. Bu veri, hayvancılıkta sağlık ve koruyucu hizmet maliyetlerinin üretici için artık ciddi bir yük haline geldiğini gösterdi.
Hayvancılık neden daha hızlı pahalanıyor?
Veteriner harcamalarını, yüzde 47,39 artışla gübre ve toprak geliştiriciler izledi. Bitkisel üretimin temel girdilerinden olan gübredeki bu yükseliş, ekim alanlarından verim planlamasına kadar birçok başlığı doğrudan etkiliyor. Tohum ve dikim materyalinde yüzde 36,86, hayvan yeminde ise yüzde 35,53 oranındaki artışlar, hem bitkisel hem de hayvansal üretimde maliyet baskısının eş zamanlı derinleştiğine işaret etti.
Makine ve altyapı giderleri de üretici açısından rahatlatıcı bir tablo sunmadı. Makine bakım masrafları yüzde 30,45, malzemeler yüzde 27,97, enerji ve yağlayıcılar yüzde 22,30 oranında artarken; binalar yüzde 21,78, bina bakım masrafları yüzde 20,98 yükseldi. Bu tablo, üreticinin yalnızca üretim aşamasında değil, işletmesini ayakta tutma sürecinde de artan maliyetlerle karşı karşıya kaldığını ortaya koydu.
Tarımsal ilaçlarda yıllık fiyat artışı yüzde 18,91'de kaldı!
Daha sınırlı artış görülen kalemler arasında yer alan tarımsal ilaçlar yüzde 18,91 ile listenin alt sırasında kalsa da, genel maliyet yapısı içinde bu kalemin de üretici açısından ek bir yük oluşturduğu değerlendiriliyor. Diğer mal ve hizmetler grubunda ise yüzde 38,69’luk artış kaydedildi.
Ortaya çıkan veriler, tarımda maliyet artışlarının tek bir girdiyle sınırlı olmadığını; yemden gübreye, enerjiden veterinerlik hizmetlerine kadar geniş bir alana yayıldığını gösteriyor. Uzmanlara göre bu tablo, özellikle hayvancılık yapan üreticiler için sürdürülebilirlik tartışmasını yeniden gündeme taşırken, destekleme ve fiyat politikalarının maliyet artışlarını ne ölçüde telafi edebildiği sorusunu da beraberinde getiriyor.