Cezalar "Kanuni Dayanak" Kazandı

Hukukçular ve sektör uzmanları, yapılan değişikliğin temel amacının "ceza hükümlerinin uygulanmasındaki hukuki ihtilafları gidermek" olduğunu vurguluyor. Yönetmeliklerin kanun hiyerarşisi içindeki yerinin sınırlı olması nedeniyle daha önce bazı hukuki tartışmalara yol açan cezai süreçler, yapılan bu düzenlemeyle doğrudan Şeker Kanunu’na bağlanarak "yasal güvence" altına alınmış oldu.

Kaçak pancar cezaları fabrikalar lehine hafifletildi

Yapılan düzenlemenin bir diğer dikkat çeken yanı ise ceza hesaplamalarında gidilen "hafifletme". Daha önce yönetmelikte kaçak pancara karşı yer alan sert yaptırımlar, yeni kanun maddesi ile fabrika sahipleri lehine yumuşatılmış oldu.

5 Haziran 2021 tarihinde yayımlanan Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliği'nin 9'uncu maddesine göre, kaçak pancardan üretilen şeker doğrudan C şekeri sayılırken, kaçak üretimden elde edilen şeker A kotasından düşülüyordu. Fabrika kota kaybına uğrarken, üretilen şeker daha düşük fiyatla satılmak zorunda kalınıyordu.

Kanunda yapılan değişiklikle yüzde 2 oranında idari para cezası kesilecek!

Kanunda yapılan değişiklikte ise; sözleşme yapılmadan şeker pancarı eken gerçek ve tüzel kişilere, tespitin yapıldığı ekim alanından üretilecek şeker pancarı için, tespitin yapıldığı pazarlama yılında kamu fabrikaları tarafından belirlenen %16 polar şeker ihtiva eden firesi düşürülmüş A kotası şeker pancarı baz alım fiyatı üzerinden hesaplanacak tutar kadar Bakanlıkça idari para cezası kesilecek.

Şirketlerin kendi ekim alanları dışından Bakanlığın izni olmaksızın şeker pancarı temin etmeleri halinde, Bakanlıkça, şirketlere cari pazarlama yılı için tahsis edilen A kotası miktarının cari pazarlama yılı başındaki A kotası şeker satış fiyatı ülke ortalaması üzerinden hesaplanacak tutarının %2’si oranında idari para cezası verilecek.

Kaçak pancarda cezalar nasıl hafifletildi? Daha kapsamlı incelemek için → Şeker Kanunu'nda büyük çelişki! Kaçak pancar cezaları hafifletiliyor, 2026 sezonuna göz yumuluyor

[related-posts id="28320" color="bg-danger"][/related-posts]

Kota Var, Kimyasalda Sınır Yok!

Türkiye’de Nişasta Bazlı Şeker (NBŞ)'nin 2018'de düşürülen kotaları, pancar üreticisi için bir umut ışığı olmuştu. Ancak denetimsizlik şeker sektörünün en büyük handikapını oluştururken, bir de buna son yıllarda çok daha tehlikeli bir oyuncu eklendi: Yüksek Yoğunluklu Tatlandırıcılar (YYT). Pancar şekeri "kota kıskacında" tutulurken, AB ülkelerinden %0, ABD ve Çin’den ise sadece %6,5 vergiyle giren bu kimyasallar, yerli şeker fabrikalarını ve çiftçinin alın terini bir kenara iterek gıda raflarını işgal ediyor.

İstatistikler "İmdaat" Diyor: 10 Katlık Artış

2000’li yılların başında Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu (ilaç ve diyabetik ürünler için) tatlandırıcı miktarı yaklaşık 100 bin tonluk şeker eşdeğerindeyken, bugün bu rakamın 700 bin tonlara çıkması "tedavi amaçlı kullanım" ile açıklanamıyor. İlaç sanayimiz bu kadar büyümedi, ancak kimyasal tüketimimiz katlanarak arttı!

Peki, o 600 bin tonluk "fazlalık" nerede kullanılıyor?

Cevabı basit ama bir o kadar acı. Çünkü gazlı içeceklerden meyve sularına, hazır tatlılardan bisküvilere kadar, tükettiğimiz hemen her gıdada pancar şekeri yerine bu kimyasallar var.

Sağlığımız İthalat Lobisine mi Emanet?

Firmalar, yüksek yoğunluklu tatlandırıcıların ithalatını ilaç sektöründe ve diyabetik ürünlerde kullanılmak üzere Ticaret Bakanlığına yaptığı ithalat bildirimi kapsamında yapabiliyorlar. İthalatta hiç bir kota uygulaması bulunmuyor. Gümrükten "gıda girdisi" adıyla giren bu kimyasallar, içecek sektörü başta olmak üzere gıda ürünlerinde çok rahat kulanılabiliyor.

Neyi Tüketiyoruz? İthalat Listesindeki "Gizli" Tatlandırıcılar

Firmaların ithalat rakamları incelendiğinde, yüksek yoğunluklu tatlandırıcılar kaleminde 4 ürün ön plana çıkıyor. Aspartam, Asesülfam-K, Sodyum Sakkarin ve Sodyum Siklamat.

Aspartam (E951): Şekerden yaklaşık 200 kat daha tatlıdır. Düşük kalorili olduğu için "diyet" ürünlerinde sıkça kullanılır. Uzun süreli kullanımı ve ısıl işlem görmüş ürünlerdeki etkisi hala sağlık tartışmalarının merkezindedir.

Asesülfam-K (E950): Isıya dayanıklı olduğu için fırınlanmış gıdalarda çok tercih edilir. Genellikle diğer tatlandırıcılarla karıştırılarak kullanılır; tek başına "şekerimsi" bir tat bırakmadığı için "tat artırıcı" olarak gizlenir.

Sodyum Sakkarin (E954): 1800'lerin sonundan beri bilinen, en eski yapay tatlandırıcıdır. Şekerden 300-400 kat daha tatlıdır. Birçok içecekte ana tatlandırıcı olarak yerini almıştır.

Sodyum Siklamat (E952): Şekerden 30-50 kat tatlıdır. Birçok ülkede kullanımı kısıtlıdır veya denetim altındadır. Maliyeti düşürmek isteyen üreticilerin vazgeçilmez "gizli" bileşenidir.

Sırada Ne Var?

'Pancarın Çığlığı' dosyamızın bu ilk bölümünde, şeker piyasasındaki "gizli" istilayı ve gıda sanayisinde kullanılan kimyasalların teknik detaylarını inceledik. Dosyamızın bir sonraki bölümünde; yıllara göre devasa ithalat rakamlarını ve asıl önemlisi bu ticareti yöneten "tedarikçi" firmaların isimlerini ve pazarın nasıl şekillendiğini tüm detaylarıyla kamuoyu ile paylaşacağız.

Yerli üreticimiz, pancar tarlasında milli bir görev bilinciyle üretimini sürdürüyor; fabrikalarımız ise yüksek katma değerli şekerimizi üretiyor. Ancak raflardaki ürünlerin içeriğine baktığınızda manzara değişiyor: Yerli şeker yerine, gümrükten kotasız ve denetimsiz geçen kimyasal tatlandırıcılar!

Nişasta bazlı şekerlerle başlayan süreç, bugün milyarlarca dolarlık kimyasal tatlandırıcı ithalatıyla bambaşka bir boyuta ulaştı. Kim bu ithalatı yapanlar? Yerli çiftçinin alın teri depolarda beklerken, neden ithal kimyasallara bu kadar bağımlı hale getirildik?

Pancar çiftçisinin ve şeker sanayimizin geleceğini tehdit eden bu 'denetimsiz rekabeti', 2024-2026 ithalat verileri ve pazarın dev isimleriyle dosya haberimizde mercek altına alacağız.

Şekerin geleceği mi, kimyasal lobisinin kazancı mı?

Ezberleri bozacak veriler ve çarpıcı isimlerle, Türkiye'nin şeker gerçeği çok yakında Tarımdan Haber'de...

Rant Ağı ve Organizasyonel Yapı

UHM Tarım, pancar ekimi ve nakliyesi süreçlerinde yasal sınırları zorlayan bir yapı sergilemektedir. Bölgedeki çiftçinin alın terinden 300 milyon TL'lik rant devşirildiği iddiaları, sektörde büyük bir tepkiye yol açmıştır. Karapınar’daki bu rant ağının nasıl örüldüğü ve kimlerin bu süreci görmezden geldiği, belgelerle kamuoyunun gündemine taşınmıştır. Şirketin en dikkat çeken operasyonel yöntemi ise, Karapınar menşeli kaçak pancarların Yozgat/Yerköy üretimi gibi gösterilerek fabrikaya teslim edilmesi; bu organize pancar kaçakçılığına 2027 yılına kadar "müsaade" edildiği iddiaları ise sürecin sistematik bir kalkan altında yürüdüğünü düşündürmektedir.

Şeker Kanunu değişirken Meclis’te deprem: İYİ Partili Şenol Sunat’tan zehir zemberek sözler!

[youtube-video]https://www.youtube.com/watch?v=i9iXx53yCsk[/youtube-video]

Etik ve Kurumsal İhlaller

Şirket hakkındaki iddialar sadece lojistikle sınırlı kalmamış, ciddi etik krizleri de tetiklemiştir. UHM Tarım’ın kotaları tekelleştirme sürecinde, Karapınar kökenli Bakan Murat Kurum'un ismini kullanarak çiftçilere Bakan ismiyle gözdağı verdiği kaydedilmiştir. Bu iddiaların yanı sıra, rant ağını deşifre eden gazetecilere yönelik para teklifi girişimleri ve sektördeki sendikal savrulma, yaşanan krizin ahlaki boyutunu ortaya koymaktadır. Benzer şekilde, et operasyonları ile pancar dosyası arasında kurulan bağlantılar, sektördeki genel yönetim anlayışını sorgulatır hale gelmiştir.

Kurumsal Sessizlik ve Denetim Zafiyeti

Sürecin belki de en tartışmalı yanı, kurumların sergilediği tutumdur. Pancar kotası vurgununda kilit soru: Türkşeker neden susuyor? sorusu, kurumun CİMER başvurularına karşı sergilediği cevapsızlık ile birleşince kamuoyunda ciddi bir şeffaflık sorununu gündeme getiriyor. Yürütülen idari incelemelerde ise müfettişlerin gerçeği mi aradığı yoksa iz mi sildiği tartışmaları, Türkşeker'in bu sessizliğinin altında yatan "Vicdan sınavı" ile birlikte değerlendirilmektedir. Tüm bu gelişmelerin özeti olan sessizliğin dili ve kurumsal sorumluluk tartışması, kurumların halka karşı hesap verebilirliğini bir kez daha gündeme getirmektedir.

Siyasi Süreç ve Kamuoyu

Konu, TBMM çatısı altında siyasi gündeme taşınsa da, Tarım Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından verilen yanıtların yetersizliği, 800 milyon TL'yi bulan toplam vurgun iddiaları karşısında toplumsal vicdanı rahatlatmaktan uzak kalmıştır.

Şeker pancarı ekim alanları dışından gelen pancarların cezalandırılmasını öngören ancak yürürlük tarihini 1 Ocak 2027 olarak belirleyen maddeyi hedef alan Kaya, bu durumun bir "yağmaya teşvik" olduğunu savundu.

"Kaçak Pancara 2027'ye Kadar Vize"

Mustafa Kaya, kürsüden yaptığı konuşmada şunları söyledi:

"Bir taraftan 'ağır ceza getireceğiz' diyorsunuz, diğer taraftan yürürlük tarihini 1 Ocak 2027’ye erteliyorsunuz. Bu şu demek: 2027'ye kadar istediğiniz kadar kaçak pancar alın, kamu malını yağmalayın, size dokunmayacağız! Bu tarih asla tesadüf değil, bu bir yolsuzluk takvimidir."

"Dürüst Çiftçiye Jandarma, Vurguncuya İmtiyaz"

Dürüst çiftçinin tarlasında jandarma ile denetleneceğini hatırlatan Kaya, "Şimdilik kasanızı doldurabilirsiniz" mantığıyla yasa yapılamayacağını belirterek yapılmak istenen değişikliğe tepki gösterdi. Kaya, "Devlet ciddiyeti ile bağdaşmayan bu düzenleme ile kimleri kurtarmaya çalışıyorsunuz?" sorusunu yöneltti.

[youtube-video]https://www.youtube.com/shorts/onNdL-jz7Pw[/youtube-video]

Düzenleme, görünürde sözleşmesiz ve izinsiz şeker pancarı ekimini engellemeyi amaçlarken, mevcut yönetmelikte bulunan ağır yaptırımların kanunla yumuşatılması dikkat çekiyor.

Kaçak pancara yeni ceza geliyor ama mevcut yaptırım kaldırılıyor

Kanun teklifine göre Şeker Kanunu'nun 5'inci ve 11'inci maddelerinde yapılacak değişikliklerle sözleşmesiz pancar ekimi ve belirlenen ekim alanları dışından pancar temini yasaklanıyor.

Buna göre;

• Kaçak pancar eken üreticilere, ürettikleri pancar miktarı kadar ceza uygulanacak.
• Fabrikaların izinsiz pancar temin etmesi halinde ise toplam şeker kotasının yüzde 2'si üzerinden idari para cezası kesilecek.

Ancak dikkat çeken nokta, mevcut uygulamada yer alan daha ağır yaptırımların devreden çıkarılması.

Mevcut yönetmelikte ceza çok daha ağır

5 Haziran 2021 tarihinde yayımlanan Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliği'nin 9'uncu maddesine göre, kaçak pancardan üretilen şeker doğrudan C şekeri sayılıyor.

Bu durumda:

• Kaçak üretimden elde edilen şeker A kotasından düşülüyor.
• Fabrika kota kaybına uğruyor.
• Üretilen şeker daha düşük fiyatla satılmak zorunda kalıyor.

Dolayısıyla mevcut sistemde hem gelir kaybı hem de kota kaybı nedeniyle kaçak pancar temin eden fabrikalara ciddi bir ekonomik yaptırım uygulanıyor.

Çorum Şeker örneği tartışmayı büyüttü

Düzenlemeye yönelik eleştirilerin merkezinde ise geçen yıl Konya'nın Karapınar ilçesinde ortaya çıkan ve Tarımdan Haber'in belgeleriyle gündeme taşıdığı "organize pancar kaçakçılığı" iddiaları bulunuyor.

Ortaya çıkan belgelere göre, Türkşeker'in ekim sahasında bulunan Karapınar'dan temin edilen yaklaşık 200 bin ton pancar, UHM Tarım aracılığıyla Yerköy'de üretilmiş gibi gösterilerek Çorum Şeker Fabrikası'na teslim edildi.

Tarımdan Haber tarafından yayımlanan kantar fişleri ve nakliye faturaları kamuoyuyla paylaşılırken, söz konusu belgeler Çorum Şeker Fabrikası, UHM Tarım veya Türkşeker tarafından yalanlanmadı.

Konuya ilişkin CİMER üzerinden Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan talep edilen bilgiler ise paylaşılmadı.

Mevcut sistemde 336 milyon liralık kayıp oluşacaktı

-Yapılan hesaplamaya göre Çorum Şeker Fabrikası'nın mevcut şeker kotası 105 bin 670 ton seviyesinde bulunuyor.

-Yaklaşık 200 bin ton kaçak pancarın yüzde 14 randımanla işlenmesi halinde 28 bin ton şeker elde ediliyor.

Mevcut yönetmelik uygulanacak olursa:

• 28 bin ton şeker A kotasından düşülecek,
• Şeker A şekeri yerine C şekeri olarak satılacak,
• Fabrika yaklaşık 336 milyon liralık gelir kaybına uğrayacak,
• Ayrıca kota kaybı yaşayacak.

Yeni düzenleme fabrikaya avantaj mı sağlıyor?

Kanun teklifindeki yeni sisteme göre ise aynı örnekte fabrikanın ödeyeceği ceza yaklaşık 63,4 milyon lira seviyesinde kalacak.

Buna karşılık:

• Kota kaybı yaşanmayacak,
• Kaçak pancardan elde edilen şeker A kotasında değerlendirilebilecek,
• Fabrika mevcut yönetmeliğe göre çok daha düşük maliyetle karşılaşacak.

Bu nedenle sektör çevreleri, yeni düzenlemenin kaçak pancar temin eden fabrikalar açısından önemli bir mali avantaj oluşturduğunu savunuyor.

Asıl tartışma yürürlük tarihinde

Kanun teklifindeki en dikkat çekici ayrıntılardan biri de yürürlük tarihi. Şeker Kanunu'nda kaçak pancara ilişkin yeni ceza hükümlerinin 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Bu durum, 2026 üretim sezonunda izinsiz pancar temini ve kaçak pancar uygulamalarına karşı büyük bir hukuki boşluk oluşturacak. Bir anlamda kaçak pancar ekimine göz yumulacak.

Eleştiriler, bir taraftan münavebe kurallarına uyulması ve tarım arazilerinin korunması gerekçesiyle yeni düzenlemeler getirilirken, diğer taraftan fabrikaların kendi ekim alanları dışından pancar teminine bir yıl daha fiilen göz yumulmasının ciddi bir çelişki oluşturduğu yönünde yoğunlaşıyor.

"Kaçak pancarı önlemek yerine teşvik edebilir"

Sektörde yapılan değerlendirmelerde, mevcut yönetmelikteki ağır yaptırımların kanunla hafifletilmesinin caydırıcılığı azaltabileceği ifade ediliyor.

Bu nedenle;

• Kaçak pancar teminine yönelik yaptırımların mevcut yönetmelik seviyesinde korunması,
• Para cezasının yanında kota kaybının da devam etmesi,
• Yeni hükümlerin 2027 yerine daha erken yürürlüğe girmesi

gerektiği belirtiliyor.

İlgili Haber→Şeker Kanunu'nda büyük çelişki! Kaçak pancar cezaları hafifletiliyor, 2026 sezonuna göz yumuluyor

"Kıyak Satış" İddiaları ve Sessizlik Korunuyor

Küçük çaplı bu fiyat düzenlemesi piyasada takip edilirken, kurumun geçtiğimiz ay gündeme gelen "özel satış" iddiaları ise tazeliğini koruyor.

Bilindiği üzere Türkşeker’in, daha önce piyasa fiyatı 34,70 TL iken, herhangi bir duyuru yapmadan iki firmaya 31,76 TL’den şeker satışı yapmış ve bir gün sonra da şeker fiyatlarına yüzde 11 zam yaparak, şeker satış fiyatını 38,50 TL/kg'a çıkarmıştı. Söz konusu bu satış, kurumun 600 milyon lira zarara uğramasına yol açarken, ilgili firmaların da ciddi bir kazanç elde etmesine neden olmuştu.

Kıyak satışın üstü örtüldü!

Kamuoyunun dikkatini çeken bu satış süreciyle ilgili Türkşeker'den kamuoyuna hiç bir açıklama yapılmazken, bu kıyak satışa imza atan yönetim kurulu üyeleri hakkında da Bakanlık bünyesindeki bağlantıları nedeniyle bir soruşturma ve inceleme başlatılmaması dikkat çekti.

850 Bin Ton Pancar Şekeri "İthal Tatlandırıcı" İle İkame Edildi

Akay’ın paylaştığı verilere göre, 2024 yılında Türkiye’ye ithal edilen kimyasal tatlandırıcılar, tam 850 bin ton pancar şekeri karşılığına ulaştı. Bu devasa rakam, Türkiye’nin toplam şeker kotasının yaklaşık üçte birine denk geliyor. Yerli pancar şekerinin piyasada kendine yer bulmasını engelleyen bu durum, arz fazlasına neden olan sektörü darboğaza sokuyor.

"Maliyet 47,60 TL, Satış 30 TL: Bu Sürdürülemez!"

Pancar Şekeri Üreticileri Derneği’nin güncel maliyet raporuna göre şekerin kilogram üretim maliyeti 47,60 TL olarak hesaplanıyor. Ancak piyasada şeker fiyatlarının 37 TL, hatta bazı dönemlerde 30 TL seviyelerine kadar çekildiğine dikkat çeken Akay, şunları söyledi:

"Çiftçi ortaklı kooperatif fabrikalarımız bu fiyatlarla üretim yapamaz hale getiriliyor. Maliyetin çok altında yapılan satışlar, tüm şeker sektörünü çöküşe sürüklüyor. Çiftçinin alın teri, kontrolsüz tatlandırıcı ithalatıyla değersizleştiriliyor."

Denetimler Yetmiyor: İlaç Değil, Gıda Sanayisi Kullanıyor!

İthal edilen kimyasal tatlandırıcıların büyük bir kısmının "ilaç sanayisinde kullanılacağı" gerekçesiyle ülkeye girdiğini belirten Akay, acı gerçeği şu sözlerle ifade etti: "İlaç için ithal ediyoruz. Ama gıda sanayisinde, doğal pancar şekeri yerine ucuza kullanılıyor."

Denetimlerin yetersizliğine vurgu yapan Akay, doğal pancar şekerinin gıda sanayisinden dışlanmasının, hem tarımsal üretimi hem de halk sağlığını tehdit ettiğini belirtti.

İlgili Haber→Türkşeker'de milyonluk 'adrese teslim' kıyak: Zamdan bir gün önce 100 bin ton gizli şeker satışı!

Tarım Bakanlığının ve Türkşeker'in günlerdir sessiz kaldığı 600 milyon liralık şeker vurgunu ile ilgili olarak; "Bu umursamazlık, bu ciddiyetsizlik, bu güzel memleket için büyük bir gıda krizi oluşturuyor" değerlendirmesinde bulunan Arıkan, şunları kaydetti:

[youtube-video]https://www.youtube.com/watch?v=b-OIc56ztq0[/youtube-video]

İLAN VE DUYURU YAPMADAN İKİ FİRMAYA İMTİYAZLI ŞEKER SATIŞI YAPILIYOR

"Türkşeker, mevzuata göre şeker satışını duyuru ve ilanla yapmak zorunda. Ancak Nisan ayı sonunda hiçbir duyuru yapmadan ve ilana çıkmadan iki firmaya tam 100 bin ton şeker satılıyor.

Daha ilginci geliyor; Türkşeker'in çuval satış fiyatı 1.735 TL. Ancak bu iki firmaya 1.588 TL'den satılıyor. Yani indirim de yapılıyor.

İlgili Haber→Şeker sektörünü sarsan 100 bin tonluk skandalda yeni boyut: Gazetecilere 'İyi Adam' telefonu!

İMTİYAZLI ŞEKER SATIŞINDAN SONRA FİYATLARA YÜZDE 11 ZAM YAPILIYOR

Asıl ilginç olansa şu; bu satıştan sadece 24 saat sonra şekere %11 zam geliyor. Yaptığı hesaplara göre Türkşeker bu satıştan tam 600 milyon lira zarara uğratılıyor. Arkadaşlar bunun adı satış değil peşkeştir.

Türkşeker'in 2023 yılı zararı 3,3 milyar TL. 2024'te bu zarar 11 milyar TL'ye çıkıyor. Kurumun faiz gideri 2023 yılında 2,3 milyar lira iken 2024 yılında 8 milyar TL'ye çıkıyor. Şunu sorabilirsiniz, 2023-2024 rakamlarını veriyorsunuz da 2025 rakamlarını neden vermiyorsunuz?

Asıl sorun tamda burada. Normalde Nisan ayında açıklanması gereken 2025 yılı kurum bilançosu yayınlanmadığı için 2025 zararını bilemiyoruz.”

[related-posts id="28021" color="bg-dark"][/related-posts]

Sektör kulislerinden sızan bilgilere göre; Tarımdan Haber’in ortaya çıkardığı bu dev skandalın genel kamuoyunda ve yaygın medyada neden olacağı büyük yankıyı kırmak, haberi sadece sektörel bir gündemmiş gibi gösterip yalnızlaştırmak amacıyla gizli bir karartma lobisi devreye sokuldu.

Genel Müdür Adına "Güzelleme" Trafiği Başladı!

Ortaya çıkan şok iddialara göre, bazı odaklar sektörde kalem oynatan deneyimli gazetecileri arayarak markaj altına almaya başladı.

Telefonun ucundaki kişilerin, Türkşeker Genel Müdürü Muhittin Şahin adına adeta "güzellemeler" yaptığı öğrenildi. Görüşmelerde genel müdürün ne kadar "iyi bir insan" olduğu, kuruma zarar verilmemesi gerektiği yönünde duygusal bir zemin inşa edilmeye çalışıldığı belirtildi. Ancak bu masum görünümlü "iyi insan" vurgusunun arkasından, dolaylı yoldan "100 bin ton şeker satışı yolsuzluğu ile ilgili haber yapmayın" ricası ve baskısı çıktı.

Kamunun 600 Milyon Lirası "Güzellemeyle" Kapatılabilir mi?

Şeker piyasasını altüst eden bu krizde rasyonel ve hukuki argümanlar sunamayan çevrelerin, çareyi bürokratların "şahsi ahlakı ve iyiliği" üzerinden sansür mekanizması geliştirmekte bulması, tarım sektöründe trajikomik bir PR (Halkla İlişkiler) ironisi olarak yorumlanıyor.

Sektör paydaşları ve üreticiler şu sorunun yanıtını arıyor:

"Bir kamu görevlisinin 'iyi bir insan' olması; şeffaf bir ilan ve duyuru yapılmadan kamu kaynaklarının belirli çevrelere aktarıldığı ve devletin göz göre göre en az 600 milyon TL zarara uğratıldığı gerçeğini ortadan kaldırır mı? Kamunun parası rica ve minnetle örtbas edilebilir mi?"

Sansür Lobisinin Hedefi: Haberi Yalnızlaştırmak ve Unutturmak

Gazetecilik terminolojisinde bu tarz adımlar "yumuşak sansür" ve karartma operasyonu olarak adlandırılır. Skandalı kontrol altında tutmak isteyen odakların temel stratejisi ise oldukça net:

-Haberin sadece tek bir mecrada kalmasını sağlayarak olayı "kişisel bir iddia" gibi göstermek,

-Diğer sektör gazetecilerinin konuya dahil olmasını engelleyerek zincirleme etkiyi kırmak,

-Resmi bir soruşturma açılmaması için süreci zamana yayarak kamuoyunun hafızasından silmek.

Derin Sessizlik Ne Zaman Bozulacak?

Türkşeker kapalı kapılar ardında dönen bu 100 bin tonluk şaibeli satışı ve ardından başlayan medya operasyonlarını daha ne kadar sessizlikle geçiştirebilecek?

Tarım ve Orman Bakanlığı ile adli makamların, şeker sektörünü ve kamu maliyesini doğrudan sarsan bu iddialar karşısında ne zaman harekete geçeceği merak konusu. Bizler, kamu yararı ve şeffaflık ilkesi gereği, "iyi insan" güzellemelerine teslim olmadan 600 milyon TL'lik bu büyük iddianın ve arkasındaki sansür girişimlerinin peşini bırakmayacağız.

Türkşeker'in resmi satış fiyatı 1.735 TL/çuval iken hiçbir ilan yapmadan İşmen Gıda ve Remzi Çakar’a piyasa altı fiyatlarla (1.588 TL ve 1.850 TL) toplam 100 bin ton şeker tahsis etmesi ve sadece 1 gün sonra fiyata zam yaparak 1.925 TL’ye çıkarması, tarım ve gıda sektörünü ayağa kaldırmıştı.

Kamu Kurumu Türkşeker Derin Sessizlikte!

Haberimizin üzerinden günler geçmesine rağmen, tüyü bitmemiş yetimin hakkını korumakla mükellef olan Türkşeker yönetiminden kamuoyuna tek bir açıklama dahi yapılamadı. Milyonlarca liralık kamu zararı, zam sızıntısı ve "adrese teslim gizli tahsis" iddiaları karşısında sessiz kalan kurum, bu büyük kıyağı zımnen kabul etmiş oldu. Kamunun malını zamdan 24 saat önce gizlice ve ucuza kime, neden verdiniz sorusu Türkşeker koridorlarında yankılanırken, kurumun sessizliğini bozacak tek bir somut argümanının olmaması skandalın büyüklüğünü bir kez daha tescilledi.

İtiraf Gibi Savunma: Hem 50 Bin Tonluk Alımı Doğruladılar Hem Fiyata İtiraz Edemediler!

Türkşeker kurumsal olarak suskunluğunu korurken, köşeye sıkışan alıcı firmalardan İşmen Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Ankara 54. Noterliği üzerinden Tarımdan Haber’e bir ihtarname göndererek haberlerin kaldırılmasını talep etti. Ancak şirketin avukatı aracılığıyla gönderilen resmi metin, iddiaları çürütmek bir yana tam bir "itirafname" belgesine dönüştü.

İşmen Gıda, noter kanalıyla gönderdiği savunmasında haberimizde yer alan tonaj verilerini kuruşu kuruşuna doğruladı. Şirket, Türkşeker'den 15 bin tonu peşin, 35 bin tonu ise 6 ay vadeli olmak üzere toplam 50 bin ton şeker aldığını resmi olarak beyan etti.

Haberimizin en sarsıcı tarafı olan fiyat konusuna ise şirketten tek bir yalanlama gelmedi! Şirket, Türkşeker'in resmi fiyatı 1.735 TL iken kendilerine 1.588 TL/çuval gibi piyasanın çok altında bir fiyatla mal tanımlandığı yönündeki haberimize "Biz bu fiyattan almadık" diyerek itiraz edemedi.

Resmi ihtarnamede ucuza şeker alımı iddiasına karşı hiçbir somut yalanlama sunamayan firma, sadece peşin ve vadeli ticarette fiyatların değişebileceğini savunarak durumu geçiştirmeye çalıştı. Böylece, şeker piyasasını sarsan bu devasa alımın miktarı gibi, kamuyu zarara uğratan o "ayrıcalıklı ucuz fiyat" da bizzat alıcı firmanın noter mühürlü beyanıyla kabul edilmiş oldu.

İşmen Gıda'nın Yayından Kaldırılmasını Talep Ettiği Haberler

• Türkşeker'de milyonluk 'adrese teslim' kıyak: Zamdan bir gün önce 100 bin ton gizli şeker satışı!
• Türkşeker'de milyonluk 'çifte vurgun' sessizliği: Hem piyasa altı satış hem zam kıyağı!
• Türkşeker’de indirimli satış tartışması: Bakan şeffaflık dedi, kritik soru yanıtsız kaldı
• Şekerde büyük kartelleşme: 2 firma piyasayı ele geçirdi
• Türkşeker pazarlama yılına sıfır şeker stoku ile girdi: 400 bin ton şeker kime satıldı?
• Kamu malı hassasiyeti sınavda! Bakan Yumaklı kendi bürokratlarına soruşturma açacak mı?

Zam Zamanlamasına "Kaderci" Savunma: "Artabilir de Düşebilir de"

Haberimizin en can alıcı noktası, bu devasa satışın gizlice yapılmasından tam 24 saat sonra Türkşeker’in şekere büyük bir zam yapmasıydı. İşmen Gıda, kamu kurumunun zamdan 1 gün önce elindeki malı neden piyasa altına erittiğine mantıklı bir ticari açıklama getiremedi.

Şirket ihtarında, "Serbest piyasa koşullarında oluşan fiyatlara bağlı olarak şeker fiyatları düşebileceği gibi artabilir de" diyerek milyon liralık bu zamanlamayı tamamen "piyasa şansına" bağladı. Bir kamu kurumunun ertesi gün zam yapacağı malı, bir gün önce kapalı kapılar ardında ucuza kapatan firmanın bu savunması, sektör temsilcileri tarafından inandırıcı bulunmadı.

İhtarnamede Büyük Skandal: Avukatın İşmen Gıda Adına İhtar Çekme Yetkisi Yok!

İhtarnamenin en çarpıcı noktası ise hukuki belgelerin incelenmesiyle ortaya çıktı. İşmen Gıda vekili Av. Halil Çolak tarafından çekilen ihtarnamenin ekindeki Bakırköy 68. Noterliği onaylı vekaletnamede "şok bir kısıtlama" dikkat çekti.

Vekaletname metninde, avukata verilen yetkinin "YALNIZCA Mutlucan Şeker Üretim Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ünvanlı şirket ile ilgili davalar ve takiplerden dolayı" geçerli olduğu açıkça yazıyor. Hukuk dilinde 'Özel Sınırlı Yetki' olarak bilinen bu duruma göre; avukatın elindeki bu belge ile İşmen Gıda adına üçüncü kişilere ihtarname gönderme veya işlem yapma yetkisi hukuken bulunmuyor! Noterlik makamının gözünden kaçan bu kısıtlı belge, firmanın hukuk ekibinin nasıl bir panikle hareket ettiğini gözler önüne serdi.

• İşmen Gıda'nın Türkşeker gizli şeker satışı haberine gönderdiği ihtarnamenin arkasındaki kısıtlı vekaletname belgesi.

Kartelleşme İddialarını Güçlendiren Perde Arkası

Haberimizde adı bile geçmeyen Mutlucan Şeker unvanının, İşmen Gıda'nın çektiği ihtarnamenin vekaletnamesinden çıkması, şeker piyasasındaki büyük ortaklık ağını ve "tek elden yönetim" iddialarını fiilen kanıtlar niteliğe büründü. Şirketlerin hukuki savunma ve operasyon mekanizmalarının bile aynı merkezden yönetildiğini gösteren bu büyük noter hatası, şekerdeki kartelleşme şüphelerini zirveye taşıdı.

Tarımdan Haber Gazetecilik Görevini Devam Ettirecek

Kamu kaynaklarının verimsiz kullanılması, zamdan 1 gün önce yapılan duyurusuz tahsisler ve serbest piyasadaki haksız rekabet koşulları karşısında Tarımdan Haber olarak geri adım atmıyacağız. Noterlik makamının gözünden kaçan kısıtlı vekaletname ile Tarımdan Haber’e sansür uygulamaya çalışan, ancak kendi evrakıyla skandalı daha da derinleştiren söz konusu şirketlerin ve bu ayrıcalıklı işlemlerin takipçisi olmaya, Türk çiftçisinin ve tüketicisinin hakkını savunmaya kararlılıkla devam edeceğiz!

İşmen Gıda'nın avukatı aracılığıyla gönderdiği ihtarname

İşte milyarlarca liralık kamu zararına yol açan şeker krizinin perde arkası ve sektörü vuran yönetim zafiyetinin acı tablosu:

[related-posts id="28021" color="bg-danger"][/related-posts]

KİLO BAŞINA 14,5 TL ZARAR: FATURA 85 MİLYONA KESİLECEK!

Yapılan hesaplamalara göre, 300 bin ton şekerin A kapsamından C kapsamına alınması, Türkşeker’de tam anlamıyla bir mali yıkıma neden olacak.

Şu anda iç piyasada satılan A kapsamındaki şekerin fiyatı 38,5 TL/kg seviyesinde bulunuyor.

Şeker C kapsamına alınıp ihraç edildiğinde ise fiyatı birden 24 TL/kg’a düşecek. Kilo başına yaşanacak 14,5 TL'lik bu devasa fark, toplamda 4,4 milyar liralık bir kamu zararı doğuracak. Sektörü yönetemeyen bürokrasinin yol açtığı bu 4,4 milyar liralık fatura ise Türkşeker’in kasasından değil, Hazine tarafından, yani doğrudan 85 milyon vatandaşın vergisinden karşılanacak.

[related-posts id="25908" color="bg-danger"][/related-posts]

PANCARDA PLANLI ÜRETİM VARKEN BU STOK NEDEN BİRİKTİ?

Türkiye'de sözde "pancar kotası ve planlı üretim" uygulanmasına rağmen, ülkedeki tüketim harici şeker stokunun 600 ila 800 bin ton arasında olduğu hesaplanıyor. Fabrikaları ürettiği fiyattan şeker satamaz hale getiren ve zararına satışa zorlayan bu devasa stok krizinin arkasında iki temel zafiyet yatıyor:

Yanlış İthalat Kararı: Krizin fitili, 2022 yılında piyasa gerçekleriyle uyuşmayan yanlış ithalat kararlarıyla ateşlendi. İç piyasada şeker varken yapılan ithalat, yerli üretimi depolara hapsetti.

Piyasadaki Denetim Felci: Nişasta Bazlı Şeker (NBŞ) kotası yasal olarak yüzde 2,5 olmasına rağmen, denetimsizlik yüzünden piyasaya bu kotanın çok üzerinde NBŞ sokulduğu tahmin ediliyor. Dahası, özel şeker fabrikalarının kotalarının üzerinde ürettiği ve normalde ihraç edilmesi gereken ucuz C şekerini, el altından iç piyasaya (A kapsamında) pazarladığı düşünülüyor. Denetim zafiyeti, kaçak yapıyı büyüterek kamu fabrikalarının önünü kesti.

[related-posts id="26581" color="bg-primary"][/related-posts]

C ŞEKERİNDE AFGANİSTAN BİLMECESİ: İÇERİDE ÜRETİCİYE ŞEKER KALMADI!

Sektörde bir yandan stok eritilmeye çalışılırken, diğer yandan plansızlığın bir başka boyutu ihracatta yaşanıyor. Türkşeker, son 1,5 ay içinde Afganistan’a C kapsamında 75-80 bin ton şeker ihracatı gerçekleştirdi.

Ancak bu yoğun sevkiyatın ardından Türkşeker’in stoklarında sadece 25-30 bin ton C şekeri kaldı. İç piyasada ihracat amaçlı üretim yapan yerli firmalara (çikolata, bisküvi, helva üreticileri vb.) verecek C şekeri kalmayınca, Türkşeker Afganistan'a yapılan ihracatı apar topar durdurmak zorunda kaldı. Öte yandan, özel şeker fabrikalarının da Afganistan’a yoğun bir C şekeri ihracatı yapmaya devam ettiği kaydediliyor.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN'DAN GERÇEKLER GİZLENİYOR MU?

Sektör temsilcileri ve uzmanlar, 300 bin tonluk bu ihracat hamlesinin kalıcı bir çözüm olmayacağı, sadece günü kurtaracak "geçici bir pansuman" olduğu görüşünde birleşiyor. Çünkü pancar kotası geçici bir süreliğine düşürülmediği sürece bu stok krizi katlanarak büyüyecek ve Türkiye en geç iki yıl sonra aynı stok kriziyle yeniden yüz yüze kalacak.

Şeker sektöründe yaşanan bu yönetim zafiyeti, yapısal hatalar ve milyarlık kamu zararı iddialarının Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a sağlıklı ve doğru bir şekilde aktarılmadığı belirtiliyor. Beştepe'ye gitmeyen gerçeklerin, denetimsizliğin ve bürokratik hataların faturası ise bir kez daha Hazine'ye yüklenerek geçici süreliğine halının altına süpürülecek.

Öztürkmen, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, şunları kaydetti:

"Açıklanan bilgilere göre Türkşeker, normalde çuvalını 1.735 TL'den satması gereken şekeri, piyasaya hiçbir ilan yapmadan İşmen Gıda ve Remzi Çakar isimli iki firmaya 1.588 TL’den verdi.

Vurgunun asıl dikkat çeken boyutu ise bu satışın hemen ardından yaşandı. İki firma 100 bin ton şekeri ucuza kapattıktan sadece bir gün sonra Türkşeker, şeker fiyatlarına yüzde 11 zam yaparak çuval fiyatını 1.925 TL’ye çıkardı. Böylece şanslı iki firmaya sadece bir gecede milyonlarca liralık haksız avantaj sağlanırken, kamunun cebinden 600 milyon TL çıkmış oldu.

KAMUOYUNA AÇIKLAMA YAPILMALI

Skandalın ekonomik boyutu bununla da sınırlı kalmadı. El altından yapılan bu dev satışın 70 bin tonluk kısmının 180 gün vadeyle yapıldığı belirlendi. Piyasa koşulları göz önüne alındığında, bu uzun vadenin söz konusu iki şirkete çok büyük bir finansal rahatlık ve ekstra kazanç sağladığı ifade ediliyor."

Öztürkmen, şaibeli satışla ilgili olarak; "İlan ve duyuru şartı çiğnenerek neden resmi fiyatın altında satış yapıldı? Neden sadece bu iki firma seçildi? Yüzde 11’lik dev zam kararı neden bu satışın hemen ertesi gününe kadar gizlendi?" sorularının cevabının kamuoyuna açıklanması gerektiğini belirtti.

Tepkiler Gelince İlan Çıktı, Ama Ayrıcalık İfşa Oldu!

Türkşeker, bu ilandan yaklaşık 15 gün önce hiçbir duyuru ve ilan yapmaksızın İşmen Gıda ve Remzi Çakar isimli iki firmaya piyasa fiyatının çok altında, toplamda 100 bin ton şeker satışı gerçekleştirmişti. Kurumu ilk etapta 600 bin TL zarara uğrattan bu gizli satışın kamuoyunda büyük tepki çekmesi üzerine Türkşeker’in apar topar bu resmi ilana çıkması dikkat çekti.

Asıl skandal ise, iki firmaya "el altından" verilen şartlar ile Türkşeker'in tüm piyasaya sunduğu resmi şartlar karşılaştırıldığında ortaya çıkıyor.

180 Gün Vade Nerede, 45 Gün Vade Nerede? İşte O Uçurum!

Türkşeker'in yayınladığı resmi tabloda en yüksek indirim oranı, 50 bin ton ve üzeri alımlar için %13,72 olarak belirlendi ve KDV hariç fiyat 36,2376 TL/kg (Çuval bazında yaklaşık 1.812 TL) olarak ilan edildi. Üstelik piyasaya tanınan vade süresi yalnızca 45 gün ile sınırlandırıldı.

Buna karşın, 15 gün önce iki şanslı firmaya sağlanan imkanlar piyasa gerçekleriyle uyuşmuyor:

Ayrıcalıklı Firmalara Yapılan Satış: İşmen Gıda ve Remzi Çakar’a 30 bin tonu peşin (1588 TL/çuval), 70 bin tonu (1850 TL/çuval)'dan şeker satıldı.

Dev Vade Avantajı: Bu iki firmaya tam 180 gün (6 ay) vadeli ödeme kolaylığı sağlandı.

Resmi İlandaki Şart: Tüm piyasaya sunulan ilan ise en yüksek tonajda bile sadece 45 gün vadeli ve çuvalı 1.812 TL.

Yüksek enflasyonist ortamda 180 gün vadeli 1.850 TL'lik fiyat, maliyet ve finansman yükü hesaplandığında, bugün resmi ilanla duyurulan 45 gün vadeli 1.812 TL'lik fiyattan çok daha büyük bir ekonomik avantaj (gizli indirim) anlamına geliyor. İki firma, devasa vade farkı sayesinde rakiplerine karşı haksız bir rekabet gücü elde etmiş durumda.

Piyasadan Bu Şartlara Talep Gelecek mi?

100 bin ton gibi devasa bir stoğun, iki firmaya adeta "adrese teslim" şeklinde ve 6 ay vadeyle sunulmasının ardından piyasada dengelerin altüst olduğu belirtiliyor. Sektör temsilcileri, Türkşeker’in göstermelik olarak çıktığı bu 45 gün vadeli ilana piyasadan nasıl bir talep geleceğini merak ediliyor.

Türkşeker'in ilana çıktığı 45 gün vadeli indirimli şeker satış fiyatının, iki firmaya sağlanan kıyak satış fiyatı ile rekabet etmesi mümkün görünmezken, kıyak satışla ilgili bir ilan yayınlanmazken, bu kıyak satışa göre yaklaşık yüzde 20 daha pahalı olan şeker satışı ile ilgili ilana çıkılması da dikkat çekti.

Diğer yandan Türkşeker'in gündeme gelen kıyak satışla ilgili kamuoyuna hiç bir açıklama yapılmaması da buradaki rahatlığı gözler önüne seriyor.

30 EYLÜL 2026’YA KADAR KİLİT VURULDU

Hindistan hükümeti, iç piyasayı korumak ve eriyen stokları güvence altına almak için ihracat kapılarını 30 Eylül 2026 tarihine kadar kapattı. Muson yağışlarının yetersiz kalması ve El Nino riskinin üretim tahminlerini aşağı çekmesi, bu radikal kararın en büyük gerekçesi oldu.

STOKLAR ALARM VERİYOR: 2016'DAN BERİ EN DÜŞÜK SEVİYE

Hindistan'ın projeksiyonları korkutucu bir tabloyu işaret ediyor:

• Üretim: 27,5 Milyon Ton
• Tüketim: 28 Milyon Ton
• Dönem Sonu Stok: 4,5 Milyon Ton (2016'dan bu yana en düşük seviye!)

Daha önce verilmiş olan 1,59 milyon tonluk ihracat izninin sadece 600 bin tonu sevk edilebildi; kalan kısmın akıbeti ise belirsizliğini koruyor.

KÜRESEL PİYASALAR SARSILDI: FİYATLAR YUKARI YÖNLÜ

Kararın açıklanmasıyla birlikte piyasalar adeta alev aldı:

• New York Ham Şeker: %2 yükseldi.
• Londra Beyaz Şeker: %3 artış kaydetti.

Orta Doğu’daki gerilimin enerji ve gübre maliyetlerini artırmasıyla birleşen bu arz şoku, küresel piyasalarda şiddetli dalgalanma (volatilite) beklentisini zirveye taşıdı.

TÜRKİYE İÇİN "UMUT" OLABİLİR Mİ?

Dünyada arz daralırken, Türkiye şeker sektöründe ilginç bir tablo hakim. Türkiye’de kotalı üretim yapılmasına rağmen, piyasada yaklaşık 600 bin ton ihtiyaç fazlası stok olduğu değerlendiriliyor.

Fabrikalar İçin Çıkış Yolu mu?

Şu anda bu yüksek stok miktarı, şeker fabrikalarını finansal olarak zorluyor ve maliyetin altında satış yapılmasına zemin hazırlıyor. Ancak dünyada şeker fiyatlarının yükselmesi, Türkiye’nin bu stok fazlasını ihraç etme veya iç piyasada fiyat dengesini sağlama noktasında sektör için bir "can simidi" olarak görülüyor.

ANALİZ: NE BEKLENİYOR?

İthalatçı Ülkeler Zorda: Orta Doğu, Afrika ve Asya ülkelerinde fiyat baskısı artacak.

Brezilya ve Tayland Ön Planda: Hindistan’ın boşluğunu bu iki dev doldurmaya çalışacak.

Türkiye Fırsatı: Küresel fiyat artışları, Türkiye'deki şeker fabrikalarının üzerindeki stok yükünü hafifletmek için stratejik bir fırsata dönüşebilir.

Sadece Zam Değil, Piyasa Altı Satış Skandalı!

Haberimizin detaylarında yer alan ve kurumun sessiz kalarak geçiştirmeye çalıştığı o korkunç tablo şu:

Piyasa Fiyatı Altında Tahsis: Türkşeker, kendi resmi satış fiyatı olan 1735 TL/çuval üzerinden satış yapması gerekirken; İşmen Gıda ve Remzi Çakar’a şekerleri 1588 TL/çuvaldan verdi. Yani daha satış anında kamu, çuval başına 147 TL zarara uğratıldı.

Zamdan 24 Saat Önce: Bu iki firma "ucuzun da ucuzuna" 100 bin ton şekeri kapattıktan sadece bir gün sonra, Türkşeker şekere, yüzde 11 zam yaparak şekerin fiyatını 1925 TL/çuval'a çıkardı.

Kıyağın Üstüne Kıyak: Çifte Avantaj!

Bu iki imtiyazlı firma, henüz şekerin parasını ödemeden iki kez kazandı. Önce piyasanın altında alarak avantaj sağladılar, sonra gelen zamla aldıkları malın değeri depoda beklerken milyonlarca lira arttı. Toplamda 100 bin tonluk bu operasyonun kamuya faturası milyonları bulurken, bu paranın kimlerin cebine "kar" olarak aktarıldığı sorusu yanıtsız bırakılıyor.

Kamuoyu Bu 'Ballı' Sessizliği Sorguluyor

Bir kamu kurumunun, ilan ve duyuru şartını çiğneyerek;

1) Neden resmi fiyatının altına satış yaptığı,

2) Neden sadece bu iki firmayı seçtiği,

3) Neden zam kararını bu satıştan hemen sonraya sakladığı açıklanmak zorundadır.

Türkşeker yönetimi susmaya devam ettikçe, "vurgun" iddiaları kamuoyu vicdanında kesinleşmiş bir hükme dönüşüyor.

ÖNEMLİ NOT: BU HABERİN GEÇMİŞİNİ OKUYUN

Türkşeker’de taşları yerinden oynatan ve milyonluk kamu zararını ortaya çıkaran o ilk habere ulaşmak için aşağıdaki linke tıklayınız:

Türkşeker'de milyonluk 'Adrese Teslim' kıyak: Zamdan bir gün önce 100 bin ton gizli şeker satışı!

Gece Yarısı Operasyonu Gibi Satış!

Normal şartlarda indirimli satış yapacağı zaman bunu ilan etmek ve tüm firmalara eşit fırsat tanımak zorunda olan Türkşeker, bu kez teamülleri yıktı. Hiçbir duyuru ya da ilan yayınlanmadan, İşmen Gıda ve Remzi Çakar firmalarına adeta "el altından" devasa miktarda şeker tahsis edildi.

Rakamlarla "Şekerli" Vurgun!

Kamuoyundan gizlenen bu satışın detayları dudak uçuklatıyor:

-Türkşeker'in Piyasa Satış Fiyatı: 1.735 TL / Çuval (34,70 TL/kg)

-İşmen Gıda ve Remzi Çakar'a Kıyak Geçilen Fiyat: 1.588 TL / Çuval

-Aradaki Fark: Çuval başına tam 147 TL avantaj sağlandı.

-Miktar: 30 bin tonu peşin, 70 bin tonu 180 gün vadeli olmak üzere toplam 100 bin ton.

Üstelik 70 bin tonluk kısmın 180 gün vadeyle 1.850 TL’den satılması, mevcut enflasyonist ortamda vade farkı hesaba katıldığında, bu firmalara piyasa koşullarının çok üzerinde bir finansal avantaj daha sağlandığını gösteriyor.

Zamdan Hemen Önce "Son Çıkış"

Skandalın en dikkat çekici noktası ise zamanlama oldu. Türkşeker, bu iki firmaya düşük fiyattan şeker musluğunu açtıktan sadece 24 saat sonra, 4 Mayıs 2026 tarihinde şeker satış fiyatını yüzde 11 zam yaparak 38,50 TL/kg’a çıkardığını duyurdu.

Sonuç: Bu iki firma, hem piyasa fiyatının altından mal alarak kar etti hem de ertesi gün gelen %11'lik zamla oturdukları yerden milyonlarca lira kazanç sağladı.

Menfaat Transferi İddiaları Güçleniyor

Sektör temsilcileri, 1.588 TL’ye alınan şekerlerin piyasada anında 1.750-1.800 TL bandında eritilmeye başlandığını belirtiyor. Gelecek hafta fiyatların 1.850 TL’ye çıkması beklenirken, Türkşeker’in neden ilan açmadığı ve neden sadece bu iki ismi tercih ettiği soruları yanıt bekliyor.

Milyonluk Kamu Zararı: Halkın Parası Kimin Cebine Gitti?

Yapılan analizlere göre, sadece 30 bin tonluk peşin satışta, resmi fiyat ile imtiyazlı fiyat arasındaki farktan dolayı kamu yaklaşık 88,2 Milyon TL gelirden mahrum bırakıldı. Satıştan hemen sonra gelen %11’lik zam da eklendiğinde, bu iki firmanın deposundaki şekerin değeri bir gecede on milyonlarca lira değer kazandı.

Halkın cebinden çıkan parayla finanse edilen bir kamu kurumunun, böylesine büyük bir miktarı kapalı kapılar ardında belirli kişilere tahsis etmesi, "yolsuzluk ve imtiyazlı satış" iddialarını gündemin tam merkezine yerleştirdi.

Geçtiğimiz yıl da 400 bin ton şeker yine bu iki firmaya düşük fiyattan satılmıştı!

Geçtiğimiz yıl stoktaki 400 bin ton şekeri "yüksek tonaj şartlı" ihalelerle yine aynı firmalara devreden Türkşeker yönetiminin, bu yıl herhangi bir duyuru yapma gereği bile duymaması "kurumsal çürüme" iddialarını güçlendirdi. Bu iki firmanın piyasa fiyatının altında hammaddeye ulaşması "haksız rekabetin zirvesi" olarak yorumlanıyor.

Adapazarı, Alpullu ve Susurluk gibi bölgelerin iklim yapısı gereği pancarın şeker (polar) oranının %10-12 seviyelerinde kaldığını belirten Topçuoğlu, ekonomik üretimin %16 polar oranı gerektirdiğini hatırlattı. Geceleri solunum yapmaya devam eden pancarın şekeri tükettiğini belirterek, bu bölgelerde fabrika ısrarının verimlilikten uzak olduğunu ve Türkiye’nin 33 küçük tesis yerine 20 bin ton kapasiteli 7 modern fabrikaya ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Sektörün lokomotifi Türkşeker’in özelleştirme adı altında paramparça edildiğini ve borç batağına sürüklendiğini kaydeden Topçuoğlu, Adapazarı Ovası’nın pancar yerine Türkiye’nin dışa bağımlı olduğu mısır üretimine ayrılması gerektiğini belirtti.

CHP’nin tarım politikalarını yöneten Sencer Solakoğlu’nu teknik verileri bilmemekle veya lideri yanlış konuşturmakla suçlayan Topçuoğlu; "Türkiye’yi yönetme iddiasında olanların bilgiye dayalı vaatlerde bulunması gerekir, mısır ithal eden bir ülkenin en verimli mısır arazilerini düşük polarlı pancara kurban etmek gerçekçi değildir" uyarısında bulundu.

Ziraat Yüksek Mühendisi Necdet Topçuoğlu’nun şeker sektöründeki acı gerçekleri ve vaatlerdeki teknik hataları masaya yatırdığı makalesinin tam metni şu şekildedir:

Siyaset yanlışı vaat etmek değildir

Bu akşam haberleri izlerken, Ana Muhalefet Partisi Liderinin Sakarya mitinginde, Sakaryalılara sözümdür, o şeker fabrikası tekrar kurulacaktır dediğini bizzat duydum. Tabi şeker sektörünü iyi bilen eski bir teknokrat olarak şaşırdım. Demekki Genel Başkanı yanlış konuşturuyorlar.

Söz konusu fındık olunca bilip bilmediği konuya balıklama atlayan Gölge Bakan Sencer Solakoğlu nerede acaba? Ömründe CHP'ye oy vermediğini söyleyen bu zat sabotaj mı yapıyor, yoksa kendisine sorulmuyormu bilmek gerekir. Başta Alpullu, Susurluk ve Çarşamba Şeker Fabrikaları olmak üzere, Adapazarı Şeker Fabrikası'nın kuruluş yeri yanlış seçilmiştir.

Söz konusu fabrikalara şeker pancarı veren sahalarda üretilen pancarın polar şeker oranı düşüktür. Bu hususu teknik ayrıntısı ile izah edeceğim. Ancak önce Adapazarı Şeker Fabrikası hakkında bilgi vermek istiyorum.

Adapazarı Şeker Fabrikasının temeli,12 Eylül 1952 tarihinde atılmış, 11 Ekim 1953 tarihinde de üretime başlamıştır. 1999 depreminde ağır hasar alan fabrika, 2004 yılında Özelleştirme İdaresi’ne devredilmiştir. 2005 yılında ise Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi (APEK) tarafından satın alınmıştır.

Söz konusu fabrika, 2012 yılında APEK’in Bank Asya’ya olan kredi borcu nedeniyle bu bankaya devredilmiştir. Fabrika 2013 yılında Yıldız Holding tarafından Bank Asya'dan satın alınmıştır. Son olarak fabrika ülker grubuna geçmiştir. 2025 yılında 631 bin ton pancar işlediği ve 86 bin ton kristal şeker ürettiği bilinmektedir.

Ancak ürtimde kullanılan pancar polar oranı yüksek olan bölgelerden taşınmıştır. Söz konysu fabrika şehir merkezindeki 480 dönüm arsasıyla, kupon arazi konumundadır. Kupon arazilerin kimin tarafından satılacağı bellidir.

Şeker fabrikalarının işleyeceği ham madde, şeker pancarıdır. Bir bölgede fabrika kurulması için, sadece pancarın üretilmesi yeterli değildir. Üretilen pancarın polar şeker oranının da yüksek olması zorunludur. Ortalama polar şeker varlığı %16 olarak kabul edilmekte ve pancarın fiyatlandırılması bu oran üzerinden yapılmaktadır.

Adapazarı Ovasında üretilen pancarın polar şeker varlığı %10-12 arasında değişmektedir. Ortalamanın yaklaşık 4-6 puvan altındadır. Hammaddesi bu durumda olan fabrikalar küspeye çalışmaktadırlar. Çarşamba, Alpullu, Susurluk ve Adapazarı Şeker fabrikaları bunun tipik örnekleridir.

İşte bu nedenle Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunda, Başdenetçi olarak görev yaptığım yıllarda adıgeçen fabrikalarda üretimin durdurulmasını önermiştim. Bu konuda KİT Komisyonunda tavsiye kararı da alınmıştır.

Şeker pancarı bir çapa bitkisi olduğundan münavebe için çok uygundur. Ayrıca bir yayla bitkisidir. Büyük ölçüde sulama suyuna ihtiyaç duymaktadır. Şeker fotosentez ile yaprakta oluşmakta ve köke depo edilmektedir. Pancarın şeker tutması için yetiştiği bölgede gündüz ve gece sıcaklık aralığı yüksek olmalıdır.

Geceler soğuk olursa pancar solunum yapmaz ve şekeri kökte biriktirir. Ilık ve sıcak havalarda pancar solunum yaptığı için şekeri kendi yaşamı için tüketmektedir. Bu teknik bilgi dikkate alındığında Türkiye de birçok Şeker fabrikasının kuruluş yerlerin yanlış seçildiği görülmektedir.

Ayrıca Türkiye’deki şeker fabrikalarının kapasiteleri oldukça küçüktür. Türkiye de Kamu ve Özel Sektör olmak üzere toplam 33 fabrika bulunmaktadır. Bu kadar fabrikaya ihtiyaç yoktur. 20.000 Ton/gün kapasiteli 7 fabrika Türkiye’nin ihtiyacını karşılamaktadır. Sektörün yeniden yapılanmasında bu durum dikkate alınmalıdır.

Şeker Şirketinin elinde bağlı ortaklıklar dahil, 33 fabrika bulunuyordu. Özelleştirme sürecinde Bağlı Ortaklık fabrikaları ve Şirkete bağlı 16 fabrika satılmıştır. Yanlış politikalar sonucu Cumhuriyetin en güzide sanayi kuruluşu paramparça edilmiştir.

Fabrikaların satışından elde edilen gelirler Özelleştirme İdaresi tarafından verimli kullanılamamıştır. Halen Şeker Şirketi Tarım ve Orman Bakanlığının İlgili Kuruluşu olarak 15 fabrika ile üretime devam etmektedir. Piyasa payı ve şeker üretimi piyasayı regüle etmekten çok uzaktır.

Zarardan kurtulması ve verimli olarak işletilmesi çok zor görünmektedir. Şirketin çok miktardaki arsa ve arazileri çeşitli kuruluşlara peşkeş çekilmektedir. Türkşeker kurtarılmadan, bu kurumun yeni yatırımlara yönlendirilmesi mümkün değildir.

Şeker Sektörünün lokomotif kuruluşu olan Türkşeker paramparça edilmiş, borç batağı içinde yüzerken, Adapazarı gibi ürettiği pancarın ekonomik şeker üretimine uygun olmadığı bir bölgede, şeker fabrikası vaadinde bulunmak gerçekçi değildir.

Türkiyeyi yönetme iddiasında olanların bilgiye dayalı vaatlerde bulunmaları beklenmektedir. Türkiye her yıl 4 milyon tona yakın mısır ithal etmektedir. Mısır üretimine son derce uygun olan bu toprakların, sılajlık ve dane mısır üretimine yönlendirilmesi ülke ekonomisi açısından daha faydalı görülmektedir. Bu yapıldığı takdirde hayvancılığın yem ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayacsğı düşünülmektedir.

Necdet Topçuoğlu

DAP mı, 20-20 mi? İşte O Kritik Hesap

Üreticiler arasında "daha ekonomik" olduğu gerekçesiyle tercih edilen 20-20 gübresinin, içerik bakımından DAP (Diamonyum Fosfat) ile kıyaslandığında yetersiz kalabileceğine dikkat çeken Kavuncuoğlu, şu matematiksel tabloyu paylaştı:

35 kg DAP Uygulaması: Toprağa 16 kg saf fosfor ve 6,3 kg saf azot sağlar. Üzerine eklenen Amonyum Sülfat ile toplam azot 14 kg’a ulaşır.

35 kg 20-20 Uygulaması: Toprağa sadece 7 kg saf fosfor ve 7 kg saf azot sağlar.

Analiz: Bu hesaplamaya göre, 20-20 gübresi kullanıldığında pancarın kök gelişimini ve şeker birikimini sağlayan fosfor miktarı yarı yarıya düşmektedir.

"Fosfor Düşerse Şeker de Düşer"

Kavuncuoğlu, pancarı asıl büyüten ve kalitesini belirleyen unsurun fosfor olduğunu hatırlatarak; "Bu hesapta pancarı asıl büyüten fosfor yarının da altına düştü" uyarısında bulundu. Azotun tonajı artırsa da fosfor eksikliğinin polar (şeker) oranını olumsuz etkileyebileceğine işaret etti.

Türkiye Toprakları İçin "Eriyen Gübre" Vurgusu

Türkiye’deki tarım topraklarının büyük bir kısmının pH değerinin 7’nin üzerinde (alkali) olduğunu belirten Kavuncuoğlu, bu şartlarda bitkinin besini alabilmesi için çözünürlüğün önemine değindi: "pH’ı 7 üzeri Türkiye topraklarında en iyi eriyen iki gübre DAP ve Sülfat’tır. Nokta."

Üreticiye Mesaj: 20 kg DAP = 50 kg 20-20

Gübre fiyatlarındaki artış nedeniyle çiftçinin arayış içinde olduğunu bilen uzmanlar, maliyet hesabının çuval başına değil, bitkiye geçen "saf madde" üzerinden yapılması gerektiğini savunuyor. Kavuncuoğlu’nun verileri, 20 kg DAP'ın sağladığı faydayı alabilmek için yaklaşık 50 kg 20-20 gübresi kullanılması gerektiğini çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor.

İşte Oğuz Kavuncuoğlu'nun pancarda gübre kullanımı ile ilgili paylaşımı...

İşte yönetimin “gerçek dışı” dediği ancak resmi raporda kalem kalem yer alan o gerçekler:

“Geçmişin Zararı” Savunması Çöktü: Taze Zarar 68,7 Milyon TL!

Yönetim, 110 milyon TL’lik zararın 2025 faaliyet yılına ait olmadığını ve geçmiş yıllardan devrederek gelen zarar olduğunu iddia etti. Ancak denetim raporunda “Dönem Net Zararı” hanesi bu açıklamayı teyit etmiyor. Şöyle ki; Kooperatifin sadece 01.03.2025 - 28.02.2026 tarihleri arasındaki (son bir yıllık) faaliyetinden doğan net dönem zararı 68.751.350 TL’dir.

Haberimize konu olan 110 milyon TL, bu taze zararın geçmiş yıllardan gelen 41 milyon TL’lik bakiye ile birleşmesi sonucu oluşmuştur. Yani zararın aslan payı mevcut yönetim dönemine aittir.

Rehin ve İpotekler Bir Tercih Değil, Mecburiyet!

Yönetim, 311 milyon TL’lik rehin tutarının gerçeği yansıtmadığını savundu. Oysa denetim raporundaki “Taahhütler” tablosu ve finansal borç kalemleri, kooperatifin nasıl bir faiz sarmalına girdiğini belgeliyor:

-Kooperatifin banka borçları bir yılda 95 milyon TL’den 130,3 milyon TL’ye fırlamıştır.

-Bu borçların tamamı, kurumun gayrimenkulleri üzerine konulan ipotekler ve ticari işletme rehinleri ile teminat altına alınmıştır.

-Sadece bu kredileri çevirmek için ödenen yıllık faiz (finansal gider) 78,1 milyon TL’dir. Bu rakam, kooperatifin yıllık dönem zararından bile fazladır!

En Ağır Tespit: “Borca Batıklık” Tescillendi

Yönetimin “yatırımlarımız zararı karşılar” iddiasına en sert yanıtı raporu hazırlayan denetçi verdi. Denetçi, Türk Ticaret Kanunu’nun 376. maddesine atıfta bulunarak kooperatifin sermayesinin tamamını kaybettiğini ve “borca batıklık” durumunun devam ettiğini resmi raporla tescil etti. Denetçi raporunda, yönetimi acilen genel kurulu toplamaya ve önlem almaya çağırması dikkat çekti.

Nakit Oranı: Kasada Sadece 4,6 Milyon TL Var!

Haberimizde belirttiğimiz “0,01 nakit oranı” (kasadaki paranın borçları karşılama gücü) denetim raporunda net bir şekilde görülüyor. Kooperatifin 353 milyon TL kısa vadeli borcu varken, elindeki nakit mevcudu sadece 4,6 milyon TL seviyesinde bulunuyor. Bu durum, kurumun mülklerini neden satışa çıkarmak zorunda kaldığını açıklayan en temel gösterge niteliğinde.

Tarımdan Haber Soruyor!

Kooperatif yönetimi, kamuoyuna yaptığı açıklamada “mesnetsiz” dediği bu verilerin, PANKOBİRLİK’in imzalı resmi denetim raporunda neden yer aldığını açıklayabilir mi? Çiftçinin öz malı olan kurumun mali yapısındaki bu dramatik çöküşü gizlemek, sorunu çözmeye yetecek mi?

Önem Not: Bu haberde kullanılan tüm veriler, 28.02.2026 tarihinde sona eren özel hesap dönemine ait PANKOBİRLİK Sınırlı Dış Denetim Raporu’ndan alınmıştır.