Adapazarı, Alpullu ve Susurluk gibi bölgelerin iklim yapısı gereği pancarın şeker (polar) oranının %10-12 seviyelerinde kaldığını belirten Topçuoğlu, ekonomik üretimin %16 polar oranı gerektirdiğini hatırlattı. Geceleri solunum yapmaya devam eden pancarın şekeri tükettiğini belirterek, bu bölgelerde fabrika ısrarının verimlilikten uzak olduğunu ve Türkiye’nin 33 küçük tesis yerine 20 bin ton kapasiteli 7 modern fabrikaya ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Sektörün lokomotifi Türkşeker’in özelleştirme adı altında paramparça edildiğini ve borç batağına sürüklendiğini kaydeden Topçuoğlu, Adapazarı Ovası’nın pancar yerine Türkiye’nin dışa bağımlı olduğu mısır üretimine ayrılması gerektiğini belirtti.

CHP’nin tarım politikalarını yöneten Sencer Solakoğlu’nu teknik verileri bilmemekle veya lideri yanlış konuşturmakla suçlayan Topçuoğlu; "Türkiye’yi yönetme iddiasında olanların bilgiye dayalı vaatlerde bulunması gerekir, mısır ithal eden bir ülkenin en verimli mısır arazilerini düşük polarlı pancara kurban etmek gerçekçi değildir" uyarısında bulundu.

Ziraat Yüksek Mühendisi Necdet Topçuoğlu’nun şeker sektöründeki acı gerçekleri ve vaatlerdeki teknik hataları masaya yatırdığı makalesinin tam metni şu şekildedir:

Siyaset yanlışı vaat etmek değildir

Bu akşam haberleri izlerken, Ana Muhalefet Partisi Liderinin Sakarya mitinginde, Sakaryalılara sözümdür, o şeker fabrikası tekrar kurulacaktır dediğini bizzat duydum. Tabi şeker sektörünü iyi bilen eski bir teknokrat olarak şaşırdım. Demekki Genel Başkanı yanlış konuşturuyorlar.

Söz konusu fındık olunca bilip bilmediği konuya balıklama atlayan Gölge Bakan Sencer Solakoğlu nerede acaba? Ömründe CHP'ye oy vermediğini söyleyen bu zat sabotaj mı yapıyor, yoksa kendisine sorulmuyormu bilmek gerekir. Başta Alpullu, Susurluk ve Çarşamba Şeker Fabrikaları olmak üzere, Adapazarı Şeker Fabrikası'nın kuruluş yeri yanlış seçilmiştir.

Söz konusu fabrikalara şeker pancarı veren sahalarda üretilen pancarın polar şeker oranı düşüktür. Bu hususu teknik ayrıntısı ile izah edeceğim. Ancak önce Adapazarı Şeker Fabrikası hakkında bilgi vermek istiyorum.

Adapazarı Şeker Fabrikasının temeli,12 Eylül 1952 tarihinde atılmış, 11 Ekim 1953 tarihinde de üretime başlamıştır. 1999 depreminde ağır hasar alan fabrika, 2004 yılında Özelleştirme İdaresi’ne devredilmiştir. 2005 yılında ise Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifi (APEK) tarafından satın alınmıştır.

Söz konusu fabrika, 2012 yılında APEK’in Bank Asya’ya olan kredi borcu nedeniyle bu bankaya devredilmiştir. Fabrika 2013 yılında Yıldız Holding tarafından Bank Asya'dan satın alınmıştır. Son olarak fabrika ülker grubuna geçmiştir. 2025 yılında 631 bin ton pancar işlediği ve 86 bin ton kristal şeker ürettiği bilinmektedir.

Ancak ürtimde kullanılan pancar polar oranı yüksek olan bölgelerden taşınmıştır. Söz konysu fabrika şehir merkezindeki 480 dönüm arsasıyla, kupon arazi konumundadır. Kupon arazilerin kimin tarafından satılacağı bellidir.

Şeker fabrikalarının işleyeceği ham madde, şeker pancarıdır. Bir bölgede fabrika kurulması için, sadece pancarın üretilmesi yeterli değildir. Üretilen pancarın polar şeker oranının da yüksek olması zorunludur. Ortalama polar şeker varlığı %16 olarak kabul edilmekte ve pancarın fiyatlandırılması bu oran üzerinden yapılmaktadır.

Adapazarı Ovasında üretilen pancarın polar şeker varlığı %10-12 arasında değişmektedir. Ortalamanın yaklaşık 4-6 puvan altındadır. Hammaddesi bu durumda olan fabrikalar küspeye çalışmaktadırlar. Çarşamba, Alpullu, Susurluk ve Adapazarı Şeker fabrikaları bunun tipik örnekleridir.

İşte bu nedenle Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunda, Başdenetçi olarak görev yaptığım yıllarda adıgeçen fabrikalarda üretimin durdurulmasını önermiştim. Bu konuda KİT Komisyonunda tavsiye kararı da alınmıştır.

Şeker pancarı bir çapa bitkisi olduğundan münavebe için çok uygundur. Ayrıca bir yayla bitkisidir. Büyük ölçüde sulama suyuna ihtiyaç duymaktadır. Şeker fotosentez ile yaprakta oluşmakta ve köke depo edilmektedir. Pancarın şeker tutması için yetiştiği bölgede gündüz ve gece sıcaklık aralığı yüksek olmalıdır.

Geceler soğuk olursa pancar solunum yapmaz ve şekeri kökte biriktirir. Ilık ve sıcak havalarda pancar solunum yaptığı için şekeri kendi yaşamı için tüketmektedir. Bu teknik bilgi dikkate alındığında Türkiye de birçok Şeker fabrikasının kuruluş yerlerin yanlış seçildiği görülmektedir.

Ayrıca Türkiye’deki şeker fabrikalarının kapasiteleri oldukça küçüktür. Türkiye de Kamu ve Özel Sektör olmak üzere toplam 33 fabrika bulunmaktadır. Bu kadar fabrikaya ihtiyaç yoktur. 20.000 Ton/gün kapasiteli 7 fabrika Türkiye’nin ihtiyacını karşılamaktadır. Sektörün yeniden yapılanmasında bu durum dikkate alınmalıdır.

Şeker Şirketinin elinde bağlı ortaklıklar dahil, 33 fabrika bulunuyordu. Özelleştirme sürecinde Bağlı Ortaklık fabrikaları ve Şirkete bağlı 16 fabrika satılmıştır. Yanlış politikalar sonucu Cumhuriyetin en güzide sanayi kuruluşu paramparça edilmiştir.

Fabrikaların satışından elde edilen gelirler Özelleştirme İdaresi tarafından verimli kullanılamamıştır. Halen Şeker Şirketi Tarım ve Orman Bakanlığının İlgili Kuruluşu olarak 15 fabrika ile üretime devam etmektedir. Piyasa payı ve şeker üretimi piyasayı regüle etmekten çok uzaktır.

Zarardan kurtulması ve verimli olarak işletilmesi çok zor görünmektedir. Şirketin çok miktardaki arsa ve arazileri çeşitli kuruluşlara peşkeş çekilmektedir. Türkşeker kurtarılmadan, bu kurumun yeni yatırımlara yönlendirilmesi mümkün değildir.

Şeker Sektörünün lokomotif kuruluşu olan Türkşeker paramparça edilmiş, borç batağı içinde yüzerken, Adapazarı gibi ürettiği pancarın ekonomik şeker üretimine uygun olmadığı bir bölgede, şeker fabrikası vaadinde bulunmak gerçekçi değildir.

Türkiyeyi yönetme iddiasında olanların bilgiye dayalı vaatlerde bulunmaları beklenmektedir. Türkiye her yıl 4 milyon tona yakın mısır ithal etmektedir. Mısır üretimine son derce uygun olan bu toprakların, sılajlık ve dane mısır üretimine yönlendirilmesi ülke ekonomisi açısından daha faydalı görülmektedir. Bu yapıldığı takdirde hayvancılığın yem ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayacsğı düşünülmektedir.

Necdet Topçuoğlu

DAP mı, 20-20 mi? İşte O Kritik Hesap

Üreticiler arasında "daha ekonomik" olduğu gerekçesiyle tercih edilen 20-20 gübresinin, içerik bakımından DAP (Diamonyum Fosfat) ile kıyaslandığında yetersiz kalabileceğine dikkat çeken Kavuncuoğlu, şu matematiksel tabloyu paylaştı:

35 kg DAP Uygulaması: Toprağa 16 kg saf fosfor ve 6,3 kg saf azot sağlar. Üzerine eklenen Amonyum Sülfat ile toplam azot 14 kg’a ulaşır.

35 kg 20-20 Uygulaması: Toprağa sadece 7 kg saf fosfor ve 7 kg saf azot sağlar.

Analiz: Bu hesaplamaya göre, 20-20 gübresi kullanıldığında pancarın kök gelişimini ve şeker birikimini sağlayan fosfor miktarı yarı yarıya düşmektedir.

"Fosfor Düşerse Şeker de Düşer"

Kavuncuoğlu, pancarı asıl büyüten ve kalitesini belirleyen unsurun fosfor olduğunu hatırlatarak; "Bu hesapta pancarı asıl büyüten fosfor yarının da altına düştü" uyarısında bulundu. Azotun tonajı artırsa da fosfor eksikliğinin polar (şeker) oranını olumsuz etkileyebileceğine işaret etti.

Türkiye Toprakları İçin "Eriyen Gübre" Vurgusu

Türkiye’deki tarım topraklarının büyük bir kısmının pH değerinin 7’nin üzerinde (alkali) olduğunu belirten Kavuncuoğlu, bu şartlarda bitkinin besini alabilmesi için çözünürlüğün önemine değindi: "pH’ı 7 üzeri Türkiye topraklarında en iyi eriyen iki gübre DAP ve Sülfat’tır. Nokta."

Üreticiye Mesaj: 20 kg DAP = 50 kg 20-20

Gübre fiyatlarındaki artış nedeniyle çiftçinin arayış içinde olduğunu bilen uzmanlar, maliyet hesabının çuval başına değil, bitkiye geçen "saf madde" üzerinden yapılması gerektiğini savunuyor. Kavuncuoğlu’nun verileri, 20 kg DAP'ın sağladığı faydayı alabilmek için yaklaşık 50 kg 20-20 gübresi kullanılması gerektiğini çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor.

İşte Oğuz Kavuncuoğlu'nun pancarda gübre kullanımı ile ilgili paylaşımı...

İşte yönetimin “gerçek dışı” dediği ancak resmi raporda kalem kalem yer alan o gerçekler:

“Geçmişin Zararı” Savunması Çöktü: Taze Zarar 68,7 Milyon TL!

Yönetim, 110 milyon TL’lik zararın 2025 faaliyet yılına ait olmadığını ve geçmiş yıllardan devrederek gelen zarar olduğunu iddia etti. Ancak denetim raporunda “Dönem Net Zararı” hanesi bu açıklamayı teyit etmiyor. Şöyle ki; Kooperatifin sadece 01.03.2025 - 28.02.2026 tarihleri arasındaki (son bir yıllık) faaliyetinden doğan net dönem zararı 68.751.350 TL’dir.

Haberimize konu olan 110 milyon TL, bu taze zararın geçmiş yıllardan gelen 41 milyon TL’lik bakiye ile birleşmesi sonucu oluşmuştur. Yani zararın aslan payı mevcut yönetim dönemine aittir.

Rehin ve İpotekler Bir Tercih Değil, Mecburiyet!

Yönetim, 311 milyon TL’lik rehin tutarının gerçeği yansıtmadığını savundu. Oysa denetim raporundaki “Taahhütler” tablosu ve finansal borç kalemleri, kooperatifin nasıl bir faiz sarmalına girdiğini belgeliyor:

-Kooperatifin banka borçları bir yılda 95 milyon TL’den 130,3 milyon TL’ye fırlamıştır.

-Bu borçların tamamı, kurumun gayrimenkulleri üzerine konulan ipotekler ve ticari işletme rehinleri ile teminat altına alınmıştır.

-Sadece bu kredileri çevirmek için ödenen yıllık faiz (finansal gider) 78,1 milyon TL’dir. Bu rakam, kooperatifin yıllık dönem zararından bile fazladır!

En Ağır Tespit: “Borca Batıklık” Tescillendi

Yönetimin “yatırımlarımız zararı karşılar” iddiasına en sert yanıtı raporu hazırlayan denetçi verdi. Denetçi, Türk Ticaret Kanunu’nun 376. maddesine atıfta bulunarak kooperatifin sermayesinin tamamını kaybettiğini ve “borca batıklık” durumunun devam ettiğini resmi raporla tescil etti. Denetçi raporunda, yönetimi acilen genel kurulu toplamaya ve önlem almaya çağırması dikkat çekti.

Nakit Oranı: Kasada Sadece 4,6 Milyon TL Var!

Haberimizde belirttiğimiz “0,01 nakit oranı” (kasadaki paranın borçları karşılama gücü) denetim raporunda net bir şekilde görülüyor. Kooperatifin 353 milyon TL kısa vadeli borcu varken, elindeki nakit mevcudu sadece 4,6 milyon TL seviyesinde bulunuyor. Bu durum, kurumun mülklerini neden satışa çıkarmak zorunda kaldığını açıklayan en temel gösterge niteliğinde.

Tarımdan Haber Soruyor!

Kooperatif yönetimi, kamuoyuna yaptığı açıklamada “mesnetsiz” dediği bu verilerin, PANKOBİRLİK’in imzalı resmi denetim raporunda neden yer aldığını açıklayabilir mi? Çiftçinin öz malı olan kurumun mali yapısındaki bu dramatik çöküşü gizlemek, sorunu çözmeye yetecek mi?

Önem Not: Bu haberde kullanılan tüm veriler, 28.02.2026 tarihinde sona eren özel hesap dönemine ait PANKOBİRLİK Sınırlı Dış Denetim Raporu’ndan alınmıştır.

Kotanın Şifresi: A, B ve C Şekeri Arasındaki Fark Ne?

Sektörde en çok karıştırılan ancak üreticinin kaderini belirleyen unsur kotalardır.

-A Kotası: İç pazarın "garantisi"dir. Yurtiçi talebe göre üretilir ve sofralarımıza gelir.

-B Kotası: Bir nevi "güvenlik sibobu"dur. Olası bir aksiliğe karşı tedbir amaçlı tutulur.

-C Şekeri: İşte burası kritik! A ve B dışında kalan bu şeker iç pazarda satılamaz. Ya ihraç edilir ya da ihraç kaydıyla sanayiciye verilir.

Peki sonuç ne? Eğer C şekeri planlaması doğru yapılmazsa, üretici elindeki ürünü iç piyasaya süremediği için fiyat dengeleri altüst olabilir.

Rakamların Dili: 'Baz Alım Fiyatı' ve '%16 Polar' Neden Önemli?

Çiftçinin alın terinin karşılığı olan Baz Alım Fiyatı, sadece bir rakam değildir. Bu fiyat, %16 polar (şeker varlığı) içeren net bir ton pancar üzerinden hesaplanır.

Eğer tarladan çıkan pancarın Randımanı ve Fabrika Digestionu (şeker oranı) düşükse, açıklanan fiyat kağıt üzerinde kalır; çiftçinin eline geçen para azalır.

Sanayinin Gizli Kahramanları: Melas, Küspe ve Biyoetanol

Şeker üretimi sadece beyaz kristalden ibaret değil. Fabrikasyon aşamasında şekerin geri alınamayan son şurubu olan Melas, hayvancılıktan kimyaya kadar birçok dalın ham maddesidir. Kalan posa yani Pancar Küspesi ise besi hayvancılığının can damarıdır. Bu yan ürünlerin verimliliği, şeker fabrikalarının kar-zarar tablosunu doğrudan etkiler.

İthalat ve İhracatın Gümrük Kilidi: DİR ve Tahsisat Belgesi

İmalatçı-ihracatçıların en çok kullandığı mekanizma DİR (Dahilde İşleme Rejimi)’dir. Bu belge sayesinde yerli sanayici, ihraç edeceği üründe kullanmak kaydıyla gümrük ve KDV muafiyetiyle girdi temin edebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

NBŞ Nedir? Mısır ve nişastadan elde edilen, glikoz veya fruktoz içeren şekerlerdir. Pancar şekerine (Sakaroz) alternatif olarak kullanılır.

Münavebe Neden Şart? Toprak sağlığı için aynı tarlaya üst üste pancar ekilmemesi, yani ekim nöbeti sistemidir.

Fire Nedir? Pancarın üzerindeki toprak, çamur ve yaprak gibi yabancı maddelerin toplam ağırlığa oranıdır; ödemeyi doğrudan etkiler.

Pazarlama Yılı: Sektörün takvimi 1 Eylül’de başlar, 31 Ağustos’ta biter.

İlgili Haber: Erzurum Pancar Ekicileri Kooperatifi’nde ayçiçeği krizi büyüyor: Çiftçiye 200 milyon lira ödenemiyor

110 MİLYON TL'LİK DEV ZARAR: SERMAYE TAMAMEN ERİDİ

Kooperatif, 28 Şubat 2026 itibarıyla sonlanan mali dönemde 109 milyon 656 bin TL net dönem zararı açıkladı. Bir önceki yıl 4,1 milyon TL artıda olan kurumun yaşadığı bu keskin düşüş, özkaynak yapısını da yerle bir etti. Toplam özkaynaklar eksi 49,6 milyon TL'ye gerileyerek kooperatifi "borca batık" ve teknik iflas durumuna taşıdı.

BORÇ SARMALI: TİCARİ BORÇLARDA YÜZDE 2500 ARTIŞ!

Raporun en sarsıcı verisi ise kısa vadeli borçlardaki patlama oldu:

Ticari Borçlar: Geçen yıl 8,1 milyon TL olan piyasa borcu, bu yıl tam 207,3 milyon TL’ye fırladı.

Banka Kredileri: Kooperatifin bankalara olan kısa vadeli borcu 130,3 milyon TL’ye ulaştı.

Finansman Gideri: Borçlanmanın bedeli ağır oldu; kooperatifin kazancını emen faiz giderleri bir yılda 78 milyon TL'yi aştı.

VARLIKLAR REHİNLİ: HAREKET ALANI KALMADI

Kooperatifin hayatta kalmak için attığı her adımın ipotekli olduğu görüldü. Kurum, aldığı krediler ve borçlar karşılığında toplam 311 milyon 96 bin TL tutarında teminat, rehin ve ipotek (TRİK) verdi. Kooperatifin toplam varlık değerinin (307 milyon TL) bile üzerindeki bu rehin tutarı, kurumun sahip olduğu her binanın, aracın ve stokun aslında bankalara ait olduğunu tescilledi.

200 MİLYONLUK STOK RİSKİ VE PERSONEL YÜKÜ

Kooperatif yönetimi, piyasadaki ağırlığını korumak için stok miktarını 82 milyondan 200,7 milyon TL’ye çıkardı. Ancak bu stokun tamamen borçla finanse edilmesi, satışların yavaşlaması durumunda büyük bir risk oluşturuyor. Ayrıca, personeline kanuni sınır olan 30 gün yerine 40 gün üzerinden kıdem tazminatı hakkı tanıyan kurumda, personel maliyetleri de 83,7 milyon TL'ye ulaşarak bütçe üzerinde ciddi bir baskı oluşturdu.

3 BİN TON AYÇİÇEK ALINDI DEPODA KALDI!

Kooperatif, 2025 yılında ortaklarından muazzam bir ayçiçeği alımı gerçekleştirdi. Ancak yüksek fiyattan alınan ayçiçeği satılamadı.

Miktar: 3.171.339 kg (Yaklaşık 3.171 ton).

Birim Fiyat: 67,22 TL.

Toplam Tutar: 213.205.508 TL.

GELİR-GİDER DENGESİ BOZULDU: SATIŞLAR DÜŞÜŞTE

Ekonomik krizin etkileri hasılat tablosuna da yansıdı. Kooperatifin toplam hasılatı, yüksek enflasyona rağmen nominal olarak 376 milyondan 358 milyon TL’ye geriledi. Satışlar düşerken pazarlama ve yönetim giderlerinin 90,4 milyon TL’ye çıkması, operasyonel verimliliğin kaybolduğunu gösteriyor.

KURTULUŞ REÇETESİ NE?

Mali tabloların diliyle konuşursak; Erzurum Pancar Kooperatifi şu an "yüksek faizli banka borcuyla stok alıp, bu stoğu satarak personel ve yönetim giderlerini karşılamaya çalışan, ancak faiz yükü nedeniyle her adımda daha fazla içeri giren" bir yapıya dönüşmüş durumda.

Sigortadan gelen 8,8 milyon TL'lik tek seferlik tazminat geliri bile zararın büyüklüğünü örtmeye yetmedi. Kurumun bu cendereden çıkması için acil sermaye artırımı, radikal personel tasarrufu ve banka borçlarının uzun vadeye yayılması (yapılandırılması) hayati önem taşıyor.

Editör Notu: Bu haber, kooperatifin resmî denetim raporundaki kesinleşmiş verilere dayanılarak hazırlanmıştır. Bölge çiftçisinin en önemli güvencesi olan kurumun mali yapısındaki bu bozulma, önümüzdeki genel kurulun en sıcak maddesi olmaya aday.

Yönetmelik "Kota Gider" Diyor, Kanun "Para Ver Kurtul" Diyor!

Mevcut Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliği, kaçak pancar temin eden fabrikalara karşı acımasız bir yaptırım uyguluyor. Usulsüz pancardan üretilen şeker, fabrikanın değerli olan A kotasından düşülüyor ve düşük fiyatlı C şekerine çevriliyor. Ancak yeni kanun teklifi, bu ağır yaptırımı kaldırarak yerine sadece toplam kotanın yüzde 2'si kadar sembolik bir para cezası getiriyor.

İlgili Haber: Türkşeker'in gözünün önünde kaçak pancar trafiği!

Çorum Şeker Örneğinde 272 Milyon TL'lik "Kıyak"

Tarımdan Haber’in kantar fişleri ve nakliye faturalarıyla ortaya çıkardığı Çorum Şeker Fabrikası’ndaki 200 bin tonluk kaçak pancar iddiası üzerinden yapılan hesaplama, yeni yasanın kimlere hizmet ettiğini gözler önüne seriyor:

• -Çorum Şeker Fabrikası’nın mevcut şeker kotası: 105.670 ton
• -Kaçak pancar: 200.000 ton (tahmin edilen)
• -%14 randıman ile: 28.000 ton şeker

Mevcut Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliğinin 9’uncu maddesine göre;

• -28.000 ton A kotasından düşülecek
• -A şekeri (30 TL/kg) yerine C şekeri (18 TL/kg) satılacak
• -Çorum Şeker Fabrikasının toplam gelir kaybı: yaklaşık 336 milyon TL
• -Ayrıca kota kaybı yaşanacak

Yeni kanun teklifine göre:

• -Ceza: Mevcut şeker kotasının yüzde 2’nin şeker fiyatı ile çarpımı olarak 63,4 milyon TL ödeyecek.
• -Kota kaybı yok
• -Kaçak pancardan üretilen şeker A kotasından satılabilecek

SONUÇ: Münavebeli üretimin korunması ve kaçak pancar temininin önlenmesi amacıyla ağır ceza getirildiği ifade edilse de, gerçekte mevcut yönetmelikte yer alan daha ağır yaptırımlar kanun düzenlemesiyle yumuşatılacak.

Skandalın Diğer Yüzü: 2027’ye Kadar "Kaçakçılık Serbest" mi?

Taslaktaki en çarpıcı detay ise yürürlük tarihi. Şeker Kanunu’ndaki bu "yumuşatılmış" ceza maddesinin uygulama tarihi 1 Ocak 2027 olarak öngörülüyor. Bu durum, 2026 üretim sezonunda da organize pancar kaçakçılığına Tarım Bakanlığı tarafından göz yumulacağı, fabrikaların ekim alanı dışından izinsiz pancar toplamasına 1 yıl daha müsaade edileceği anlamına geliyor.

"Kaçakçılık Ödüllendiriliyor!"

"Düzenleme, görünürde kaçak üretimi engellemeyi amaçlasa da mevcut haliyle caydırıcılığı yok ediyor. Yönetmelikteki ağır yaptırımların kanunla yumuşatılması, kayıt dışı üretimi teşvik eder. Türkşeker’in üretim sahaları ve kamu bütçesi bu yolla büyük zarar görecektir. Yasa yoluyla pancar kaçakçılığına kılıf hazırlanmaktadır."

Tarımdan Haber Yorumu:

Bu yasa değişikliği bu haliyle geçerse; Türkşeker'in Konya Karapınar gibi stratejik ekim sahalarını "yağmalayan" yapılar, kestikleri sahte kantar fişlerinin cezasını "çerez parası" niyetine ödeyip yollarına devam edecekler. Milletvekillerinin bu "ince ayarlı" maddeyi Genel Kurul'da düzeltmesi, milli tarımın geleceği için hayati önemdedir.

“Seçim Öncesi Yazdım, Hala Cevap Yok”

Pancabirlik seçimleri öncesinde, sistemdeki boşlukların "ağalık sistemine" kapı araladığını belirten bir dilekçeyle Bakanlığa başvuran Servet Sarı, beklediği demokratik refleksin bürokrasiye takıldığını ifade etti. Sarı, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, “Bakanlıktan sizlerin adına seçimden önce verdiğim dilekçeme cevap alamadım. Sizlerin takdirine sunuyorum” diyerek sessizliğe dikkat çekti.

Vekaletle Oy ‘Haksız Rekabet’ Aracı mı?

Sarı’nın Bakanlığa sunduğu ve cevapsız kalan dilekçesinde, anasözleşmenin 39. maddesindeki vekaletle oy kullanma usulünün suistimale açık olduğu savunuluyor. Dilekçede yer alan çarpıcı tespitler şöyle:

Ekonomik Güç Savaşı: "Parası olanın 'ne gerekirse harcar başkan olurum' dediği bir yapı oluşmuştur."

İştiraklerin Zararı: Bu yapının kooperatif iştiraklerini olumsuz ekonomik duruma sürüklediği iddiası.

Liyakat Kaybı: Daha bilgili ortakların sistemin dışında kaldığı vurgusu.

Bakanlığa Çağrı: "Elektronik Katılım Haksızlığı Giderir"

Servet Sarı, dilekçesinde sadece eleştiri getirmekle kalmamış, çözüm yolunu da göstermişti. Seçimlerde noter tasdikli vekaletle oy kullanımının tamamen kaldırılmasını isteyen Sarı, bunun yerine "Elektronik Katılım" sisteminin getirilmesini öneriyor. Mücbir sebeplerle katılamayanlar için ise sadece devlet hastanesi raporu şartıyla istisna tanınması gerektiğini savunuyor.

Ortakların Takdirine Sunuldu

Bakanlıktan resmi bir dönüş alamayan Servet Sarı, kooperatifin asıl sahipleri olan ortaklara seslenerek, bu yönetmelik değişikliğinin tüm ortakların hayrına olacağına inandığını belirtti. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın, kooperatifçilikte şeffaflık ve adalet talep eden bu yazıya önümüzdeki süreçte bir açıklama getirip getirmeyeceği ise merak konusu.

ÜÇ BAŞVURU, SIFIR CEVAP!

Süreci adım adım takip eden Sadettin İnan, Karapınar’daki pancar trafiğini ve kotaların nasıl "buharlaştığını" somut sorularla Türkşeker’in önüne koydu.

1. 10 Ocak’taki ilk başvuru: "Mevzuat böyle" denilerek geçiştirildi.

2. 27 Ocak’taki ikinci başvuru: "Zaten cevap verdik" denilerek reddedildi.

3. 24 Şubat’taki son başvuru: 20 gündür hiçbir yanıt verilmedi.

KORKULAN SORULAR: UHM TARIM VE ÇORUM ŞEKER DENKLEMİ

Türkşeker yönetiminin cevaplamaktan kaçtığı sorular, vurgunun kalbini işaret ediyor. Kurumun sisteminde tek bir tuşla görülebilecek şu veriler neden saklanıyor?

-UHM Tarım adlı şirkete 2024/2025 döneminde ne kadar kota tahsis edildi?

-Karapınar’dan Çorum Şeker Fabrikası’na sevk edilen ve "kaçak" olduğu belgelenen pancarın miktarı kaç tondur?

-Bu sevkiyatlara göz yuman veya kantar fişlerini onaylayan yetkililer hakkında bir denetim yapıldı mı?

SESSİZLİK ‘SUÇU KABUL’ MÜDÜR?

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’na göre kamu kurumları, ellerindeki veriyi paylaşmakla yükümlüdür. Türkşeker’in bu yasal yükümlülüğü çiğnemesi, akıllara tek bir soruyu getiriyor: Veriler açıklandığında hangi isimler ifşa olacak? Karapınar’da Türkşeker’in ekim sahasında bir şirket aracılığıyla pancar toplatılması ve bu pancarın organize bir şekilde başka fabrikalara kaydırılması, sıradan bir ticari hata değil; planlı bir kota operasyonudur.

Önemli Hatırlatma: 300 milyon liralık rantın ve rüşvet tekliflerinin havada uçuştuğu bu dosya hakkında daha fazla veri için Karapınar pancar kotası vurgunu dosyamızı inceleyerek, rant ağının nasıl örüldüğünü görebilirsiniz.

"GEREKİRSE YARGIYA TAŞINACAK"

Türkşeker’in sessiz kalarak dosyayı unutturma çabasına karşı hukuki süreç başlıyor. Bilgi edinme hakkının engellenmesi nedeniyle Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na yapılacak itirazın ardından, konunun idari yargıya taşınması bekleniyor.

Tarımdan Haber olarak soruyoruz: Milletin malı olan pancar kotası üzerinde birileri hesap yaparken, Türkşeker yönetimi bu hesabın neresinde duruyor? Cevap verilmeyen her gün, şaibe daha da büyüyor.

Takipte kalacağız. O kantar fişlerinin, o gizli sözleşmelerin hesabı verilene kadar sormaya devam edeceğiz.

Tarımdan Haber’in gündeme getirdiği Ilgın ve Yunak'ta çiftçinin tepkisini çeken yüzde 5 kota kesintisi üzerine Türkşeker bir açıklama yaptı. Ancak kurumun açıklamasında Ilgın Şeker Fabrikası’nın toplam pancar kotasına vurgu yapılırken, tartışmanın asıl odağı olan kota dağılımına ilişkin detayların yer almaması dikkat çekti.

Türkşeker, Ilgın Şeker Fabrikası’nın toplam pancar kotasının 1 milyon 400 bin ton olduğunu ve bu kotada herhangi bir düşüş yaşanmadığını savundu. Oysa pancar üretiminde temel tartışma fabrikanın toplam kotası değil, bu kotanın üreticiler arasında nasıl paylaştırıldığı gerçeğinde düğümleniyor.

Çeltik’e 235 bin tonluk kota üç ayrı kaynaktan sağlandı

Ilgın Şeker Fabrikası kaynaklarından edinilen bilgilere göre, Çeltik bölgesinin Ilgın hinterlantına dahil edilmesi sürecinde kota aktarımı üç farklı kaynaktan sağlandı.

Planlamaya göre; yaklaşık 100 bin ton pancar Adapazarı Şeker Fabrikası planlaması kapsamında Çeltik bölgesinde ekilecek. Yaklaşık 135 bin tonluk kota ise Ilgın ve Yunak'lı üreticilerden yapılan kesintilerle karşılanacak.

Mahkeme süreci devam eden çiftçilerin kotası Çeltik’e yönlendirildi

Geçtiğimiz yıl polar oranının gerçekte olduğundan yüksek gösterildiği gerekçesiyle bazı üreticilerin ödemelerinde kesinti yapılmış ve pancar kotalarına el konulmuştu.

Yaklaşık 100 üreticiyle ilgili hukuki süreç devam ederken, Türkşeker’in bu çiftçilere ait yaklaşık 75 bin tonluk kotayı mahkeme sonucunu beklemeden planlama dışına çıkararak Çeltik bölgesine yönlendirdi.

Türkşeker, yaptığı açıklamada bu konuya ilişkin herhangi bir bilgiye yer vermedi.

Çiftçilerin kotası yüzde 5 düşürüldü

Diğer yandan Ilgın Şeker Fabrikası hinterlantında bulunan çiftçilerden yüzde 5 oranında kesilen 60 bin ton kota da Çeltik'e aktarıldı.

Kurumdan yapılan açıklamada her ne kadar yüzde 5 kesintinin şehit yakınları ve gaziler ile geçmiş yıllarda mücbir sebepler nedeniyle mağdur olan çiftçiler için kesildiği belirtilse de bu gerçeği yansıtmıyor.

Çünkü sektör uygulamalarında sosyal kota tahsisleri genellikle ilave planlama ile yapılırken, mevcut üretici kotasından kesinti yapılarak uygulanan bir yöntem değil.

Benzer şekilde mücbir sebep nedeniyle üretim yapamayan çiftçilere verilen telafi kotalarının da çoğunlukla kullanılmayan veya rezerv planlama kotalarından karşılandığı biliniyor.

Sonuç olarak Türkşeker açıklamasında, Çeltik bölgesine nereden kota tahsis edileceğinin belirtilmemesi yapılan kamuoyu duyurusundaki gerçek niyeti gözler önüne sererken, çiftçinin haklı tepkisi doğru olmayan bilgilerle manipüle edilmeye çalışılması dikkat çekti.

TÜRKŞEKER sosyal medya hesaplarını yorumlara kapattı!

Diğer yandan Türkşeker'in açıklamasına sahadan bir çok çiftçiden tepki gelirken, kurumun sosyal medya hesaplarının yorumlara kapatılması da kurum yöneticilerinin bu konudaki samimiyetini ortaya koydu.

Edinilen bilgilere göre, Yunak’tan aralarında çiftçilerin de bulunduğu bir heyetin, AK Parti Yunak İlçe Başkanı öncülüğünde Ankara’ya giderek pancar kotalarındaki düşüşle ilgili görüşmeler yapacağı öğrenildi.

Çeltik kararı bölgede dengeleri değiştirdi

Konya’nın Çeltik ilçesindeki pancar ekim alanının Afyon Şeker Fabrikası’ndan alınarak Türkşeker bünyesindeki Ilgın Şeker Fabrikası’na bağlanmasının ardından bölgede tartışmalar başladı.

Çeltik’e kota açılması için çevre ilçelerde pancar kotalarının düşürülmesi ise üreticilerin tepkisini artırdı. Ilgın’da yaşanan gelişmelerin ardından Yunak’taki çiftçiler de kotalarının yüzde 5 oranında düşürülmesine tepki gösterdi.

Toplantıda tepki dile getirildi

Çeltik’te düzenlenen ve ekim alanı değişikliğinin ele alındığı toplantıya Yunak Belediye Başkanı Subhan Günaltay ile AK Parti Yunak İlçe Başkanı Mustafa Aktaş da katıldı.

Toplantıda Yunaklı üreticilerin kotalarının düşürülmesine tepki gösterildiği ve Türkşeker Genel Müdür Yardımcısı Erkan İçöz’e bu karardan vazgeçilmesi gerektiğinin iletildiği belirtildi.

Hinterlant değişikliği Konya'yı karıştırdı

2018 yılında gerçekleştirilen şeker fabrikaları özelleştirme ihalesinde belirlenen ekim hinterlantlarının değiştirilmesinin gerekçesi kamuoyunda tartışma konusu oldu. Afyon Şeker Fabrikası’na bağlı ekim alanlarının Türkşeker’e devredilmesinin hangi gerekçeyle yapıldığına dair resmi bir açıklama bulunmuyor.

Çeltik’e verilen pancar kotalarının, Ilgın Şeker Fabrikası’na üretim yapan çiftçilerin kotalarından düşürülerek aktarılması ise bölgedeki üreticilerin tepkisini artırdı.

Bakanlıktan açıklama bekleniyor

Bölgede pancar üreticileri ve siyasi çevreler arasında tartışmalar sürerken, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hinterlant değişikliği ve kota düzenlemesiyle ilgili kamuoyuna henüz açıklama yapmaması dikkat çekiyor.

İlgili haberler

Ilgın’da pancar kotası krizi: 135 bin tonluk aktarım çiftçiyi ayağa kaldırdı

Pancar üretiminde Türkiye’de bir ilk: Özel fabrikanın ekim alanı değiştirildi, Bakanlık mahkemelik oldu

Bilindiği üzere Konya’nın Çeltik ilçesi, 2018 yılında yapılan özelleştirme ihalesi ile Afyon Şeker Fabrikası'nı satın alan Doğuş Gıda'nın ekim alanıydı. Ancak Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından alınan kararla Çeltik’in pancar ekim alanı, özel sektöre ait Afyon Şeker Fabrikası hinterlantından alınarak Türkşeker bünyesindeki Ilgın Şeker Fabrikası hinterlantına dahil edildi.

Pancar üretiminde ilk kez yaşanan bu değişiklik, bölgede çok sayıda üreticinin tepkisini çekerken, kararın sektörel ve siyasi yansımalarının önümüzdeki süreçte daha fazla tartışılması bekleniyor.

235 bin ton pancar kotası Çeltik’e tahsis edildi

Edinilen bilgilere göre Türkşeker tarafından Çeltik ilçesine toplam 235 bin ton pancar kotası verildi. Bu kotanın önemli bir bölümünün Ilgın bölgesinden aktarıldığı öğrenildi.

Kota dağılımı ise şu şekilde oluştu:

-100 bin ton Adapazarı Şeker Fabrikası için ayrılan kota

-75 bin ton Ilgın’da mahkeme süreci devam eden üreticilerden alınan kota

-Yaklaşık 60 bin ton Ilgın hinterlantında bulunan 8 köyde pancar kotalarının yüzde 5 düşürülmesiyle oluşan kota

Bu düzenleme ile Ilgın’a ait toplam 135 bin ton pancar kotasının Çeltik’e aktarıldığı ifade ediliyor.

Pancar üretiminde Türkiye’de bir ilk: Özel fabrikanın ekim alanı değiştirildi, Bakanlık mahkemelik oldu

Üreticiler kararın gerekçesinin açıklanmasını istiyor

Özel şeker fabrikasına ait pancar ekim alanının hangi gerekçelerle Türkşeker hinterlantına geçirildiğine yönelik resmi ve kapsamlı bir açıklama yapılmaması, tartışmaları artıran bir diğer unsur oldu.

Öte yandan Afyon Şeker Fabrikası’nın, 2018 yılında gerçekleştirilen özelleştirme ihalesine aykırılık oluştuğu gerekçesiyle Tarım ve Orman Bakanlığı’nın hinterlant değişikliği kararını yargıya taşıdı. Sektör temsilcileri, devam eden davanın fabrika lehine sonuçlanabileceğini değerlendiriyor.

Kararın siyasi ve üretim boyutu tartışılıyor

Tarım Bakanlığının bölgedeki çiftçilerin görüşünü almadan böyle bir karar aldığı yönündeki eleştiriler de gündeme gelirken, üreticiler alınan kararın hem üretim dengelerini hem de bölgesel tarımsal planlamayı olumsuz etkileyebileceğini ifade ediyor.

Ilgın’da kota ihtiyacı devam ederken yapılan aktarımın, önümüzdeki süreçte hem sektörel hem de siyasi tartışmaları büyütebileceği belirtiliyor.

Türkiye genelinde pancar üretim planlaması ve şeker fabrikalarına yönelik düzenlemeler son dönemde sıkça gündeme gelirken, sektörde yaşanan diğer gelişmeler de [şeker - pancar haberleri] bölümünde yer alıyor.

Özelleştirme kapsamında Afyon Şeker Fabrikası, pancar ekim hinterlantıyla birlikte devredilmişti. Ancak Bakanlık kararıyla Çeltik ilçesinin hinterlantının değiştirilmesi, pancar üretiminde ilk kez alışılmış uygulamaların dışına çıkılmış oldu.

[related-posts id="27164" color="bg-dark"][/related-posts]

Afyon Şeker pancar ekerse kira ödeyecek

Yeni düzenlemeye göre Afyon Şeker Fabrikası’nın Çeltik ilçesinde pancar ekimi yaptırması halinde devlete pancar bedelinin yüzde 5’i oranında kira ödemesi gerekecek. Bu rakam ton başına yaklaşık 155 liraya karşılık geliyor. Ancak özelleştirme ihalesi ile fabrikaya tahsis edilen bir alanda üretim yapılması durumunda kira ödenecek olması tartışmaları da beraberinde getirdi.

Afyon Şeker Fabrikası’nın, söz konusu kararın özelleştirme ihalesine aykırılık oluşturduğu gerekçesiyle Tarım ve Orman Bakanlığı aleyhine dava açtığı öğrenildi.

[related-posts id="27111" color="bg-primary"][/related-posts]

Kararın çiftçi tepkileri sonrası alındığı iddiası

İddialara göre Bakanlık, Çeltik ilçesindeki pancar ekim alanını çiftçilerden gelen tepkiler üzerine Ilgın Şeker Fabrikası’na bağladığı dile getiriliyor. Ancak bölgedeki birçok üretici, Afyon Şeker Fabrikası’nın pancar ekiminden alım sürecine kadar yürüttüğü uygulamalardan memnun olduklarını belirterek kararın siyasi gerekçelerle ve yeterli istişare yapılmadan alındığını savunuyor.

Bazı üreticiler ise Türkşeker’e taahhüt vermeyeceklerini ifade ederek kararın siyasi olarak tepkiye neden olacağını belirterek yeniden değerlendirilmesini talep ediyor.

Çiftçisiz toplantı dikkat çekti

Çeltik ekim alanının Ilgın Şeker Fabrikası’na bağlanmasıyla ilgili Çeltik Belediyesi’nde bir toplantı gerçekleştirildi. Toplantıya Çeltik Belediye Başkanı Ali Meşe, AK Parti Çeltik İlçe Başkanı Hacı Zuhal, Yunak Belediye Başkanı Subhan Günaltay, AK Parti Yunak İlçe Başkanı Mustafa Aktaş, Çeltik Ziraat Odası Başkanı Hasan Koca ile Türkşeker Genel Müdür Yardımcısı Erkan İçöz katıldı.

Toplantıda alınan kararın bölge çiftçisine hayırlı olması temennisinde bulunulurken, toplantıya çiftçilerin katılmaması dikkat çekti.

İmza toplama süreci de tartışmaya neden oldu

Öte yandan Çeltik’te, ekim alanının Afyon Şeker Fabrikası’ndan alınmasına yönelik dar kapsamlı bir imza kampanyası yürütüldüğü belirtiliyor. İmza veren bazı üreticiler ise kendilerine Afyon Şeker Fabrikası’nın yanı sıra Türkşeker’in de bölgede ekim yaptıracağı ve rekabet oluşacağı yönünde bilgi verildiğini, ancak sonrasında bu durumun farklı geliştiğini kaydediyor.

Mevcut tabloya bakıldığında, Çeltik’te pancar ekim alanının değiştirilmesine yönelik tartışmaların önümüzdeki günlerde daha da büyümesi bekleniyor.

İlgili haberler

• Ilgın’da pancar kotası krizi: 135 bin tonluk aktarım çiftçiyi ayağa kaldırdı
• Konya’da pancar krizi büyüyor: Ilgın’dan sonra Yunak’ta çiftçiler ayağa kalktı

Konya’nın Karapınar ilçesinde pancar kotasının belirli şirketler üzerinden tekelleştirildiği ve çiftçilerin bu şirketlere düşük fiyattan pancar ekmeye zorlandığı iddialarıyla ilgili tartışmalar sürerken, dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Bölgede bu uygulamayı kamuoyuna taşıyan çiftçilerden Şerafettin Buga, Türkşeker Genel Müdürü Muhiddin Şahin’in kendisinin çiftçi olmadığı yönünde iddialarda bulunarak itibarsızlaştırılmaya çalışıldığını öne sürdü.

Bu iddialara karşılık Buga, Türkşeker’den aldığı pancar avanslarına ilişkin belgeler ile sistemde kayıtlı ÇKS evraklarını sosyal medya hesabından paylaşarak, “Devletin kayıtları yalan söylemez” ifadelerini kullandı.

Buga, sosyal medya hesabından “Muhataplarına ve kamuoyuna açık mektup” başlığıyla yaptığı paylaşımda, Türkşeker Genel Müdürü Muhiddin Şahin ve yardımcılarını doğrudan muhatap aldı. Açıklamasında, Ankara’da ve illerde bazı STK başkanlarının aranarak şahsı hakkında “çiftçi bile değil” şeklinde asılsız iddiaların dile getirildiğini öne süren Buga, şu ifadeleri kullandı:

“Ankara’daki ve illerdeki STK başkanlarını arayarak şahsım hakkında ‘çiftçi bile değil’ şeklinde asılsız karalamalarda bulunduğunuzu, beni itibarsızlaştırarak dile getirdiğim usulsüzlüklerin üzerini kapatmaya çalıştığınızı biliyorum. Eğer oturduğunuz makama ve temsil ettiğiniz kuruma zerre saygınız varsa, bu iddiaları arkamdan değil, yüzüme söylersiniz.”

“Buradan ilan ediyorum” diyerek paylaştığı belgelerle çiftçi olduğunu ortaya koyduğunu ifade eden Buga, pancar kotası uygulamalarına ilişkin olarak ise doğrudan şirket isimleri vererek şu iddiayı dile getirdi:

“UHM Tarım, Asiltek Tarım, Alfa Tarım ve Apak Tarım üzerinden yürütülen süreçlerdeki tüm usulsüzlükleri, belgeleriyle birlikte yüzünüze haykırmaya hazırım.”

Türkşeker Genel Müdürü ile istenilen mecrada, tüm belgeleriyle yüzleşmeye hazır olduğunu belirten Buga, üreticinin hakkının görmezden gelindiğini savunarak, “Üreticinin hakkını yedirenlerin ‘iyi şirket’ diye övülmesine, yolsuzlukların örtbas edilmesine sessiz kalmayacağım” dedi.

CUMHURBAŞKANIMIZIN ARKASINA SAKLANARAK ÜRETİCİYE ÜSTTEN BAKMA DEVRİ BİTMİŞTİR!

Buga paylaşımında şu ifadelere de yer verdi:

“Bugüne kadar devlet terbiyem gereği bekledim; ancak gelinen noktada susmak, haksızlığa ortak olmaktır. Bakanlığımızın ve Sayın Cumhurbaşkanımızın arkasına saklanarak üreticiye üstten bakma devri bitmiştir. Haklı davamı en üst makamlara, gerekirse Sayın Cumhurbaşkanımıza kadar bizzat ulaştıracağım. Şerafettin BUGA olarak sözümdür: Bu yolsuzluk zincirini belgelemeye ve gerçekleri gün yüzüne çıkarmaya devam edeceğim. Korkusu olan yüzleşmekten kaçar; benim alnım ak, başım dik. Hodri meydan!”

CİMER üzerinden iletilen başvuruda; UHM Tarım adlı şirketin Karapınar’daki pancar ekim alanları, sahip olduğu kota miktarı, pancarın hangi fabrikalara sevk edildiği ve Çorum Şeker Fabrikası’na yapılan taşımaların tonajı gibi ölçülebilir ve denetlenebilir veriler açıkça sorulmuştu. Ancak Türkşeker’in yanıtında bu soruların hiçbirine rakam, belge veya kayıt sunularak cevap verilmedi.

Mevzuat anlatıldı, somut sorular geçildi

Türkşeker’in CİMER yanıtında ağırlıklı olarak; 4634 sayılı Şeker Kanunu’na atıflar, sözleşmeli üretimin genel işleyişine dair açıklamalar, “koordinasyon”, “yeknesaklık”, “münavebe” gibi genel kavramlar üzerinde durulurken, başvuruda talep edilen; UHM Tarım’ın kaç dekar alanda pancar ektirdiği, resmi veya dolaylı bir kota tahsisi olup olmadığı, Karapınar’dan Çorum Şeker Fabrikası’na kaç ton kaçak pancar taşındığı gibi kritik sorulara doğrudan yanıt verilmedi.

“Asılsız” denildi, belge sunulmadı

Türkşeker, Karapınar’a ilişkin iddiaları “asılsız” olarak nitelendirirken, bu değerlendirmeyi destekleyen herhangi bir sayısal veri, denetim raporu veya sevkiyat kaydı paylaşmadı. Oysa iddialar, düşük fiyattan çiftçi ile yapılan pancar ekim sözleşmesi, kantar fişleri ve nakliye belgelerine dayandığı belirtilerek kamuoyuna yansımıştı.

Buna rağmen yanıt metninde; çiftçiyi mağdur eden düşük fiyattan pancar ekim sözleşmesine hiç girilmedi, ilgili şirketin adı hiç anılmadı, sevkiyat miktarlarına değinilmedi, denetim yapılıp yapılmadığına dair bilgi verilmedi.

Kritik soru yanıtsız kaldı: Kota varsa kim verdi, yoksa nasıl temin edildi?

Başvurunun en kritik başlıklarından biri olan “UHM Tarım’a doğrudan veya dolaylı kota tahsisi yapıldı mı?” sorusu ise, muğlak ifadelerle geçiştirildi. Türkşeker, bazı özel fabrikalar için pancar tedarikinin “koordinasyon dahilinde” yapıldığını belirtmekle yetinirken, bu koordinasyonun hangi şirketler, hangi miktarlar ve hangi sözleşmeler üzerinden yürütüldüğünü açıklamadı.

Bu durum, kota yoksa pancarın hangi hukuki dayanakla ve kimden temin edildiği sorusunu yanıtsız bıraktı.

Bilgi edinme değil, kaçınma cevabı mı?

4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun ruhu açısından bakıldığında; verilen yanıt, talep edilen bilgi ve belgeleri açıklamak yerine; mevzuatla konuyu boğma, genel uygulamayı anlatıp özel vakayı yok sayma, rakamdan sistematik kaçınma özellikleri taşıyor.

Bu yönüyle yanıt, bir “bilgi verme” metninden çok, kısmi inkar ve konu daraltma tekniğiyle hazırlanmış bir kaçınma cevabı olarak değerlendiriliyor.

Sayıştay kökenli genel müdürden belge beklentisi

Türkşeker Genel Müdürü’nün Sayıştay kökenli bir bürokrat olması ise verilen yanıtın içeriğini daha da tartışmalı hale getirdi. Sayıştay geçmişi bulunan bir yöneticiden, kamu kaynakları, kota tahsisleri ve sevkiyat süreçlerine ilişkin iddialar karşısında; yorum değil belge, genel anlatım değil kayıt, mevzuat hatırlatması değil denetlenebilir veri sunması beklenirdi. Buna rağmen CİMER üzerinden verilen yanıtta tek bir tablo, tonaj bilgisi, sözleşme detayı ya da denetim çıktısına yer verilmemesi, kamuoyunda “bilgi eksikliği” tartışmasını daha anlamlı hale getirdi.

Karapınar gibi pancar üretimi açısından stratejik bir bölgede, kamuoyunu doğrudan ilgilendiren bu soruların rakam ve belgelerle açıklığa kavuşturulmaması, tartışmayı daha da derinleştirdi.

CİMER başvurusunda talep edilen bilgiler

Konya’nın Karapınar ilçesi, Türkşeker Genel Müdürlüğü’nün resmi ekim sahaları arasında yer almasına rağmen son yıllarda pancar üretiminde ciddi bir kontrol ve denetim sorunu yaşandığına dair çok sayıda iddia ve belge kamuoyuna yansımaktadır. Karapınar’da faaliyet gösteren üreticiler, pancar kotası bulamadıkları gerekçesiyle UHM Tarım adlı şirketle, devlet tarafından açıklanan 16 polar 3.100 TL/ton pancar alım fiyatının çok altında, 2.100 – 2.200 TL/ton bedellerle sözleşmeli üretim yapmak zorunda bırakıldıklarını ifade etmektedir. Çiftçilerin beyanlarına ve tarafımızca tespit edilen sözleşmelere göre;

UHM Tarım, pancar ekimi için çiftçiye yalnızca sınırlı sayıda avans ödemesi yapmakta, diğer avans ödemelerini kendi adına almakta, çiftçinin küspe hakkını da yine şirket bünyesinde tutmaktadır.

Öte yandan, UHM Tarım ve yan şirketleri aracılığıyla, Türkşeker’in ekim sahası olan Karapınar’dan, yasak olmasına rağmen Çorum Şeker Fabrikası’na on binlerce ton pancarın taşındığı, bu durumun kantar fişleri ve nakliye faturalarıyla belgelendiği kamuoyuna yansımıştır. Ancak söz konusu pancarın toplam miktarı ve bu taşımaya ilişkin resmi işlem yapılıp yapılmadığı bilinmemektedir.

Bölgede, UHM Tarım’ın resmi olarak yaklaşık 200 bin ton, gayri resmi olarak ise 250 bin ton olmak üzere toplamda 450–500 bin tonluk pancar kotasına hükmettiği yönünde güçlü bir kanaat bulunmaktadır. Ancak bu kotaların hangi kurumdan, hangi yöntemle ve neye dayanarak temin edildiği kamuoyuna açıklanmamıştır.

Ayrıca;

Türkşeker tarafından bölgeye gönderildiği ifade edilen müfettişlerin, şirket yerine çiftçilerden belge talep etmesi,

Konunun TBMM’de milletvekilleri tarafından gündeme getirilmesine rağmen verilen 4 ayrı soru önergesinin cevapsız bırakılması, kamu denetimi açısından ciddi soru işaretleri doğurmuştur.

Bu kapsamda, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca aşağıdaki hususlarda tarafıma bilgi verilmesini talep ediyorum:

1. UHM Tarım, 2024/2025 pazarlama döneminde Karapınar’da kayıtlı ve kayıtsız toplam kaç dekar alanda pancar ekimi yaptırmıştır?

2. Söz konusu şirketin resmî olarak kayıtlı pancar kotası var mıdır? Varsa miktarı nedir?

3. Türkşeker tarafından UHM Tarım’a doğrudan veya dolaylı bir kota tahsisi yapılmış mıdır?

4. Kota tahsisi yapılmadıysa, şirket bu kotaları hangi kişi veya kuruluşlardan, hangi yöntemle temin etmiştir?

5. Şirketin hesap hareketleri ve çiftçilerle yaptığı sözleşmeler denetlenmiş midir?

6. Karapınar’dan Çorum Şeker Fabrikası’na UHM Tarım ve yan şirketleri aracılığıyla kaç ton pancar taşınmıştır?

7. Bu taşımaların yasak olmasına rağmen gerçekleştiği iddialarıyla ilgili olarak Çorum Şeker Fabrikası kayıtları incelenmiş midir?

8. İnceleme yapıldıysa sonuçları nelerdir, yapılmadıysa gerekçesi nedir?

Karapınar bölgesi çiftçileri açısından büyük önem taşıyan bu konuların kamuoyu adına açıklığa kavuşturulması, hem tarımsal üretimin sürdürülebilirliği hem de kamu kaynaklarının korunması açısından zaruridir.

Bilgilerinize sunar, gereğini arz ederim.

CİMER başvurusuna Tarım Bakanlığı’nın verdiği yanıt – tam metin (PDF)

Türkşeker’in tartışmalı ihalesinde ne olmuştu?

Bilindiği üzere Tarımdan Haber olarak geçtiğimiz yıl Eylül ayında yayımladığımız haberde, Türkşeker’in 400 bin tonluk indirimli şeker satış ihalesinde alım şartını 125 bin ton gibi oldukça yüksek bir seviyede belirlemesi nedeniyle ihalenin fiilen yalnızca sınırlı sayıda firmaya açıldığını kamuoyuna duyurmuştuk.

Tarımdan Haber’in daha önce yayımladığı “Şekerde büyük kartelleşme: 2 firma piyasayı ele geçirdi” başlıklı analizde, bu ihalenin piyasa yapısı üzerindeki etkilerine dikkat çekilmişti.

Nisan, Mayıs ve Temmuz aylarında yapılan indirimli şeker satışlarının, tüm sektör firmalarının katılımına imkan verecek şekilde düzenlenmesine karşın; Ağustos ayında gerçekleştirilen indirimli şeker satış ihalesinde alım şartının 125 bin tona çıkarılması, sektördeki birçok firmanın ihaleye girmesini engellemişti.

Bu şartlar altında ihaleye yalnızca Remzi Çakar ve İşmen Gıda katılmıştı. Söz konusu iki firma, Türkşeker’in önceki indirimli satış fiyatlarının da altında bir bedelle, toplam 375 bin ton şekerin 150 bin tonunu peşin, kalan 225 bin tonunu ise 7 ay vadeli olarak satın almışlardı. 375 bin ton şekeri piyasa fiyatlarının altında sadece iki firmanın alması şeker sektöründe tekelleşme iddialarını da gündeme getirmişti.

İYİ Partili Sunat iddiaları Meclis gündemine taşımıştı!

İYİ Parti Manisa Milletvekili Şenol Sunat, şeker piyasasında gündeme gelen bu iddiaları Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından cevaplandırılmak üzere TBMM gündemine taşımıştı.

Bakan Yumaklı 125 bin ton şartına açıklık getirmedi

Bakan Yumaklı, İYİ Parti Manisa Milletvekili Şenol Sunat’ın soru önergesini yasal süresi geçtikten sonra yanıtladı. Yanıtında, indirimli şeker satışlarının herhangi bir firma lehine ayrıcalık tanınmadan, şeffaf bir biçimde Türkşeker’in resmi internet sitesinde ilan edilerek kamuoyunun bilgisine sunulduğunu ifade etti.

Ancak Yumaklı, şeker piyasasında tekelleşme iddialarının odağında yer alan 400 bin tonluk indirimli şeker satış ihalesinde, alım şartının önceki ihalelerden farklı olarak neden yalnızca belli firmaların katılımına imkan verecek şekilde 125 bin ton gibi yüksek bir seviyede belirlendiğine ilişkin herhangi bir bilgi vermedi.

Bilindiği üzere Türkşeker, her yıl yayımladığı faaliyet raporlarında bilançosunu kamuoyuyla paylaşırken, 2024 yılı faaliyet raporunda bu uygulamadan ilk kez vazgeçilmiş, bilanço rapordan tamamen çıkarılmıştı. Tarımdan Haber, Ağustos 2025’te yayımladığı “Sayıştaycı Genel Müdürden büyük skandal: Türkşeker’in bilançosu saklandı” başlıklı haberiyle bu duruma dikkat çekmiş, bilanço sansürünün arkasında yüksek faiz giderleri olduğu iddiasını gündeme taşımıştı.

Sayıştay raporu Tarımdan Haber’i doğruladı

2024 yılı Sayıştay denetim raporu, Tarımdan Haber’in bu iddiasını doğruladı. Haberde faiz giderinin yaklaşık 6 milyar lira olabileceği öngörülürken, Sayıştay raporu Türkşeker’in faiz giderinin 8 milyar 92 milyon lira olduğunu ortaya koydu.

TÜRKŞEKER'in faiz ve zararı rekor kırdı!

Rapora göre, Türkşeker’in zararı 2023’te 3,3 milyar lira seviyesindeyken, 2024’te 11 milyar liraya fırladı. Aynı dönemde faiz gideri de 2,3 milyar liradan 8 milyar liranın üzerine çıktı. Özelleştirme kapsamından çıkarılan ve kamuda tutulan 15 şeker fabrikasının bağlı olduğu Türkşeker, mevcut yönetim döneminde mali açıdan hızla zayıfladı.

Kötü yönetim TÜRKŞEKER’i büyük bir faiz sarmalına sürükledi

Ortaya çıkan tablo, özelleştirme kapsamından çıkarılarak kamu eliyle yönetilen 15 şeker fabrikasının mevcut yönetim döneminde nasıl adım adım mali bir çöküşe sürüklendiğini gözler önüne seriyor. Kurumun önceki yönetimlere kıyasla çok daha ağır bir borç ve faiz sarmalına sokulduğu görülürken, bu kötü yönetim tablosunun Sayıştay raporlarıyla da resmen tescillenmiş olması, kamu kaynaklarının nasıl heba edildiğini açıkça ortaya koyuyor.

Denetim kökenli yöneticilerden “bilanço sansürü” ironisi

Türkşeker Genel Müdürü Muhiddin Şahin’in Sayıştay kökenli bir yönetici olması, kurumun bilançosunun faaliyet raporundan çıkarılmasını daha da çarpıcı hale getirmişti. Kurumun bağlı olduğu Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Abdulkadir Polat’ın da geçmişte Devlet Denetleme Kurulu üyeliği yapmış bir isim olması, denetim geçmişine sahip yöneticilerin kendi dönemlerindeki tabloyu kamuoyundan gizlemesi açısından tam bir ironi olarak değerlendirilmişti.

Sayıştay raporunun ardından, gizlenen bilanço daha anlamlı hale gelirken; bu tablo Konya/Karapınar’da patlak veren pancar kotası tekelleşmesi iddialarını da daha dikkat çekici bir noktaya taşıdı. Hatırlanacağı üzere Türkşeker Genel Müdürü Muhiddin Şahin, Karapınar’da bir şirketin çiftçilerle 2 bin 200 liradan pancar ekim sözleşmesi yapması, aynı şirketin pancarı Çorum’da ekilmiş gibi göstererek on binlerce ton pancarı kaçak şekilde taşınması skandalına da günlerdir sessiz kalmıştı.

Sermaye arttı, faiz yuttu

Sayıştay raporu, Türkşeker’in içine sürüklendiği borç–faiz sarmalını da rakamlarla ortaya koydu. Kuruma Hazine tarafından yapılan sermaye artışlarının büyük bölümü, yatırımlara ya da mali yapıyı güçlendirmeye değil, faiz ödemelerine gitti.

2022: Sermaye 482 milyon TL’den 1,85 milyar TL’ye çıkarıldı, faiz gideri 1,19 milyar TL oldu.

2023: Sermaye 1,85 milyar TL’den 6,8 milyar TL’ye yükseltildi, faiz gideri 2,38 milyar TL’ye çıktı.

2024: Sermaye 6,8 milyar TL’den 18,6 milyar TL’ye çıkarıldı, faiz gideri 8,09 milyar TL’ye ulaştı.

Sayıştay: Aktarılan sermaye faizde eridi

Sayıştay denetçilerinin raporda yer alan çarpıcı tespiti ise Türkşeker’in durumunu net biçimde özetledi. Denetim raporunda, 2020–2024 döneminde kuruma 27,7 milyar TL nakdi sermaye aktarılırken, aynı dönemde 13,3 milyar TL’nin finansman giderlerine gittiği vurgulandı. Nominal olarak aktarılan sermayenin yüzde 47,8’i, reel hesaplamalarda ise yüzde 66,4’ü faiz giderleriyle eridi.

Raporda, aktarılan sermayenin borçlanma ihtiyacını ortadan kaldırmaya yetmediği, tam tersine Türkşeker’in finansman giderleri–maliyet kısır döngüsüne daha da hapsolduğu belirtildi. Yüksek faiz yükünün, şeker birim satış fiyatının yaklaşık üçte birine denk geldiği ve bu nedenle Türkşeker’in sektörde rekabetçi konumunu kaybettiği kaydedildi.

Ortaya çıkan bu tablo, Türkşeker’de bilanço gizleme tartışmalarının nedenini netleştirirken, kurumun kamu kaynaklarıyla ayakta tutulmasına rağmen mali yapısının her geçen yıl daha da zayıfladığını gözler önüne serdi.

Münavebe nedir?

Münavebe, tarımda aynı arazide her yıl aynı ürünün ekilmemesini, ürünlerin belirli bir plan dahilinde dönüşümlü olarak yetiştirilmesini ifade ediyor. Şeker pancarı üretiminde münavebe; toprağın verimliliğinin korunması, hastalık ve zararlıların önlenmesi ve üretimin sürdürülebilirliği açısından zorunlu tutuluyor. Mevzuata göre pancar, aynı parselde üst üste ekilemiyor ve genellikle 3–4 yıllık dönüşüm süresine tabi tutuluyor. Bu nedenle münavebe, yalnızca teknik bir tarım uygulaması değil, şeker piyasasında üretim ve kota düzeninin temel dayanaklarından biri olarak kabul ediliyor.

Sayıştay’ın Türkşeker’e yönelik denetim raporunda yer alan münavebe sistemi bulgusu, Karapınar’da ortaya çıkan kota tekelleşmesi, düşük fiyatlı pancar sözleşmeleri ve kaçak pancar taşımacılığı iddialarını yeniden ve çok daha kritik bir noktaya taşıdı.

Tarım sektöründe skandal olarak değerlendiriliyor!

Denetim raporunda, Türkşeker’in Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Bilgi Sistemi (TARBİL) ve Pancar Kayıt Sistemi (PAKSİS) üzerinden münavebe uygulamalarını izlediği, kurallara uymayan üreticilere yönelik yaptırım yetkisine sahip olduğu açıkça belirtilirken, buna rağmen bu ihlallere fiilen mahal verilerek münavebe sistemine uyulmamasının tespit edilmesi tarım sektöründe bir skandal olarak değerlendiriliyor.

Sayıştay, kurumdan; şeker mevzuatının temel dayanaklarından biri olan münavebe sistemine uygun hareket etmesini istedi.

Denetim bulgusu ne söylüyor?

Bu tespit, Türkşeker’in sahadaki uygulamalardan habersiz olduğu savunmasını fiilen ortadan kaldırıyor. Denetim raporu, münavebenin izlendiğini, ihlallerin bilindiğini ve yaptırım araçlarının mevcut olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum, Karapınar'da belli bir şirket üzerinden kurgulanan kota vurgununu daha manidar hale getirdi.

Karapınar’da ne olmuştu?

Karapınar’da Türkşeker’in ekim sahasında; pancar kotaları fiilen bir şirket üzerinde yoğunlaşırken, bu şirketin çiftçilerle devletin açıkladığı pancar alım fiyatının altında sözleşmeler yaptığı, yine aynı şirket aracılığıyla on binlerce ton pancarın Çorum Şeker Fabrikası’na kaçak olarak taşındığı belgeleriyle ortaya çıkmıştı.

Ancak, bu pancarların hangi kota kapsamında taşındığı, söz konusu şirketin kotaları hangi hukuki zeminde kullandığı, çiftçiye neden resmî fiyatın altında sözleşme dayatıldığı konularında Türkşeker tarafından bugüne kadar kamuoyuna herhangi bir açıklama yapılmadı.

Sayıştay bulgusu ile sahadaki belgeler örtüşüyor!

Denetim raporundaki “kurumun bu duruma mahal vermesi” ifadesi, Karapınar’da yaşananların istisna olmadığını gözler önüne serdi.

Münavebe sisteminin fiilen işlemediği bir yapıda, kota yoğunlaşmasının, kaçak pancar trafiğinin ve çiftçinin piyasa gücünü kaybetmesinin kaçınılmaz hale geldiği değerlendiriliyor.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın gündeme gelen kaçak pancar ekiminden rahatsız olduğu ve bu alanda ağır yükümlülükler getirmeye hazırlandığı belirtilirken, diğer yandan Sayıştay denetçilerinin, Türkşeker’in kaçak pancar ekimine zemin hazırlayan münavebe sistemine fiilen uymadığını tespit etmesi Bakanlık yönetiminde dikkat çeken bir çelişkiyi ortaya koydu.

TÜRKŞEKER'de derin sessizlik devam ediyor!

Sayıştay raporunun ardından, Karapınar’daki kota düzenine, Çorum Şeker Fabrikası’na taşınan pancar miktarına, düşük fiyatlı sözleşmelere ilişkin Türkşeker’den hala bir açıklama gelmemesi, pancar kotası üzerinden kurgulanan rant düzenini daha da tartışmalı hale getirdi.

Milletvekili Tahtasız, soru önergesinde Tarımdan Haber’in gündeme taşıdığı Karapınar’daki “şeker pancarında kota vurgunu” haberlerini hatırlatarak, bölgede yaklaşık 400 bin ton pancarın kotasız ve kayıt dışı olarak ekildiğinin basına yansıdığını belirtti.

Kota çiftçiye değil şirketlere mi verildi?

Tahtasız, soru önergesinde özellikle “dış bölge” olarak adlandırılan alanlarda pancar kotasının geçmişte olduğu gibi çiftçilere verilmesi gerekirken, son iki yıldır UHM Tarım başta olmak üzere bazı şirketlere tahsis edildiğine yönelik basına yansıyan iddiaları hatırlattı. Tahtasız, bu kapsamda kaçak üretime Çorum Safi Şeker’in de dahil olduğu iddialarının kamuoyuna yansıdığını dile getirdi.

İddialara göre Karapınar’da kotasız üretilen pancarlar, Çorum Safi Şeker Fabrikası’nda kantar fişlerinde Yozgat’ın Yerköy ilçesinde üretilmiş gibi gösterilerek kabul edildi. Böylece kaçak pancarın Yerköy üretimi gibi gösterilip legalleştirildiği öne sürüldü.

C kotası iddiası: Çiftçi milyonlarca lira zarar etti

Tahtasız, Çorum Safi Şeker’in geçen üretim sezonunda pancar üreticilerine önceden bilgi vermeden C kotası sözleşmesi imzalattığını, üreticilerin bilgisi ve izni dışında A kotasını tamamlayan çiftçiden C kotası kesintisi yaptığını belirtti. Bu uygulama nedeniyle çok sayıda üreticinin A kotasını tamamlayamadığı ve milyonlarca lira zarara uğradığı ifade edildi. Milletvekili, Bakanlığın bu duruma göz yumduğunu savundu.

Bakan Yumaklı’ya yöneltilen sorular

Mehmet Tahtasız, Kasım ayında verdiği soru önergesinin yanıtlanmaması üzerine verdiği ikinci soru önergesinde Bakan Yumaklı’ya şu soruları yöneltti:

-Kaçak pancar üretimi iddialarıyla ilgili şu ana kadar herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır?

-Başlatıldıysa, soruşturmaya hangi şeker fabrikaları dahil edilmiştir?

-Çorum Safi Şeker özelinde kaçak pancar üretimi nedeniyle bir soruşturma yürütülmekte midir?

-Çorum Safi Şeker’in C kotası dayatması ve çiftçilerin zarara uğratılmasıyla ilgili bir inceleme yapılmış mıdır?

-Kaçak ekim yapıldığı iddia edilen pancar miktarı gerçekten 400 bin ton mudur? Bu konuda hangi önlemler alınmaktadır?

-Pancar fiyatının ton başına 3 bin 100 TL olduğu bir dönemde, pancar küspesinin ton fiyatının 2 bin liraya yaklaşmasıyla ilgili Bakanlığın bir girişimi olmuş mudur?

-Pancar küspesinin karaborsaya düşmesi konusunda Bakanlığın aldığı tedbirler ve uyguladığı cezalar nelerdir?

Tahtasız’ın ikinci soru önergesi, şeker pancarında kotaların şirketler eliyle tekelleştirilmesi uygulamaları, kayıt dışı üretim ve özel şeker fabrikalarının rolü konusundaki tartışmaları yeniden TBMM gündemine taşıdı.

Bilindiği üzere Çorum Milletvekili Mehmet Tahtasız'ın dışında Konya Milletvekili Barış Bektaş ve Manisa Milletvekili Şenol Sunat da aynı konuyla ilgili TBMM Başkanlığına soru önergesi vermişti. Yumaklı 3 milletvekilinin verdiği soru önergelerini yanıtlamamıştı.

Pancar kotaları nasıl tekelleştirildi?

Pancar çiftçisi Şerafettin Buga, pancar kotalarının çiftçi yerine belli şirketlerin elinde nasıl toplandığını 3,5 dakikada anlatıyor.

Bu video yalnızca bir çiftçinin değil, bir bölgenin yaşadığı sorunu gözler önüne seriyor.… pic.twitter.com/9QELbg2ZeD

— Tarımdan Haber (@tarimdanhaber) January 2, 2026

Bugа, pancar kotalarının şirketler üzerinden tekelleştirilmesi sürecinde Türkşeker Genel Müdürü Muhiddin Şahin, Genel Müdür Yardımcısı Erhan İçöz, eski Ereğli Pancar Ekicileri Kooperatifi Başkanı Talha Üzer ile UHM Tarım arasında bir “üçgen” kurulduğunu iddia etti.

'Müfettişler gerçeği ortaya çıkarmak için değil, örtmek için geldi'

Türkşeker Genel Müdürlüğü tarafından bölgeye gönderilen müfettişlere de sert tepki gösteren Buga, müfettişlerin çiftçinin uğradığı hak kaybını ortaya çıkarmak için değil, olayın üzerini örtmek amacıyla gönderildiğini ileri sürdü.

Yaşananlara karşı iktidar ve muhalefet milletvekillerine çağrıda bulunan Buga, Meclis’in ve siyaset kurumunun konuya sahip çıkması gerektiğini ifade etti.

“Pancar olmazsa bu bölgede tarım da olmaz”

Konya ve Aksaray bölgesinde pancarın stratejik bir ürün olduğuna dikkat çeken Buga, pancar olmadan tarımsal üretimin sürdürülemeyeceğini vurguladı. Çiftçiye verilmesi gereken pancar kotalarının belli şirketlerin eline geçtiğini belirten Buga, bu düzenin bozulmaması için çiftçilere ciddi baskılar uygulandığını da iddia etti.

Karapınar’da derin sessizlik

Bilindiği üzere, Tarımdan Haber olarak Karapınar’da pancar kotalarının belli şirketler üzerinden tekelleştirilmesi olayını belgeleri ile gündeme taşımamıza rağmen, konuya ilişkin bölgede derin bir sessizlik yaşanıyor.

Türkşeker’in izniyle Karapınar’da özellikle Alpullu, Amasya ve Adapazarı Şeker Fabrikaları adına ekilen pancar kotalarının çiftçilere değil, belli şirketlere verildiği ortaya çıkmıştı. Bu şirketlerin ise pancarı çiftçiye düşük fiyatla ektirerek ciddi kazanç sağladığı belirtiliyor.

UHM Tarım iddiaların merkezinde

Pancar kotalarının tekelleştirilmesinde özellikle ön plana çıkan UHM Tarım'ın resmi ve gayri resmi yollarla 350 bin ila 400 bin ton pancar kotasına tahakküm ettiği kaydediliyor. Şirketin çiftçilerle 2.100 liradan pancar ekim sözleşmesi yaptığına dair belgelerin ortaya çıkması, bu iddiaları güçlendirmişti.

Ayrıca, yasak olmasına rağmen Karapınar’dan Çorum Şeker Fabrikası’na tonlarca kaçak pancar taşındığı, belgelere dayalı olarak gündeme gelmişti.

400–500 milyon liralık rant iddiası

Karapınar’da pancar kotalarının tekelleştirilmesiyle belli şirketlere en iyimser hesapla 400–500 milyon liralık bir rant kapısı açıldığı ifade ediliyor. Tüm bu iddialara rağmen Türkşeker ve UHM Tarım’ın kamuoyuna herhangi bir açıklama yapmaması dikkat çekiyor.

TBMM Başkanlığına verilen 3 ayrı soru önergesi cevapsız kaldı!

Diğer yandan, yaşanan skandalla ilgili olarak TBMM Başkanlığına üç ayrı milletvekili tarafından verilen soru önergeleri de Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından cevap verilmemişti.

Yaşanan gelişmelerin ardından Konya Milletvekili Barış Bektaş, Çorum Milletvekili Mehmet Tahtasız ve Manisa Milletvekili Şenol Sunat, konuyla ilgili olarak Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle TBMM’ye üç ayrı soru önergesi verdi. Ancak söz konusu önergeler, yasal süresi içinde yanıtlanmadığı için Meclis kayıtlarında “cevaplanmayan önergeler” arasında yer aldı.

Soru önergelerinde; başta UHM Tarım olmak üzere bazı şirketlerin çiftçiye düşük bedellerle pancar ektirdiği, üreticinin avans ve küspe haklarının fiilen ortadan kaldırıldığı iddiaları gündeme taşındı. Ayrıca Türkşeker’in bazı firmalara büyük ayrıcalıklar tanıdığı, bir firmaya 250 bin ton resmi, 200 bin ton ise gayri resmi kota verildiği yönündeki iddiaların doğruluğu da Bakan Yumaklı’ya soruldu.

Milletvekilleri önergelerinde, Karapınar’da pancar kotalarının tekelleştirilip tekelleştirilmediğini, kaçak pancar iddialarıyla ilgili herhangi bir soruşturma başlatılıp başlatılmadığını, UHM Tarım veya benzeri şirketlere kota, avans, nakliye, küspe ya da başka kalemler üzerinden ayrıcalık tanınıp tanınmadığını açık şekilde sormuştu.

Türkşeker cephesinden kamuoyuna herhangi bir açıklama yapılmazken, Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı’nın da çiftçiyi doğrudan ilgilendiren bu iddialarla ilgili soru önergelerini yanıtsız bırakması dikkat çekti. Üreticiler ise pancar kotası uygulamalarındaki belirsizliğin ve şirketler lehine oluştuğu öne sürülen yapının açıklığa kavuşturulmasını bekliyor.