Dişli ailesinin sahibi olduğu Bor Şeker, Yıldız Holding’e ait Adapazarı Şeker Fabrikası’nın yüzde 99,584’lük payını 50 milyon dolar bedelle devraldı. Satın almayla birlikte Bor Şeker’in Türkiye toplam şeker üretim kotasındaki payı yaklaşık yüzde 2,5’ten yüzde 5’e yükseldi.

Ancak şirketin şeker sektöründeki ağırlığını artıran satın almanın Adapazarı Şeker’in pancar üretim havzasında önemli bir değişikliğe yol açacağı belirtiliyor.

120 BİN TON PANCAR EKİLDİ: PEKİ NEREDE İŞLENECEK?

Tarımdan Haber’in sahadan edindiği bilgilere göre Adapazarı Şeker Fabrikası’nın hinterlandında 2026 üretim sezonu için yaklaşık 120 bin ton pancar taahhüdü alınarak ekim gerçekleştirildi.

Fabrikanın Bor Şeker’e devredilmesinin ardından üreticinin bu yıl yetiştirdiği pancarın ne olacağı da merak konusu olmuştu.

Edinilen bilgilere göre 2026 kampanyasında üreticiden alınacak yaklaşık 120 bin ton şeker pancarı Adapazarı'nda işlenmeyecek. Pancarın Niğde'ye taşınarak Bor Şeker Fabrikası'nda işlenmesi planlanıyor. Böylece Adapazarı hinterlandında üretilen pancar yüzlerce kilometre uzaktaki Niğde'ye taşınmış olacak.

ADAPAZARI'NDA PANCARIN POLAR SORUNU DA ÖNEMLİ BİR ETKEN

Adapazarı Şeker Fabrikası'nın el değiştirmesinde bölgede pancar ekim alanlarının daralması ve polar oranının diğer bölgelere göre çok düşük olması önemli bir etken.

Şeker pancarında polar değeri, pancarın içerdiği şeker oranını ve dolayısıyla fabrikada elde edilebilecek şeker miktarını doğrudan etkiliyor. Poların düşük olması, aynı miktarda şeker üretilebilmesi için daha fazla pancarın işlenmesini gerektiriyor.

Bun dolayı Adapazarı Şeker Fabrikası, hem bölgedeki pancarın polar değerinin düşük olması hem de kendi üretim hinterlandından yeterli miktarda pancar temin edememesi nedeniyle kotasını tamamlayabilmek için farklı üretim bölgelerinden pancar almak zorunda kalıyordu.

Bu nedenle fabrikanın Bor Şeker'e devrinin ardından ortaya çıkan yeni üretim planlamasını yalnızca satın alma işlemi üzerinden değerlendirmek yeterli değil. Adapazarı pancar havzasının verim, polar ve fabrikanın ihtiyacını karşılayacak miktarda hammadde üretme kapasitesi de yeni dönemin şekillenmesinde belirleyici başlıklardan biri olarak görülüyor.

PEKİ ÇİFTÇİ EKMEK İSTERSE PANCARI 2027'DE KİME EKECEK?

Üretici açısından asıl belirsizlik ise gelecek üretim sezonunda başlayacak. 2027 üretim sezonundan itibaren Adapazarı Şeker Fabrikası adına bölgede şeker pancarı ekimi yapılmayacak. Bu durumda yıllardır Adapazarı Şeker'e pancar üreten çiftçilerin önüne kritik bir soru çıkıyor: Pancar üretmeye devam etmek isteyen çiftçi ürününü kime satacak?

TÜRKŞEKER'E ÜRETİM SEÇENEĞİ GÜNDEMDE AMA KARAR YOK

Bölgedeki üreticiler açısından ihtimallerden biri Türkşeker. Türkşeker'in mevcut pancar ekim sahalarına yakın bölgelerdeki üreticilerin kamu şirketi adına üretim yapabilmesinin mümkün olabileceği değerlendiriliyor.

Ancak edinilen bilgilere göre Adapazarı Şeker'in mevcut üretim hinterlandının geleceğine ilişkin şu ana kadar alınmış ve üreticiye açıklanmış kesin bir karar bulunmuyor.

Dolayısıyla 2026 ürünü pancarın nasıl değerlendirileceğine ilişkin yol haritası ortaya çıkarken, 2027'de bölgedeki pancar üretiminin devam edip etmeyeceği ve üreticinin hangi fabrikayla sözleşme yapacağı belirsizliğini koruyor.

BOR ŞEKER'İN KOTADAKİ PAYI İKİYE KATLANDI

Satın alma işlemi Bor Şeker açısından ise önemli bir büyüme anlamına geliyor. 50 milyon dolarlık satın almayla Adapazarı Şeker Fabrikası'nın yüzde 99,584'lük payını devralan Bor Şeker'in Türkiye toplam şeker üretim kotasındaki payı yaklaşık yüzde 2,5'ten yüzde 5'e yükseldi.

Böylece şirket şeker sektöründeki ağırlığını önemli ölçüde artırırken, Adapazarı'ndaki üreticinin önünde ise yanıt bekleyen çok daha temel bir soru bulunuyor: Fabrikanın sahibi değişti; peki Adapazarı'nın pancar çiftçisi 2027'de pancarını kimin için üretecek?

Bor Şeker, Yıldız Holding’e ait Adapazarı Şeker Fabrikası AŞ’nin sermayesinin yüzde 99,584’ünü temsil eden payların devrinin 9 Eylül 2026 tarihinde tamamlandığını Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) bildirdi.

Üretimi durdurulan fabrikanın payları 50 milyon dolar karşılığında Bor Şeker’e devredildi.

Adapazarı Şeker Fabrikası’nın yüzde 99,584’ü Bor Şeker’e geçti

Adapazarı Şeker Fabrikası’nın satın alınmasına yönelik süreç 13 Mart 2026’da Bor Şeker ile Yıldız Holding arasında görüşmelerin başlaması ve ön protokol imzalanmasıyla kamuoyuna duyurulmuştu.

Taraflar 21 Nisan 2026’da anlaşmaya vararak pay alım satım sözleşmesini imzaladı.

Satın alma işlemine ilişkin Rekabet Kurulu başvurusu 22 Nisan’da yapılırken, gerekli onay 30 Nisan’da alındı.

Bütün yasal süreçlerin tamamlanmasının ardından Adapazarı Şeker Fabrikası’nın yüzde 99,584’lük payının Bor Şeker’e devri 9 Eylül’de gerçekleştirildi.

50 milyon dolarlık satın alma Bor Şeker’in kotasını ikiye katladı

Satın almanın şeker sektörü açısından en önemli sonucu ise Bor Şeker’in üretim kotasında yaşandı.

Adapazarı Şeker Fabrikası’nın devralınmasıyla Bor Şeker’in Türkiye’nin toplam şeker üretim kotası içerisindeki payı yüzde 2,5’ten yüzde 5’e yükseldi.

Başka bir ifadeyle şirket, tek satın alma işlemiyle Türkiye şeker üretim kotasındaki payını iki katına çıkardı.

Bor Şeker, KAP açıklamasında satın alma sonrasında ulaştığı konumu şöyle duyurdu:

“Söz konusu işlem sonucunda Şirketimizin toplam şeker üretim kotası içerisindeki payı %2,5’ten %5’e yükselmiştir. Böylelikle Bor Şeker, kamu ve kooperatif sahipliğindeki şirketlerin ardından Türkiye’nin en yüksek şeker üretim kotasına sahip şirket haline gelmiştir.”

Bor Şeker, özel sektörde şeker kotasında önemli bir konuma yükseldi

Satın alma yalnızca bir fabrika mülkiyetinin el değiştirmesi anlamına gelmiyor.

Adapazarı Şeker Fabrikası’nın kotasının Bor Şeker bünyesine geçmesiyle birlikte şirketin Türkiye şeker sektöründeki ağırlığı da önemli ölçüde arttı.

Bor Şeker, yüzde 5’lik toplam kota payıyla kamuya ait Türkşeker ile kooperatif sahipliğindeki şeker şirketlerinin ardından Türkiye’nin en yüksek şeker üretim kotasına sahip şirketi konumuna yükseldi.

Bu yönüyle 50 milyon dolarlık Adapazarı Şeker Fabrikası satın alması, Türkiye şeker sektöründeki üretim ve kota dağılımını değiştiren önemli işlemlerden biri oldu.

Tarımdan Haber’in uzun süredir gündeme taşıdığı bu sorulara, geçmişte şeker satış sisteminin doğrudan içinde görev yapmış bir isimden dikkat çekici açıklamalar geldi.

Anahtar Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Tarım Politikaları Başkanı Hasan Hüseyin Demiröz, “şeker lobisi” olarak nitelendirdiği piyasa yapısını anlatırken, iki firmanın Türkiye’de üretilen toplam şekerin yüzde 45’ini alıp sattığını kaydetti.

“İki firma üretilen tüm şekerin yüzde 45’ini alıp satıyor”

Türkiye’de şeker üretiminin yüzde 40’ının Türkşeker, yüzde 35’inin Konya Şeker ve Kayseri Şeker gibi kooperatif yapıları, kalan bölümünün ise 8 özel sektör şirketi tarafından gerçekleştirildiğini belirten Demiröz, üretimden sonraki ticarette ise iki firmanın olağanüstü bir ağırlığa ulaştığına dikkat çekti.

Demiröz, şeker piyasasındaki yapıyı şu çarpıcı sözlerle anlattı: “Şimdi gelelim şeker lobisine. İki firma üretilen tüm şekerin yüzde 45’ini alır satar. Fabrikası, deposu yoktur; sermayesi ve hırsı vardır.”

İlgili Haber → Türkşeker'in şeker satışında dikkat çeken kurgu: Sistem iki firmaya çalışıyor!

Türkşeker’in satış sistemine ağır eleştiri: 50 bin tonluk şart kimin işine yaradı?

Demiröz, iki firmanın şeker piyasasında bu büyüklüğe ulaşmasını Türkşeker’in uyguladığı satış sistemiyle birlikte değerlendirdi.

Türkşeker’in indirimli şeker satışında uyguladığı 50 bin ton baremli satış sisteminin bu iki firmayı avantajlı hale getirdiğine dikkat çeken Demiröz, “Türkiye Şeker Fabrikaları yıllardır açıkladığı satış ihalelerini bu iki firma satsın diye planlar. Nasıl mı? Yüklü miktarlar, teminat mektupları ve süreli alım gibi şartlar koyarak” dedi.

Demiröz’ün açıklaması, Tarımdan Haber’in daha önce gündeme getirdiği Türkşeker’in iki firmaya yönelik uyguladığı indirimli şeker satış sistemine yönelik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

İlgili Haber → Türkşeker 50 bin tonluk sistemi değiştirdi!

Tarımdan Haber iki firmanın şeker piyasasındaki ağırlığını gündeme getirmişti

Tarımdan Haber, şeker piyasasında iki firmanın yüksek miktarlı alımlar sayesinde elde ettiği fiyat avantajı ile şeker piyasasını kendi çıkarları doğrultusunda nasıl domine ettiğini verilerle ortaya koymuştu.

Son olarak Türkşeker’in 6 ay vadeli şeker satışına çıkmasının ardından, aynı iki firma da benzer vadeyle ve Türkşeker’in fiyatının çuval başına 2-3 lira altında piyasaya şeker satarak kamu şirketine doğrudan rakip olmuştu.

Ortaya çıkan tabloda, Türkşeker’in geçmişte uyguladığı 50 bin ton baremli şeker satış sistemiyle önemli bir maliyet avantajı elde eden iki büyük aracı şirketin, bugün piyasada Türkşeker’in karşısına güçlü bir rakip olarak çıkması dikkat çekiyor.

İlgili Haber → Türkşeker’in şeker satışına iki firmadan karşı hamle! Muhiddin Şahin döneminde kamu şirketi bu noktaya nasıl geldi?

Demiröz: Geçmişte biz müdahale etmiştik

2019 ve 2020 yıllarında Tarım Kredi’deki görevi ve Türkşeker Tarım AŞ’deki görevi sırasında Türkşeker ürünlerinin planlanması ve satışında yer aldığını belirten Demiröz, o dönemde iki büyük aracının piyasadaki etkinliğine doğrudan müdahale ettiklerini anlattı.

Demiröz, “O tarihlerde bu aracılar çuval başı 1-3 TL kazanarak, dolar 5 TL iken, Türkşeker’in şekerini alıp piyasaya satıyorlardı. Biz devletin şirketi olarak bir yapı kurduk. Şekeri aracısız, bizim belirlediğimiz fiyatlarla son kullanıcıya kadar indirdik.” dedi.

Kurulan sistemde yalnızca büyük toptancılara değil, şeker kullanan küçük işletmelere kadar doğrudan satış yapıldığını kaydeden Demiröz: “Hem bu iki firmaya hem de bu firmanın sattıklarına, buna ilaveten son kullanıcı pastane, tulumbacıya kadar ürünü satabildik.” değerlendirmesinde bulundu.

11 müşteriden 1700 müşteriye: Türkşeker 223 milyon lira daha fazla kazandı

Demiröz, aracısız satış modelinin Türkşeker’e zarar değil, tam tersine önemli bir gelir artışı sağladığını belirtti. 2019-2020 döneminde sistem değiştirilmeden önce Türkşeker’in şeker sattığı müşteri sayısının sadece 11 olduğunu kaydeden Demiröz, Türkşeker Tarım AŞ üzerinden kurdukları sistemde bu sayının 1700 müşteriye ulaştığını söyledi.

Demiröz, “Fiyatı biz belirledik. Türkşeker 223 milyon daha fazla kazandı. Unutmayın, dolar 5 TL idi; rakamlara bu gözle bakın.” İfadesinde bulundu.

Demiröz, o dönemde Türkşeker’in Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı olduğunu hatırlatarak sistemin dönemin Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın onayıyla uygulandığını da hatırlatarak, “Biz bu politikaları Sayın Berat Albayrak iradesinde yapabildik. Biz planladık, o inceledi ve yetki verdi.” dedi.

“Eskiden 50-60 cent kazanıyorlardı, bugün 4-5 dolar”

Geçmişte bu aracı belli firmaların çuval başı 50-60 cent kazanırken, bugün bu iki firmanın çuval başı 4-5 dolar kazandığının altını çizen Demiröz, “Hem haksız kazanç hem de enflasyon üretiyorlar.” diye konuştu.

Kooperatif fabrikalarının finansman sıkıntısı da iki firmanın işini kolaylaştırıyor

Demiröz, iki aracı firmanın sadece Türkşeker’den değil kooperatif fabrikaları olan Konya Şeker ve Kayseri Şeker’den de finansman sıkıntısını kullanarak ön ödemeli ve yüksek indirimli şeker alıp sattıklarını dile getirdi.

“Onların şekeri bitince Türkşeker satış yapıyor”

Demiröz, iki şirketin elindeki şeker ile Türkşeker’in satış zamanlaması arasında da dikkat çekici bir ilişkiye işaret etti: “Bunlar bunu yaparken Türkşeker deposundaki ürünler piyasaya çıkartılmıyor. Bu firmalar elindeki ürünleri bitirdiğinde Türkşeker yeni bir satım ihalesi yapıyor. Taban miktar 50 bin ton gibi saçma şartlarla.”

Bu sözler, şeker piyasasında sadece fiyatın değil, ürünün hangi tarihte piyasaya çıkarıldığının da rekabet açısından kritik olduğunu ortaya koyuyor.

İlgili Haber → Türkşeker'de milyonluk 'adrese teslim' kıyak: Zamdan bir gün önce 100 bin ton gizli şeker satışı!

Şeker fabrikadan çıkmıyor: Depoyu da fabrikanın kendisi sağlıyor

Demiröz, “şeker lobisi” olarak nitelendirdiği bu iki firmanın en çarpıcı yönlerinden birinin ise aldıkları ürünü fiziken teslim almadan ticaretini yapabilmesi olduğunu anlattı.

İki firmanın Türkşeker ve kooperatiflerden yüksek miktarda şeker bağlantısı yaptığını ancak şekeri kendi deposuna çekmediğini belirten Demiröz, ürünün şeker fabrikalarının depolarında tutulduğunu kaydetti.

Böylece bu iki firma depo maliyetinden, yükleme ve indirme işçiliğinden ve ürünün taşınması sırasında oluşabilecek fiziki kayıp ve hasar sorumluluğundan da kurtuluyor.

Sistem nasıl işliyor? 10 liraya bağla, 12,5 liraya sat

Demiröz sistemi örnek rakamlarla da anlattı.

Verdiği rakamların örnek, oranların ise gerçek yapıyı yansıttığını özellikle belirten Demiröz, “iki firma şekeri fabrikadan 10 TL’ye bağlıyor. Fabrikanın piyasa satış fiyatı daha sonra 13 TL’ye çıkıyor. Aracı ise daha önce düşük fiyattan bağladığı şekeri 12,5 TL’den piyasaya veriyor. Bu durumda şeker fabrikasının kendi fiyatı piyasada pahalı kalırken, aracı iki firma hem fabrikadan daha düşük fiyat verebiliyor hem de yaptığı satıştan yüksek marj elde ediyor” dedi.

Demiröz sistemin geldiği noktayı üç kısa cümleyle özetledi:

“Şekeri yüklemez... Şekeri indirmez... Şekeri görmez bile...”

Tarımdan Haber’in gündeme getirdiği iki firma tartışması yeni bir boyut kazandı

Demiröz’ün açıklaması, Tarımdan Haber’in aylardır üzerinde durduğu şeker piyasasındaki iki büyük aracı şirket tartışmasını çok daha geniş bir çerçeveye taşıdı.

Ortaya konulan tablo yalnızca iki şirketin ne kadar şeker alıp sattığı meselesinden ibaret değil. Türkşeker neden 50 bin ton gibi yüksek miktarlı satış koşulları uyguladı? Fabrikası ve deposu olmayan iki firma toplam şeker ticaretinin yüzde 45’ine nasıl ulaştı? Türkşeker’in satış zamanlaması hangi kriterlere göre belirleniyor? Ve en önemlisi, Türkiye’de şekerin fiyatını üretici fabrikalar mı, yoksa şeker ticaretinde yoğunlaşan iki büyük aracı mı belirliyor?

Demiröz’ün açıklaması, şeker piyasasında uzun süredir cevap bekleyen bu soruları bir kez daha gündeme taşıdı.

Türkşeker; Burdur, Ereğli, Ilgın, Kastamonu ve Yozgat şeker fabrikalarından yapılacak satışlarda ödemeleri Aralık 2026, Ocak 2027 ve Şubat 2027 olmak üzere üç eşit taksite bağladı. KDV hariç kilogram fiyatını 5 bin tona kadar 43,41 TL, 5 bin ton ve üzerindeki alımlarda ise 42,32 TL olarak belirledi.

İşmen Gıda ve Remzi Çakar'dan Türkşeker'e rakip satış!

Ancak sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre Türkşeker’in satış ilanının hemen ardından İşmen Gıda ve Remzi Çakar da benzer vadelerle piyasaya şeker vermeye başladı.

İki firmanın Türkşeker’in çuval fiyatı 2-3 TL altına kadar indiği ve bu süreçte toplam 60-70 bin ton şeker sattığı kaydediliyor.

Bu iki firmanın Türkşeker’in 6 ay vadeli satışının hemen ardından benzer vadeler ve daha düşük fiyatla rakip olarak karşısına çıkması dikkat çekti.

Peki neden İşmen Gıda ve Remzi Çakar Türkşeker’in karşısına rakip olarak çıktı?

Türkşeker’in önceki indirimli satışlarında en yüksek fiyat avantajı 50 bin ton ve üzerindeki alımlara uygulanıyordu.
Ancak tek seferde 50 bin ton şeker alabilecek finansal güce sahip firma sayısının sınırlı olması nedeniyle bu sistemden özellikle İşmen Gıda ile Remzi Çakar Gıda’nın yararlanması dikkat çekiyordu.

Tarımdan Haber’in söz konusu satış sistemini gündeme taşımasının ardından Türkşeker son kampanyasında 50 bin tonluk baremi kaldırdı ve en yüksek indirimi 5 bin ton ve üzerindeki alımlara uyguladı.

Böylece Türkşeker, daha geniş bir müşteri grubuna doğrudan ve uygun fiyatla şeker satabileceği bir modele yöneldi. Ancak bu değişiklik, yıllardır yüksek tonajlı satışlardan yararlanan iki firmanın karşı hamlesiyle karşılaştı. Türkşeker, geçmişte önemli miktarda şeker sattığı İşmen Gıda ve Remzi Çakar’ı bu kez benzer vadeler ve daha düşük fiyatlarla kendi karşısında rakip olarak buldu.

Mayıs ayında aynı iki firmaya 100 bin ton kıyak şeker satılmıştı

Üstelik Türkşeker ile bu iki şirket arasındaki ilişki geçtiğimiz Mayıs ayında yapılan tartışmalı satışla da gündeme gelmişti. Tarımdan Haber’in ortaya çıkardığı kıyak şeker satışında, Türkşeker, duyuru ve ilan yapmadan İşmen Gıda ve Remzi Çakar’a satış fiyatının altında 100 bin ton şeker satmış ve bir gün sonra da şeker fiyatlarına zam yaparak bu iki firmaya 600 milyon liralık bir kıyak geçmişti.

Şimdi aynı iki şirketin Türkşeker’in yeni vadeli satışının hemen ardından kamu şirketinden daha düşük fiyatla piyasaya çıkması, geçmişte yapılan bu kıyak satış ile 50 bin ton baremlik şeker satışlarını yeniden sorgulanmasını gündeme getirdi.

İki firma Cumhurbaşkanı’nın başkanlık ettiği Varlık Fonu bünyesindeki Türkşeker’e nasıl kafa tutar hale geldi?

Meselenin en çarpıcı tarafı ise Türkşeker’in sıradan bir şeker fabrikası olmaması.

Türkşeker, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Yönetim Kurulu Başkanlığını yaptığı Türkiye Varlık Fonu bünyesinde bulunan bir kamu şirketi.

Buna rağmen kamu şirketinin kendi ürettiği şekeri piyasaya satmaya çalışırken, geçmişte yüksek miktarlarda şeker sattığı iki ticaret şirketinin fiyat rekabetiyle karşı karşıya kalması ciddi bir yönetim sorusunu gündeme getiriyor:

Geçmiş yıllarda etkin bir satış ağı bulunan Türkşeker neden Muhiddin Şahin döneminde kendi güçlü satış ve müşteri ağını kuramadı da bu iki tüccarın finansman gücüne ihtiyaç duyan bir yapıya sürüklendi?

Dahası, Türkşeker bile iki büyük tüccarın stok ve fiyatlama gücü karşısında kendi satışlarını korumakta zorlanıyorsa, finansal imkanları çok daha sınırlı olan kooperatif ve özel şeker fabrikaları bu şirketler karşısında nasıl pazarlık yapacak?

Genel Müdürlüğün satış politikası şeker piyasasını iki firmanın hakimiyetine bıraktı!

Ortaya çıkan tablo Türkşeker Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Başkanı Muhiddin Şahin döneminde uygulanan satış politikalarını da tartışmaya açıyor.

Çünkü mesele artık yalnızca iki şirketin ne kadar güçlü olduğu değil, bu şirketlerin Türkşeker’in karşısına daha düşük fiyatla çıkabilecek stok ve piyasa gücüne nasıl ulaştığı.

Muhiddin Şahin döneminden önce etkin bir satış ağı bulunan Türkşeker, bu satış ağının etkinliğinin son yıllarda neden kaybetti?

Neden en yüksek indirimin 50 bin ton gibi yalnızca çok güçlü sermayeye sahip şirketlerin ulaşabileceği miktarlara bağlandığı bir sistem uygulandı?

Geçmişte bu şirketlere yapılan yüksek tonajlı satışların piyasada oluşturacağı stok ve fiyatlama gücü neden dikkate alınmadı?

Ve bugün Türkşeker satış sistemini değiştirdiğinde, neden geçmişte yüksek miktarlarda şeker sattığı aynı şirketleri kendi karşısında daha düşük fiyatla rakip olarak buluyor?

Cumhurbaşkanı’nın başkanlık ettiği Türkiye Varlık Fonu bünyesindeki Türkşeker’in geldiği bu nokta, iki özel şirketin ticari başarısından çok Türkşeker’in satış politikasının ve Genel Müdür Muhiddin Şahin’in yönetim performansının sorgulanmasını gerektiriyor.

Tarımdan Haber, Türkşeker'in daha önce uyguladığı baremli şeker satış sistemini mercek altına almış; yüksek miktarda şeker alabilen firmalara daha yüksek indirim uygulanmasının piyasadaki rekabet açısından doğurduğu sonuçları gündeme taşımıştı.

"Türkşeker'in şeker satışında dikkat çeken kurgu: Sistem iki firmaya çalışıyor!" ve “Türkşeker’in 'Baremli Şeker' kurgusu: Piyasa iki firmaya nasıl peşkeş çekiliyor?” başlıklı dosya haberlerimizde, özellikle en yüksek indirimin 50 bin tonun üzerindeki alımlara verilmesinin üzerinde durmuştuk.

En ucuz şekeri iki firma alıyor, piyasa yine bu iki firmaya kalıyordu

Çünkü 50 bin ton ve üzerindeki alımı gerçekleştirebilecek finansal güce sahip iki firma bulunurken, Türkşeker’in en yüksek indirim uyguladığı bu baremden de fiilen sadece söz konusu iki firma yararlanıyordu. En düşük fiyattan şekere ulaşan bu firmalar karşısında diğer baremler cazibesini kaybederken, piyasadaki diğer firmalar ihtiyaçlarını Türkşeker’den doğrudan almak yerine bu iki firma üzerinden karşılamak durumunda kalıyordu. Böylece Türkşeker’in miktara bağlı indirim sistemi, rekabeti genişletmek yerine iki firmaya önemli bir fiyat avantajı sağlıyor; şeker ticaretinin de bu iki firma üzerinden yoğunlaşmasına yol açıyordu.

Şeker operasyonunun ardından 50 bin tonluk baremin kaldırılması dikkat çekti!

Türkşeker'in satış sistemindeki değişikliğin zamanlaması da dikkat çekti. Daha önce 50 bin ton ve üzerindeki en avantajlı baremden yararlanan Remzi Çakar Gıda ile İşmen Gıda'nın temsilcilerinin şeker soruşturması kapsamında ifadeye çağrılmasının ardından, Türkşeker yeni satış ilanında 50 bin tonluk baremi tamamen kaldırarak en avantajlı fiyat için eşiği 5 bin tona düşürdü. Türkşeker değişikliğin gerekçesine ilişkin bir açıklama yapmazken, şeker operasyonunun ardından satış sisteminin değiştirilmesi dikkat çekti.

50 bin tonun üzerindeki alıma en yüksek indirim uygulanıyordu

Türkşeker'in Temmuz ayında yayımladığı indirimli vadeli şeker satış ilanında miktara göre dört ayrı fiyat uygulanmıştı.

2 bin 500 tona kadar alımlarda kilogram fiyatı KDV hariç 41,5842 TL olurken, 2 bin 501–25 bin ton arasında 40,5941 TL, 25 bin 1–50 bin ton arasında 39,6040 TL olarak belirlenmişti. 50 bin 1 ton ve üzerindeki alımlarda ise fiyat 38,6139 TL/kg'a kadar düşüyordu.

Türkşeker'in 45 TL/kg satış fiyatı üzerinden hesapladığı iskonto oranı da alım miktarı büyüdükçe yüzde 7,59'dan yüzde 14,19'a kadar yükseliyordu.

Dolayısıyla en avantajlı fiyata ulaşabilmek için bir firmanın 50 bin tonun üzerinde şeker alması gerekiyordu.

Tarımdan Haber bu sistemi neden eleştirmişti?

Tarımdan Haber'in eleştirisinin merkezinde şekerin indirimli satılması değil, en büyük indirimin olağanüstü yüksek bir alım miktarına bağlanması bulunuyordu.

50 bin ton ve üzerindeki bir şeker alımı, yalnızca ticari kapasite değil çok yüksek finansman gücü de gerektiriyor.

Bu nedenle sistem, küçük ve orta ölçekli şeker tüccarları ile sanayicilerin en avantajlı fiyat seviyesine ulaşmasını güçleştirirken, yüksek finansman kapasitesine sahip az sayıdaki firmanın önemli bir fiyat avantajı elde etmesine imkan sağlıyordu.

Tarımdan Haber, söz konusu yapının Türkşeker'in şeker satışını geniş bir alıcı kitlesine yaymak yerine piyasanın belirli firmalar üzerinden yoğunlaşmasına neden olup olmadığını kamuoyunun gündemine taşımıştı.

Yeni ilanda 50 bin tonluk barem kaldırıldı

Türkşeker'in 28 Ağustos 2026 mesai bitimine kadar geçerli yeni “İndirimli Vadeli Şeker Satışı” duyurusunda ise önceki sistemde dikkat çeken önemli bir değişikliğe gidildi.

Daha önce dört ayrı miktar baremi bulunurken yeni satışta sadece iki kademe belirlendi: 0–5 bin tona kadar ve 5 bin ton ve üzeri.

Böylece 25 bin ve 50 bin tonluk baremler tamamen kaldırıldı.

Daha da önemlisi, en avantajlı satış fiyatından yararlanmak için daha önce 50 bin tonun üzerinde şeker alınması gerekirken, yeni uygulamada 5 bin ton ve üzerindeki alımlar yeterli hale geldi.

Başka bir ifadeyle Türkşeker, en avantajlı fiyat için gereken miktar eşiğini 50 bin ton seviyesinden 5 bin tona indirerek onda bire düşürdü.

5 bin ton ve üzerindeki alımlara aynı fiyat

Yeni duyuruya göre 0–5 bin tona kadar şeker alımında peşin fiyat KDV hariç 38,6139 TL/kg, 5 bin ton ve üzerindeki alımlarda ise 37,6238 TL/kg olarak belirlendi.

Üç eşit taksitli satışlarda ise 0–5 bin tona kadar 43,4159 TL/kg, 5 bin ton ve üzerindeki alımlarda 42,3269 TL/kg fiyat uygulanacak.

Taksitler 15 Aralık 2026, 15 Ocak 2027 ve 15 Şubat 2027 tarihlerinde ödenecek. Şekerin fabrikalardan son çekim tarihi ise 31 Aralık 2026 olarak belirlendi.

Satış Burdur, Ereğli, Ilgın, Kastamonu ve Yozgat Şeker Fabrikalarından gerçekleştirilecek.

En avantajlı fiyata ulaşmak artık daha düşük tonajla mümkün

Yeni sistemin en dikkat çekici sonucu, daha fazla firmanın en düşük fiyat kademesine erişebilmesinin önünün açılması.

Önceki uygulamada bir firmanın en yüksek iskonto seviyesine ulaşması için 50 bin tonun üzerinde şeker alabilecek finansal ve ticari kapasiteye sahip olması gerekiyordu.

Yeni uygulamada ise aynı fiyat avantajı mantığındaki üst bareme 5 bin tonluk alımla ulaşılabilecek.

Bu değişiklik, en avantajlı fiyatın yalnızca çok yüksek miktarlarda alım yapabilecek sınırlı sayıdaki firmanın erişebileceği bir yapıdan çıkarılması açısından dikkat çekiyor.

Tarımdan Haber'in eleştirilerinin ardından dikkat çeken değişiklik

Türkşeker'in yeni satış modeli, Tarımdan Haber'in aylardır gündeme getirdiği baremli satış sistemine yönelik eleştirilerin ardından gelmesi bakımından ayrıca önem taşıyor.

Tarımdan Haber, önceki satış modelinde en yüksek indirimin 50 bin ton ve üzerindeki alımlara bağlanmasının, yüksek finansman gücüne sahip sınırlı sayıdaki 2 firmayı avantajlı hale getirdiğine dikkat çekmişti.

Yeni duyuruda ise 50 bin tonluk kritik barem tamamen kaldırılırken en avantajlı fiyat için gereken miktarın 5 bin tona düşürülmesi, daha önce gündeme getirdiğimiz rekabet ve piyasanın belirli firmalar üzerinde yoğunlaşması tartışmaları açısından dikkat çekici bir değişiklik oldu.

Türkşeker yeni duyurusunda söz konusu barem değişikliğinin gerekçesine ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı.

Ancak ortaya çıkan tablo net: Temmuz ayında en avantajlı fiyat için 50 bin tonun üzerinde şeker almak gerekirken, Ağustos ayındaki yeni satış modelinde 5 bin ton ve üzerindeki alımlar üst bareme girmek için yeterli hale geldi.

İki ilan arasındaki fark: 50 bin tonluk eşik 5 bin tona düştü

Türkşeker’in Temmuz ve Ağustos aylarında yayımladığı iki indirimli şeker satış ilanı, barem sistemindeki değişikliği açıkça ortaya koyuyor. Temmuz ayındaki ilanda en yüksek indirimden yararlanabilmek için 50 bin tonun üzerinde şeker alınması gerekirken, Ağustos ayındaki yeni ilanda üst barem 5 bin ton ve üzeri olarak belirlendi. Böylece en avantajlı fiyat için gereken alım miktarı onda bire düşürüldü.

23 Mayıs 2026 tarihinde yapılan kooperatif seçimlerinin ardından Yusuf Yazır ve Abdullah Demirtaş, seçim sürecinde uzak bölgelerdeki çiftçilerin sandığa katılımını sağlamak amacıyla mazot giderlerinin karşılandığını ve bunun seçim iradesini etkilediğini ileri sürerek Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurmuştu. → Tarımda 'mutlak butlan' davası! Pancar kooperatifi seçimleri yargıya taşındı

Davacı taraf, söz konusu uygulamanın seçim iradesini sakatladığını savunarak seçimlerin “mutlak butlan” kapsamında iptalini talep etmişti.

Karşı taraf ise mazot desteğinin iddia edildiği büyüklükte olmadığını ve seçim sonucunu değiştirecek bir durum oluşturmadığını savundu.

AYNI OLAY RÜŞVET İDDİASIYLA SAVCILIĞA TAŞINDI

Kooperatif seçimleriyle ilgili tartışmalar devam ederken mazot fişleri konusunda Ilgın Cumhuriyet Başsavcılığı'na da suç duyurusunda bulunuldu.

Başsavcılık olayla ilgili rüşvet suçundan soruşturma başlattı.

21 Ağustos'ta tamamlanan soruşturmanın ardından ise dikkat çeken bir karar çıktı.

Ilgın Cumhuriyet Başsavcılığı, Ahmet Kara'nın olay tarihinde kooperatif adına hareket etme yetkisinin bulunmadığını değerlendirerek, rüşvet suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi.

MAZOT FİŞİ KARŞILIĞINDA 360 BİN TL ÖDENDİĞİ BEYANI

Savcılık soruşturması mazot fişlerinin miktarıyla ilgili tartışma açısından da dikkat çeken bir bilgi ortaya koydu.

Soruşturma dosyasına yansıyan petrol işletmesi sahibinin ifadesinde, seçim döneminde kullanılan yakıt fişlerinin karşılığı olarak kendisine 360 bin TL ödeme yapıldığı belirtildi.

Bu rakamın savcılık tarafından yapılmış bir mali inceleme sonucunda belirlenen toplam tutar değil, petrol işletmesi sahibinin soruşturma kapsamında verdiği ifadede belirttiği tutar olduğu da önem taşıyor.

Savcılık ayrıca mazot fişlerinin dağıtılmadığı yönünde bir tespitte bulunmadı. Takipsizlik kararını, soruşturulan rüşvet suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı yönündeki hukuki değerlendirmeye dayandırdı.

ŞİMDİ GÖZLER TİCARET MAHKEMESİNDE

Savcılığın takipsizlik kararı ile Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde devam eden “mutlak butlan” davası ise iki ayrı hukuki süreci oluşturuyor.

Savcılık olayın rüşvet suçu oluşturup oluşturmadığını değerlendirirken, Ticaret Mahkemesi'nin önündeki temel tartışma mazot desteğinin kooperatif ortaklarının seçim iradesini ve seçim sonucunu etkileyecek nitelikte olup olmadığı.

Bu nedenle savcılığın takipsizlik kararının ardından gözler şimdi Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin vereceği karara çevrildi.

Pancar üreticisinin çatı örgütü PANKOBİRLİK’in soruşturmaya ilişkin kapsamlı bir kurumsal açıklama yapmaması dikkat çekerken, PANKOBİRLİK Genel Başkanı Ramazan Erkoyuncu kişisel sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda soruşturmayı yakından takip ettiklerini bildirdi.

Erkoyuncu, “Yıllardır mücadelesini verdiğimiz bu konuda, nişasta bazlı şeker üretimi ve ticaretindeki iç piyasaya yönelik usulsüz uygulamalara ilişkin yürütülen soruşturmayı yakından takip ediyoruz” dedi.

PANŞEK AÇIKLAMA YAPTI, PANKOBİRLİK’İN SESSİZLİĞİ DİKKAT ÇEKTİ

Şeker operasyonunun ardından özel ve kooperatif şeker fabrikalarının çatı kuruluşu PANŞEK’in konuyla ilgili kurumsal bir açıklama yapmasına karşılık, pancar üreticilerinin çatı örgütü PANKOBİRLİK’ten kapsamlı bir açıklama gelmemesi sektörde dikkat çekti.

Bu duruma, aynı zamanda pancar üreticisi olan ve geçmişte Konya Şeker’de üst düzey yöneticilik yapan Ziraat Yüksek Mühendisi Servet Sarı sert tepki gösterdi.

Erkoyuncu’nun açıklamasını değerlendiren Sarı, tartışmayı yalnızca NBŞ soruşturmasıyla sınırlı tutmayarak PANKOBİRLİK’in pancar şekerinin pazarını korumadaki sorumluluğunu gündeme getirdi.

“TAKİP EDİYORUZ DEMEK YETMEZ”

Erkoyuncu’nun “yakından takip ediyoruz” açıklamasına tepki gösteren Sarı, “Sayın Erkoyuncu; ‘Takip ediyoruz’ demek yetmez, pancarın pazarını kim koruyacak?” diye sordu.

Pancar üreticisinin artık sözden çok somut icraat görmek istediğini belirten Sarı, Erkoyuncu’nun yalnızca Konya Pancar Ekicileri Kooperatifi Başkanı değil, Türkiye’deki pancar üreticilerinin çatı örgütü PANKOBİRLİK’in Genel Başkanı olduğunun altını çizdi.

PANKOBİRLİK’in sorumluluğunun ortaya çıkan soruşturmaları takip etmekten ibaret olmadığını kaydeden Sarı, “Asıl mesele, pancar şekerinin pazarının daralma riski karşısında PANKOBİRLİK’in ne yaptığıdır” ifadelerini kullandı.

“SAĞLIKLI HAYATA KATKI FONU” PANCAR ŞEKERİ İÇİN NEDEN KRİTİK?

Sarı’nın gündeme getirdiği önemli başlıklardan biri de kamuoyuna “Sağlıklı Hayata Katkı Fonu” olarak yansıyan düzenleme oldu.

Düzenlemenin mevcut haliyle hayata geçmesi durumunda pancar şekeri kullanılan ürünlerle yüksek yoğunluklu tatlandırıcı kullanılan ürünler arasında farklı maliyetlerin ortaya çıkabileceğine dikkat çeken Sarı, bunun pancar şekeri açısından oluşturabileceği riski şöyle dile getirdi:

“Eğer böyle bir düzenleme pancar şekeri kullanan ürünleri maliyet açısından dezavantajlı, yüksek yoğunluklu tatlandırıcıları ise görece avantajlı hale getirirse bunun pancar şekeri pazarına ve dolayısıyla üreticiye etkisi ne olacaktır?”

Böyle bir maliyet farklılığının gıda sanayisini alternatif tatlandırıcılara yöneltebileceğine dikkat çeken Sarı, pancar şekerinin pazar payının daralması halinde bunun fabrikalardan pancar kotalarına, oradan da çiftçinin üretimine kadar uzanabilecek sonuçları olabileceğini kaydetti.

PANKOBİRLİK’E SOMUT SORULAR: “VARSA AÇIKLAYIN”

PANKOBİRLİK’in bugüne kadar pancar şekeri pazarını korumaya yönelik hangi çalışmaları yaptığının kamuoyuna açıklanmasını isteyen Sarı, Genel Başkan Ramazan Erkoyuncu’ya şu soruları yöneltti:

• Hangi Bakanlıklara görüş bildirdiniz?
• Yüksek yoğunluklu tatlandırıcıların pancar şekeri pazarına etkisi konusunda hangi raporları hazırlattınız?
• Son beş yıldaki yüksek yoğunluklu tatlandırıcı ithalatının kristal şeker eşdeğeri hesaplandı mı?
• Sağlıklı Hayata Katkı Fonu’nun pancar şekeri ve pancar üreticisi üzerindeki muhtemel ekonomik sonuçları inceletildi mi?
• Milletvekilleri, ilgili komisyonlar ve bürokratlar nezdinde hangi girişimlerde bulunuldu?

Sarı, yapılan çalışmalar varsa bunların üreticiden saklanmaması gerektiğini belirterek, “Varsa açıklayın. Üretici de öğrensin, biz de öğrenelim. Görüş bildirildiyse yazıyı açıklayın, rapor hazırlandıysa raporu açıklayın, girişimde bulunulduysa sonucunu açıklayın” dedi.

“ÇİFTÇİ TARLASINDA SADECE TAKİP ETMİYOR”

PANKOBİRLİK’in “takip ediyoruz” açıklamasını çiftçinin üretim mücadelesi üzerinden eleştiren Sarı, dikkat çeken ifadeler kullandı.

“Pancar çiftçisi tarlasında yalnızca ‘takip’ etmiyor Sayın Başkan” diyen Sarı, şöyle devam etti:

“Çiftçi mazot yakıyor, gübre atıyor, sulama yapıyor, ilaç kullanıyor, işçi çalıştırıyor, borçlanıyor, gece gündüz emek veriyor. Sonunda pancarını fabrikaya teslim ediyor. O halde üreticinin temsil makamında bulunanların da bu pancardan üretilen şekerin pazarını korumak için somut mücadele ortaya koyması gerekir.”

Sarı, pancar şekerinin pazarının korunmasının yalnızca çiftçiyi ilgilendiren bir konu olmadığını da belirterek, “Pancar; tarladır, fabrikadır, hayvancılıktır, nakliyedir, istihdamdır, sanayidir ve Anadolu ekonomisidir” ifadelerini kullandı.

“PANCAR ŞEKERİNİN PAZARI DARALIRSA NE OLACAK?”

Pancar şekerinin pazar kaybetmesinin oluşturabileceği zincirleme etkiye dikkat çeken Sarı, “Pancar şekerinin pazar payı azalırsa ne olacak? Şeker fabrikalarının kapasite kullanımı bundan etkilenirse ne olacak? Pancar kotaları üzerinde baskı oluşursa ne olacak? Çiftçi pancar ekmekten uzaklaşırsa ne olacak?” diye sordu.

PANKOBİRLİK Genel Başkanlığının üreticinin hakkını savunma makamı olduğunu kaydeden Sarı, gerektiğinde Bakanlıklar nezdinde girişimde bulunulması, sektör paydaşlarının bir araya getirilmesi ve bağımsız bilimsel ve ekonomik raporlar hazırlanması gerektiğini belirtti.

“YARIN ‘BİZ TAKİP ETMİŞTİK’ DEMEK ÜRETİCİNİN KAYBINI GERİ GETİRMEYECEK”

Sarı, PANKOBİRLİK’in sorunlar ortaya çıktıktan sonra gelişmeleri takip eden değil, pancar şekerinin pazarını etkileyebilecek gelişmelere karşı önceden pozisyon alan bir üretici örgütü olması gerektiğini vurguladı.

Pancar şekerinin pazar payının veya pancar ekim alanlarının ileride daralması halinde bugünkü açıklamaların yeterli olmayacağını belirten Sarı, “Yarın pancar ekim alanları veya pancar şekerinin pazar payı daralırsa ‘Biz takip etmiştik’ demek üreticinin kaybını geri getirmeyecektir” dedi.

Sarı, PANKOBİRLİK yönetimine çağrısını şu sözlerle tamamladı:

“Takip etmek yetmez. Mücadeleyi belgeleyin. Yapılanları açıklayın. Alınan sonucu üreticiye gösterin. Çünkü üretici artık yalnızca söz değil, somut icraat görmek istiyor.”

Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Akay, gerçekleştirilen operasyon ve yürütülen soruşturmaya ilişkin Tarımdan Haber’e değerlendirmelerde bulundu.

Akay, çiftçinin hakkının korunması ve halk sağlığı açısından soruşturmayı önemli bulduklarını belirterek süreci yakından takip ettiklerini söyledi.

AKAY'DAN CUMHURBAŞKANI, ADALET VE TARIM BAKANLIĞINA TEŞEKKÜR

Şeker sektöründe kuralların dışına çıkan uygulamaların hem pancar üreticisine hem de tüketiciye zarar verdiğine dikkat çeken Akay, yürütülen soruşturma dolayısıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere Adalet Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığına teşekkür etti.

Akay, soruşturmanın sektör açısından önemli olduğunu ve sonuçlarının yakından takip edilmesi gerektiğini ifade etti.

PANCAR ŞEKERİNİN FATURASI KAYIT DIŞI NBŞ’DE KULLANILIYOR

Hüseyin Akay, takip ettikleri kadarıyla sistemin şu şekilde işlediğini belirtti: Faturalı olarak satın alınan pancar şekeri piyasaya faturasız satılırken, bu satışlardan kalan faturalar kayıt dışı üretilen nişasta bazlı şekerin (NBŞ) piyasaya sürülmesinde kullanılıyor. Böylece kayıt dışı NBŞ’nin, pancar şekerine ait faturalar üzerinden faturalı ürün gibi piyasaya sürüldüğünü ifade etti.

“KİMYASAL TATLANDIRICILAR BOYUTUNUN OLMAMASI BÜYÜK EKSİKLİK”

Akay'ın açıklamasında dikkat çektiği asıl nokta ise soruşturmanın kapsamı oldu.

Nişasta bazlı şekerin yanı sıra gıda sektöründe kullanılan kimyasal tatlandırıcılara da dikkat çeken Akay, mevcut soruşturmada kimyasal tatlandırıcılar boyutunun bulunmamasını büyük bir eksiklik olarak değerlendirdi.

Akay, kimyasal tatlandırıcıların gıda sektöründe yaygın şekilde kullanıldığını belirterek bu alanın da etkin biçimde incelenmesi gerektiğini söyledi.

PANCAR ŞEKERİNİN TÜKETİMİNİ OLUMSUZ ETKİLİYOR

Nişasta bazlı şeker ve kimyasal tatlandırıcı kullanımının yalnızca bir denetim meselesi olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çeken Akay, söz konusu ürünlerin gıda sektöründe yaygınlaşmasının pancardan üretilen doğal şekerin tüketimini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Türkiye'de pancar şekeri üretiminin arkasında yüz binlerce üreticinin bulunduğunu hatırlatan Akay, alternatif tatlandırıcıların kullanımındaki gelişmelerin pancar üreticisini ve şeker sektörünü doğrudan etkilediğini kaydetti.

AKAY'DAN SORUŞTURMANIN GENİŞLETİLMESİ ÇAĞRISI

Şeker operasyonunun çiftçinin hakkının korunması ve halk sağlığı açısından önemli bir adım olduğunu belirten Akay, soruşturmanın yalnızca mevcut iddialarla sınırlı kalmaması gerektiğini ifade etti.

Gıda sektöründe kullanılan kimyasal tatlandırıcıların üretim, ithalat ve kullanım boyutlarının da etkin şekilde incelenmesi gerektiğini kaydeden Akay, bu alandaki denetimlerin artırılması çağrısında bulundu.

Akay, şeker sektöründeki soruşturmayı önemsediklerini ve Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi olarak süreci yakından takip edeceklerini bildirdi.

“Şeker Sektöründe Şeffaflık ve Adil Rekabet İçin Atılan Adımı Önemsiyoruz” başlığıyla yayımlanan açıklamada, kamuoyuna yansıyan soruşturmanın yakından takip edildiği belirtildi.

PANŞEK, şeker sektörünün üreticisinden sanayicisine, çalışanından tüketicisine kadar milyonlarca kişiyi doğrudan ilgilendirdiğine işaret ederek, sektörün mevzuata uygun, şeffaf, denetlenebilir ve adil rekabet şartları içerisinde faaliyet göstermesinin büyük önem taşıdığını kaydetti.

Şeker Dairesi ve Vergi Denetim Kuruluna dikkat çekildi

PANŞEK'in açıklamasında soruşturmanın arka planına ilişkin dikkat çeken bir ayrıntıya da yer verildi.

Dernek, Şeker Dairesi Başkanlığı ile Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının çalışmaları sonucunda ortaya konulan tespitler doğrultusunda soruşturmanın yürütüldüğünü belirtti.

Açıklamada, Adalet Bakanlığının koordinasyonunda İçişleri, Tarım ve Orman ile Hazine ve Maliye bakanlıklarının iş birliğiyle yürütülen soruşturma ve hukuki sürecin kararlılıkla sürdürülmesinin önemli olduğu vurgulandı.

“Haksız rekabetin önlenmesini savunuyoruz”

PANŞEK, pancar üreticilerinin emeğinin ve üretiminin korunmasının yanı sıra sektörde haksız rekabetin önlenmesi gerektiğinin altını çizerek şu değerlendirmede bulundu:

“PANŞEK olarak; çiftçimizin alın terinin, emeğinin ve üretiminin korunmasını; sektörde haksız rekabetin önlenmesini ve kurallara uygun çalışan kuruluşların haklarının gözetilmesini her zaman savunuyoruz.”

Alternatif tatlandırıcılara da dikkat çekildi

Açıklamada soruşturmanın yanı sıra tüketici sağlığı ve alternatif tatlandırıcıların kullanımına ilişkin denetimlere de dikkat çekildi.

PANŞEK, şeker sektöründe sürdürülebilirliğin sağlanması ve toplum sağlığının korunması amacıyla devletin ilgili kurumları tarafından konulmuş kural ve kaidelere istisnasız uyulması gerektiğini belirtti.

Dernek ayrıca, tüketici sağlığını tehdit eden alternatif tatlandırıcıların kullanımının kontrol altına alınmasına yönelik atılan ve atılacak adımları desteklediğini açıkladı.

Cumhurbaşkanı ve dört bakana teşekkür

PANŞEK açıklamasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yanı sıra Adalet Bakanı Akın Gürlek, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ve Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e teşekkür edildi.

Soruşturmada görev alan kamu personeline de teşekkür eden dernek, şeker sektöründe hukukun üstünlüğü, şeffaflık ve adil rekabet ilkeleri doğrultusundaki çalışmalarını sürdüreceğini bildirdi.

8 ilde 26 adrese eş zamanlı işlem gerçekleştirilirken, 25 şirkette arama ve evraka el koyma işlemleri yapıldı. Soruşturma kapsamında 47 şüpheli ifadeye çağrıldı.

Ancak açıklanan şüpheli listesinde yer alan iki firma özellikle dikkat çekti: İşmen Gıda ve Remzi Çakar Gıda.

TÜRKŞEKER'İN TARTIŞMALI SATIŞ YAPTIĞI İKİ FİRMA DA LİSTEDE

İfadeye çağrılan isimler arasında İşmen Gıda'dan Emre Civelek ile Remzi Çakar Gıda'dan İsmail Ağaoğlu da bulunuyor.

Bu iki firma, şeker sektöründe ilk kez gündeme gelmiyor.

Tarımdan Haber, geçtiğimiz Mayıs ayında Türkşeker'in kamuoyuna herhangi bir ilan veya duyuru yapmadan İşmen Gıda ve Remzi Çakar'a toplam 100 bin ton şeker sattığını gündeme getirmişti.

Söz konusu satışın 30 bin tonluk bölümü peşin olarak ton başına 31 bin 760 TL'den, 70 bin tonluk bölümü ise 180 gün vadeli olarak ton başına 37 bin TL'den gerçekleştirilmişti.

Daha da dikkat çekici olan ise satışın hemen ardından Türkşeker'in şeker fiyatını artırması olmuştu.

Tarımdan Haber'in gündeme taşıdığı satış, TBMM'ye verilen soru önergelerine de konu oldu. Önergelerde satışın neden kamuoyuna duyurulmadığı, neden bütün firmalara eşit şekilde teklif edilmediği ve Türkşeker'in bu işlem nedeniyle uğradığı kamu zararının ne kadar olduğu soruldu.

KAMU ZARARI 600 MİLYON LİRAYI BULDU

Tarımdan Haber'in yaptığı hesaplamaya göre, satış fiyatı ile daha sonra oluşan fiyat arasındaki fark ve 180 günlük vadeli satışın finansman avantajı birlikte değerlendirildiğinde kamu zararının yaklaşık 600 milyon liraya ulaştığı ortaya çıkmıştı.

Türkşeker'in 100 bin tonluk satışında dikkat çeken bir başka nokta ise satışın sektöre açık şekilde duyurulmamasıydı. Kurum, büyük miktarlı şekeri iki firmaya satarken diğer firmalara aynı şartlarda şeker satın alma imkanı sunulup sunulmadığı konusunda kamuoyuna tatmin edici bir açıklama yapmadı.

İşmen Gıda ve Remzi Çakar isimleri geçmiş yıllarda da Türkşeker'den yapılan satışlarla TBMM gündemine gelmişti. 2021 yılı bütçe görüşmelerinde de iki firmaya kamu fabrikalarından ne kadar şeker satıldığı ve satışların hangi fiyatlardan gerçekleştirildiği sorulmuştu.

ŞİMDİ GÖZLER TARTIŞMALI 100 BİN TONLUK SATIŞTA

Şeker sektörüne yönelik yürütülen soruşturmada İşmen Gıda ve Remzi Çakar Gıda bağlantılı isimlerin de ifadeye çağrılması, Türkşeker'in Mayıs ayında yaptığı tartışmalı 100 bin tonluk satışın yeniden gündeme gelmesine neden oldu.

Burada önemli bir ayrım bulunuyor: İki firmadan isimlerin mevcut soruşturmada ifadeye çağrılmış olması, Türkşeker'in 100 bin tonluk satışı nedeniyle haklarında işlem yapıldığı anlamına gelmiyor.

Ancak aynı firmaların hem mevcut şeker soruşturmasında yer alması hem de kamuoyunda ciddi tartışmalara neden olan Türkşeker satışının tarafı olması, soruşturmanın bu işlemi de kapsayıp kapsamayacağı sorusunu beraberinde getiriyor.

Türkşeker'in hiçbir genel duyuru yapmadan iki firmaya gerçekleştirdiği 100 bin tonluk satış da incelenecek mi?

Satış kararını veren ve onaylayan kamu görevlilerinin sorumluluğu araştırılacak mı?

Yaklaşık 600 milyon liralık kamu zararı iddiası soruşturma konusu yapılacak mı?

Bu soruların yanıtı şeker soruşturmasının bundan sonraki seyri açısından önem taşıyor.

KARAPINAR'DAKİ PANCAR DOSYASI DA GÜNDEMDE

Soruşturmanın genişletilip genişletilmeyeceği konusunda sektörde gündeme getirilen bir diğer dosya ise Karapınar'daki şeker pancarı ticareti.

Tarımdan Haber'in geçtiğimiz Kasım ayında gündeme taşıdığı dosyada, çiftçinin düşük fiyatlarla pancar üretmeye zorlandığı bir yapı içerisinde UHM Tarım'a önemli bir ekonomik avantaj sağlandığı iddiaları kamuoyuna yansımıştı.

Aynı şirket üzerinden, mevzuata aykırı olduğu iddia edilen şekilde yüz binlerce ton pancarın Çorum Şeker Fabrikası'na taşındığı da gündeme gelmişti.

Şeker soruşturmasının yalnızca nişasta bazlı şeker ve vergi boyutuyla mı sınırlı kalacağı, yoksa Türkşeker'in tartışmalı satışları ile pancar ticaretindeki kamu ve çiftçi zararına ilişkin iddialara kadar genişletilip genişletilmeyeceği sektör tarafından yakından takip ediliyor.

İFADEYE ÇAĞRILAN 47 ŞÜPHELİ VE BAĞLANTILI ŞİRKETLER

Soruşturma kapsamında ifadeye çağrıldığı belirtilen isimler ve şirketleri şöyle:

• Mehmet Göksu – Seyidoğlu Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ
• İbrahim Hakkı Eroğlu – Beylerbeyi Lokum Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Sabahattin Yılmaz – Nurs Lokman Hekim Gıda, Tarım, Bitki ve Botanik Medikal Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Mustafa Kemal Özdoğru – Uğurlu Helva Tahin Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Gökdağ Karakaya – Saf Naturel Bal Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Cumhur Yılmaz – Hastürk Gıda Otomotiv İnşaat Emlak Sanayi ve Ticaret AŞ
• Süleyman Kurşun – Suluca Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Sedat Aydın – Seyyidler Otomotiv Gıda İnşaat Dayanıklı Tüketim Malları Emlakçılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Cem Özakgül – Hasal Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Tahir Uğur Temizer – Natura Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ
• Ömer Faruk Balçık – Özdey Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Mikail Aktaş – Aktaşlar Et Gıda ve Hayvancılık Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
• Mehmet Emin Hafif – Beşan Nişasta Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ
• Ahmet Eviz – Ak Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Hamit Tezcan – Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Mustafa Nuri Çomu – Sunar Mısır Entegre Tesisleri Sanayii ve Ticaret AŞ
• Kadir Korhan Şule – GSF Gıda Sanayi Fabrikaları Üretim Sanayi ve Ticaret AŞ
• Halil Kurt – Artı Endüstriyel Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ
• Murat Çomu – Emelce Gıda Tarım İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Cemil Hafif – Anadolu Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Ergün Çakıt – Kervan Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Mustafa Küçükmeral – Küçükmeral Gıda İnşaat Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ
• Eray Kıratlı – Gaziantep Pazarlama ve Ticaret Ltd. Şti.
• Murat Altun – Sugabee Şekerleme Gıda İnşaat Sanayi İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.
• Mehmet Yiğiter – Karamehmetler Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Eyyüp Bulut – Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Hasan Demircioğlu – Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Mehmet Tezcan – Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Nihat Ceylan – Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ / Sunar Mısır Entegre Tesisleri Sanayii ve Ticaret AŞ
• Nuh Demircioğlu – Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Osman Filik – Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Süleyman Kökcü – Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Yaşar Duran Karaörs – Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Yusuf Adamhasan – Tat Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Zeki Köse – Omnia Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Bülent Uzel – Omnia Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Murat Birinç – Omnia Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Osman Oksal – Omnia Nişasta Sanayi ve Ticaret AŞ
• Ebubekir Çallı – Çallı Gıda
• Mehmet Hilmi Horasanlı – Yeşiller Gıda
• Emre Civelek – İşmen Gıda
• Ali Aslanali – Hansin Gıda
• Yusuf Arslan – Yedi Ka Gıda
• Mustafa Öztürk – HMZ Gıda Metal
• Dursun Yurtseven – Yeşil Rize Gıda
• Şemsi Kopuz – ŞMS Kopuz Gıda
• İsmail Ağaoğlu – Remzi Çakar Gıda

Mevcut soruşturmanın nişasta bazlı şekerin iç piyasaya arzı, kota ihlalleri ve vergi boyutuna ilişkin olduğu belirtilirken, gözler şimdi soruşturmanın Türkşeker'deki tartışmalı satışlar ve pancar ticaretindeki usulsüzlük iddialarını da kapsayacak şekilde genişleyip genişlemeyeceğine çevrildi.

Tarımdan Haber, 6 Ekim 2025 tarihinde “Şekerde büyük vurgun: Kaçak nişasta bazlı şeker böyle piyasaya sürülüyor” başlıklı haberinde, Maliye Bakanlığının şeker piyasasındaki kayıt dışılığı incelemeye aldığını gündeme getirmişti.

Haberde, kota dışı üretildiği öne sürülen nişasta bazlı şekerlerin çeşitli faturalandırma yöntemleriyle piyasaya sürüldüğü iddialarına dikkat çekilmiş; sistemin vergi kaybının yanı sıra pancar şekeri piyasası ve kamu şeker fabrikaları üzerindeki olası etkileri gündeme taşınmıştı.

Aradan yaklaşık 10 ay geçmesinin ardından şeker piyasasında bu kez geniş kapsamlı bir adli soruşturma başlatıldı.

8 ilde 25 şirkete yönelik işlem

Adalet Bakanı Akın Gürlek'in bugün yaptığı açıklamaya göre İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen “Şeker Soruşturması” kapsamında İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Ankara, Konya, İzmir, Gaziantep ve Adana'da eş zamanlı işlemler gerçekleştirildi.

Soruşturma kapsamında 25 şirkete ait 26 adreste arama ve evraka el koyma işlemi yapılırken, şirket yöneticisi olduğu belirtilen 47 şüpheli ifadeye çağrıldı.

Soruşturmanın merkezinde nişasta bazlı şeker var

Adalet Bakanlığının açıklamasına göre soruşturma, nişasta bazlı şeker üretimi ve ticareti yapan bazı firmaların Şeker Kanunu kapsamında belirlenen kota ve iç piyasa satış sınırlamalarını ihlal ettiklerine yönelik tespitler üzerine başlatıldı.

Soruşturma kapsamında iç piyasaya arz edilmemesi gereken nişasta bazlı şeker niteliğindeki ürünlerin farklı ürün adları altında faturalandırılarak piyasaya sürüldüğünün tespit edildiği bildirildi.

Bu nokta, Tarımdan Haber'in 6 Ekim 2025 tarihli haberinde gündeme getirdiği NBŞ'nin kota dışı üretimi, kayıt dışı ticareti ve faturalandırma yöntemleri hakkındaki iddiaları yeniden gündeme taşıdı.

Vergi Denetim Kurulu ve Tarım Bakanlığı incelemeleri

Resmî açıklamaya göre soruşturmanın temelinde Tarım ve Orman Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu tarafından gerçekleştirilen incelemeler bulunuyor.

Yapılan incelemelerde halk sağlığını tehlikeye düşürebilecek, piyasa düzenini bozabilecek ve devleti vergi kaybına uğratabilecek uygulamalara ilişkin bulgular elde edildiği belirtildi.

Bakan Gürlek de soruşturmayla ilgili açıklamasında hukuka aykırı kazanç sağlayan yapılara karşı mücadelenin sürdürüleceğini bildirdi.

Tarımdan Haber 6 Ekim'de ne yazmıştı?

Tarımdan Haber'in 6 Ekim 2025 tarihli haberinde, şeker piyasasındaki sistemin önemli ayaklarından birinin piyasadan toplanan pancar şekeri faturaları olduğu ileri sürülmüştü.

Edinilen bilgilere dayandırılan haberde, küçük esnaf tarafından faturasız satılan pancar şekerine ait bazı faturaların toplandığı ve kayıt dışı NBŞ ile kota üzerinde üretildiği öne sürülen şekerin piyasaya sürülmesinde kullanıldığı iddia edilmişti.

Haberde ayrıca yüzde 1 KDV'li şeker faturalarının piyasada daha yüksek oranlarla el değiştirdiği ve kayıt dışı ürünün bu yöntemle kayıtlı ürün görüntüsü altında satışa sunulduğu ileri sürülmüştü.

Bu iddiaların tamamının bugün açıklanan soruşturma kapsamında gündeme gelmesi dikkat çekti. Soruşturmanın NBŞ'deki kota ihlalleri, iç piyasa satış sınırlamaları ve farklı ürün adlarıyla faturalandırma üzerinde yoğunlaşması, 10 ay önce gündeme getirilen şeker piyasasındaki kayıt dışılık tartışmasını yeniden önemli hale getirdi.

Kayıt dışı şeker Türkşeker'i nasıl etkiliyor?

Tarımdan Haber'in önceki haberinde kayıt dışı şeker ticaretinin yalnızca vergi kaybı açısından değil, pancar şekeri piyasasındaki arz-talep dengesi açısından da değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekilmişti.

Türkiye'nin ihtiyacını karşılayacak miktarda pancar şekeri üretilmesine rağmen kamu tarafında yüksek stokların oluşması, piyasada resmi üretim ve tüketim rakamları dışında başka bir şeker arzının bulunup bulunmadığı sorusunu gündeme getirmişti.

Önceki haberimizde Türkşeker'in 2023-2024 pazarlama yılında yaklaşık 400 bin ton şeker stokuyla karşı karşıya kaldığı ve bunun kurum üzerinde önemli bir finansman yükü oluşturduğu belirtilmişti.

2024-2025 pazarlama yılında da stokta kalan yüksek miktardaki şekerin pazarlama yılı tamamlanmadan iki firmaya indirimli fiyatla satılması Tarımdan Haber tarafından gündeme getirilmişti.

Şeker piyasasında şimdi gözler soruşturmada

Bugün açıklanan soruşturmayla birlikte gözler, 25 şirket hakkında yürütülen incelemeden çıkacak sonuçlara çevrildi.

Özellikle kota dışında ne kadar NBŞ üretildiği, bu ürünlerin hangi isimler ve faturalar üzerinden piyasaya sürüldüğü, ortaya çıkan vergi kaybının büyüklüğü ve pancar şekeri piyasasına etkisinin ne olduğu soruşturmanın ilerleyen aşamalarında yanıtı aranacak başlıklar arasında bulunuyor.

Kara, önceki yönetim döneminde kamuoyuna 100 milyon liralık yatırım olarak duyurulan tesisin resmi kayıtlarda 7 milyon liralık yatırım olarak yer aldığını belirterek, bu durumun kooperatifi büyük bir mali yükün içine sürüklediğini kaydetti.

"Yetkisi belli olmayan ortakla sözleşme yapılmış"

Gübre tesisinde bir kar ortağı bulunduğunu belirten Kara, bu ortakla sözleşme imzalandığını ancak sözleşmeye imza atan kişilerin şirket adına yetkili olup olmadığını tespit edemediklerini söyledi.

Kooperatif ortaklarından ürün alımlarında dört kefil şartı arandığını hatırlatan Kara, buna rağmen imza yetkisi konusunda belirsizlik bulunan şirket ortağı ile yaklaşık 70 milyon liralık ticaret yapıldığını ifade etti.

"23 milyon liralık hammadde kayıp"

Tesiste 23 milyon liralık hammadde kaybı bulunduğunu dile getiren Kara, bu hammaddeden yaklaşık 70 milyon liralık üretim yapılabildiğini ancak üretilen ürünlerin tamamının ortada olmadığını söyledi.

"Tesisten kooperatife bir kuruş gelir gelmedi"

15 Mayıs 2025 tarihinde faaliyete başlayan sıvı gübre tesisinin bugüne kadar kooperatife herhangi bir gelir sağlamadığını belirten Kara, personel giderleri de dahil edildiğinde tesisin kooperatife toplam zararının yaklaşık 180 milyon liraya ulaştığını söyledi.

Teftiş sürüyor, dava hazırlığı yapılıyor

Kara, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından görevlendirilen teftiş ekibinin kooperatifte incelemelerini sürdürdüğünü, bağımsız denetim çalışmalarının da devam ettiğini ifade etti.

Denetim raporlarının tamamlanmasının ardından kooperatifi zarara uğratan önceki yönetim hakkında yargı yoluna başvuracaklarını açıklayan Kara, sorumluların hukuk önünde hesap vermesi için gerekli adımların atılacağını söyledi.

Şeker piyasası Türkşeker eliyle iki firmanın insiyatifine bırakıldı!

Türkşeker, "indirimli vadeli satış" adı altında uyguladığı yöntemle, şeker piyasasını adeta iki tüccarın inisiyatifine bırakan, rekabeti yok eden ve kendi eliyle bir "şeker tekeli" oluşturan bir sistem kurdu. Peki, bu sistem nasıl işliyor ve piyasayı nasıl esir alıyor?

Türkşeker’in son dönemde rutin haline getirdiği indirimli satış kampanyaları, ticari bir satış hamlesinden öte, piyasadaki şeker ticaretini belirli bir merkeze toplayan kasıtlı bir kurgu olarak dikkat çekiyor. Sistem, kağıt üzerinde "sürümden kazanmak" gibi görünse de, sahada oluşturulan sonuç tam bir piyasa manipülasyonu.

Sistemin "Kurgu" Mekanizması: Adım Adım Domine Etme

Bu kurgunun nasıl işlediğini şu dört maddeyle özetleyebiliriz:

"Tonaj Tuzağı" ile Seçilmiş İki Firma: Türkşeker, %14,19 gibi en yüksek indirim oranını 50 bin ton ve üzerine şartlıyor. Türkiye’de bu miktarı tek seferde alabilecek ekonomik güce sahip sadece iki firma (İşmen Gıda ve Remzi Çakar) var. Bu firmalar şeker üreticisi değil, profesyonel "al-satçı" (tüccar).

Haksız Rekabet Avantajı: En yüksek indirimi kapan bu iki firma, diğer tüm tüccarlardan çuval başına 149 TL daha ucuza mal alıyor. %1-2 kâr marjıyla dönen bir sektörde, 149 TL'lik bu fark, diğer tüm rakipleri oyun dışı bırakmak için kullanılan devasa bir silahtır.

Küçükleri "İki Büyük"e Mahkum Etme: Türkşeker’den şeker alamayan (çünkü daha pahalıya alacaklar), toptancı ve üreticiler, mecburen bu iki tüccara yöneliyor. Tüccarlar, Türkşeker’den aldığı şekerin üzerine 40-50 TL kar koyarak piyasaya sürüyor. Böylece Türkşeker, kendi eliyle piyasanın tek yetkili dağıtıcılarını beslemiş oluyor.

Dinamitlenen Piyasa: Türkşeker, kendi düzenlediği kampanya ile kendi ürününün piyasa değerini ve dağıtım ağını dinamitliyor. İrili ufaklı yüzlerce firma, doğrudan Türkşeker’den alım yapmak yerine, "indirimli" aldığını iddia eden bu iki tüccara muhtaç bırakılıyor.

Neden Bu Kampanya "İyi Niyetli" Değil?

Türkşeker'in bu kurgusunun ardında yatan asıl soru şu: Neden en fazla indirim tüm firmalara yayılmıyor?

Eğer Türkşeker, %14,19'luk indirimi 50 bin ton yerine 1.000 veya 2.000 ton alımlara uygulamış olsa; piyasadaki yüzlerce firma doğrudan Türkşeker’den mal alacak, aracı (tüccar) devre dışı kalacak ve şeker çok daha geniş bir ağla, daha düşük fiyatla tüketiciye/üreticiye ulaşacak.

Ancak Türkşeker, bu yolu seçmek yerine, özellikle 50 bin ton baremini koyarak "al-satçı" iki firmayı piyasanın tek hakimi yapmayı tercih ediyor.

"Derenin Taşıyla Kuş Vurma" Operasyonu

Türkşeker'in Mayıs ayında yaptığı indirimli vadele şeker satış kampanyasından sadece bu iki firma 50'şer bin ton (toplamda 100 bin ton) şeker alırken, bunun dışındaki hiç bir al-satçı firma Türkşeker'in kampanyasından yararlanmamıştı. Söz konusu bu iki firmanın Mayıs ayında aldıkları şekeri satmalarının hemen ardından Türkşeker'in yine benzer bir kampanya düzenlemesi sistemin ne kadar planlı olduğunu gözler önüne seriyor. Bu, sadece bir şeker satışı değil; şekerin dağıtım kanalının kamu eliyle özelleştirilmesi ve rantın belirli iki noktada toplanmasıdır.

Türkşeker, kendi kurumunu devreden çıkararak, üretici ile tüketici arasına adeta bir "duvar" örüyor. Bu kurgu, hem şeker fiyatlarının piyasada bu iki firmaya ödenen komisyondan dolayı daha yüksekten satılmasına neden olurken, hem de devlete ait bir kurumun, kendi sektöründeki serbest rekabeti bizzat kendi eliyle katletmesine yol açıyor.

Bu kurgu, şeker piyasasında "kral"ın artık üretici değil, Türkşeker'in özel indirim tanımladığı iki tüccar olduğu gerçeğini gün yüzüne çıkarıyor.

Daha Fazla Bilgi

• Türkşeker'in şeker satışında dikkat çeken kurgu: Sistem iki firmaya çalışıyor!
• Türkşeker'den şeker almak neden daha pahalı hale geldi? İşte küçük toptancıyı oyunun dışına iten fiyat sistemi
• Türkşeker'in indirimli şeker satış ilanında dikkat çeken ayrıntı: Aynı satış modeli yeniden mi devreye giriyor?

Yazılı bir açıklama yapan Çelik, göreve geldikleri günden bu yana yürüttükleri denetim ve incelemeler sonucunda söz konusu usulsüzlüğün ortaya çıkarıldığını belirterek, vakit kaybetmeden hukuki sürecin başlatıldığını ifade etti.

"Suç duyurusunda bulunduk"

Çelik, olayın tespit edilmesinin ardından kooperatif tarafından gerekli hukuki işlemlerin başlatıldığını belirterek şu bilgileri paylaştı:

"Hiçbir gecikmeye mahal verilmeden gerekli hukuki süreç başlatılmış, kooperatifimiz tarafından suç duyurusunda bulunulmuş ve adli makamlar harekete geçirilmiştir."

"Ortaklarımızın bir kuruşunun hesabını soracağız"

Göreve geldikleri ilk yıl içerisinde kooperatifin mali yapısını güçlendirmek ve üreticiye daha iyi hizmet sunmak amacıyla çalıştıklarını belirten Çelik, ilk sezonlarında 37 bin ton gübre satışı gerçekleştirdiklerini ifade etti.

Yaşanan olaydan büyük üzüntü duyduğunu dile getiren Çelik, ortakların haklarının korunmasının öncelikleri olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:

"Ortaklarımızın bir kuruşunun dahi hesabını sormak bizim en temel sorumluluğumuzdur. Hiçbir usulsüzlüğün üzeri örtülmeyecek, süreç sonuna kadar titizlikle takip edilecek ve mağduriyetlerin giderilmesi için kooperatifimiz üzerine düşen tüm sorumluluğu yerine getirecektir."

Denetim mekanizmaları güçlendirilecek

Açıklamada, benzer olayların tekrar yaşanmaması için denetim ve kontrol mekanizmalarının daha da güçlendirileceği belirtilirken, Ereğli Pancar Ekicileri Kooperatifi'nin şeffaflık, dürüstlük ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda faaliyetlerini sürdüreceği ifade edildi.

Türkşeker, 4 Temmuz'da yayımladığı "İndirimli Peşin Şeker Satışı" ilanında şu ifadeye yer verdi:

"Şeker satışlarımıza tüm fabrikalarımızdan KDV hariç 45 TL/kg fiyat üzerinden yüzde 11,11 indirimli, KDV hariç 40 TL/kg fiyatla devam edilecektir."

İlk bakışta yeni bir indirim kararı gibi görünen ilanda dikkat çeken nokta ise satış fiyatı değil, referans fiyatın değiştirilmesi oldu.

Satış fiyatı aynı, referans fiyat değişti

Mevcut durumda Türkşeker zaten şeker satışını 40 TL/kg üzerinden gerçekleştiriyor.

Dolayısıyla ilandaki 40 TL'lik satış fiyatında herhangi bir değişiklik bulunmuyor.

Ancak daha önce 42 TL olarak esas alınan referans fiyatın bu kez 45 TL'ye yükseltilmesi, sektörde farklı yorumlara neden oldu. Sektör temsilcileri, 45 TL referans fiyatının yalnızca teknik bir düzenleme olmadığı görüşünde.

Piyasada yeni kampanya beklentisi oluştu

Ancak asıl dikkat çeken konu, referans fiyat değişikliğinin ardından yeniden kampanyalı satış beklentisinin oluşması.

Hatırlanacağı üzere Mayıs ayında uygulanan kampanyada en yüksek indirim yalnızca 50 bin ton ve üzeri alımlara verilmişti.

Tarımdan Haber'in önceki bölümlerde ortaya koyduğu analizde, bu modelin fiili sonucunda en büyük maliyet avantajının çok yüksek tonajlı alım yapabilen sadece iki firmaya yaradığı rakamlarla ortaya konulmuştu.

Küçük ve orta ölçekli toptancılar ile sanayici ve toptancılar ise Türkşeker'den doğrudan şeker almak yerine, en düşük maliyetle ürün alan bu iki firmadan alım yapmak zorunda kalmıştı.

Aynı model yeniden uygulanırsa...

Sektörde şimdi en çok konuşulan konu, yeni bir kampanya ilan edilmesi halinde 50 bin tonluk indirim basamağının korunup korunmayacağı.

Çünkü aynı tonaj sınırının devam etmesi halinde, Mayıs ayında yaşanan maliyet avantajının yeniden bu iki firma üzerinden oluşacak.

Buna karşılık, en yüksek indirimden daha düşük tonajlı alıcıların da yararlanabileceği bir model oluşturulması durumunda ise Türkşeker, aracı konumundaki büyük alıcılar yerine doğrudan daha geniş bir alıcı kitlesine satış yapabilecek.

Bu durumda küçük ve orta ölçekli üretici, paketleyici ve toptancı firmaların kamu üreticisinden daha düşük maliyetle şeker temin etmesi mümkün olabilecek.

Gözler Türkşeker'de

Sektör temsilcileri şimdi Türkşeker'in yeni bir kampanya açıklayıp açıklamayacağını ve açıklanması halinde indirim basamaklarının nasıl belirleneceğini merak ediyor.

Özellikle 50 bin tonluk indirim bareminin korunup korunmayacağı, yeni satış modelinin piyasa yapısını nasıl etkileyeceği açısından kritik önem taşıyor.

Türkşeker'in açıklayacağı olası yeni kampanyanın, Mayıs ayında tartışılan fiyatlandırma modelini devam ettirip ettirmeyeceği ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.

Dosya Haber: Türkşeker şeker mi satıyor, dağıtım sistemi mi kuruyor?

Bölüm 1 → Türkşeker'in şeker satışında dikkat çeken kurgu: Sistem iki firmaya çalışıyor!

Bölüm 2 → Türkşeker'den şeker almak neden daha pahalı hale geldi?

Bölüm 3 → Türkşeker'in indirimli şeker satış ilanında dikkat çeken ayrıntı

Türkşeker'in 'indirimli vadeli şeker satış ilanına' ilk bakışta tüm sektörün yararlanabileceği bir kampanya gibi görünse de aslında indirimli satış sisteminin, fiyat basamakları incelendiğinde bambaşka bir tablo ortaya çıkarıyor. Sistemin işleyişi, küçük ve orta ölçekli toptancılar ile orta büyüklükteki üretici ve sanayicinin Türkşeker'den doğrudan şeker almasını ekonomik açıdan anlamsız hale getirirken, çok yüksek tonajlı alım yapabilen iki firmaya önemli bir maliyet avantajı sağlıyor.

Bunun doğal sonucu ise küçük toptancılar, Türkşeker yerine, en düşük maliyetle şeker alan büyük iki firmadan ürün temin ediyorlar.

Türkşeker'den almak neden pahalı?

Mayıs ayında yayımlanan kampanyaya göre;

• 2 bin 500 tona kadar alımlarda kilogram fiyatı 38,50 TL,
• 50 bin ton ve üzeri alımlarda ise 36,23 TL olarak belirlendi.

Aradaki 2,27 TL'lik kilogram farkı, 50 kilogramlık bir şeker çuvalında 113,5 TL maliyet avantajı anlamına geliyor.

Şimdi örnek üzerinden gidelim.

Diyelim ki piyasada faaliyet gösteren orta ölçekli bir toptancısınız ve 2 bin 500 ton şeker alacaksınız.

Türkşeker size kampanya kapsamında şekeri kilogramı 38,50 TL'den satıyor.

Bunun 50 kilogramlık çuval maliyeti 1.925 TL oluyor.

Ancak 50 bin ton ve üzeri alım yapan iki firma kampanya kapsamında aynı şekeri kilogramı 36,23 TL'den, yani çuvalını 1.811,5 TL'den satın aldılar.

İşte sistem tam bu noktada değişiyor.

En düşük maliyetle şeker alan bu iki firma, çuvalını 1.850-1.860 TL bandında piyasaya sattığında hem kar ediyor hem de küçük toptancının Türkşeker'den doğrudan alım yapmasını ekonomik olarak anlamsız hale getiriyor.

Bu durumda 2 bin 500 tonluk alım yapacak bir firmanın gidip Türkşeker'den çuvalını 1.925 TL'ye satın alması yerine, aynı şekeri büyük iki alıcıdan 1.850-1.860 TL seviyesinde alması daha avantajlı hale geliyor.

Dolayısıyla Türkşeker'in düşük tonajlı alıcılar için belirlediği indirim basamakları fiilen işlevini yitiriyor.

Kağıt üzerinde herkese açık, fiiliyatta iki firma yararlandı!

Sistemin en dikkat çekici yönü de burada ortaya çıkıyor. Türkiye'de 50 bin ton ve üzeri şekeri tek kalemde alabilecek sermaye gücüne sahip sadece iki firma bulunuyor. Onlar da İşmen Gıda ve Remzi Çakar...

Tarımdan Haber'in ulaştığı bilgilere göre Mayıs ayında gerçekleştirilen kampanyalı satışta sadece İşmen Gıda ve Remzi Çakar 50'şer bin ton olmak üzere toplam 100 bin ton şeker aldı. Ayrıca Ülker'e de 25 bin ton satış gerçekleştirildi.

Buna karşın alınan bilgilere göre, Türkşeker'in piyasada faaliyet gösteren paketleme ve toptancı firmalara kampanya kapsamında şeker satışı söz konusu olmadığı kaydediliyor.

Türkşeker kampanyalı şeker satışından kaç firma yararlandı, açıklasın!

Türkşeker, Mayıs ayında yapılan kampanyalı şeker satışından kaç firmanın yararlandığını kamuoyuna açıklaması durumunda tablo daha net görülecek. Buradan Türkşeker yönetimine bir çağrıda bulunarak, bu verileri kamuoyu ile paylaşmalarını isteyelim. Bakalım açıklayabilecekler mi?

Türkşeker'in kampanyalı şeker satış sisteminin sadece iki firmaya hizmet etmesi, aslında Nisan ayı sonunda yine bu iki firmaya kapalı kapılar ardında yapılan imtiyazlı 100 bin ton şeker satışını daha manidar hale getiriyor. Kamuoyuna ilan edilmeden yapılan indirimli şeker satışı gibi, kamuoyuna ilan edilen indirimli şeker satış sisteminin de yine bu iki firmanın lehine kurgulanması tam soruşturmalık bir alanı oluşturuyor.

İndirimli şeker satışının bütün piyasanın ortak yararlanabileceği şekilde uygulanmayıp en büyük indirimin ekonomik gücü olan sadece iki firmaya yönelik uygulanması, Türkşeker eliyle piyasanın da doloylı yoldan bu iki firmaya yönlendirilmesine neden oluyor.

Türkşeker, şeker piyasasını uyguladığı kampanyalı şeker satışı ile nasıl iki firmaya yönlendiriyor?

Türkşeker

2500 ton
↓

38,50 TL

↓

50 kg çuval
1925 TL

=========================

50.000 ton

↓

36,23 TL

↓

50 kg çuval
1811 TL

↓

1850 TL'den piyasaya satış

↓

Küçük toptancı ne yapıyor?

↓

Türkşeker'den almıyor,
büyük iki alıcıdan alıyor.

Not: Bu haber, Türkşeker şeker mi satıyor, dağıtım sistemi mi kuruyor? dosya haberimizin ikinci bölümüdür.

Yarın, Türkşeker'in yeni ilanı aynı modelin hazırlığı mı? Türkşeker, 4 Temmuz'da yayınladığı ilanla şeker satış fiyatında bir artışa gitmezken, referans fiyatı 42 liradan, 45 liraya çıkardı. Referans fiyatın artırılması sektörde neden yeni kademeli satış bekelentisi oluşturduğunu ele alacağız.

Dosya Haber: Türkşeker şeker mi satıyor, dağıtım sistemi mi kuruyor?

Bölüm 1 → Türkşeker'in şeker satışında dikkat çeken kurgu: Sistem iki firmaya çalışıyor!

Bölüm 2 → Türkşeker'den şeker almak neden daha pahalı hale geldi? İşte küçük toptancıyı oyunun dışına iten fiyat sistemi

Bölüm 3 → Türkşeker'in yeni ilanı aynı modelin hazırlığı mı?

İlk tartışma kapalı kapılar ardında yapılan satışla başladı

Tarımdan Haber'in kamuoyuna duyurduğu haberlerde, Türkşeker'in Nisan ayı sonunda iki büyük alıcıya, yürürlükteki satış fiyatının altında şeker sattığı ortaya çıkmıştı. Söz konusu satışın ertesi günü ise Türkşeker'in şeker fiyatlarına yaptığı zamla bu iki firmaya 600 milyon liralık bir kıyak satış gerçekleştirilmişti.

600 milyon liralık kıyak şeker satışının üstü örtüldü!

Ancak haberlerin ardından Türkşeker'den satışın gerekçesine ilişkin kamuoyunu hiç bir açıklama yapılmadığı gibi, satış sürecine ilişkin herhangi bir idari inceleme veya soruşturma başlatıldığı da kamuoyuna yansımadı.

Gizli şeker satışının hemen ardından ilana çıkıldı

Türkşeker, kamuoyunda oluşan tepkileri kırmak için gizli satışın ardından Mayıs ayında indirimli şeker satış ilanına çıkmıştı.

İlanda, alım miktarına göre dört ayrı fiyat basamağı oluşturuldu.

• 2 bin 500 tona kadar alımlarda kilogram fiyatı 38,50 TL,
• 2 bin 501-25 bin ton arasında 37,37 TL,
• 25 bin 1-50 bin ton arasında 36,63 TL,
• 50 bin ton ve üzeri alımlarda ise 36,23 TL olarak belirlendi.

İlk bakışta yüksek tonajlı alımlara daha fazla iskonto uygulanması ticari açıdan olağan bir uygulama gibi görünse de, aslında bu indirimli şeker satış ilanı da yine sadece iki firmaya hizmet etti.

Kağıt üzerinde herkese açık, fiiliyatta iki firmaya çalıştı!

Şeker sektöründe faaliyet gösteren çok sayıda firma bulunmasına rağmen, 50 bin ton ve üzeri alım yapabilecek sermaye gücüne sahip şirket sayısı son derece sınırlı durumda. Mevcut durumda 50 bin ton ve üzeri şekeri tek kalemde alabilecek sermaye gücüne sahip sadece iki firma bulunuyor. Dolayısıyla Türkşeker'in yüzde 13,72 indirimle en fazla indirim yaptığı dilimden yine maalesef sadece bu iki firma yararlanabildi.

Türkşeker'in uyguladığı indirimli şeker satış dilimi, küçük ve orta ölçekli toptancıların Türkşeker'den doğrudan alım yapmasını ekonomik açıdan cazip olmaktan çıkarıyor.

Örneğin 2 bin 500 tona kadar alım yapan bir firmanın kilogram başına 38,50 TL ödemesi gerekirken, 50 bin ton ve üzeri alım yapan firma aynı ürünü 36,23 TL'den satın alabiliyor.

Yaklaşık 2,3 TL'lik kilogram farkı, 50 kilogramlık bir şeker çuvalında 113 lirayı aşan maliyet avantajı oluşturuyor.

Bu durum, küçük alıcıların Türkşeker'den doğrudan ürün almak yerine, daha düşük maliyetle ürün temin eden büyük alıcılardan şeker satın almasını beraberinde getiriyor.

Sonuçta değişen ne oldu?

Tarımdan Haber'in ulaştığı sektör bilgilerine göre, Mayıs ayındaki kampanya sonunda yaklaşık 100 bin tonluk satışın yine iki büyük alıcıda toplandığı belirtiliyor. Böylece Nisan ayında kamuoyuna duyurulmadan yapılan satışta ortaya çıkan alıcı profili ile Mayıs ayında ilan yoluyla gerçekleştirilen satışın fiili sonucu arasında dikkat çekici bir benzerlik oluşuyor.

Bu tablo, akıllara şu soruyu getiriyor: Nisan ayında kapalı kapılar ardında uygulanan satış modeli, Mayıs ayında bu kez herkese açık bir ilan üzerinden farklı bir yöntemle mi sürdürüldü?

Yarın: Türkşeker'in indirimli satış ilanının şifresi... Küçük toptancı neden Türkşeker'den şeker almadı?

İlgili Haber → Türkşeker Genel Müdürü’nden Saadet Partisi'ne "600 Milyonluk Şeker" ziyareti: "Zarar değil, kar ettik"

"Zamdan Bir Gün Önce Adrese Teslim Satış"

Hasan Hüseyin Demiröz, açıklamasında satışın zamanlamasına ve uygulanan fiyat politikasına dikkat çekti. Satışın gerçekleştirildiği dönemde Türkşeker’in resmi piyasa satış fiyatının çuval başına 1.735 TL (34,70 TL/kg) olduğunu hatırlatan Demiröz, şu verileri paylaştı:

İşmen Gıda ve Remzi Çakar’a Yapılan Satış: 30 bin ton peşin ödemeli çuval başı 1.588 TL, 70 bin ton ise 6 ay vadeli 1.850 TL üzerinden gerçekleştirildi.

Zamlı Tarife: Satıştan sadece bir gün sonra Türkşeker, şeker satış fiyatını çuval başına 1.925 TL’ye çıkardı.

Demiröz, "İşmen Gıda ve Remzi Çakar, hem piyasa fiyatının altından yapılan bu satıştan hem de bir gün sonra yapılan yüzde 11’lik şeker zammından dolayı çifte kazanç sağlamıştır. Bu, kamu kaynaklarının belirli firmalara peşkeş çekilmesidir," ifadelerini kullandı.

"Sayın Genel Müdür, Açıklayın: Şeker Elinizde mi Kalacaktı?"

Türkşeker Genel Müdürü’nün "devletin zarara uğramadığı" yönündeki savunmasını hatırlatan Demiröz, bu açıklamayı "fiyatları yükseltme bahanesiyle yapılan bir kılıf" olarak niteledi. Genel Müdür’e doğrudan sorular yönelten Demiröz şunları sordu:

"Fiyatları yükseltmek için 100 bin ton şekeri piyasanın altında fiyatla iki tüccara vermek hangi ticari mantığa sığar? Mayıs ve Haziran aylarında toplamda kaç ton şeker sattınız? Pancardan şekere kadar kota ile üretilen ve ihtiyaca göre şekillenen bu stratejik emtia, elinizde mi kalacaktı da ilansız ve habersiz bir şekilde bu firmalara satış yaptınız?"

Türkşeker Sessizliğini Korumaya Devam Ediyor

Hasan Hüseyin Demiröz, 600 milyon liralık kamu zararı iddialarına rağmen Türkşeker yönetiminin satış bilgilerini yalanlayamadığını ve kamuoyuna tatmin edici bir açıklama yapmadığını vurguladı. Anahtar Parti olarak konunun takipçisi olacaklarını belirten Demiröz, sürecin şeffaf bir şekilde soruşturulması gerektiğini yineledi.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Türkşeker ile sözleşmeli üretim yapan çiftçilere toplam 2 milyar 768 milyon 70 bin lira tutarında avans ödemesi gerçekleştirildiğini duyurdu.

Yapılan ödemelerin 1 milyar 780 milyon lirasını gübre avansı, 988 milyon 70 bin lirasını ise çapa avansı oluşturdu.

Bakan Yumaklı, paylaşımında, "Toprağa değer katan, alın teriyle üreten çiftçimizin daima yanındayız. 2026 yılı sözleşmeli pancar üretim döneminde üreticilerimize toplamda 2 milyar 768 milyon TL avans ödemesi gerçekleştirdik. Hayırlı, bereketli olsun." ifadelerini kullandı.

Üreticinin finansman ihtiyacına destek

Şeker pancarı üretiminde ekimden hasada kadar geçen süreçte gübreleme, çapalama ve bakım giderleri önemli bir maliyet kalemi oluşturuyor. Türkşeker tarafından yapılan avans ödemeleri, üreticilerin bu dönemdeki nakit ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlarken, üretimin sürdürülebilirliği açısından da önem taşıyor.

Söz konusu ödemeler, Türkşeker ile sözleşmeli üretim yapan pancar üreticilerinin hesaplarına aktarıldı.

Türkşeker'deki şeker vurgununu, geçtiğimiz ay partisinin İl Başkanları ve İl Müfettişleri toplantısında gündemine alan Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, "Bu satış değil, peşkeştir!" tepkisinde bulunmuştu.

Arıkan'ın bu tepkisinin hemen ardından Türkşeker Genel Müdürü Muhiddin Şahin'in Saadet Partisini ziyaret ederek, Arıkan ile görüştüğü ortaya çıktı. Görüşmede Şahin'in 100 bin tonluk şeker satışı ile ilgili bilgilendirme yaptığı öğrenilirken, Genel Müdürün şaibeli şeker satışını ilginç bir şekilde savunması ise dikkat çekti.

"Zarar Yok, Kar Ettik" Savunması

İki firmaya yapılan düşük fiyatlı satışın "kamu zararına" yol açtığı iddialarını reddeden Şahin’in, şu gerekçelere sığındığı öğrenildi:

• Söz konusu satışla piyasadaki şeker fiyatlarının yukarı çekildiği,
• Bu fiyat artışı sayesinde Türkşeker’in daha sonra yaptığı satışlardan daha fazla kar elde ettiği,
• Dolayısıyla kurumun toplamda bir zararının değil, aksine kazancının olduğu savunuldu.

Genel Müdürün, kurumun 600 milyon lira zarar etmesine neden olan kıyak satışı, 'iki firma üzerinden şeker fiyatları yükseldi' şeklindeki savunması, Türkşeker gibi stratejik bir kurumun nasıl liyakatsiz bir şekilde yönetildiğini gözler önüne sererken, şaibeli satışında bu şekilde perdelenmeye çalışılması, koltuğu koruma çabası olarak görülüyor.

600 milyon liralık kıyak satış!

Hatırlanacağı üzere Türkşeker, Mayıs ayında iki firmaya kurumun kendi satış fiyatlarının altında 100 bin ton şeker satışı gerçekleştirmişti. Bununla kalmayıp kıyak satıştan bir gün sonra şeker fiyatlarına zam yapılarak söz konusu iki firmaya büyük bir kıyak daha çekilmişti. Kıyak satıştan dolayı Varlık Fonu bünyesinde bulunan kurum 600 milyon lira zarara uğratılmıştı.

Bakanlık Sessizliğini Koruyor

Kamuoyunda tepkiye neden olan şaibeli satışla ilgili Türkşeker yönetimi resmi bir açıklama yapmaktan kaçınırken, Tarım Bakanlığının konuyla ilgili herhangi bir soruşturma veya inceleme başlatmamış olması da dikkat çekmişti.