Yazılı bir açıklama yapan Çelik, göreve geldikleri günden bu yana yürüttükleri denetim ve incelemeler sonucunda söz konusu usulsüzlüğün ortaya çıkarıldığını belirterek, vakit kaybetmeden hukuki sürecin başlatıldığını ifade etti.

"Suç duyurusunda bulunduk"

Çelik, olayın tespit edilmesinin ardından kooperatif tarafından gerekli hukuki işlemlerin başlatıldığını belirterek şu bilgileri paylaştı:

"Hiçbir gecikmeye mahal verilmeden gerekli hukuki süreç başlatılmış, kooperatifimiz tarafından suç duyurusunda bulunulmuş ve adli makamlar harekete geçirilmiştir."

"Ortaklarımızın bir kuruşunun hesabını soracağız"

Göreve geldikleri ilk yıl içerisinde kooperatifin mali yapısını güçlendirmek ve üreticiye daha iyi hizmet sunmak amacıyla çalıştıklarını belirten Çelik, ilk sezonlarında 37 bin ton gübre satışı gerçekleştirdiklerini ifade etti.

Yaşanan olaydan büyük üzüntü duyduğunu dile getiren Çelik, ortakların haklarının korunmasının öncelikleri olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:

"Ortaklarımızın bir kuruşunun dahi hesabını sormak bizim en temel sorumluluğumuzdur. Hiçbir usulsüzlüğün üzeri örtülmeyecek, süreç sonuna kadar titizlikle takip edilecek ve mağduriyetlerin giderilmesi için kooperatifimiz üzerine düşen tüm sorumluluğu yerine getirecektir."

Denetim mekanizmaları güçlendirilecek

Açıklamada, benzer olayların tekrar yaşanmaması için denetim ve kontrol mekanizmalarının daha da güçlendirileceği belirtilirken, Ereğli Pancar Ekicileri Kooperatifi'nin şeffaflık, dürüstlük ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda faaliyetlerini sürdüreceği ifade edildi.

Türkşeker, 4 Temmuz'da yayımladığı "İndirimli Peşin Şeker Satışı" ilanında şu ifadeye yer verdi:

"Şeker satışlarımıza tüm fabrikalarımızdan KDV hariç 45 TL/kg fiyat üzerinden yüzde 11,11 indirimli, KDV hariç 40 TL/kg fiyatla devam edilecektir."

İlk bakışta yeni bir indirim kararı gibi görünen ilanda dikkat çeken nokta ise satış fiyatı değil, referans fiyatın değiştirilmesi oldu.

Satış fiyatı aynı, referans fiyat değişti

Mevcut durumda Türkşeker zaten şeker satışını 40 TL/kg üzerinden gerçekleştiriyor.

Dolayısıyla ilandaki 40 TL'lik satış fiyatında herhangi bir değişiklik bulunmuyor.

Ancak daha önce 42 TL olarak esas alınan referans fiyatın bu kez 45 TL'ye yükseltilmesi, sektörde farklı yorumlara neden oldu. Sektör temsilcileri, 45 TL referans fiyatının yalnızca teknik bir düzenleme olmadığı görüşünde.

Piyasada yeni kampanya beklentisi oluştu

Ancak asıl dikkat çeken konu, referans fiyat değişikliğinin ardından yeniden kampanyalı satış beklentisinin oluşması.

Hatırlanacağı üzere Mayıs ayında uygulanan kampanyada en yüksek indirim yalnızca 50 bin ton ve üzeri alımlara verilmişti.

Tarımdan Haber'in önceki bölümlerde ortaya koyduğu analizde, bu modelin fiili sonucunda en büyük maliyet avantajının çok yüksek tonajlı alım yapabilen sadece iki firmaya yaradığı rakamlarla ortaya konulmuştu.

Küçük ve orta ölçekli toptancılar ile sanayici ve toptancılar ise Türkşeker'den doğrudan şeker almak yerine, en düşük maliyetle ürün alan bu iki firmadan alım yapmak zorunda kalmıştı.

Aynı model yeniden uygulanırsa...

Sektörde şimdi en çok konuşulan konu, yeni bir kampanya ilan edilmesi halinde 50 bin tonluk indirim basamağının korunup korunmayacağı.

Çünkü aynı tonaj sınırının devam etmesi halinde, Mayıs ayında yaşanan maliyet avantajının yeniden bu iki firma üzerinden oluşacak.

Buna karşılık, en yüksek indirimden daha düşük tonajlı alıcıların da yararlanabileceği bir model oluşturulması durumunda ise Türkşeker, aracı konumundaki büyük alıcılar yerine doğrudan daha geniş bir alıcı kitlesine satış yapabilecek.

Bu durumda küçük ve orta ölçekli üretici, paketleyici ve toptancı firmaların kamu üreticisinden daha düşük maliyetle şeker temin etmesi mümkün olabilecek.

Gözler Türkşeker'de

Sektör temsilcileri şimdi Türkşeker'in yeni bir kampanya açıklayıp açıklamayacağını ve açıklanması halinde indirim basamaklarının nasıl belirleneceğini merak ediyor.

Özellikle 50 bin tonluk indirim bareminin korunup korunmayacağı, yeni satış modelinin piyasa yapısını nasıl etkileyeceği açısından kritik önem taşıyor.

Türkşeker'in açıklayacağı olası yeni kampanyanın, Mayıs ayında tartışılan fiyatlandırma modelini devam ettirip ettirmeyeceği ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.

Dosya Haber: Türkşeker şeker mi satıyor, dağıtım sistemi mi kuruyor?

Bölüm 1 → Türkşeker'in şeker satışında dikkat çeken kurgu: Sistem iki firmaya çalışıyor!

Bölüm 2 → Türkşeker'den şeker almak neden daha pahalı hale geldi?

Bölüm 3 → Türkşeker'in indirimli şeker satış ilanında dikkat çeken ayrıntı

Türkşeker'in 'indirimli vadeli şeker satış ilanına' ilk bakışta tüm sektörün yararlanabileceği bir kampanya gibi görünse de aslında indirimli satış sisteminin, fiyat basamakları incelendiğinde bambaşka bir tablo ortaya çıkarıyor. Sistemin işleyişi, küçük ve orta ölçekli toptancılar ile orta büyüklükteki üretici ve sanayicinin Türkşeker'den doğrudan şeker almasını ekonomik açıdan anlamsız hale getirirken, çok yüksek tonajlı alım yapabilen iki firmaya önemli bir maliyet avantajı sağlıyor.

Bunun doğal sonucu ise küçük toptancılar, Türkşeker yerine, en düşük maliyetle şeker alan büyük iki firmadan ürün temin ediyorlar.

Türkşeker'den almak neden pahalı?

Mayıs ayında yayımlanan kampanyaya göre;

• 2 bin 500 tona kadar alımlarda kilogram fiyatı 38,50 TL,
• 50 bin ton ve üzeri alımlarda ise 36,23 TL olarak belirlendi.

Aradaki 2,27 TL'lik kilogram farkı, 50 kilogramlık bir şeker çuvalında 113,5 TL maliyet avantajı anlamına geliyor.

Şimdi örnek üzerinden gidelim.

Diyelim ki piyasada faaliyet gösteren orta ölçekli bir toptancısınız ve 2 bin 500 ton şeker alacaksınız.

Türkşeker size kampanya kapsamında şekeri kilogramı 38,50 TL'den satıyor.

Bunun 50 kilogramlık çuval maliyeti 1.925 TL oluyor.

Ancak 50 bin ton ve üzeri alım yapan iki firma kampanya kapsamında aynı şekeri kilogramı 36,23 TL'den, yani çuvalını 1.811,5 TL'den satın aldılar.

İşte sistem tam bu noktada değişiyor.

En düşük maliyetle şeker alan bu iki firma, çuvalını 1.850-1.860 TL bandında piyasaya sattığında hem kar ediyor hem de küçük toptancının Türkşeker'den doğrudan alım yapmasını ekonomik olarak anlamsız hale getiriyor.

Bu durumda 2 bin 500 tonluk alım yapacak bir firmanın gidip Türkşeker'den çuvalını 1.925 TL'ye satın alması yerine, aynı şekeri büyük iki alıcıdan 1.850-1.860 TL seviyesinde alması daha avantajlı hale geliyor.

Dolayısıyla Türkşeker'in düşük tonajlı alıcılar için belirlediği indirim basamakları fiilen işlevini yitiriyor.

Kağıt üzerinde herkese açık, fiiliyatta iki firma yararlandı!

Sistemin en dikkat çekici yönü de burada ortaya çıkıyor. Türkiye'de 50 bin ton ve üzeri şekeri tek kalemde alabilecek sermaye gücüne sahip sadece iki firma bulunuyor. Onlar da İşmen Gıda ve Remzi Çakar...

Tarımdan Haber'in ulaştığı bilgilere göre Mayıs ayında gerçekleştirilen kampanyalı satışta sadece İşmen Gıda ve Remzi Çakar 50'şer bin ton olmak üzere toplam 100 bin ton şeker aldı. Ayrıca Ülker'e de 25 bin ton satış gerçekleştirildi.

Buna karşın alınan bilgilere göre, Türkşeker'in piyasada faaliyet gösteren paketleme ve toptancı firmalara kampanya kapsamında şeker satışı söz konusu olmadığı kaydediliyor.

Türkşeker kampanyalı şeker satışından kaç firma yararlandı, açıklasın!

Türkşeker, Mayıs ayında yapılan kampanyalı şeker satışından kaç firmanın yararlandığını kamuoyuna açıklaması durumunda tablo daha net görülecek. Buradan Türkşeker yönetimine bir çağrıda bulunarak, bu verileri kamuoyu ile paylaşmalarını isteyelim. Bakalım açıklayabilecekler mi?

Türkşeker'in kampanyalı şeker satış sisteminin sadece iki firmaya hizmet etmesi, aslında Nisan ayı sonunda yine bu iki firmaya kapalı kapılar ardında yapılan imtiyazlı 100 bin ton şeker satışını daha manidar hale getiriyor. Kamuoyuna ilan edilmeden yapılan indirimli şeker satışı gibi, kamuoyuna ilan edilen indirimli şeker satış sisteminin de yine bu iki firmanın lehine kurgulanması tam soruşturmalık bir alanı oluşturuyor.

İndirimli şeker satışının bütün piyasanın ortak yararlanabileceği şekilde uygulanmayıp en büyük indirimin ekonomik gücü olan sadece iki firmaya yönelik uygulanması, Türkşeker eliyle piyasanın da doloylı yoldan bu iki firmaya yönlendirilmesine neden oluyor.

Türkşeker, şeker piyasasını uyguladığı kampanyalı şeker satışı ile nasıl iki firmaya yönlendiriyor?

Türkşeker

2500 ton
↓

38,50 TL

↓

50 kg çuval
1925 TL

=========================

50.000 ton

↓

36,23 TL

↓

50 kg çuval
1811 TL

↓

1850 TL'den piyasaya satış

↓

Küçük toptancı ne yapıyor?

↓

Türkşeker'den almıyor,
büyük iki alıcıdan alıyor.

Not: Bu haber, Türkşeker şeker mi satıyor, dağıtım sistemi mi kuruyor? dosya haberimizin ikinci bölümüdür.

Yarın, Türkşeker'in yeni ilanı aynı modelin hazırlığı mı? Türkşeker, 4 Temmuz'da yayınladığı ilanla şeker satış fiyatında bir artışa gitmezken, referans fiyatı 42 liradan, 45 liraya çıkardı. Referans fiyatın artırılması sektörde neden yeni kademeli satış bekelentisi oluşturduğunu ele alacağız.

Dosya Haber: Türkşeker şeker mi satıyor, dağıtım sistemi mi kuruyor?

Bölüm 1 → Türkşeker'in şeker satışında dikkat çeken kurgu: Sistem iki firmaya çalışıyor!

Bölüm 2 → Türkşeker'den şeker almak neden daha pahalı hale geldi? İşte küçük toptancıyı oyunun dışına iten fiyat sistemi

Bölüm 3 → Türkşeker'in yeni ilanı aynı modelin hazırlığı mı?

İlk tartışma kapalı kapılar ardında yapılan satışla başladı

Tarımdan Haber'in kamuoyuna duyurduğu haberlerde, Türkşeker'in Nisan ayı sonunda iki büyük alıcıya, yürürlükteki satış fiyatının altında şeker sattığı ortaya çıkmıştı. Söz konusu satışın ertesi günü ise Türkşeker'in şeker fiyatlarına yaptığı zamla bu iki firmaya 600 milyon liralık bir kıyak satış gerçekleştirilmişti.

600 milyon liralık kıyak şeker satışının üstü örtüldü!

Ancak haberlerin ardından Türkşeker'den satışın gerekçesine ilişkin kamuoyunu hiç bir açıklama yapılmadığı gibi, satış sürecine ilişkin herhangi bir idari inceleme veya soruşturma başlatıldığı da kamuoyuna yansımadı.

Gizli şeker satışının hemen ardından ilana çıkıldı

Türkşeker, kamuoyunda oluşan tepkileri kırmak için gizli satışın ardından Mayıs ayında indirimli şeker satış ilanına çıkmıştı.

İlanda, alım miktarına göre dört ayrı fiyat basamağı oluşturuldu.

• 2 bin 500 tona kadar alımlarda kilogram fiyatı 38,50 TL,
• 2 bin 501-25 bin ton arasında 37,37 TL,
• 25 bin 1-50 bin ton arasında 36,63 TL,
• 50 bin ton ve üzeri alımlarda ise 36,23 TL olarak belirlendi.

İlk bakışta yüksek tonajlı alımlara daha fazla iskonto uygulanması ticari açıdan olağan bir uygulama gibi görünse de, aslında bu indirimli şeker satış ilanı da yine sadece iki firmaya hizmet etti.

Kağıt üzerinde herkese açık, fiiliyatta iki firmaya çalıştı!

Şeker sektöründe faaliyet gösteren çok sayıda firma bulunmasına rağmen, 50 bin ton ve üzeri alım yapabilecek sermaye gücüne sahip şirket sayısı son derece sınırlı durumda. Mevcut durumda 50 bin ton ve üzeri şekeri tek kalemde alabilecek sermaye gücüne sahip sadece iki firma bulunuyor. Dolayısıyla Türkşeker'in yüzde 13,72 indirimle en fazla indirim yaptığı dilimden yine maalesef sadece bu iki firma yararlanabildi.

Türkşeker'in uyguladığı indirimli şeker satış dilimi, küçük ve orta ölçekli toptancıların Türkşeker'den doğrudan alım yapmasını ekonomik açıdan cazip olmaktan çıkarıyor.

Örneğin 2 bin 500 tona kadar alım yapan bir firmanın kilogram başına 38,50 TL ödemesi gerekirken, 50 bin ton ve üzeri alım yapan firma aynı ürünü 36,23 TL'den satın alabiliyor.

Yaklaşık 2,3 TL'lik kilogram farkı, 50 kilogramlık bir şeker çuvalında 113 lirayı aşan maliyet avantajı oluşturuyor.

Bu durum, küçük alıcıların Türkşeker'den doğrudan ürün almak yerine, daha düşük maliyetle ürün temin eden büyük alıcılardan şeker satın almasını beraberinde getiriyor.

Sonuçta değişen ne oldu?

Tarımdan Haber'in ulaştığı sektör bilgilerine göre, Mayıs ayındaki kampanya sonunda yaklaşık 100 bin tonluk satışın yine iki büyük alıcıda toplandığı belirtiliyor. Böylece Nisan ayında kamuoyuna duyurulmadan yapılan satışta ortaya çıkan alıcı profili ile Mayıs ayında ilan yoluyla gerçekleştirilen satışın fiili sonucu arasında dikkat çekici bir benzerlik oluşuyor.

Bu tablo, akıllara şu soruyu getiriyor: Nisan ayında kapalı kapılar ardında uygulanan satış modeli, Mayıs ayında bu kez herkese açık bir ilan üzerinden farklı bir yöntemle mi sürdürüldü?

Yarın: Türkşeker'in indirimli satış ilanının şifresi... Küçük toptancı neden Türkşeker'den şeker almadı?

İlgili Haber → Türkşeker Genel Müdürü’nden Saadet Partisi'ne "600 Milyonluk Şeker" ziyareti: "Zarar değil, kar ettik"

"Zamdan Bir Gün Önce Adrese Teslim Satış"

Hasan Hüseyin Demiröz, açıklamasında satışın zamanlamasına ve uygulanan fiyat politikasına dikkat çekti. Satışın gerçekleştirildiği dönemde Türkşeker’in resmi piyasa satış fiyatının çuval başına 1.735 TL (34,70 TL/kg) olduğunu hatırlatan Demiröz, şu verileri paylaştı:

İşmen Gıda ve Remzi Çakar’a Yapılan Satış: 30 bin ton peşin ödemeli çuval başı 1.588 TL, 70 bin ton ise 6 ay vadeli 1.850 TL üzerinden gerçekleştirildi.

Zamlı Tarife: Satıştan sadece bir gün sonra Türkşeker, şeker satış fiyatını çuval başına 1.925 TL’ye çıkardı.

Demiröz, "İşmen Gıda ve Remzi Çakar, hem piyasa fiyatının altından yapılan bu satıştan hem de bir gün sonra yapılan yüzde 11’lik şeker zammından dolayı çifte kazanç sağlamıştır. Bu, kamu kaynaklarının belirli firmalara peşkeş çekilmesidir," ifadelerini kullandı.

"Sayın Genel Müdür, Açıklayın: Şeker Elinizde mi Kalacaktı?"

Türkşeker Genel Müdürü’nün "devletin zarara uğramadığı" yönündeki savunmasını hatırlatan Demiröz, bu açıklamayı "fiyatları yükseltme bahanesiyle yapılan bir kılıf" olarak niteledi. Genel Müdür’e doğrudan sorular yönelten Demiröz şunları sordu:

"Fiyatları yükseltmek için 100 bin ton şekeri piyasanın altında fiyatla iki tüccara vermek hangi ticari mantığa sığar? Mayıs ve Haziran aylarında toplamda kaç ton şeker sattınız? Pancardan şekere kadar kota ile üretilen ve ihtiyaca göre şekillenen bu stratejik emtia, elinizde mi kalacaktı da ilansız ve habersiz bir şekilde bu firmalara satış yaptınız?"

Türkşeker Sessizliğini Korumaya Devam Ediyor

Hasan Hüseyin Demiröz, 600 milyon liralık kamu zararı iddialarına rağmen Türkşeker yönetiminin satış bilgilerini yalanlayamadığını ve kamuoyuna tatmin edici bir açıklama yapmadığını vurguladı. Anahtar Parti olarak konunun takipçisi olacaklarını belirten Demiröz, sürecin şeffaf bir şekilde soruşturulması gerektiğini yineledi.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Türkşeker ile sözleşmeli üretim yapan çiftçilere toplam 2 milyar 768 milyon 70 bin lira tutarında avans ödemesi gerçekleştirildiğini duyurdu.

Yapılan ödemelerin 1 milyar 780 milyon lirasını gübre avansı, 988 milyon 70 bin lirasını ise çapa avansı oluşturdu.

Bakan Yumaklı, paylaşımında, "Toprağa değer katan, alın teriyle üreten çiftçimizin daima yanındayız. 2026 yılı sözleşmeli pancar üretim döneminde üreticilerimize toplamda 2 milyar 768 milyon TL avans ödemesi gerçekleştirdik. Hayırlı, bereketli olsun." ifadelerini kullandı.

Üreticinin finansman ihtiyacına destek

Şeker pancarı üretiminde ekimden hasada kadar geçen süreçte gübreleme, çapalama ve bakım giderleri önemli bir maliyet kalemi oluşturuyor. Türkşeker tarafından yapılan avans ödemeleri, üreticilerin bu dönemdeki nakit ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlarken, üretimin sürdürülebilirliği açısından da önem taşıyor.

Söz konusu ödemeler, Türkşeker ile sözleşmeli üretim yapan pancar üreticilerinin hesaplarına aktarıldı.

Türkşeker'deki şeker vurgununu, geçtiğimiz ay partisinin İl Başkanları ve İl Müfettişleri toplantısında gündemine alan Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, "Bu satış değil, peşkeştir!" tepkisinde bulunmuştu.

Arıkan'ın bu tepkisinin hemen ardından Türkşeker Genel Müdürü Muhiddin Şahin'in Saadet Partisini ziyaret ederek, Arıkan ile görüştüğü ortaya çıktı. Görüşmede Şahin'in 100 bin tonluk şeker satışı ile ilgili bilgilendirme yaptığı öğrenilirken, Genel Müdürün şaibeli şeker satışını ilginç bir şekilde savunması ise dikkat çekti.

"Zarar Yok, Kar Ettik" Savunması

İki firmaya yapılan düşük fiyatlı satışın "kamu zararına" yol açtığı iddialarını reddeden Şahin’in, şu gerekçelere sığındığı öğrenildi:

• Söz konusu satışla piyasadaki şeker fiyatlarının yukarı çekildiği,
• Bu fiyat artışı sayesinde Türkşeker’in daha sonra yaptığı satışlardan daha fazla kar elde ettiği,
• Dolayısıyla kurumun toplamda bir zararının değil, aksine kazancının olduğu savunuldu.

Genel Müdürün, kurumun 600 milyon lira zarar etmesine neden olan kıyak satışı, 'iki firma üzerinden şeker fiyatları yükseldi' şeklindeki savunması, Türkşeker gibi stratejik bir kurumun nasıl liyakatsiz bir şekilde yönetildiğini gözler önüne sererken, şaibeli satışında bu şekilde perdelenmeye çalışılması, koltuğu koruma çabası olarak görülüyor.

600 milyon liralık kıyak satış!

Hatırlanacağı üzere Türkşeker, Mayıs ayında iki firmaya kurumun kendi satış fiyatlarının altında 100 bin ton şeker satışı gerçekleştirmişti. Bununla kalmayıp kıyak satıştan bir gün sonra şeker fiyatlarına zam yapılarak söz konusu iki firmaya büyük bir kıyak daha çekilmişti. Kıyak satıştan dolayı Varlık Fonu bünyesinde bulunan kurum 600 milyon lira zarara uğratılmıştı.

Bakanlık Sessizliğini Koruyor

Kamuoyunda tepkiye neden olan şaibeli satışla ilgili Türkşeker yönetimi resmi bir açıklama yapmaktan kaçınırken, Tarım Bakanlığının konuyla ilgili herhangi bir soruşturma veya inceleme başlatmamış olması da dikkat çekmişti.

Seçim Stratejisi Mahkemelik Oldu

Davacılar Yusuf Yazır ve Abdullah Demirtaş, seçim sürecinde uzak bölgelerdeki çiftçilerin sandığa katılımını sağlamak amacıyla kullanılan ve mazot giderlerinin karşılandığı iddia edilen yöntemi yargıya taşıdı. Davacı taraf, bu yöntemin sadece bir "seçim çalışması" olmadığını, seçim iradesini kökten sakatladığını ve bu nedenle Türk Borçlar Kanunu’nun 27. maddesi kapsamında "mutlak butlan" ile malul olduğu gerekçesiyle seçimlerin iptali için Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’ne dava açtı.

Siyasetten Kooperatife Hukuki Emsal

Kooperatif seçimlerinde benzer yöntemlerin gelenekselleşmiş bir uygulama olarak görülmesine rağmen, bu kez bunun bir "hukuki ihtilaf" konusu haline getirilmesi dikkatleri üzerine çekti. Kooperatif eski Başkanı Yusuf Yazır ve Abdullah Demirtaş, bu durumu sadece bir usulsüzlük olarak değil, seçim iradesinin satın alınması ve iradenin fesada uğratılması olarak nitelendirerek, seçimin "yok hükmünde" sayılmasını talep etti.

Hukuk çevreleri, seçim süreçlerinde "katılımı artırma" gerekçesiyle yapılan yardımların, yargı nezdinde "irade fesadı" olarak kabul edilip edilmeyeceği üzerine bir tartışma başlattı.

Gözler Yargı Kararında

Akşehir-Ilgın Pancar Ekicileri Kooperatif seçimlerinin iptaline yönelik açılan mutlak butlan davası, kooperatif ve birlik seçimlerinde bundan sonra yürütülecek seçim kampanyaları ve yöntemleri için kritik bir emsal teşkil edebilir. Pancar üreticisi ise kooperatifin geleceğine dair hukuktan çıkacak kararı merakla bekliyor.

Suç duyurusu dilekçesine göre Muhittin Şahin'in, sosyal medya paylaşımlarında kendisine yönelik "yolsuzluk", "tefecilere para kazandırmak" ve benzeri ifadeler kullanıldığı gerekçesiyle çiftçiden şikayetçi olması dikkat çekti.

Dört ayrı suçtan şikayet

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na sunulan dilekçede, çiftçi hakkında;

• Hakaret,
• İftira,
• Halkı kin ve düşmanlığa sevk etme,
• Gerçeğe aykırı bilgiyi alenen yayma

suçlarının oluştuğu ileri sürüldü.

Dilekçede, sosyal medya paylaşımlarında yer alan ifadelerin Muhittin Şahin'i kamuoyu önünde suçlu gibi gösterdiği, herhangi bir kesinleşmiş yargı kararı veya resmi tespit bulunmaksızın yolsuzluk isnadında bulunulduğu savunuldu.

Tarımdan Haber'in gündeme taşıdığı belgeler pancarda yaşanan yolsuzluğu ortaya koymuştu!

Tarımdan Haber, daha önce yayımladığı haberlerde Türkşeker'in ekim sahası içerisinde bulunan Karapınar'dan Çorum Şeker Fabrikası'na gerçekleştirilen 150 bin ton ile 200 bin ton olduğu düşünülen kaçak pancar sevkiyatına ilişkin belgeleri ve UHM Tarım üzerinden bazı üreticilerle piyasa fiyatlarının altında imzalanan pancar ekim sözleşmeleri belgeleri ile kamuoyu ile paylaşılmıştı.

Türkşeker, kamuoyuna yansıyan belgelerle ilgili herhangi bir açıklama yapmazken, Bilgi Edinme Hakkı kapsamında UHM Tarım'a verilen kotalarla ilgili CİMER üzerinden yapılan başvurulara da yanıt vermedi. Çorum Şeker Fabrikası ile UHM Tarım hakkında kamuoyuna açıklanmış herhangi bir idari soruşturma bilgisi bulunmazken, Türkşeker Genel Müdürü Muhiddin Şahin'in sosyal medya üzerinden söz konusu iddialara tepki gösteren çiftçi Şerafettin Buga hakkında hakaret, iftira, halkı kin ve düşmanlığa sevk etme ile gerçeğe aykırı bilgiyi alenen yayma suçlamalarıyla Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunması dikkat çekti.

Suç duyurusu, tarım camiasında "Belgelerde yer alan iddialar mı araştırılacak, yoksa bu iddiaları dile getirenler mi yargı önüne çıkarılacak?" sorusunu da beraberinde getirdi.

Gözler soruşturma sürecinde

Savcılığın suç duyurusu üzerine nasıl bir değerlendirme yapacağı önümüzdeki süreçte netlik kazanacak.

Kaçak pancar ve UHM Tarım dosyası

• Pancar kotasında büyük vurgun: Çiftçinin alın terinden 300 milyonluk rant devşiriliyor!
• Karapınar’daki pancar vurgunu: Rant ağı nasıl örüldü, kimler neyi görmezden geldi?
• Karapınar’da pancar kotası rantı: Müfettişler gerçeği mi arıyor, iz mi siliyor?
• Pancar kotası vurgununda kilit soru: Türkşeker neden susuyor?

İlaç lobisinden gıda istilasına uzanan süreç

Dosyamızın ilk iki bölümünde; Türkiye’nin gıda piyasasının nasıl adım adım kimyasallaştığını, ilaç sektörü kılıfıyla ülkeye giren tonlarca maddenin aslında içecek ve atıştırmalık devleri tarafından "maliyet düşürücü" olarak kullanıldığını belgelerimizle ifşa etmiştik. Şimdi ise bu sürecin sadece bir başlangıç olduğunu, yaklaşan yasal düzenlemeyle "kimyasalın teşvik edileceği" bir döneme girdiğimizi görüyoruz.

Sağlık gerekçesiyle yeni fon kuruluyor

Sağlık Bakanlığı'nın üzerinde çalıştığı; Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Düzenleme ile birlikte hazırlanan Sağlıklı Hayata Katkı Fonu taslağı, şekerli içecekler ve yüksek şeker içeren gıdalara yeni mali yükler getirecek.

Taslakta, ambalajlı gıdaların yağ ve nişasta bazlı şeker (NBŞ) içeriğine ilişkin uyarı ibarelerinin zorunlu hale getirilmesi öngörülürken, kurallara uymayanlara idari yaptırım uygulanması da düzenleniyor.

Amaç obezite ve diyabetle mücadele

Taslağın gerekçesinde Türkiye'de obezite, diyabet, kalp-damar hastalıkları ve diğer bulaşıcı olmayan hastalıkların giderek arttığına dikkat çekiliyor.

Özellikle çocuklar ve gençler arasında şekerli içecekler ile yüksek şeker içeren ürünlerin yaygın tüketiminin halk sağlığı açısından önemli risk oluşturduğu belirtilirken, ilave şeker tüketiminin azaltılması amacıyla yeni bir finansman mekanizmasının oluşturulacağı ifade ediliyor.

Fonun yönetimi 7 bakan yardımcısında olacak

Sağlıklı Hayata Katkı Fonunun sekretaryasını Sağlık Bakanlığı yürütecek. Fon Yönetim Kurulu ise Sağlık Bakan Yardımcısının başkanlığında;

• Tarım ve Orman Bakanlığı
• Hazine ve Maliye Bakanlığı
• Ticaret Bakanlığı
• Gençlik ve Spor Bakanlığı
• Millî Eğitim Bakanlığı
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

bakan yardımcılarından oluşacak.

Vergi yükü pancar şekeri, NBŞ ve kimyasal tatlandırıcıda eşit değil

Fonun geliri, şekerli içecekler ve yüksek şeker içeren gıdalardan alınacak yeni vergilerden oluşacak. Ancak alınacak ek vergi pancar şekeri, nişasta bazlı şeker ve yüksek yoğunluklu tatlandırıcılarda eşit bir şekilde uygulanmayacak.

Pancar şekeri kullanan ürünlere kademeli vergi

Pancar şekeri kullanılan içeceklerde kullanılan miktara göre kademeli katkı payı alınacak.

İçeriğinde pancar şekeri bulunan ve aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalıklarda ise; satış fiyatı üzerinden %20 ilave vergi alınacak.

NBŞ kullanan ürünlerde tek ve yüksek oran

Nişasta bazlı şeker içeren içeceklerde ise; sadece NBŞ kullanılmış veya NBŞ katılmış olsun miktarına bakılmaksızın temel ÖTV’nin %200’ü, içeriğinde NBŞ bulunan ve aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalıklarda ise; miktarına bakılmaksızın temel ÖTV’nin %40’ı ilave vergi alınacak.

Kimyasal tatlandırıcıya en düşük katkı payı

Yüksek Yoğunluklu Tatlandırıcılar da ise; Yüksek yoğunluklu tatlandırıcı içeren içeceklerde temel ÖTV’nin %15’i, ilave şeker ile yüksek yoğunluklu tatlandırıcıyı birlikte içeren içeceklerde 100 ml’deki şeker gramajına tekabül eden tutara ilave olarak temel ÖTV’nin %15’i ilave vergi alınacak.

Aynı ürün üzerinden hesaplama dikkat çekiyor

Alınacak ilave verginin daha anlaşılır olması için 10,6 gr şeker içeren 330 ml gazlı içecek üzerinden bir örnek verecek olursak; mevcut satış fiyatı 50 lira olan gazlı içeceğin fiyatı yeni düzenleme sonrasında 57,77 liraya yükselecek.

Aynı ürünün şeker oranı 7,4 grama düşürülürse fiyat 53,88 liraya, hem düşük şeker hem tatlandırıcı kullanılması halinde 55,83 liraya, yalnızca tatlandırıcı kullanılması durumunda ise 51,94 liraya kadar geriliyor.

Görüleceği üzere taslak mevcut hali ile pancar şekeri kullanımını cezalandırırken, YYT kullanımını özendirecek.

Taslakta yer alan maliyet hesabı, pancar şekeri kullanan ürünlerin maliyetini artırırken, yalnızca yüksek yoğunluklu tatlandırıcı kullanılan ürünlerde fiyat artışının oldukça sınırlı kaldığını ortaya koyuyor. Bu tablo, üreticilerin ürün reçetelerini yeniden şekillendirmesine yol açabilecek bir teşvik mekanizması oluşturuyor.

Fon gelirleri nerelerde kullanılacak?

Fon kaynaklarının; okul projeleri, belediyelerle yürütülecek sağlıklı yaşam etkinlikleri, spor faaliyetleri, iletişim kampanyaları, sağlık kuruluşlarıyla ortak projeler, gıda sanayisinin şeker azaltımı ve ürün reformülasyonu için Ar-Ge destekleri gibi alanlarda kullanılması planlanıyor.

Taslakta ayrıca fonun, Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenecek tütün ve şeker pancarı üreticilerine destek amacıyla da harcama yapabileceği hükmü yer alıyor.

Taslak henüz yasalaşmış değil. Ancak mevcut haliyle düzenleme, halk sağlığını koruma hedefiyle hazırlanırken, gıda sanayisinin hangi tatlandırıcıyı tercih edeceğini de ekonomik olarak belirleyen yeni bir mekanizma oluşturuyor. Haber dosyamızın bundan sonraki aşamasında, bu maliyet farkının üretici tercihlerini ve pancar şekeri sektörünü nasıl etkileyeceğini masaya yatıracağız.

Pancarın çığlığı dosyası

1. Bölüm: Şekerin 'gizli' istilası ve sofralarımızdaki kimyasal tehdit
2. Bölüm: İşte şekerin ithalat lobisi! Türkiye'ye kimyasal tatlandırıcı dolduran o firmalar
3. Bölüm: Şekerli içeceklere yeni fon geliyor! Pancar şekeri pahalanacak, tatlandırıcı teşvik edilecek!

Pancarın çığlığı Bölüm 1:→ Şekerin 'gizli' istilası ve sofralarımızdaki kimyasal tehdit

13 Yıllık "Gizli" Tırmanış: İstila Rakamlarla Kanıtlandı!

Elimizdeki gümrük kayıtları, Türkiye’nin şeker piyasasının nasıl adım adım "kimyasal istilasına" uğradığını rakamlarla haykırıyor. 2013 yılından 2026’ya kadar olan veriler, bir zamanlar "ihtiyaç" olarak sunulan ithalatın, bugün nasıl bir "sektörel hakimiyete" dönüştüğünü gözler önüne seriyor.

"İlaç" Bahanesi Çöktü: İşte Gerçek İthalatçılar

Yıllardır bize bu kimyasalların "ilaç sanayisi ve diyabetik ürünler" için gerekli olduğu savunuldu. Ancak gümrük kayıtlarından elde ettiğimiz ithalatçı firma listesi bu tezi temelinden çürüttü.

Listede Deva Holding, Novartis, Bilim İlaç, Ejder İlaç gibi sağlık odaklı firmalar var; ancak bu şirketlerin ithalatı, toplam pastada sadece "ayrıntı" niteliğinde. Listenin asıl sahipleri ise bambaşka!

Sofralarımızdaki "Tatlı İstila"nın Mimarları

Listenin zirvesi, mutfaklarımızdan aşina olduğumuz gıda ve içecek devleriyle dolu. Beşem Gıda ve User Gıda gibi firmalar listenin en tepesinde yer alıyor. Peki, bu firmalar ne üretiyor? Meyve aromalı jöleler, hazır pudingler, çorbalar, soğuk ve sıcak içecekler...

İşte yüksek yoğunluklu tatlandırıcı ithalatını en çok yapan şirketlerden öne çıkanlar:

• Beşem Gıda
• User Gıda
• Akanlar Çikolata İçecekler
• Prinova Gıda
• Altunsa Gıda
• Golden Şekerleme
• Eykim Gıda
• Samkale Gıda
• Fruko Meşrubat
• Soyyiğit Gıda

"Sağlıklı Gıda" mı, Yoksa Kimyasal Kokteyl mi?

Listenin devamındaki Coca-Cola, Kent Gıda, gibi içecek ve şeker sektörü devleri, tabloyu tamamlıyor. Pancar çiftçisinin alın teri depolarda çürürken, gıda sanayisinin %0 vergi avantajıyla bu kimyasallara yönelmesi, sadece maliyet odaklı bir "ticaret" değil, yerli tarımın idam fermanıdır.

İlaç Sektörü "Kılıf" mıydı? Listenin Dili Gerçeği Haykırıyor!

"İlaç ve diyabetik ürünler için zorunlu" denilerek gümrük kapıları sonuna kadar açılan bu ithalat trafiğinin, aslında neye hizmet ettiği bu listeyle gün yüzüne çıktı. Eğer bu kimyasallar gerçekten sadece sağlık ve ilaç sektörü için ithal ediliyor olsaydı, listede ilaç üreticilerinin dışında başka bir isim görmememiz gerekirdi. Oysa karşımızdaki tablo bambaşka bir gerçeği, bir "pazar transferini" belgeliyor. Listenin en başından en sonuna kadar uzanan o tanıdık gıda ve içecek devleri; hazır gıdalar, şekerlemeler ve gazlı içecekler üreten bu devasa şirketler, ithalatın asıl sahipleridir. Sağlık ve ilaç sanayii, bu devasa kimyasal trafiğinde sadece bir "kılıf" olarak kullanılmış; gerçek istila ise doğrudan sofralarımıza, çocuklarımızın beslenme çantalarına ve her gün tükettiğimiz o paketli gıdaların tam ortasına yapılmıştır. Bu liste, kimyasal tatlandırıcıların "tıbbi bir gereklilik" değil, gıda sanayisinde "maliyet düşürücü bir ham madde" olarak pancar şekerinin yerini aldığının en somut ve reddedilemez kanıtıdır.

Vatandaşın Sorması Gereken O Kritik Soru: Çocuklarımıza içirdiğimiz meyve aromalı içecekler, hazır pudingler ve çorbalar; pancar şekeriyle mi, yoksa gümrükten düşük vergilerle giren o "yüksek yoğunluklu tatlandırıcılarla" mı üretiliyor?

Belgelerle İthalat Lobisi: İşte Kimyasal Tatlandırıcıyı Sofralara Taşıyan O Liste

NOT: Bu haberde paylaşılan ithalatçı firma listesi ve veriler, 2024 yılının ilk 9 ayına ait gümrük kayıtları esas alınarak derlenmiştir.

Sırada Ne Var? "Sağlıklı Hayat" Fonu mu, Yoksa Kimyasal Teşvik Paketi mi?

Pancarın Çığlığı dosyamızın bir sonraki bölümünde, şeker piyasasını kökten değiştirecek çok kritik bir gelişmeyi mercek altına alacağız. Sağlık Bakanlığı'nın hazırlıklarını sürdürdüğü "Sağlıklı Hayata Katkı Fonu Kanun Taslağı", ilk bakışta "sağlığı koruma" amacı taşıyor gibi görünse de, madalyonun diğer yüzü yerli pancar üreticisi için alarm zillerini çalıyor.

Taslağa göre; şekerli ürünlere getirilecek ek vergilerde, pancar şekeri ile kimyasal tatlandırıcılar arasında "vergi adaletsizliği" oluşturulacak. Kimyasal tatlandırıcı kullanılan ürünlere daha düşük vergi öngören bu düzenleme, gıda devlerini pancar şekerinden tamamen vazgeçmeye zorlayacak.

Bir yanda "Sağlıklı Hayat" vaadi, diğer yanda rafları daha çok kimyasalla dolduracak bir teşvik zemini... Pancarın Çığlığı'nın üçüncü bölümünde; bu taslağın arka planını, sektörün kimyasala olan "zorunlu" yönelimini ve yerli üretimin nasıl bir kıskaca alınmak istendiğini belgeleriyle ifşa edeceğiz. Bu tasarı yasalaşırsa sofralarımızdaki değişim geri dönülemez olabilir.

Öte yandan Sağlık Bakanlığı, kimyasal tatlandırıcı kullanılan ürünlere daha düşük vergi öngören bir düzenleme hazırlıyor. Bu düzenleme, mevcut durumuyla yasalaşırsa gıda devlerini pancar şekerinden tamamen vazgeçmeye zorlayacak. Peki, bu düzenlemenin önünü açan o devasa ithalat trafiğini kimler yönetiyor? İlaç sektörü bahanesiyle Türkiye'ye kimyasal tatlandırıcı dolduran o firmaları ve gümrük kayıtlarına dayalı ifşa listemizi Pancarın Çığlığı: Şekerin İthalat Lobisi Deşifre Oldu! dosyamızda tüm çıplaklığıyla açıkladık.

Cezalar "Kanuni Dayanak" Kazandı

Hukukçular ve sektör uzmanları, yapılan değişikliğin temel amacının "ceza hükümlerinin uygulanmasındaki hukuki ihtilafları gidermek" olduğunu vurguluyor. Yönetmeliklerin kanun hiyerarşisi içindeki yerinin sınırlı olması nedeniyle daha önce bazı hukuki tartışmalara yol açan cezai süreçler, yapılan bu düzenlemeyle doğrudan Şeker Kanunu’na bağlanarak "yasal güvence" altına alınmış oldu.

Kaçak pancar cezaları fabrikalar lehine hafifletildi

Yapılan düzenlemenin bir diğer dikkat çeken yanı ise ceza hesaplamalarında gidilen "hafifletme". Daha önce yönetmelikte kaçak pancara karşı yer alan sert yaptırımlar, yeni kanun maddesi ile fabrika sahipleri lehine yumuşatılmış oldu.

5 Haziran 2021 tarihinde yayımlanan Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliği'nin 9'uncu maddesine göre, kaçak pancardan üretilen şeker doğrudan C şekeri sayılırken, kaçak üretimden elde edilen şeker A kotasından düşülüyordu. Fabrika kota kaybına uğrarken, üretilen şeker daha düşük fiyatla satılmak zorunda kalınıyordu.

Kanunda yapılan değişiklikle yüzde 2 oranında idari para cezası kesilecek!

Kanunda yapılan değişiklikte ise; sözleşme yapılmadan şeker pancarı eken gerçek ve tüzel kişilere, tespitin yapıldığı ekim alanından üretilecek şeker pancarı için, tespitin yapıldığı pazarlama yılında kamu fabrikaları tarafından belirlenen %16 polar şeker ihtiva eden firesi düşürülmüş A kotası şeker pancarı baz alım fiyatı üzerinden hesaplanacak tutar kadar Bakanlıkça idari para cezası kesilecek.

Şirketlerin kendi ekim alanları dışından Bakanlığın izni olmaksızın şeker pancarı temin etmeleri halinde, Bakanlıkça, şirketlere cari pazarlama yılı için tahsis edilen A kotası miktarının cari pazarlama yılı başındaki A kotası şeker satış fiyatı ülke ortalaması üzerinden hesaplanacak tutarının %2’si oranında idari para cezası verilecek.

Kaçak pancarda cezalar nasıl hafifletildi? Daha kapsamlı incelemek için → Şeker Kanunu'nda büyük çelişki! Kaçak pancar cezaları hafifletiliyor, 2026 sezonuna göz yumuluyor

[related-posts id="28320" color="bg-danger"][/related-posts]

Kota Var, Kimyasalda Sınır Yok!

Türkiye’de Nişasta Bazlı Şeker (NBŞ)'nin 2018'de düşürülen kotaları, pancar üreticisi için bir umut ışığı olmuştu. Ancak denetimsizlik şeker sektörünün en büyük handikapını oluştururken, bir de buna son yıllarda çok daha tehlikeli bir oyuncu eklendi: Yüksek Yoğunluklu Tatlandırıcılar (YYT). Pancar şekeri "kota kıskacında" tutulurken, AB ülkelerinden %0, ABD ve Çin’den ise sadece %6,5 vergiyle giren bu kimyasallar, yerli şeker fabrikalarını ve çiftçinin alın terini bir kenara iterek gıda raflarını işgal ediyor.

İstatistikler "İmdaat" Diyor: 10 Katlık Artış

2000’li yılların başında Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu (ilaç ve diyabetik ürünler için) tatlandırıcı miktarı yaklaşık 100 bin tonluk şeker eşdeğerindeyken, bugün bu rakamın 700 bin tonlara çıkması "tedavi amaçlı kullanım" ile açıklanamıyor. İlaç sanayimiz bu kadar büyümedi, ancak kimyasal tüketimimiz katlanarak arttı!

Peki, o 600 bin tonluk "fazlalık" nerede kullanılıyor?

Cevabı basit ama bir o kadar acı. Çünkü gazlı içeceklerden meyve sularına, hazır tatlılardan bisküvilere kadar, tükettiğimiz hemen her gıdada pancar şekeri yerine bu kimyasallar var.

Sağlığımız İthalat Lobisine mi Emanet?

Firmalar, yüksek yoğunluklu tatlandırıcıların ithalatını ilaç sektöründe ve diyabetik ürünlerde kullanılmak üzere Ticaret Bakanlığına yaptığı ithalat bildirimi kapsamında yapabiliyorlar. İthalatta hiç bir kota uygulaması bulunmuyor. Gümrükten "gıda girdisi" adıyla giren bu kimyasallar, içecek sektörü başta olmak üzere gıda ürünlerinde çok rahat kulanılabiliyor.

Neyi Tüketiyoruz? İthalat Listesindeki "Gizli" Tatlandırıcılar

Firmaların ithalat rakamları incelendiğinde, yüksek yoğunluklu tatlandırıcılar kaleminde 4 ürün ön plana çıkıyor. Aspartam, Asesülfam-K, Sodyum Sakkarin ve Sodyum Siklamat.

Aspartam (E951): Şekerden yaklaşık 200 kat daha tatlıdır. Düşük kalorili olduğu için "diyet" ürünlerinde sıkça kullanılır. Uzun süreli kullanımı ve ısıl işlem görmüş ürünlerdeki etkisi hala sağlık tartışmalarının merkezindedir.

Asesülfam-K (E950): Isıya dayanıklı olduğu için fırınlanmış gıdalarda çok tercih edilir. Genellikle diğer tatlandırıcılarla karıştırılarak kullanılır; tek başına "şekerimsi" bir tat bırakmadığı için "tat artırıcı" olarak gizlenir.

Sodyum Sakkarin (E954): 1800'lerin sonundan beri bilinen, en eski yapay tatlandırıcıdır. Şekerden 300-400 kat daha tatlıdır. Birçok içecekte ana tatlandırıcı olarak yerini almıştır.

Sodyum Siklamat (E952): Şekerden 30-50 kat tatlıdır. Birçok ülkede kullanımı kısıtlıdır veya denetim altındadır. Maliyeti düşürmek isteyen üreticilerin vazgeçilmez "gizli" bileşenidir.

Sırada Ne Var?

'Pancarın Çığlığı' dosyamızın bu ilk bölümünde, şeker piyasasındaki "gizli" istilayı ve gıda sanayisinde kullanılan kimyasalların teknik detaylarını inceledik. Dosyamızın bir sonraki bölümünde; yıllara göre devasa ithalat rakamlarını ve asıl önemlisi bu ticareti yöneten "tedarikçi" firmaların isimlerini ve pazarın nasıl şekillendiğini tüm detaylarıyla kamuoyu ile paylaşacağız.

Yerli üreticimiz, pancar tarlasında milli bir görev bilinciyle üretimini sürdürüyor; fabrikalarımız ise yüksek katma değerli şekerimizi üretiyor. Ancak raflardaki ürünlerin içeriğine baktığınızda manzara değişiyor: Yerli şeker yerine, gümrükten kotasız ve denetimsiz geçen kimyasal tatlandırıcılar!

Nişasta bazlı şekerlerle başlayan süreç, bugün milyarlarca dolarlık kimyasal tatlandırıcı ithalatıyla bambaşka bir boyuta ulaştı. Kim bu ithalatı yapanlar? Yerli çiftçinin alın teri depolarda beklerken, neden ithal kimyasallara bu kadar bağımlı hale getirildik?

Pancar çiftçisinin ve şeker sanayimizin geleceğini tehdit eden bu 'denetimsiz rekabeti', 2024-2026 ithalat verileri ve pazarın dev isimleriyle dosya haberimizde mercek altına alacağız.

Şekerin geleceği mi, kimyasal lobisinin kazancı mı?

Ezberleri bozacak veriler ve çarpıcı isimlerle, Türkiye'nin şeker gerçeği çok yakında Tarımdan Haber'de...

Rant Ağı ve Organizasyonel Yapı

UHM Tarım, pancar ekimi ve nakliyesi süreçlerinde yasal sınırları zorlayan bir yapı sergilemektedir. Bölgedeki çiftçinin alın terinden 300 milyon TL'lik rant devşirildiği iddiaları, sektörde büyük bir tepkiye yol açmıştır. Karapınar’daki bu rant ağının nasıl örüldüğü ve kimlerin bu süreci görmezden geldiği, belgelerle kamuoyunun gündemine taşınmıştır. Şirketin en dikkat çeken operasyonel yöntemi ise, Karapınar menşeli kaçak pancarların Yozgat/Yerköy üretimi gibi gösterilerek fabrikaya teslim edilmesi; bu organize pancar kaçakçılığına 2027 yılına kadar "müsaade" edildiği iddiaları ise sürecin sistematik bir kalkan altında yürüdüğünü düşündürmektedir.

Şeker Kanunu değişirken Meclis’te deprem: İYİ Partili Şenol Sunat’tan zehir zemberek sözler!

[youtube-video]https://www.youtube.com/watch?v=i9iXx53yCsk[/youtube-video]

Etik ve Kurumsal İhlaller

Şirket hakkındaki iddialar sadece lojistikle sınırlı kalmamış, ciddi etik krizleri de tetiklemiştir. UHM Tarım’ın kotaları tekelleştirme sürecinde, Karapınar kökenli Bakan Murat Kurum'un ismini kullanarak çiftçilere Bakan ismiyle gözdağı verdiği kaydedilmiştir. Bu iddiaların yanı sıra, rant ağını deşifre eden gazetecilere yönelik para teklifi girişimleri ve sektördeki sendikal savrulma, yaşanan krizin ahlaki boyutunu ortaya koymaktadır. Benzer şekilde, et operasyonları ile pancar dosyası arasında kurulan bağlantılar, sektördeki genel yönetim anlayışını sorgulatır hale gelmiştir.

Kurumsal Sessizlik ve Denetim Zafiyeti

Sürecin belki de en tartışmalı yanı, kurumların sergilediği tutumdur. Pancar kotası vurgununda kilit soru: Türkşeker neden susuyor? sorusu, kurumun CİMER başvurularına karşı sergilediği cevapsızlık ile birleşince kamuoyunda ciddi bir şeffaflık sorununu gündeme getiriyor. Yürütülen idari incelemelerde ise müfettişlerin gerçeği mi aradığı yoksa iz mi sildiği tartışmaları, Türkşeker'in bu sessizliğinin altında yatan "Vicdan sınavı" ile birlikte değerlendirilmektedir. Tüm bu gelişmelerin özeti olan sessizliğin dili ve kurumsal sorumluluk tartışması, kurumların halka karşı hesap verebilirliğini bir kez daha gündeme getirmektedir.

Siyasi Süreç ve Kamuoyu

Konu, TBMM çatısı altında siyasi gündeme taşınsa da, Tarım Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından verilen yanıtların yetersizliği, 800 milyon TL'yi bulan toplam vurgun iddiaları karşısında toplumsal vicdanı rahatlatmaktan uzak kalmıştır.

Şeker pancarı ekim alanları dışından gelen pancarların cezalandırılmasını öngören ancak yürürlük tarihini 1 Ocak 2027 olarak belirleyen maddeyi hedef alan Kaya, bu durumun bir "yağmaya teşvik" olduğunu savundu.

"Kaçak Pancara 2027'ye Kadar Vize"

Mustafa Kaya, kürsüden yaptığı konuşmada şunları söyledi:

"Bir taraftan 'ağır ceza getireceğiz' diyorsunuz, diğer taraftan yürürlük tarihini 1 Ocak 2027’ye erteliyorsunuz. Bu şu demek: 2027'ye kadar istediğiniz kadar kaçak pancar alın, kamu malını yağmalayın, size dokunmayacağız! Bu tarih asla tesadüf değil, bu bir yolsuzluk takvimidir."

"Dürüst Çiftçiye Jandarma, Vurguncuya İmtiyaz"

Dürüst çiftçinin tarlasında jandarma ile denetleneceğini hatırlatan Kaya, "Şimdilik kasanızı doldurabilirsiniz" mantığıyla yasa yapılamayacağını belirterek yapılmak istenen değişikliğe tepki gösterdi. Kaya, "Devlet ciddiyeti ile bağdaşmayan bu düzenleme ile kimleri kurtarmaya çalışıyorsunuz?" sorusunu yöneltti.

[youtube-video]https://www.youtube.com/shorts/onNdL-jz7Pw[/youtube-video]

Düzenleme, görünürde sözleşmesiz ve izinsiz şeker pancarı ekimini engellemeyi amaçlarken, mevcut yönetmelikte bulunan ağır yaptırımların kanunla yumuşatılması dikkat çekiyor.

Kaçak pancara yeni ceza geliyor ama mevcut yaptırım kaldırılıyor

Kanun teklifine göre Şeker Kanunu'nun 5'inci ve 11'inci maddelerinde yapılacak değişikliklerle sözleşmesiz pancar ekimi ve belirlenen ekim alanları dışından pancar temini yasaklanıyor.

Buna göre;

• Kaçak pancar eken üreticilere, ürettikleri pancar miktarı kadar ceza uygulanacak.
• Fabrikaların izinsiz pancar temin etmesi halinde ise toplam şeker kotasının yüzde 2'si üzerinden idari para cezası kesilecek.

Ancak dikkat çeken nokta, mevcut uygulamada yer alan daha ağır yaptırımların devreden çıkarılması.

Mevcut yönetmelikte ceza çok daha ağır

5 Haziran 2021 tarihinde yayımlanan Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliği'nin 9'uncu maddesine göre, kaçak pancardan üretilen şeker doğrudan C şekeri sayılıyor.

Bu durumda:

• Kaçak üretimden elde edilen şeker A kotasından düşülüyor.
• Fabrika kota kaybına uğruyor.
• Üretilen şeker daha düşük fiyatla satılmak zorunda kalıyor.

Dolayısıyla mevcut sistemde hem gelir kaybı hem de kota kaybı nedeniyle kaçak pancar temin eden fabrikalara ciddi bir ekonomik yaptırım uygulanıyor.

Çorum Şeker örneği tartışmayı büyüttü

Düzenlemeye yönelik eleştirilerin merkezinde ise geçen yıl Konya'nın Karapınar ilçesinde ortaya çıkan ve Tarımdan Haber'in belgeleriyle gündeme taşıdığı "organize pancar kaçakçılığı" iddiaları bulunuyor.

Ortaya çıkan belgelere göre, Türkşeker'in ekim sahasında bulunan Karapınar'dan temin edilen yaklaşık 200 bin ton pancar, UHM Tarım aracılığıyla Yerköy'de üretilmiş gibi gösterilerek Çorum Şeker Fabrikası'na teslim edildi.

Tarımdan Haber tarafından yayımlanan kantar fişleri ve nakliye faturaları kamuoyuyla paylaşılırken, söz konusu belgeler Çorum Şeker Fabrikası, UHM Tarım veya Türkşeker tarafından yalanlanmadı.

Konuya ilişkin CİMER üzerinden Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan talep edilen bilgiler ise paylaşılmadı.

Mevcut sistemde 336 milyon liralık kayıp oluşacaktı

-Yapılan hesaplamaya göre Çorum Şeker Fabrikası'nın mevcut şeker kotası 105 bin 670 ton seviyesinde bulunuyor.

-Yaklaşık 200 bin ton kaçak pancarın yüzde 14 randımanla işlenmesi halinde 28 bin ton şeker elde ediliyor.

Mevcut yönetmelik uygulanacak olursa:

• 28 bin ton şeker A kotasından düşülecek,
• Şeker A şekeri yerine C şekeri olarak satılacak,
• Fabrika yaklaşık 336 milyon liralık gelir kaybına uğrayacak,
• Ayrıca kota kaybı yaşayacak.

Yeni düzenleme fabrikaya avantaj mı sağlıyor?

Kanun teklifindeki yeni sisteme göre ise aynı örnekte fabrikanın ödeyeceği ceza yaklaşık 63,4 milyon lira seviyesinde kalacak.

Buna karşılık:

• Kota kaybı yaşanmayacak,
• Kaçak pancardan elde edilen şeker A kotasında değerlendirilebilecek,
• Fabrika mevcut yönetmeliğe göre çok daha düşük maliyetle karşılaşacak.

Bu nedenle sektör çevreleri, yeni düzenlemenin kaçak pancar temin eden fabrikalar açısından önemli bir mali avantaj oluşturduğunu savunuyor.

Asıl tartışma yürürlük tarihinde

Kanun teklifindeki en dikkat çekici ayrıntılardan biri de yürürlük tarihi. Şeker Kanunu'nda kaçak pancara ilişkin yeni ceza hükümlerinin 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Bu durum, 2026 üretim sezonunda izinsiz pancar temini ve kaçak pancar uygulamalarına karşı büyük bir hukuki boşluk oluşturacak. Bir anlamda kaçak pancar ekimine göz yumulacak.

Eleştiriler, bir taraftan münavebe kurallarına uyulması ve tarım arazilerinin korunması gerekçesiyle yeni düzenlemeler getirilirken, diğer taraftan fabrikaların kendi ekim alanları dışından pancar teminine bir yıl daha fiilen göz yumulmasının ciddi bir çelişki oluşturduğu yönünde yoğunlaşıyor.

"Kaçak pancarı önlemek yerine teşvik edebilir"

Sektörde yapılan değerlendirmelerde, mevcut yönetmelikteki ağır yaptırımların kanunla hafifletilmesinin caydırıcılığı azaltabileceği ifade ediliyor.

Bu nedenle;

• Kaçak pancar teminine yönelik yaptırımların mevcut yönetmelik seviyesinde korunması,
• Para cezasının yanında kota kaybının da devam etmesi,
• Yeni hükümlerin 2027 yerine daha erken yürürlüğe girmesi

gerektiği belirtiliyor.

İlgili Haber→Şeker Kanunu'nda büyük çelişki! Kaçak pancar cezaları hafifletiliyor, 2026 sezonuna göz yumuluyor

"Kıyak Satış" İddiaları ve Sessizlik Korunuyor

Küçük çaplı bu fiyat düzenlemesi piyasada takip edilirken, kurumun geçtiğimiz ay gündeme gelen "özel satış" iddiaları ise tazeliğini koruyor.

Bilindiği üzere Türkşeker’in, daha önce piyasa fiyatı 34,70 TL iken, herhangi bir duyuru yapmadan iki firmaya 31,76 TL’den şeker satışı yapmış ve bir gün sonra da şeker fiyatlarına yüzde 11 zam yaparak, şeker satış fiyatını 38,50 TL/kg'a çıkarmıştı. Söz konusu bu satış, kurumun 600 milyon lira zarara uğramasına yol açarken, ilgili firmaların da ciddi bir kazanç elde etmesine neden olmuştu.

Kıyak satışın üstü örtüldü!

Kamuoyunun dikkatini çeken bu satış süreciyle ilgili Türkşeker'den kamuoyuna hiç bir açıklama yapılmazken, bu kıyak satışa imza atan yönetim kurulu üyeleri hakkında da Bakanlık bünyesindeki bağlantıları nedeniyle bir soruşturma ve inceleme başlatılmaması dikkat çekti.

850 Bin Ton Pancar Şekeri "İthal Tatlandırıcı" İle İkame Edildi

Akay’ın paylaştığı verilere göre, 2024 yılında Türkiye’ye ithal edilen kimyasal tatlandırıcılar, tam 850 bin ton pancar şekeri karşılığına ulaştı. Bu devasa rakam, Türkiye’nin toplam şeker kotasının yaklaşık üçte birine denk geliyor. Yerli pancar şekerinin piyasada kendine yer bulmasını engelleyen bu durum, arz fazlasına neden olan sektörü darboğaza sokuyor.

"Maliyet 47,60 TL, Satış 30 TL: Bu Sürdürülemez!"

Pancar Şekeri Üreticileri Derneği’nin güncel maliyet raporuna göre şekerin kilogram üretim maliyeti 47,60 TL olarak hesaplanıyor. Ancak piyasada şeker fiyatlarının 37 TL, hatta bazı dönemlerde 30 TL seviyelerine kadar çekildiğine dikkat çeken Akay, şunları söyledi:

"Çiftçi ortaklı kooperatif fabrikalarımız bu fiyatlarla üretim yapamaz hale getiriliyor. Maliyetin çok altında yapılan satışlar, tüm şeker sektörünü çöküşe sürüklüyor. Çiftçinin alın teri, kontrolsüz tatlandırıcı ithalatıyla değersizleştiriliyor."

Denetimler Yetmiyor: İlaç Değil, Gıda Sanayisi Kullanıyor!

İthal edilen kimyasal tatlandırıcıların büyük bir kısmının "ilaç sanayisinde kullanılacağı" gerekçesiyle ülkeye girdiğini belirten Akay, acı gerçeği şu sözlerle ifade etti: "İlaç için ithal ediyoruz. Ama gıda sanayisinde, doğal pancar şekeri yerine ucuza kullanılıyor."

Denetimlerin yetersizliğine vurgu yapan Akay, doğal pancar şekerinin gıda sanayisinden dışlanmasının, hem tarımsal üretimi hem de halk sağlığını tehdit ettiğini belirtti.

İlgili Haber→Türkşeker'de milyonluk 'adrese teslim' kıyak: Zamdan bir gün önce 100 bin ton gizli şeker satışı!

Tarım Bakanlığının ve Türkşeker'in günlerdir sessiz kaldığı 600 milyon liralık şeker vurgunu ile ilgili olarak; "Bu umursamazlık, bu ciddiyetsizlik, bu güzel memleket için büyük bir gıda krizi oluşturuyor" değerlendirmesinde bulunan Arıkan, şunları kaydetti:

[youtube-video]https://www.youtube.com/watch?v=b-OIc56ztq0[/youtube-video]

İLAN VE DUYURU YAPMADAN İKİ FİRMAYA İMTİYAZLI ŞEKER SATIŞI YAPILIYOR

"Türkşeker, mevzuata göre şeker satışını duyuru ve ilanla yapmak zorunda. Ancak Nisan ayı sonunda hiçbir duyuru yapmadan ve ilana çıkmadan iki firmaya tam 100 bin ton şeker satılıyor.

Daha ilginci geliyor; Türkşeker'in çuval satış fiyatı 1.735 TL. Ancak bu iki firmaya 1.588 TL'den satılıyor. Yani indirim de yapılıyor.

İlgili Haber→Şeker sektörünü sarsan 100 bin tonluk skandalda yeni boyut: Gazetecilere 'İyi Adam' telefonu!

İMTİYAZLI ŞEKER SATIŞINDAN SONRA FİYATLARA YÜZDE 11 ZAM YAPILIYOR

Asıl ilginç olansa şu; bu satıştan sadece 24 saat sonra şekere %11 zam geliyor. Yaptığı hesaplara göre Türkşeker bu satıştan tam 600 milyon lira zarara uğratılıyor. Arkadaşlar bunun adı satış değil peşkeştir.

Türkşeker'in 2023 yılı zararı 3,3 milyar TL. 2024'te bu zarar 11 milyar TL'ye çıkıyor. Kurumun faiz gideri 2023 yılında 2,3 milyar lira iken 2024 yılında 8 milyar TL'ye çıkıyor. Şunu sorabilirsiniz, 2023-2024 rakamlarını veriyorsunuz da 2025 rakamlarını neden vermiyorsunuz?

Asıl sorun tamda burada. Normalde Nisan ayında açıklanması gereken 2025 yılı kurum bilançosu yayınlanmadığı için 2025 zararını bilemiyoruz.”