Yeni Parti Niğde İl Başkanı Erhan Adem'in ulaştığı iki ayrı sözleşme, ESK'nin Brezilya ve Uruguay'dan ithal ettiği besilik sığırların hangi fiyatlarla satın alındığını ortaya koydu.

Belgeler, uzun süredir üreticiler tarafından tartışılan “ESK ithal hayvanı kaça alıyor, besiciye kaça satıyor?” sorusunun daha somut rakamlar üzerinden tartışılmasına imkan sağlıyor.

400 bin başlık iki ayrı sözleşme

Sözleşmelere göre ESK ile Dubai merkezli AL MAHMOUD INTERNATIONAL GENERAL TRADING LLC arasında Brezilya ve Uruguay menşeli besilik sığırların ithalatı için iki ayrı anlaşma imzalandı.

Her bir sözleşme 200 bin baş olmak üzere belgelerde toplam 400 bin baş besilik erkek sığır bulunuyor.

Her sözleşmede hayvanların 150 bin başının 200-300 kilogram, 50 bin başının ise 301-399 kilogram ağırlığında olması öngörülüyor.

Brezilya'dan 5,10, Uruguay'dan 5,25 dolara

Belgelerin en dikkat çekici bölümü ise “Sözleşmenin türü ve bedeli” başlıklı 6'ncı madde.

Brezilya menşeli hayvanlar için ESK'nin yükleniciyle canlı kilogram başına 5,10 dolar üzerinden anlaştığı görülüyor.

200 bin başlık Brezilya sözleşmesinin toplam bedeli ise 331 milyon 245 bin dolar.

Uruguay menşeli besilik sığırlarda ise fiyat canlı kilogram başına 5,25 dolar.

Uruguay'dan alınacak 200 bin baş hayvan için sözleşmenin toplam bedeli 340 milyon 987 bin 500 dolar olarak belirlenmiş durumda.

Buna göre iki sözleşmenin toplam büyüklüğü 672 milyon 232 bin 500 dolara ulaşıyor.

Teslim şekli CIF: Navlun ve sigorta yüklenicide

Sözleşmelerdeki önemli ayrıntılardan biri de hayvanların teslim şekli.

Belgelerde teslim şekli CIF olarak belirlenirken; mahreç ülkedeki toplama ve yükleme işlemleri, nakliye sırasındaki bakım ve besleme, veteriner sağlık sertifikasında belirtilen işlemler, Türkiye'deki teslim noktasına kadar full kapsam sigorta, navlun ve demoraj gibi giderlerin yüklenici tarafından karşılanacağı belirtiliyor.

Buna karşılık hayvanların gümrüklenmesi sırasında ödenmesi zorunlu KDV, damga vergisi ve gümrük vergisinin ESK tarafından ödeneceği hüküm altına alınmış durumda.

Bu nedenle sözleşmedeki 5,10 ve 5,25 dolarlık rakamların ESK'nin nihai maliyetinin tamamı olarak değerlendirilmesi doğru değil. Ancak belgeler, ithalatın temel CIF alım fiyatını ilk kez doğrudan sözleşme üzerinden görünür hale getiriyor.

ESK çiftçiye 420 TL + KDV fiyat açıkladı

Ortaya çıkan alım fiyatları, ESK'nin 2026 yılı için üreticiye açıkladığı satış fiyatıyla birlikte değerlendirildiğinde dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor.

ESK, 200 baş ve üzeri kapasiteye sahip işletmelere yönelik 2026 yılı ithal besilik sığır satış fiyatını 420 TL/canlı kilogram + KDV olarak belirledi.

Dahası, bu fiyat sabit bırakılmadı.

ESK'nin belirlediği sisteme göre Temmuz 2026'dan itibaren satış fiyatına, TÜİK tarafından açıklanan bir önceki ayın Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi'nin (Yİ-ÜFE) aylık değişim oranı eklenecek.

Dolayısıyla çiftçinin ödediği fiyat, yıl içerisinde Yİ-ÜFE'ye bağlı olarak yukarı yönlü güncellenecek.

Alım sözleşmesinde Yİ-ÜFE yok

Ortaya çıkan belgelerde dikkat çeken noktalardan biri de burada bulunuyor.

ESK'nin yükleniciyle yaptığı sözleşmelerde alım fiyatı Brezilya için 5,10 dolar/kg, Uruguay için 5,25 dolar/kg olarak belirlenmiş durumda.

Ödemeye esas para biriminin de ABD doları olduğu sözleşmede açıkça belirtiliyor.

Yükleniciye ödemenin yüzde 50'si hayvanların mahreç ülkede gemiye yükleme işlemleri tamamlandığında, kalan kısmı ise Türkiye'de Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından ödemeye esas net ağırlık belirlendikten sonra yapılıyor.

Ancak incelenen alım sözleşmelerinde ESK'nin yükleniciye ödediği 5,10 ve 5,25 dolarlık birim fiyatın her ay Yİ-ÜFE oranında artırılmasına ilişkin bir hüküm bulunmuyor.

Bu durum önemli bir soruyu gündeme getiriyor: ESK'nin ithalat sözleşmesindeki birim alım fiyatı dolar üzerinden belirlenirken, çiftçiye TL üzerinden yapılan satış neden ayrıca her ay Yİ-ÜFE'ye endeksleniyor?

420 TL'nin tamamı fiyat farkı değil

Burada önemli bir ayrım yapılması gerekiyor.

Sözleşmelerde yer alan 5,10 ve 5,25 dolar/kg ile çiftçiye uygulanan 420 TL/kg fiyat arasındaki farkın tamamını ESK'nin kazancı veya karı olarak değerlendirmek mümkün değil.

Çünkü sözleşmeler uyarınca Türkiye'deki bazı vergi ve gümrükleme giderleri ESK tarafından karşılanıyor. Bunun yanında kurumun tahliye, organizasyon ve diğer yurtiçi maliyetleri de bulunuyor.

Ancak belgelerin ortaya çıkmasıyla birlikte artık hesaplanabilir yeni bir soru var: Bir kilogram ithal besilik sığırın ESK'ye bütün giderler dahil gerçek maliyeti kaç lira ve çiftçiden tahsil edilen bedelle arasında kilogram başına ne kadar fark bulunuyor?

Kur hesabı farkın boyutunu gösteriyor

Sadece sözleşmedeki CIF fiyat ile 420 TL'lik başlangıç satış fiyatı karşılaştırıldığında dikkat çekici bir eşik ortaya çıkıyor.

Uruguay'dan alınan hayvanlarda: 420 TL / 5,25 dolar = 80 TL/dolar

Brezilya'dan alınan hayvanlarda ise: 420 TL / 5,10 dolar = 82,35 TL/dolar

Başka bir ifadeyle, diğer maliyetler hariç tutulduğunda sözleşmedeki CIF alım bedelinin tek başına 420 TL/kg'a ulaşabilmesi için dolar kurunun Uruguay hayvanında 80 TL, Brezilya hayvanında ise 82,35 TL seviyesine çıkması gerekiyor.

Bu hesap ESK'nin gerçek maliyetinin 5,10-5,25 dolardan ibaret olduğunu göstermiyor; ancak alım sözleşmesindeki fiyat ile üreticiye açıklanan satış fiyatı arasındaki makasın sorgulanmasını gerekli kılıyor.

Hastalık ve bazı nakliye riskleri de yüklenicide

Sözleşmeler ESK'nin üstlendiği maliyetlerin yanında yüklenicinin üzerinde bırakılan riskleri de ortaya koyuyor.

Nakliye sırasında travmaya bağlı ortaya çıkan ve basit tedaviye cevap verebilecek hafif yaralanmalarda hayvan başına 100 dolar eksik ödeme yapılabileceği belirtiliyor.

Türkiye'deki karantina sürecinde menşe ülkeden kaynaklandığı tespit edilen hastalık veya bulaşıcı hastalıklarla ilgili test, analiz, hayvan ölümü ve mecburi kesimden doğan zararların sorumluluğu da yükleniciye bırakılıyor.

Şimdi ESK'nin açıklaması gereken rakam ne?

Erhan Adem'in ulaştığı sözleşmeler, tartışmanın bundan sonraki bölümünde ESK'nin toplam maliyet yapısını önemli hale getiriyor.

Çünkü artık kamuoyunun önünde iki temel rakam bulunuyor:

ESK'nin sözleşmedeki CIF alım fiyatı: 5,10-5,25 dolar/kg.

Üreticiye açıklanan başlangıç satış fiyatı: 420 TL/kg + KDV.

Bu iki rakam arasındaki farkın ne kadarının vergi, gümrükleme, tahliye, finansman ve diğer operasyon giderlerinden oluştuğunun açıklanması halinde ithal besilik sığırın ESK'ye gerçek kilogram maliyeti ve çiftçiye satışındaki fiyat farkı da net olarak ortaya çıkacak.

Bu nedenle belgelerin ortaya çıkmasının ardından ESK'nin cevaplaması gereken temel soru şu:

5,10-5,25 dolar/kg CIF fiyatla alınan ithal besilik sığırın bütün masraflar dahil ESK'ye gerçek maliyeti kaç TL/kg ve çiftçiye uygulanan 420 TL + KDV ile Yİ-ÜFE'ye endeksli satış fiyatı hangi maliyet hesabına dayanıyor?

İthalat sözleşmelerinin tamamı

ESK'nin Brezilya ve Uruguay menşeli besilik sığır ithalatına ilişkin sözleşmeleri, kamuoyunun belgeleri doğrudan inceleyebilmesi amacıyla aşağıda tam metin olarak yayımlıyoruz.

ESK – Brezilya 200 Bin Baş Besilik Sığır Alım Sözleşmesi (PDF)

ESK – Uruguay 200 Bin Baş Besilik Sığır Alım Sözleşmesi (PDF)

Tarımdan Haber, NADA isimli gemiyle Uruguay’dan getirilen ve 30 Temmuz’da İskenderun Limanı’ndan üreticilere teslim edilen besilik sığırların durumunu üreticilerden gelen görüntülerle kamuoyuna duyurmuştu.

[youtube-video]https://www.youtube.com/shorts/sIUdNE0AHMs[/youtube-video]

“ESK’nin ithal hayvanlarında şoke eden görüntüler! Besiye başlamadan tedaviye başladılar” başlıklı haberimizde bazı hayvanların yoğun dışkıyla kaplı olduğu, bazı hayvanların ayakta durmakta ve yürümekte güçlük çektiği, ayak problemleri yaşadığı ve üreticilerin teslimatın ardından veteriner ve ilaç masrafıyla karşı karşıya kaldığı gündeme getirilmişti.

Konuya ilişkin üreticilerin bazı hayvanların öldüğü yönündeki beyanları da haberimizde kamuoyuna aktarılmıştı.

TARIMDAN HABER’İN GÜNDEME GETİRDİĞİ GÖRÜNTÜLER TBMM’DE

Haberin sosyal medyada geniş yankı uyandırmasının ardından İYİ Parti Grup Başkanvekili ve Balıkesir Milletvekili Turhan Çömez, konuyu TBMM gündemine taşıdı.

Çömez, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından cevaplandırılmak üzere TBMM Başkanlığına verdiği soru önergesinde konuyla ilgili olarak Yumaklı'ya tam 70 soru yöneltti.

Önergenin gerekçe bölümünde de kamuoyuna ulaşan görüntü ve üretici açıklamalarına dikkat çekildi.

Önergede bazı hayvanların vücutlarının yoğun ve kurumuş dışkıyla kaplı olduğu, bazılarının ayakta durmakta ve yürümekte güçlük çektiği ve ayaklarında sağlık problemleri görüldüğü belirtilirken; üreticilerin bazı hayvanların öldüğünü, bazılarına ise besiye alınmadan veteriner tedavisi başlatmak zorunda kaldıklarını ifade ettikleri kaydedildi.

ÇÖMEZ'DEN BAKAN YUMAKLI'YA 70 SORU

Çömez'in soru önergesi yalnızca hayvanların sağlık durumuyla sınırlı kalmadı.

Uruguay'dan kaç hayvan getirildiğinden hayvanların hangi şirketlerden temin edildiğine, ihale ve satın alma yönteminden toplam ithalat maliyetine, navlun ve sigorta giderlerinden NADA gemisinin sahibi ve işletmecisine kadar ithalatın bütün aşamalarına ilişkin sorular yöneltildi.

Çömez ayrıca gemiye Uruguay'da yüklenen hayvan sayısı ile İskenderun'da canlı olarak tahliye edilen hayvan sayısının açıklanmasını ve deniz yolculuğu sırasında kaç hayvanın öldüğünün kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.

“GEMİDE KAÇ HAYVAN ÖLDÜ?”

Önergenin en dikkat çekici bölümlerinden birini hayvanların deniz yolculuğundaki sağlık ve refah koşullarına ilişkin sorular oluşturdu.

Çömez; hayvan başına ayrılan alanı, günlük verilen yem ve su miktarını, gemideki sıcaklık ve nem değerlerini, hayvan sağlığından sorumlu veteriner hekim sayısını ve yolculuk sırasında tutulan hastalık, ölüm ve tedavi kayıtlarını Bakan Yumaklı'ya sordu.

Görüntülerde hayvanların vücutlarının önemli bölümünün kurumuş dışkıyla kaplı olduğuna da dikkat çeken Çömez, “Hayvanların haftalar boyunca kendi dışkıları içinde veya dışkıyla yoğun şekilde temas halinde kalmalarını önlemek için hangi tedbirler alınmıştır?” sorusunu yöneltti.

ÜRETİCİ BESİYE DEĞİL TEDAVİYE BAŞLADI: ZARARI KİM KARŞILAYACAK?

Tarımdan Haber'in ilk haberinde öne çıkardığı üreticilerin veteriner ve ilaç masrafları da soru önergesine girdi.

Çömez, teslimattan sonra kaç hayvanın öldüğünü, ilk 7, 15 ve 30 günlük dönemlerde gerçekleşen ölüm sayılarını, kaç hayvanda tedavi gerektiren sağlık problemi görüldüğünü ve üreticilerin veteriner muayenesi, ilaç ve tedavi masraflarının hesaplanıp hesaplanmadığını sordu.

Çömez ayrıca sağlık problemi bulunan veya ölen hayvanlar nedeniyle zarar gören üreticilerin zararlarının ESK tarafından karşılanıp karşılanmayacağının açıklanmasını istedi.

DIŞKI DA CANLI KİLO ÜZERİNDEN ÜRETİCİYE Mİ SATILDI?

Önergedeki en çarpıcı başlıklardan biri de hayvanların tartımına ilişkin.

ESK tarafından ithal edilen hayvanların üreticilere canlı kilogram üzerinden satılıp satılmadığını soran Çömez, tartımın hayvanlar temizlenmeden önce mi yoksa sonra mı yapıldığının açıklanmasını istedi.

Çömez ayrıca hayvanların vücuduna yapışmış dışkı, çamur ve benzeri materyalin ağırlığının tartımdan düşülüp düşülmediğini ve üreticinin bu ağırlık için de canlı kilogram bedeli ödemesinin önüne geçmek amacıyla nasıl bir uygulama bulunduğunu sordu.

BAKAN YUMAKLI'YA: BU GÖRÜNTÜLERDEN SONRA İNCELEME BAŞLATILACAK MI?

70 soruluk önergenin sonunda ise Tarım ve Orman Bakanlığı'na kritik bir çağrı yapıldı.

Çömez, NADA gemisine ilişkin yükleme tutanakları, veteriner sağlık sertifikaları, günlük ölüm ve hastalık kayıtları, İskenderun'daki tahliye ve kabul tutanakları, tartım kayıtları ile üreticilerden gelen ölüm ve hastalık bildirimlerinin kamuoyuna açıklanıp açıklanmayacağını sordu.

Son olarak kamuoyuna yansıyan görüntüler ve üreticilerin ölüm ve hastalık iddiaları karşısında Bakanlığın kapsamlı bir inceleme başlatıp sonuçlarını, sorumluları ve alınacak tedbirleri kamuoyuyla paylaşıp paylaşmayacağını gündeme getirdi.

Üreticilerin Tarımdan Haber’e gönderdiği farklı görüntülerde, bazı hayvanların yoğun dışkıyla kaplı olduğu, bazılarının ise yerde yattığı ve ayağa kalkmakta zorlandığı görülüyordu.

Üreticiler, teslim aldıkları bazı hayvanlarda ayak ve sağlık sorunları bulunduğunu belirterek, besiye başlamadan veteriner ve ilaç masrafıyla karşı karşıya kaldıklarını dile getirdi.

Tarımdan Haber, üreticilerden gelen görüntüleri bir araya getirerek konuyu sosyal medya hesaplarından kamuoyunun gündemine taşıdı.

[youtube-video]https://www.youtube.com/shorts/sIUdNE0AHMs[/youtube-video]

İthal hayvanların görüntüleri 1 milyonu aştı

Paylaşım kısa sürede büyük bir etkileşim aldı. Tarımdan Haber’in X hesabındaki paylaşımı 1 milyon görüntülenmeye ulaştı. Paylaşım ayrıca 558 kez yeniden paylaşılırken, yaklaşık 1.800 beğeni aldı.

Instagram’da ise aynı konuya ilişkin Reel 304 bin 500 görüntüleme elde etti ve 225 bin 371 farklı hesaba ulaştı.

Instagram istatistiklerindeki bir başka veri ise konunun Tarımdan Haber’in mevcut takipçi kitlesinin çok ötesine ulaştığını gösterdi. Görüntülemelerin yüzde 86,6’sı takipçi olmayan kullanıcılardan geldi.

Üreticinin yaşadığı sorun artık milyonların önünde

Ortaya çıkan rakamlar, ithal besilik hayvanlarla ilgili üretici şikayetlerinin sınırlı bir çevrede kalan münferit bir tartışma olmaktan çıkarak geniş bir kamuoyuna ulaştığını gösteriyor.

Burada tartışılan konu yalnızca sosyal medyada bir videonun kaç kez izlendiği de değil.

ESK tarafından üretimi artırmak amacıyla ithal edilen hayvanları teslim alan üreticiler, besiye başlayacakları noktada veteriner, ilaç ve hayvan sağlığı sorunlarıyla uğraştıklarını belirtiyor.

Dolayısıyla üreticilerin gündeme getirdiği iddialar hem hayvan refahı ve sağlığı, hem üreticinin ekonomik kaybı, hem de kamu eliyle gerçekleştirilen canlı hayvan ithalatının teslim koşulları açısından cevap bekleyen soruları beraberinde getiriyor.

1 milyon kişi gördü, Bakanlık görmedi mi?

Üreticilerin yaşadığı sorunların görüntülerle kamuoyuna yansımasının ve X'te 1 milyon görüntülenmeye ulaşmasının ardından gözler Et ve Süt Kurumu ile Tarım ve Orman Bakanlığı’na çevrildi.

Ancak kamuoyunda bu kadar geniş yankı uyandıran görüntülerle ilgili olarak, haberimizin hazırlandığı saate kadar Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından kamuoyuna yansıyan kapsamlı bir açıklama bulunmuyor.

Oysa üreticilerin iddiaları çerçevesinde cevaplanması gereken önemli sorular bulunuyor.

İthal edilen hayvanların Türkiye’ye girişinde ve üreticilere teslim edilmeden önce sağlık kontrolleri nasıl gerçekleştirildi? Üreticilerin şikayetlerinin ardından hayvanlarla ilgili inceleme yapıldı mı? Sağlık problemi bulunan hayvan sayısı tespit edildi mi? Veteriner ve ilaç giderleriyle karşılaşan üreticilerin mağduriyetleri için herhangi bir çalışma yürütülüyor mu?

Ve belki de en temel soru:

Türkiye'nin et sorununu çözmek ve üretimi artırmak amacıyla yapılan ithalatta, üretici besiye başlamadan hayvanların tedavisiyle uğraşıyorsa sistemin hangi aşamasında sorun yaşanıyor?

Üretici açıklama bekliyor

Canlı hayvan ithalatı yalnızca kaç baş hayvanın Türkiye’ye getirildiği veya üreticiye kaç liradan verildiği üzerinden değerlendirilebilecek bir konu değil.

Hayvanın limana hangi şartlarda geldiği, sağlık durumu, teslim öncesindeki kontrolleri ve üreticinin ahırına ulaştığında besiye uygun olup olmadığı da ithalat politikasının doğrudan bir parçası.

Üreticilerden gelen görüntüler artık milyonlarca kez izlendi.

Şimdi cevap beklenen yer sosyal medya değil; Et ve Süt Kurumu ile Tarım ve Orman Bakanlığı.

Uruguay’dan getirilen ve 30 Temmuz’da İskenderun Limanı’nda NADA gemisinden teslim alınan besilik sığırlarla ilgili Tarımdan Haber’e ulaşan üreticiler, hayvanların teslimatından itibaren ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaştıklarını bildirdi.

Üreticilerin Tarımdan Haber’e gönderdiği fotoğraf ve video görüntüleri de hayvanların teslimat sonrasındaki durumuna ilişkin dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.

HAYVANLARIN ÜZERİNDEKİ YOĞUN DIŞKI TABAKASI DİKKAT ÇEKTİ

Görüntülerde bazı hayvanların sırt ve vücutlarının geniş bölümünün kurumuş dışkı ve benzeri organik materyalle kaplı olduğu görülüyor.

Hayvanların üzerindeki yoğun kirlenme, uzun deniz yolculuğunun ardından üreticiye teslim edilmeden önce hayvanların hangi şartlarda tutulduğu ve teslimat öncesinde gerekli kontrollerin yapılıp yapılmadığı sorularını yeniden gündeme getirdi.

Üreticiler, söz konusu hayvanların bu durumda kendilerine teslim edildiğini belirtti.

ÜRETİCİ: HAYVANLARI YAŞATABİLMEK İÇİN VETERİNER MASRAFI YAPTIK

Ancak üreticilerin şikayeti yalnızca hayvanların üzerindeki dışkı ve kötü fiziki görüntüyle sınırlı değil.

Hayvanları teslim alan üreticiler, bazı sığırlarda özellikle ayak ve genel sağlık problemleriyle karşılaştıklarını, hayvanları besiye almak yerine ilk günden itibaren tedavi ettirmek zorunda kaldıklarını ifade etti.

Üreticilerin verdiği bilgiye göre veteriner müdahaleleri, ilaç ve tedavi giderleri nedeniyle ithal besilik hayvanların teslim alınmasının hemen ardından beklenmedik ilave maliyetler oluştu.

Tarım işletmesine sağlıklı bir besi materyali olarak girmesi beklenen ithal hayvan için üreticinin daha ilk günlerden veteriner ve ilaç masrafıyla karşı karşıya kalması ise ithalatın üretici açısından ekonomik boyutunu da tartışmaya açtı.

BAZI HAYVANLARIN TESLİMDEN SONRA ÖLDÜĞÜ BELİRTİLİYOR

Üreticilerin Tarımdan Haber’e gönderdiği fotoğraflarda yerde hareketsiz yatan hayvanlar da görülüyor.

Üreticiler, teslim aldıkları hayvanlardan bazılarının sağlık sorunlarının ardından öldüğünü belirtti.

Fotoğraflardan tek başına hayvanların ölüm nedeni veya sağlık problemi hakkında veteriner teşhisi koymak mümkün değil. Ancak üreticilerin aktardığı bilgiler ve gönderilen görüntüler, teslim edilen hayvanların sağlık durumunun ve teslimat sürecinin açıklığa kavuşturulmasını gerekli kılıyor.

Videoda ise yerde yatan hayvanlardan birinin ön ayağında müdahale yapıldığı görülürken, başka bir hayvanın ayağa kalkarak hareket ettiği görülüyor.

ASIL SORU: ÜRETİCİYE TESLİM EDİLMEDEN ÖNCE HANGİ KONTROLLER YAPILDI?

Ortaya çıkan görüntüler beraberinde önemli soruları da gündeme getirdi.

Uzun bir deniz yolculuğunun ardından Türkiye’ye getirilen hayvanların limanda üreticiye teslim edilmeden önce sağlık ve fiziksel kondisyon açısından hangi kontrollerden geçirildiği önem taşıyor.

Özellikle;

• Hayvanların hareket kabiliyetleri kontrol edildi mi?
• Ayak ve tırnak problemleri bulunan hayvanlar tespit edildi mi?
• Genel sağlık muayeneleri yapıldı mı?
• Üreticiye teslim edilmeye uygun olmadığı değerlendirilen hayvanlar ayrıldı mı?
• Teslimattan sonra hastalanan veya ölen hayvanlarla ilgili kayıt tutuluyor mu?
• Üreticinin veteriner ve tedavi giderleriyle ilgili herhangi bir telafi mekanizması bulunuyor mu?

Bu soruların cevapları, ithal hayvan programının üretici açısından sağlıklı değerlendirilmesi bakımından önem taşıyor.

BESİLİK HAYVAN ALDI, TEDAVİ MASRAFIYLA KARŞILAŞTI

İthalatın amacı, besicinin üretimini sürdürebileceği sağlıklı besilik materyale ulaşmasını sağlamak.

Ancak üreticinin hayvanı teslim aldığı andan itibaren veteriner, ilaç ve tedavi masrafı yapmak zorunda kalması durumunda ithal hayvanın gerçek maliyeti de değişiyor.

Çünkü üreticinin maliyeti yalnızca ESK’ye ödediği hayvan bedelinden oluşmuyor.

Tedavi giderleri, hayvanın hastalık nedeniyle yeterli canlı ağırlık artışı sağlayamaması, besi süresinin uzaması ve hayvan kayıpları da işletmenin ekonomik hesabına doğrudan yansıyor.

Bu nedenle üreticilerin yaşadığı sorunun yalnızca hayvan sağlığı açısından değil, besicinin ekonomik kaybı açısından da değerlendirilmesi gerekiyor.

İTHAL HAYVANLARDA “GÜBRE” GÖRÜNTÜLERİ DAHA ÖNCE DE GÜNDEME GELMİŞTİ

İthal besilik hayvanların yoğun dışkıyla kaplı şekilde üreticiye ulaşması ilk kez gündeme gelmiyor.

Tarım sektöründe daha önce gerçekleştirilen ithal hayvan teslimatlarında da benzer görüntüler tartışma konusu olmuştu.

İskenderun’dan gerçekleştirilen son teslimata ilişkin üreticilerin Tarımdan Haber’e gönderdiği görüntüler, sorunun yeniden gündeme gelmesine neden oldu.

Bu noktada mesele yalnızca hayvanların kirli olması değil.

Asıl mesele, uzun deniz yolculuğunun ardından hayvanların üreticiye hangi sağlık ve refah koşullarında teslim edildiği.

ESK'DAN AÇIKLAMA BEKLENİYOR

Üreticilerin gündeme getirdiği iddialar üzerine Et ve Süt Kurumu’nun söz konusu partiye ilişkin verileri açıklaması önem taşıyor.

30 Temmuz’da NADA gemisiyle İskenderun Limanı’na getirilen partide kaç baş hayvan bulunduğu, kaç üreticiye teslimat yapıldığı, teslimat öncesinde kaç hayvanda sağlık problemi tespit edildiği, teslimattan sonra kaç hastalık ve ölüm bildirimi yapıldığı ve mağduriyet yaşayan üreticiler için nasıl bir uygulama yapılacağı açıklığa kavuşturulmalı.

Çünkü ithalatın başarısı (!) yalnızca Türkiye’ye kaç baş hayvan getirildiğiyle ölçülemez.

Asıl ölçülmesi gereken, üreticinin ahırına kaç sağlıklı hayvanın ulaştığı ve bu hayvanların üreticiye gerçek maliyetinin ne olduğudur.

[youtube-video]https://www.youtube.com/shorts/sIUdNE0AHMs[/youtube-video]

ANKA Haber Ajansı'na konuşan Çiçek, Türkiye'de uzun yıllardır uygulanan hayvan ithalatı politikalarını eleştirirken, özellikle ESK üzerinden besicilere verilen ithal besilik hayvanların maliyetinin üretici açısından sürdürülebilir olmaktan çıktığını söyledi.

Türkiye genelindeki kırmızı et üretici birliklerinin iletişim bilgileri Tarımdan Haber'in üretici birlikleri rehberinde il ve birlik bazında yer alıyor.

ESK'ye 350 TL çağrısı

Çiçek'in açıklamasında en dikkat çekici bölüm, canlı hayvan kilogram fiyatına ilişkin talebi oldu.

Bayram öncesinde 420 TL olarak açıklanan fiyatın enflasyon farkıyla 430 TL seviyesine çıktığını belirten Çiçek, ESK'nin besilik hayvan fiyatını aşağı çekmesi gerektiğini savundu.

Çiçek, “Canlı kilo fiyatı 350 lira civarına çekilirse Türkiye'de bir normalleşme olacaktır” dedi.

Mevcut fiyatlandırmada önemli bir çelişki bulunduğunu ileri süren Çiçek, 430 TL'den besilik hayvan alan üreticinin karkas hayvanını yaklaşık 550 TL seviyelerinden kestirmek durumunda kalmasının besicilik ekonomisi açısından sürdürülebilir olmadığını ifade etti.

“Besici Ramazan'da 750-800 TL'yi görmezse zarar eder”

Çiçek'in dikkat çektiği bir başka nokta ise önümüzdeki dönemde karkas et fiyatlarının hangi seviyeye gelmesi gerektiği oldu.

Besicilerin mevcut dönemde besilik materyali yüksek maliyetlerle aldığını belirten Çiçek, Ramazan döneminde karkas et fiyatının kilogram başına 750-800 TL seviyelerine ulaşmaması halinde üreticinin zarar edeceğini ileri sürdü.

Bu değerlendirme, hayvancılık piyasasında son dönemde yaşanan tartışmayı da farklı bir noktaya taşıyor. Üreticiler bir taraftan yüksek besilik hayvan ve yem maliyetlerinden şikâyet ederken diğer taraftan karkas kesim fiyatlarının maliyet artışlarının gerisinde kaldığını dile getiriyor.

ESK'nin fiyat politikasını eleştirdi

Et ve Süt Kurumu'nun kuruluş amacına da değinen Çiçek, kurumun piyasada ticari bir işletme mantığıyla hareket etmemesi gerektiğini savundu.

ESK'nin temel görevlerinden birinin besiciyi korumak olduğunu belirten Çiçek, kurumun yüksek kâr açıklarken üreticiye pahalı besilik materyal satmasını eleştirdi.

Çiçek, ESK'nin 8,3 milyar TL kâr ettiğini ifade ederek, “Et ve Süt Kurumu tüccar değildir. Besicileri koruyup kollaması için kurulmuştur. Üreticiye pahalı mal satmak için kurulmamıştır” dedi.

Gençlerin hayvancılıktan uzaklaşıyor

Yüksek sermaye ihtiyacı ve düşük kârlılığın hayvancılığın geleceğini de tehdit ettiğini savunan Çiçek, gençlerin sektöre girmek istemediğini söyledi.

Uzun yıllardır hayvancılık yapan üreticilerin yeterli gelir elde edemediğini gören gençlerin besiciliği tercih etmediğini belirten Çiçek, hayvancılığa bağlanan sermayenin alternatif yatırım araçları karşısındaki getirisinin de üreticinin kararını etkilediğini dile getirdi.

Küçük aile işletmelerine yönelik 30 başlık hayvan projesini de bu açıdan değerlendiren Çiçek, milyonlarca liralık sermayenin hayvancılığa bağlanmasının mevcut maliyet ve gelir yapısında üretici açısından cazibesini kaybettiğini savundu.

Besicilikte tartışma artık iki fiyat üzerinden yürüyor

Çiçek'in açıklamaları hayvancılık sektöründeki fiyat tartışmasının yalnızca karkas kesim fiyatından ibaret olmadığını bir kez daha gündeme getirdi.

Bir tarafta üreticinin ESK'den veya piyasadan temin ettiği besilik hayvanın canlı kilogram maliyeti, diğer tarafta besi dönemi sonunda oluşan karkas kesim fiyatı bulunuyor.

Yem, finansman, işçilik ve diğer işletme giderleri de bu iki fiyat arasına eklendiğinde besicinin karlılığını belirleyen makas ortaya çıkıyor.

Çiçek'in talebi de bu nedenle karkas et fiyatının 350 TL'ye indirilmesi değil; ESK tarafından besiciye verilen ithal besilik hayvanın canlı kilogram maliyetinin 430 TL seviyesinden yaklaşık 350 TL'ye çekilmesi anlamına geliyor.

Hayvancılık sektöründe besilik materyal sıkıntısının yaşandığı, üreticilerin işletmelerine hayvan bulmakta zorlandığı bir dönemde, 2025 yılı programının ancak bir yıl sonra tamamlanabilmesi, ESK'nın besilik hayvan organizasyonunu yeniden tartışmaya açtı.

Bu haber de dikkatinizi çekebilir → İthal besilik hayvanlarda gübre tartışması yeniden alevlendi

2026 programı hala başlamadı

Dikkat çeken bir başka gelişme ise 2026 yılı ithal besilik dana programında yaşandı. Temmuz ayının sonuna gelinmesine rağmen, bu yıl ithal edilecek besilik danaların üreticiye teslimatı henüz başlamadı.

Böylece üreticiler bir yandan geçen yılın hayvanlarını teslim alırken, diğer yandan 2026 programının ne zaman başlayacağını bekliyor.

ESK'dan üreticiye: 'Bedava mal alıyorsunuz'

İskenderun Limanına yanaşan Goodness gemisinden inen ithal besilik sığırların gübreli olması dikkat çekerken, üreticiler hayvanlaarın üzerinde en az 7-8 kg gübre bulunduğunu ve bunu ESK yetkililerine itiraz ettiklerini kaydetti. Ancak beklenmedik bir tepkiyle karşılaştıklarını dile getiren üreticiler, "Bedavadan mal alıyorsunuz bir de itiraz mı ediyorsunuz" diyerek itirazlarının kabul edilmediğini kaydetti.

Bilindiği üzere ithal besilik sığırlar üreticiye 2025 yılında canlı kg 228 liradan satılmıştı. Bu fiyat, 2026'da 420 liraya çıkarıldı. ESK yetkilileri de 2026 yılı fiyatına göre fiyatı çok düşük kalan 2025 yılı hayvanların tesliminde üreticinin gübre tepkisine 'Bedavadan mal alıyorsunuz' şeklinde karşılık vermesi dikkat çekti. Üreticiler, "2025 yılı hayvanını 2026 yılında teslim eden bir kurum, üreticiye "Bedava mal alıyorsunuz" diyebilir mi?" diyerek duruma tepki gösterdiler.

Bilindiği üzere aynı dönemde Mersin/Taşucu limanına gelen gemiden indirilen hayvanların üstünde de yine ciddi bir gübre sorunu vardı. Üretici, canlı kiloya göre hayvanları teslim aldığı için, hayvanların üstündeki gübre miktarına göre ESK'ya ekstra bir ödeme yapıyor.

Sığır kesim fiyatları için → Kırmızı et fiyatları

ESK, üreticilere gönderdiği mesajla uygulanacak karkas kesim fiyatlarını duyurdu. Kurumun bu adımı, piyasadaki fiyat düşüşünü frenlemeye yönelik bir regülasyon hamlesi olarak değerlendiriliyor.

Sadettin İnan kaleme aldı → ESK'nın sessiz regülasyonu: İthalat sorgulanmasın diye mi açıklanmadı?

ESK'nın kesim fiyatı kaç lira?

Üreticilere gönderilen bilgilendirmeye göre uygulanacak karkas kesim fiyatları şöyle:

• Yerli Simental: 580 TL/kg
• Yerli Alaca: 560 TL/kg
• İthal Angus: 550 TL/kg

Belirlenen fiyatlarla birlikte ESK, uzun bir aradan sonra yeniden üreticiden hayvan alımına başlamış oldu.

Fiyatlar üreticiye bildirildi, internet sitesinde yayımlanmadı

Dikkat çeken ayrıntı ise ESK'nın yeni kesim fiyatlarını yalnızca üreticilere gönderdiği mesajlarla duyurması oldu.

Kurum, yeni fiyatları uygulamaya almasına rağmen resmi internet sitesindeki kesim fiyatlarını güncellemedi. Bu nedenle kamuoyu ve üreticiler, güncel fiyat bilgisine kurumun internet sitesi üzerinden ulaşamıyor. Bu da üreticiler tarafından gönderilen kesim fiyatlarının geçici bir müdahale olarak değerlendirilmesine neden oldu.

Kesim fiyatlarındaki düşüşün ardından geldi

Son dönemde özel sektörde karkas kesim fiyatlarında yaşanan gerileme, besicilerin maliyet baskısını artırmıştı.

ESK'nın aylar sonra ilk kez kesime başlaması, en azından fiyatların bu seviyede kalarak fazla düşmesini durdurması yönünde bir hamle olarak değerlendiriliyor.

Yeni düzenlemeyle, karkastan hangi yağların ve fasciaların uzaklaştırılacağı tek tek belirlenirken, üreticilerin farklı kesimhanelerde farklı uygulamalar nedeniyle yaşadığı hak kayıplarının önüne geçilmesi amaçlandı.

Bakanlık talimatına göre karkastan yalnızca belirlenen iç yağlar ve ilgili dokuların uzaklaştırılması öngörülüyor.

Sırt ve döş yağı listede yer almıyor

Talimatta karkastan uzaklaştırılacak;

• inguinal yağlar,
• pelvis (çanak) yağları,
• salkım yağları,
• kavram yağları,
• böbrek yağları,
• tranç üzerindeki yağlar
• ve bunlara ilişkin fascialar

ayrıntılı şekilde sıralanıyor.

Ancak talimatta sırt ve döş yağlarının alınacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı görülüyor. Ancak ESK'nın Bakanlığın karkas kesim talimatına uymadığı ortaya çıktı.

ESK düşen kesim fiyatlarından dolayı devreye girdi!

Düşen et kesim fiyatlarından dolayı regülasyon kapsamında devreye giren ESK'nın üreticinin hayvanını yağlı kesim kapsamında sırt ve döş yağlarını alarak kesmesi, et sektöründe büyük bir tartışmanın fitili ateşledi.

Bir tarafta üreticiyi korumak amacıyla yağlı kesimi yasaklayan Tarım Bakanlığı, diğer tarafta aynı Bakanlığa bağlı Et ve Süt Kurumu'nun bu talimatın dışında uygulama yapması, kesim standartları konusunda dikkat çeken bir çelişkiyi ortaya çıkardı.

Özel kesimhaneler: Bakanlığın talimatına ESK uymuyorsa biz niye uyacağız?

ESK'nın yağlı kesim esasına göre kesim yapması, özel kesimhanelerinin de Bakanlık talimatına uymamalarının kapısını araladı. ESK'nın, kesimlerde sırt ve döş yağlarını düştüğünü öğrenen özel kesimhaneler, "Bakanlığın talimatına ESK uymuyorsa biz niye uyacağız?" diyerek buralarda da eski sisteme dönüleceğinin işaretini verdi.

5 Temmuz 2026 tarihinde Taşucu Limanı'na yanaşan Anna Marra isimli gemiden indirilen besilik sığırlara ait olduğu belirtilen görüntülerde, hayvanların üzerlerinde önemli miktarda gübre bulunduğu görülüyor.

Üreticiler, hayvanların üzerinde yaklaşık 10 ila 15 kilogram arasında gübre bulunduğunu ifade ederken, canlı kilogram fiyatının yaklaşık 420 lira olduğu dikkate alındığında, bu durumun hayvan başına 4 bin 200 lira ile 6 bin 300 lira arasında ilave maliyet oluşturduğunu savundu.

[youtube-video]https://www.youtube.com/shorts/OPyPiGP4le4[/youtube-video]

Besiciler, ithal hayvanların canlı ağırlığı üzerinden ödeme yapıldığı için üzerindeki gübrenin de fiilen ücretlendirilmiş olduğunu belirterek, bu durumun haksız maliyet oluşturduğunu dile getirdi.

2024 yılında da benzer olay yaşanmıştı

İthal besilik hayvanlarda gübre nedeniyle yaşanan tartışma yeni değil. 2024 yılında da benzer görüntüler kamuoyuna yansımış, üreticilerden gelen yoğun tepkiler üzerine Et ve Süt Kurumu, yapılan değerlendirmelerin ardından üreticilere ortalama bir geri ödeme gerçekleştirmişti.

Bu nedenle besiciler, bu yıl yaşanan benzer durum için de ESK'nın inceleme yapmasını ve oluştuğu iddia edilen ilave maliyetin telafi edilmesini bekliyor.

2024 yılında neler olmuştu?

• İthal besilik danada gübre vurgunu! Hayvan başı 5-6 bin lirayı cebe indiriyorlar!
• ESK Uruguay'dan yine gübreli hayvan ithal etti!
• Besilik hayvan ithalatında gübre vurgunu teyit edildi! ESK üreticiye 8 kilo gübre parası ödeyecek!

[related-posts id="28146" color="bg-dark"][/related-posts]

Sektör temsilcilerini ayağa kaldıran bu çifte karar, yerli üretimin sürdürülebilirliği konusunda büyük bir tartışmanın fitilini ateşledi.

İthal Besilik Dana Fiyatına %84 Zam!

ESK tarafından alınan ilk karara göre, besicilerin üretim yapmak için ithal etmek zorunda kaldığı ithal besilik dana fiyatını kilogram başına 228 TL'den 420 TL’ye yükseltti.

Bu devasa artış, ahırını doldurmak ve kırmızı et üretmek isteyen çiftçinin girdi maliyetlerini doğrudan zirveye taşıdı. Maliyetlerin bu denli yükselmesiyle birlikte, yerli besicinin küresel rekabet gücü ve üretim iştahı ağır bir darbe almış oldu.

Diğer Yandan İthal Karkas Et Fiyatı Düşürüldü

Üreticinin ham madde maliyetini katlayan ESK, eş zamanlı olarak piyasayı regüle etmek gerekçesiyle marketlere satışını yaptığı ithal karkas et fiyatını ise 590 liradan 570 liraya düşürdü.

Hükümetin ham maddede maliyeti artırıp, nihai üründe fiyat düşürmesi tarım kulislerinde sert tepkiyle karşılandı. Piyasaya ucuz ithal et sürülerek yerli karkas kesim fiyatları üzerinde yapay bir baskı oluşturulması, besicileri içinden çıkılmaz bir mali girdaba sürüklüyor.

"Üretici Tamamen Bitirilmek mi İsteniyor?"

ESK'nın attığı bu çelişkili adımlar, hayvancılık sektöründe uzun süredir devam eden ithalat bağımlılığı eleştirilerini yeniden alevlendirdi. Sektör paydaşları yaşanan tezat durumu şu sorularla özetledi...

"Bir devlet kurumu, üreticinin üretime başlarken ödediği hayvan fiyatını neredeyse iki katına çıkarıp, hasat ettiği yani kesime gönderdiği ürünün fiyatını nasıl aşağı çeker? Üreticinin girdi maliyetini yükseltirken, diğer taraftan ithal et fiyatını düşürerek yerli et fiyatlarına baskı uygulamak, üreticiyi tamamen bitirmek anlamına gelmiyor mu?"

[related-posts id="27057" color="bg-danger"][/related-posts]

Büyük kapasiteli işletmelere teslim edilecek hayvanlar için takvim oldukça dar tutuldu. Başvuru yapacak üreticilerin hak kaybına uğramaması için belirlenen tarihler arasında işlemlerini eksiksiz tamamlaması gerekiyor. İşte sözleşme imzalama ve ödeme süreçlerine dair tüm detaylar...

Bu Haber de Dikkatinizi Çekebilir→Yerli sığır varlığında büyük çöküş! Sayı bakın kaça düştü?

Sözleşmeler 1-4 Haziran Tarihlerinde İmzalanacak

Besilik Sığır İthalatı 2026 takvimi kapsamında, yayımlanan 2026_1 listesinde adı bulunan besicilerin önünde çok kısa bir süre var. Hak sahibi üreticiler, 01–04 Haziran 2026 tarihleri arasında listede belirtilen Kombina Müdürlüklerine bizzat gitmek zorunda. Şahsen gidemeyecek olanlar ise noter onaylı vekaletname ile yetkilendirdikleri vekilleri aracılığıyla başvurarak "İthal Besilik Sığır Satış Sözleşmesi"ni imzalamakla yükümlü olacak.

[related-posts id="28151" color="bg-primary"][/related-posts]

KRİTİK UYARI: Belirtilen 4 günlük süre içerisinde sözleşmesini imzalamayan besicilerin talepleri doğrudan iptal edilecek ve bu kişiler sonradan herhangi bir hak iddia edemeyecek.

Ödemeler İçin Son Gün 9 Haziran!

İthal besilik sığır kapsamında imzalanacak sözleşmelerin ardından ikinci ve en önemli aşama ise ödeme süreci olacak. Sözleşmeyi imzalayan besiciler, Besilik hayvan ithalatı 2026 fiyatları üzerinden hesaplanacak toplam sözleşme bedellerini 01–09 Haziran 2026 tarihleri arasında yatırmak zorunda.

Ödemelerle ilgili ESK şu net uyarılarda bulundu:

Ödemeler, sözleşmenin imzalandığı Kombina Müdürlüğü tarafından besiciye bildirilen resmi IBAN numarasına veya Kurum hesabına nakit olarak yatırılacaktır.

Bildirilen hesap dışındaki herhangi bir hesaba yapılacak ödemeler kesinlikle geçersiz sayılacaktır.

Verilen süre içerisinde sözleşme imzalamasına rağmen, parayı ilgili hesaba yatırmayan üreticilerin sözleşmeleri tek taraflı olarak feshedilecek.

İthal Besilik Sığır Alımı Süreci Nasıl İşleyecek? İşte Adım Adım Takvim

Duyuruda yer almayan teknik detaylar ve fiyatlandırma esasları için ESK'nın daha önce yayımladığı "2026 Yılı Besilik Sığır İthalatı Başvuru ve Değerlendirme Talimatı" hükümleri uygulanmaya devam edecek. Üreticilerin süreçte mağduriyet yaşamaması adına bağlı bulunduklari Kombina Müdürlükleri ile sürekli iletişimde kalması büyük önem arz ediyor.

[related-posts id="28151" color="bg-danger"][/related-posts]

Peki, satılamayan kurbanlıklar için başvurular ne zaman? ESK tosun, düve, koyun ve kuzu için ne kadar ödeyecek? İşte üreticinin merak ettiği tüm detaylar...

Başvurular 1-7 Haziran Tarihleri Arasında Yapılacak

Bakan Yumaklı, üreticilerin mağduriyet yaşamaması adına kurban pazarlarından dönemeyen hayvanların ESK tarafından satın alınacağını belirtti. Üreticilerin bu destekten yararlanabilmesi için 1-7 Haziran tarihleri arasında başvuru yapması gerekiyor.

Başvuru İçin Gerekli Belgeler:

• İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerince düzenlenen sevk raporları,
• Kurban pazar yeri giriş belgesi,
• Kira ve nakliye faturaları.

Belgelerle yapılacak başvuruların ardından, TÜRKVET sistemi üzerinden kontroller sağlanacak ve hayvanlar ESK Hayvan Alım Kriterleri doğrultusunda karkas olarak satın alınacak.

[related-posts id="28146" color="bg-dark"][/related-posts]

ESK Fiyat Güncellemedi, Formülü "Kurban Primi"nde Buldu!

Açıklanan kurbanlık alım fiyatlarında en dikkat çeken ayrıntı cari fiyatlar oldu. Serbest piyasada karkas kesim fiyatları 600 TL seviyelerinde seyrederken, ESK'nın cari kesim fiyatını güncellemeyerek tosunda 331 TL'de tuttuğu görüldü.

Üreticinin zarar etmesini önlemek ve alım yapılabilmesini sağlamak adına aradaki devasa fark "Kurban Primi" adı altında ek bir ödemeyle kapatıldı. Böylece tosunda 331 TL olan cari fiyata 269 TL kurban primi eklenerek toplam kurbanlık alım fiyatı 600 TL’ye eşitlendi. Aynı formül diğer tüm hayvan cinslerinde de uygulandı.

2026 ESK Kurbanlık Alım Fiyatları Listesi (TL/Karkas KG)

Bakanlık tarafından açıklanan ve hayvanın yaşına, cinsiyetine, randımanına göre değişiklik gösterebilecek tavan fiyat listesi şu şekilde:

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR: [Geçen yıl kurbanlıklar kaç liradan alınmıştı? İşte 2025 Et ve Süt Kurumu kurbanlık fiyat listesi]

[related-posts id="19180" color="bg-danger"][/related-posts]

Hayvancılık mantığı ters yüz oldu: Canlısı, etinden daha pahalı!

ESK tarafından yayımlanan son "İthal Besilik Sığır Satış Duyurusu", Türkiye'deki kesim fiyatları ile ithal hayvan fiyatı arasındaki uçurumu ve yerli besiciye uygulanan çifte standardı tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi.

İthal Hayvan Fiyatına Tek Kalemde %84 Zam!

Açıklanan yeni esaslara göre ESK, geçen yıl canlı kilogram fiyatı 6 dolar (yaklaşık 228 TL) olan ithal besilik sığırın fiyatını 420 TL + KDV’ye yükseltti. Tek kalemde yapılan %84’lük bu dev zamla da yetinmeyen kurum, ithal hayvan fiyatı için adeta bir "koruma kalkanı" oluşturdu.

Yeni sisteme göre, ithal besilik sığırların fiyatı her ay TÜİK’in açıklayacağı aylık enflasyon (Yİ-ÜFE) oranında otomatik olarak artırılacak. Eğer dolar kurunda bir devalüasyon ya da ani bir yükseliş yaşanırsa, ESK fiyata enflasyonun da üzerinde ekstra zam yapma yetkisine sahip olacak. Yani devlet, dışarıdan getireceği sığırı enflasyona ve kura karşı tamamen sigortaladı.

[related-posts id="26779" color="bg-dark"][/related-posts]

Yerli Besici Çaresiz: Karkas Kesim Fiyatları Aylardır Güncellenmiyor

Madalyonun diğer yüzünde ise can çekişen yerli hayvancılık sektörü var. ESK, ithal edeceği hayvanda her türlü maliyet artışını fiyata anında yansıtacak mekanizmalar kurarken, yerli besiciden alım yaptığı kesim fiyatları aylardır kuruşu kuruşuna aynı yerinde sayıyor.

Güncellenmeyen güncel listeye göre, ESK'nın yerli üreticiden aldığı birinci kalite tosun karkas alım fiyatı 331 TL’de kalmış durumda. Üstelik bu fiyat canlı kilogram değil; içinin tüm sakatatı, derisi, kemiği ayıklanmış temiz karkas kesim fiyatları!

Bu Nasıl Politika? Canlı İthalat 420 TL, Yerli Karkas 331 TL!

Ortaya çıkan bu bilanço, tarım bürokrasisinin yerli üretime bakışındaki çarpıklığı tescilliyor. Sektör temsilcileri ve besiciler isyan noktasında:

"Devlet, ithal edeceği besilik sığırın canlı kilogramını üreticiye 420 liradan satıyor. Ama aynı üretici o hayvanı besleyip, büyütüp, binbir emekle karkas et haline getirip devlete satmak istediğinde devlet 'Sana 331 lira veririm' diyor. Canlısının 420 lira ettiği piyasada, karkas etin 331 lira olması hayvancılık mantığına da, matematiğe de, vicdana da aykırıdır."

Yerli Üretici Tasfiye mi Edilmek İsteniyor?

Bu çarpık tablo, yerli besicinin maliyet artışlarını fiyata yansıtmasını "spekülasyon" diyerek soruşturmalarla baskılayan Bakanlığın, ithal girdi fiyatlarını devlet eliyle nasıl uçurduğunu netçe kanıtlıyor.

Kendi üreticisine enflasyon ve maliyet hakkı tanımayan, ancak ithal hayvanda zam otomatına geçen bu politika devam ederse; yerli ahırlar tamamen boşalacak, Türkiye kırmızı ette tamamen dışa bağımlı hale gelecek. Besici şimdi Ankara'dan şu sorunun cevabını bekliyor: Bu ülkenin yerli üreticisi, ithal sığırdan daha mı değersiz?

Üreticinin maliyet yükünü katlayan bu karar, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın piyasadaki spekülatif fiyat artışları gerekçesiyle firmalara soruşturma açtığı bir döneme denk gelmesiyle sektörde şaşkınlık ve tartışmaya neden oldu.

İşte 200 baş ve üzeri kapasiteye sahip besici ve firmaları yakından ilgilendiren yeni ithal besilik sığır kararının tüm detayları, enflasyon ve kur ayarlı yeni zam mekanizması...

İthal Besilik Dana Başlangıç Fiyatı 420 TL Oldu

ESK tarafından yapılan duyuruya göre, besi ahırı kapasitesi 200 baş ve üzerinde olan üreticiler için 1 Haziran 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak canlı kilogram satış fiyatı 420,00 TL + KDV olarak ilan edildi.

Açıklanan bu fiyata; Kontrol Belgesi Ücreti, Döner Sermaye Ücreti, Gümrükleme Masrafları ve Tahliye Ücreti gibi tüm operasyonel giderlerin dâhil olduğu belirtildi.

Fiyatlar Her Ay Otomatik Artacak: Yİ-ÜFE ve Kur Ayarı!

Duyuruda en dikkat çeken noktalardan biri, fiyatların sabit kalmayacak olması. ESK, ithal besilik sığır satışlarına adeta bir otomatizm getirerek fiyatları enflasyon ve döviz kuruna endeksledi:

Aylık Enflasyon Zammı: 2026 yılı Temmuz ayından itibaren fiyatlar, TÜİK tarafından açıklanan bir önceki ayın Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) aylık değişim oranı kadar artırılacak.

Eksi Enflasyonda İndirim Yok: Yİ-ÜFE oranının negatif veya sıfır çıkması durumunda fiyatlarda indirim yapılmayacak, bir önceki ayın fiyatı aynen korunacak.

Dolar Kuru Ayarı (Ekstra Zam Yetkisi): Merkez Bankası'nın (TCMB) dolar satış kuru artış oranı, Yİ-ÜFE oranından daha yüksek gerçekleşirse; ESK, satış fiyatını enflasyonun da üzerinde bir oranda artırma yetkisine sahip olacak.

4 Ay Satış ve Nakil Yasağı

Bakanlığın yayımladığı talimata göre, ithal edilen besilik sığırlar ülkeye giriş tarihinden itibaren en az dört (4) ay boyunca kontrol belgesinde yazan işletmede tutulmak zorunda.

Kritik Kural: Hayvanların bu süre zarfında satılması, devredilmesi veya başka bir işletmeye nakledilmesi kesinlikle yasak. Kesimler ise yalnızca Bakanlık onaylı kesimhane ve mezbahalarda yapılabilecek. Kurallara uymayan üreticilerin sözleşmeleri feshedilecek ve sözleşme bedelinin %6'sı gelir (ceza) olarak kaydedilecek.

Sözleşme Süreci Nasıl İşleyecek?

Duyurular İnternetten: Sözleşmeye davet edilecek besici listeleri ESK'nın resmî internet sitesinde ([https://www.esk.gov.tr](https://www.esk.gov.tr)) yayımlanacak ve bu ilanlar tebliğ yerine geçecek.

İmza ve Evrak Teslimi: Listede adı çıkan üreticiler, belirtilen tarihlerde ilgili Kombina Müdürlüklerine bizzat veya noter onaylı vekil aracılığıyla başvurarak sözleşme imzalayacak ve evraklarını eksiksiz teslim edecek. Süreyi kaçıranların talepleri iptal edilecek.

Ödemeler Nakit: Sözleşme bedeli, ESK tarafından verilen IBAN numarasına/Kurum hesabına nakit olarak yatırılacak. Başka hesaplara yapılan ödemeler geçersiz sayılacak.

Sektörde Çelişki Tartışması: "Bir Yandan Soruşturma, Bir Yandan Zam"

ESK'nın ithal besilik sığır fiyatını neredeyse iki katına çıkarması ve fiyata aylık enflasyon/kur ayarı getirmesi hayvancılık sektöründe geniş yankı buldu. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın, kırmızı et fiyatlarını yükselttikleri gerekçesiyle bazı firmalar hakkında "spekülasyon" soruşturması yürütürken, diğer yandan devlet eliyle ithal girdi fiyatlarını bu denli artırması, üreticiler ve sektör temsilcileri tarafından tezat bir yaklaşım olarak yorumlanıyor. Maliyetlerin bu derece yükselmesinin, önümüzdeki dönemde tezgahtaki et fiyatlarına nasıl yansıyacağı ise merak konusu.

Önemli Not: Besi ahırı kapasitesi 200 başın altında olan küçük ve orta ölçekli üreticiler için ithal besilik sığır satış usul ve esaslarının daha sonra ayrıca duyurulacağı belirtildi.

Son Başvuru Yarın: Sadece Üreticiler Alabiliyor

ESK tarafından yayımlanan satış duyurusuna göre, 25 kg’lık taze veya dondurulmuş blok tereyağları, üretim süreçlerinde girdi olarak kullanmak isteyen işletmelere satılacak. İhaleye katılmak isteyen firmaların, 5 Mayıs 2026 Salı günü saat 17.00’ye kadar belgelerini teslim etmeleri gerekiyor.

Başvuru İçin Gerekli Kritik Belgeler:

-Güncel Kapasite Raporu (Tereyağı veya süt ürünleri üretimi yapıldığını ibraz etmek şart).

-Talep Formu ve Taahhütname.

-Ticaret Sicil ve Oda Kayıt Belgeleri.

-Noter onaylı imza sirküleri ve yetki belgesi.

Piyasa Fiyatlarına Müdahale mi, Sanayiye Destek mi?

İthal tereyağının market rafları yerine sanayiciye blok halinde satılacak olması sektörde kafa karışıklığına yol açtı. Başlangıçta tüketiciye doğrudan yansıyacağı belirtilen bu stoğun, üretim girdisi olarak fabrikalara verilecek olması "tüketici fiyatlarını nasıl baskılayacak?" sorusunu gündeme taşıdı.

Önemli Notlar

Tek Firma Kuralı: Firma yetkilisi veya ortağı aynı olan başvurularda sadece bir firmanın talebi dikkate alınacak.

İhale Muafiyeti: Kurum, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmadığını hatırlatarak, satışı yapıp yapmamakta veya dilediğine yapmakta serbest olduğunu bildirdi.

MUHAMMEN BEDEL 325 TL/KG OLARAK AÇIKLANDI

İhale kapsamında yaklaşık 10.000 kilogram karkas dişi sığır etinin (her yaş) satışı planlanıyor. TİGEM, bu satış için muhammen bedeli kilogram başına 325,00 TL olarak belirledi. Toplam ihale tutarının ise 3 milyon 250 bin TL civarında olması öngörülüyor. İhaleye katılacak isteklilerin %5 oranında (162.500 TL) geçici teminat yatırması gerekecek.

FİYATLAR ESK ENDEKSİNE GÖRE GÜNCELLENECEK

Sektör temsilcilerini en çok ilgilendiren madde ise fiyat güncellenmesi oldu. İhale fiyatı, Et ve Süt Kurumu (ESK) fiyatlarına endeksli olacak. ESK’nın 3. sınıf büyükbaş hayvan (48 ve altı randıman) piyasa alım fiyatlarında bir artış yapılırsa, ihale fiyatına aynı oranda yansıtılacak.

ÜRETİCİDEN KESİM YAPMAYAN ESK, TİGEM'İN FİYATINI BELİRLEYECEK!

Haberin can alıcı noktası ise tam burada başlıyor. Bilindiği üzere ESK, piyasada et fiyatlarının artışını dizginlemek adına uzun süredir fiyat güncellemesi yapmıyor. Yerli üreticiden kesim yapmak yerine ihtiyacını tamamen ithalat ile karşılayan ESK'nın bu politikası, TİGEM ihalesine girecek alıcı için bir "fiyat prangası" anlamına geliyor. Piyasa ne kadar oynak olursa olsun, ESK ithalatla fiyatı baskılamaya devam ettiği sürece, TİGEM’in 3. sınıf inek eti fiyatı da kağıt üzerinde "sabit" kalacak.

ESK KRİTERİ KİMİ KORUYACAK?

Et piyasasında dönemsel artışlar kaçınılmazken, TİGEM’in yerli besi ürünlerini "ithalat odaklı" ESK fiyatlarına endekslemesi dev bir çelişkiyi barındırıyor. Eğer ESK 6 ay boyunca ithalata güvenip fiyat artırmazsa, alıcı piyasa zamlarından korunmuş olacak. Ancak bu durum, TİGEM'in mecburi kesim dışi sığır etini daha düşük fiyattan satarak gelirin, ithalat baskısı altında erimesi riskini de beraberinde getiriyor.

Özetle, Mayıs ayında Sarayönü’nde sadece et satılmayacak; aynı zamanda ithalatla baskılanan ESK rakamlarının, yerli üretim üzerindeki 6 aylık etkisi de oylanacak.

İHALE NE ZAMAN VE NEREDE?

İhale, kapalı zarf usulüyle teklif toplama şeklinde gerçekleştirilecek.

• Tarih: 7 Mayıs 2026
• Saat: 14:00
• Yer: Gözlü Tarım İşletmesi Müdürlüğü İhale Salonu (Sarayönü/Konya)

KRİTİK ŞARTLAR: PEŞİN ÖDEME VE MİKTAR ESNEKLİĞİ

Sözleşme imzalandıktan sonra kazanan firma (müşteri), teslim aldığı malın bedelini peşin olarak yatırmak zorunda kalacak. TİGEM, damızlık faaliyetlerinin durumuna göre mal miktarında %25 oranında artış veya azalış yapma hakkını saklı tutuyor. Ayrıca, resmi ve dini bayramlarda da kesim yapılabileceği için müşterinin tatil günlerinde de teslimat alma zorunluluğu bulunuyor.

İhaleye katılmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, teklif mektuplarını ve gerekli belgeleri ihale saatine kadar İşletme Genel Evrak Servisi’ne teslim etmeleri gerekiyor.

Gözlü Tarım İşletmesi Et Satış İhalesi İdari Şartnamesi (PDF İndir)

İlansız Satıştan Resmi Duyuruya

Piyasadaki arz açığını kapatmak amacıyla ithal edilen taze sığır karkas etleri, bugüne kadar kamuoyuna duyurulmadan belirli şirketlere tahsis ediliyordu. Ancak bu durumun neden olduğu tepkiler ve siyasi yankılar sonucunda ESK, süreci şeffaflaştırmak adına uzun bir aradan sonra satış ilanına çıktı. Yayınlanan ilanda, taze sığır karkas etinin kırmızı et sanayi alanında fiilen faaliyet gösteren ve şarküteri üretimi yapan firmalara satılacağı belirtildi.

900 Ton Barajı Dikkat Çekti

ESK’nın yayımladığı satış şartnamesinde, başvuracak firmalar için getirilen kapasite zorunluluğu öne çıkıyor. İlana göre:

Kapasite Şartı: Başvuru yapacak firmaların 2025 yılı Borsa Alım Satım Beyannamesinde; Kemiksiz Et satışı + Şarküteri satışı toplamının en az 900 ton ve üzeri olması gerekiyor.

Başvurular 14 Nisan’a Kadar Yapılabilecek

İthal taze sığır karkas eti almak isteyen sanayicilerin, gerekli belgeleri 14 Nisan 2026 Salı günü mesai bitimine kadar ESK Genel Müdürlüğü’ne ulaştırması gerekiyor.

Gerekli Belgeler:

• Talep Formu ve Taahhütname
• 2025 Yılı Borsa Alım Satım Beyannamesi
• Ticaret Sicil ve Oda Kayıt Belgeleri
• İmza Sirküsü ve Vergi Levhası

ESK Yine ‘Serbest’ Yetkili

İlanın sonunda yer alan bilgilendirmeye göre; Kurum, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmadığını hatırlatarak, söz konusu satışı yapıp yapmamakta veya dilediğine satış yapmakta serbest olduğunu beyan etti. Bu madde, ilan açılmış olsa da nihai karar yetkisinin kurum inisiyatifinde kalacağını teyit ediyor.

Başvurular için son tarih 14 Nisan 2026 Salı günü mesai bitimi olarak açıklandı.

Başvuru Şartları ve Kriterler

Kurum tarafından yapılan duyuruda, satış sürecine dair şu kritik detaylara yer verildi:

Üretici Şartı: Başvuru yapacak firmaların bizzat çiğ sütten mamul veya yarı mamul ürettiğini, sundukları güncel kapasite raporu ile ibraz etmeleri zorunludur.

Tek Firma Kuralı: Firma yetkilisi veya ortağı aynı olan başvurularda, mükerrerliği önlemek adına sadece bir firmanın talebi dikkate alınacaktır.

Kullanım Amacı: Satış, süt tozunu doğrudan girdi olarak kullanan işletmelerin maliyetlerini dengelemek ve üretimi desteklemek amacıyla yapılacak.

Gerekli Belgeler ve Teslimat

İlgili işletmelerin aşağıdaki evrakları hazırlayarak en geç 14 Nisan mesai bitimine kadar ESK Genel Müdürlüğü’ne ulaştırması gerekiyor:

1. İmzalı Talep Formu, Taahhütname ve Satış Usul ve Esasları belgesi.
2. Güncel Kapasite Raporu.
3. Noter onaylı İmza Sirküleri, Yetki Belgesi ve kimlik fotokopisi.
4. Ticaret Sicil, Oda Sicil Kayıt belgeleri ve Vergi Levhası.

Önemli Not: Belgeler elden veya kargo yoluyla Genel Evrak ve Arşiv Şube Müdürlüğü’ne teslim edilebilecek. Kargo ile gönderilen evrakların belirlenen tarih ve saatte kuruma ulaşmaması durumunda sorumluluk başvuru sahibine ait olacak.

ESK Satışta Serbest Yetkili

Kurumdan yapılan açıklamada, ESK'nın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmadığı hatırlatılarak; söz konusu satışı yapıp yapmamakta veya dilediği firmaya satış yapmakta tamamen serbest olduğu vurgulandı. Satışa ilişkin teknik detaylara ve usul esaslarına kurumun resmi internet sitesi üzerinden ulaşılabilecek.

SANAYİCİ İSTEDİ, ESK "KENDİM YAPARIM" DEDİ

İthalat sürecinde en dikkat çeken detay ise sanayicilerin talebi oldu. Sektör temsilcilerinin ithalat izni talebine olumsuz yanıt veren ESK, süreci tamamen kendi bünyesinde yürüterek dış alımı gerçekleştirdi. İthal edilen bu tereyağlarının sanayiciye hammadde olarak verilmeyeceği, doğrudan perakende kanallarıyla nihai tüketiciye ulaştırılacağı öğrenildi.

İTHALATIN GEREKÇESİ: KREMA VE SÜT TOZU KRİZİ

Piyasa uzmanları, tereyağı fiyatlarındaki artışın ve arz yetersizliğinin temelinde "süt tozu" stratejisini görüyor. Son dönemde süt tozu üretiminin azalmasıyla birlikte, yan ürün olan krema arzında ciddi bir düşüş yaşandığı belirtiliyor. İç piyasada yeterli krema bulunamaması tereyağı üretimini kısıtlarken, bu durum fiyatların da kontrolsüz yükselmesine neden olduğu kaydediliyor.

İTHALAT MALİYETİ BİLİNMİYOR

ESK’nın İtalya’dan gerçekleştirdiği bu operasyonun maliyeti ise henüz netleşmedi. İthal edilen tereyağının hangi fiyat aralığından yapıldığı bilinmezken, ürünlerin piyasaya hangi fiyattan sürüleceği şimdiden merak konusu oldu.

İTHALAT YETKİSİ SADECE ESK’YA VERİLMİŞTİ

Daha önce 31 Aralık 2025 tarihine kadar tereyağı ve krema ithalatına izin verilmeyeceği bildirilmişken, geçtiğimiz Ocak ayında yayınlanan yeni talimatla bu durum esnetilerek ithalatta yetki sadece Et ve Süt Kurumu'na verilmişti.

HAFTALIK 50 TIR ET: DEV TEDARİK ZİNCİRİ

Edinilen bilgilere göre ESK; Avrupa’dan ithal edilen karkas eti ve Güney Amerika’dan getirilen kasaplık hayvanlardan elde edilen eti, düzenli olarak Köfteci Yusuf’a sevk ediyor. Haftalık 45-50 tır arasında değişen bu sevkiyat, her tırın ortalama 20 ton et taşıdığı hesap edildiğinde, tek bir işletmeye sağlanan devasa hammadde desteğini gözler önüne seriyor.

SADECE KÖFTECİ YUSUF’A ÖZEL SATIŞ!

Piyasada karkas et bulmakta zorlanan kasap ve yerli et firmaları duruma tepkili. Zira ESK; PERDER üyesi marketler, Tarım Kredi Marketler ve Migros’a et tedarikinde bulunurken, restoran/et firması bazında karkas et satışını sadece Köfteci Yusuf’a gerçekleştiriyor. Başka hiçbir et firmasına karkas et satışı yapılmaması, "ayrıcalıklı ticaret" iddialarını güçlendiriyor.

KARKAS 510 TL SATILIYOR

Sektör kaynaklarından alınan bilgilere göre ESK, Köfteci Yusuf'a ithal karkas etin kilosunu 510 lira ile 570 liradan satıyor. Köfteci Yusuf, piyasanın altında et tedariki yaparken, çiğ et olarak kuşbaşını 850 liradan, kıymayı da 750 liradan satıyor. Yağsız kuşbaşı ise 950 liradan satılıyor.

KAMU ELİYLE HAKSIZ REKABET Mİ?

ESK, Köfteci Yusuf’a piyasa rayicinin çok altında ithal et sağlarken, firmanın çiğ ürün satışındaki yüksek fiyat politikası dikkat çekiyor.

ÖNEMLİ NOT:

ESK’nın görevi piyasayı regüle etmek ve halkın ucuz ete ulaşmasını sağlamaktır. Ancak haftalık 50 tır gibi devasa bir kapasitenin tek bir özel firmaya tahsis edilmesi, yerli besiciyi ve küçük esnafı bitirme noktasına getiriyor. Üstelik bu etin son kullanıcıya 'piyasa fiyatlarından' satılması, kamu kaynaklarının bir firmanın büyümesi için kullanıldığı eleştirilerini kaçınılmaz kılıyor.