Sadettin İnan / Türkiye, yıllardır sofralardaki "gizli istilayı" sorguluyordu; o istilayı yöneten isimlere ulaştık! Yerli şeker üreticisi kotalı üretim yaparken, Türkiye’nin gıda piyasasını kimyasal tatlandırıcılarla dolduran o "ithalat lobisi" gün yüzüne çıktı. Yüksek yoğunluklu tatlandırıcı ithalatını kimlerin yaptığından ziyade ne için yapıldığını göstermesi bakımından hayati önem taşıyor. Gümrük kayıtlarından elde ettiğimiz (2024 yılı ilk 9 ay ithalatçı firma) belgesi, pancar şekerinin tahtını ele geçiren dev şirketleri ve tonlarca kimyasalın izini gözler önüne seriyor.
Pancarın çığlığı Bölüm 1:→ Şekerin 'gizli' istilası ve sofralarımızdaki kimyasal tehdit
13 Yıllık "Gizli" Tırmanış: İstila Rakamlarla Kanıtlandı!
Elimizdeki gümrük kayıtları, Türkiye’nin şeker piyasasının nasıl adım adım "kimyasal istilasına" uğradığını rakamlarla haykırıyor. 2013 yılından 2026’ya kadar olan veriler, bir zamanlar "ihtiyaç" olarak sunulan ithalatın, bugün nasıl bir "sektörel hakimiyete" dönüştüğünü gözler önüne seriyor.
"İlaç" Bahanesi Çöktü: İşte Gerçek İthalatçılar
Yıllardır bize bu kimyasalların "ilaç sanayisi ve diyabetik ürünler" için gerekli olduğu savunuldu. Ancak gümrük kayıtlarından elde ettiğimiz ithalatçı firma listesi bu tezi temelinden çürüttü.
Listede Deva Holding, Novartis, Bilim İlaç, Ejder İlaç gibi sağlık odaklı firmalar var; ancak bu şirketlerin ithalatı, toplam pastada sadece "ayrıntı" niteliğinde. Listenin asıl sahipleri ise bambaşka!
Sofralarımızdaki "Tatlı İstila"nın Mimarları
Listenin zirvesi, mutfaklarımızdan aşina olduğumuz gıda ve içecek devleriyle dolu. Beşem Gıda ve User Gıda gibi firmalar listenin en tepesinde yer alıyor. Peki, bu firmalar ne üretiyor? Meyve aromalı jöleler, hazır pudingler, çorbalar, soğuk ve sıcak içecekler...
İşte yüksek yoğunluklu tatlandırıcı ithalatını en çok yapan şirketlerden öne çıkanlar:
- Beşem Gıda
- User Gıda
- Akanlar Çikolata İçecekler
- Prinova Gıda
- Altunsa Gıda
- Golden Şekerleme
- Eykim Gıda
- Samkale Gıda
- Fruko Meşrubat
- Soyyiğit Gıda
"Sağlıklı Gıda" mı, Yoksa Kimyasal Kokteyl mi?
Listenin devamındaki Coca-Cola, Kent Gıda, gibi içecek ve şeker sektörü devleri, tabloyu tamamlıyor. Pancar çiftçisinin alın teri depolarda çürürken, gıda sanayisinin %0 vergi avantajıyla bu kimyasallara yönelmesi, sadece maliyet odaklı bir "ticaret" değil, yerli tarımın idam fermanıdır.
İlaç Sektörü "Kılıf" mıydı? Listenin Dili Gerçeği Haykırıyor!
"İlaç ve diyabetik ürünler için zorunlu" denilerek gümrük kapıları sonuna kadar açılan bu ithalat trafiğinin, aslında neye hizmet ettiği bu listeyle gün yüzüne çıktı. Eğer bu kimyasallar gerçekten sadece sağlık ve ilaç sektörü için ithal ediliyor olsaydı, listede ilaç üreticilerinin dışında başka bir isim görmememiz gerekirdi. Oysa karşımızdaki tablo bambaşka bir gerçeği, bir "pazar transferini" belgeliyor. Listenin en başından en sonuna kadar uzanan o tanıdık gıda ve içecek devleri; hazır gıdalar, şekerlemeler ve gazlı içecekler üreten bu devasa şirketler, ithalatın asıl sahipleridir. Sağlık ve ilaç sanayii, bu devasa kimyasal trafiğinde sadece bir "kılıf" olarak kullanılmış; gerçek istila ise doğrudan sofralarımıza, çocuklarımızın beslenme çantalarına ve her gün tükettiğimiz o paketli gıdaların tam ortasına yapılmıştır. Bu liste, kimyasal tatlandırıcıların "tıbbi bir gereklilik" değil, gıda sanayisinde "maliyet düşürücü bir ham madde" olarak pancar şekerinin yerini aldığının en somut ve reddedilemez kanıtıdır.
Vatandaşın Sorması Gereken O Kritik Soru: Çocuklarımıza içirdiğimiz meyve aromalı içecekler, hazır pudingler ve çorbalar; pancar şekeriyle mi, yoksa gümrükten düşük vergilerle giren o "yüksek yoğunluklu tatlandırıcılarla" mı üretiliyor?
Belgelerle İthalat Lobisi: İşte Kimyasal Tatlandırıcıyı Sofralara Taşıyan O Liste
NOT: Bu haberde paylaşılan ithalatçı firma listesi ve veriler, 2024 yılının ilk 9 ayına ait gümrük kayıtları esas alınarak derlenmiştir.
Sırada Ne Var? "Sağlıklı Hayat" Fonu mu, Yoksa Kimyasal Teşvik Paketi mi?
Pancarın Çığlığı dosyamızın bir sonraki bölümünde, şeker piyasasını kökten değiştirecek çok kritik bir gelişmeyi mercek altına alacağız. Sağlık Bakanlığı'nın hazırlıklarını sürdürdüğü "Sağlıklı Hayata Katkı Fonu Kanun Taslağı", ilk bakışta "sağlığı koruma" amacı taşıyor gibi görünse de, madalyonun diğer yüzü yerli pancar üreticisi için alarm zillerini çalıyor.
Taslağa göre; şekerli ürünlere getirilecek ek vergilerde, pancar şekeri ile kimyasal tatlandırıcılar arasında "vergi adaletsizliği" oluşturulacak. Kimyasal tatlandırıcı kullanılan ürünlere daha düşük vergi öngören bu düzenleme, gıda devlerini pancar şekerinden tamamen vazgeçmeye zorlayacak.
Bir yanda "Sağlıklı Hayat" vaadi, diğer yanda rafları daha çok kimyasalla dolduracak bir teşvik zemini... Pancarın Çığlığı'nın üçüncü bölümünde; bu taslağın arka planını, sektörün kimyasala olan "zorunlu" yönelimini ve yerli üretimin nasıl bir kıskaca alınmak istendiğini belgeleriyle ifşa edeceğiz. Bu tasarı yasalaşırsa sofralarımızdaki değişim geri dönülemez olabilir.