Tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci, Hollanda’nın 2025 tarımsal dış ticaret verileri üzerinden yürütülen “ithalat karşıtlığı” tartışmalarına dikkat çekerek, bu ülkenin ithalatı bir bağımlılık unsuru değil, ihracatı büyüten stratejik bir araç olarak kullandığını vurguladı.
2025 verilerine göre Hollanda, 137,5 milyar avroluk tarımsal ihracatla dünyada ikinci sıradaki yerini pekiştirirken, 95,1 milyar avroluk ithalat gerçekleştirdi. Bu ticaret sonucunda ülkenin tarımsal dış ticaret dengesi 42,4 milyar avro fazla verdi.
İhracat artışının itici gücü: Fiyat ve işleme kabiliyeti
Kahveci’nin değerlendirmesine göre ihracattaki artışın üçte ikisi fiyat artışlarından, üçte biri ise miktar artışından kaynaklandı. Özellikle kakao ve kakao yağı fiyatlarındaki küresel yükseliş, Hollanda’nın ihracat değerlerini yukarı taşıyan temel unsur oldu.
Ancak dikkat çeken asıl nokta, Hollanda’nın ithalat yapısında gizli. Ülkenin yaptığı tarımsal ithalatın yüzde 72’si (68,5 milyar avro) yeniden işlenerek ya da sınırlı işlemlerden geçirilerek tekrar ihracata yönlendirildi. Bu ticaret modeli sayesinde yaklaşık 49 milyar avroluk ekonomik kazanç elde edildi.
Asıl katma değer nerede oluşuyor?
Ergin Kahveci, Hollanda’nın öz üretiminden kaynaklanan ihracatının yaklaşık 70–75 milyar avro bandında olduğunu belirtti. Kahveci, buna karşın, ithal edilen hammaddelerin işlenerek ihracata dönüştürülmesiyle elde edilen ticari karlılığın daha yüksek olduğuna dikkat çekti.
Bu tablo, Hollanda’nın tarımsal gücünün yalnızca üretim kapasitesinden değil; işleme sanayisi, lojistik altyapısı, pazarlama becerisi ve birim değer artırma kabiliyetinden kaynaklandığını ortaya koyuyor. Ülke, tarımsal ürünleri yüksek katma değerli hale getirerek ve birim fiyatı yükselterek uluslararası ticarette belirgin bir avantaj elde ediyor. Bu yaklaşımın temelleri, [Hollanda’nın tarımdaki başarı hikayesi] analizinde yıllar önce detaylı biçimde ele alınmıştı.
“Bu bir ithalat bağımlılığı değil, stratejik genişleme”
Kahveci, Hollanda’nın bu yaklaşımının “ithalat bağımlılığı” olarak okunmaması gerektiğini özellikle vurguladı. Aksine, bu modelin ithalat yoluyla tarımsal ihracatı büyütme stratejisi olduğunu ifade etti.
Hollanda, daha fazla kazanabileceği alanlar olsa dahi, ithalatla ihracatı genişleterek ekonomik canlılık, istihdam artışı ve çarpan etkilerini maksimum düzeyde kullanmayı tercih ediyor. Bu durumun, ülkenin ticaret politikasında bilinçli ve hesaplanmış bir tercih olduğu belirtiliyor.
Türkiye tartışmalarına net mesaj
Kahveci, değerlendirmesinin sonunda Türkiye’deki “ithalat karşıtlığı” tartışmalarına da net bir parantez açtı. Üretimi mümkün olan ürünlerin, ithalat lobisi veya politikasızlık nedeniyle üretilmeyip ithal edilmesine kendisinin de karşı olduğunu vurgulayan Kahveci, burada savunulan modelin bununla karıştırılmaması gerektiğini ifade etti.
Türkiye–Hollanda tarım karşılaştırması: Arşivden seçme analizler
-10 maddede Türkiye-Hollanda tarım karşılaştırması
-Buğday ithalatına Hollanda örneği!
-Hollanda’nın iki katı alanda buğday üretiyoruz