Faiz indirimli (sübvansiyonlu) tarım kredilerinde 1 Ocak 2026 itibarıyla fiilen uygulanmaya başlanan vergi ve SGK borcu yoktur şartı, tarımda finansmana erişimi yeniden tartışmaya açtı. Özellikle Tarım Bağ-Kur prim borcu bulunan üreticilerin krediye ulaşamaması, sahada “destek var ama çiftçi yok” eleştirilerini güçlendirdi.
CHP Karaman Milletvekili İsmail Atakan Ünver, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından cevaplandırılmak üzere Meclis’e kapsamlı bir soru önergesi verdi. Soru önergesi, bu uygulamanın kaç çiftçiyi sistem dışına ittiğinin netleşmesi açısından kritik başlıklar içeriyor.
Kredi şartı değişti, tablo ağırlaştı
30 Ekim 2025 tarihli ve 33062 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile, Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla kullandırılan Hazine faiz destekli tarım kredilerinin usul ve esasları yeniden düzenlendi. Bu düzenlemeye dayanılarak hazırlanan uygulama esasları kapsamında, indirimli tarım kredisi kullanmak isteyen üreticilerden vergi borcu ve SGK borcu bulunmadığına dair belge ibrazı zorunlu hale getirildi.
Kağıt üzerinde “mali disiplin” gerekçesiyle savunulan bu şart, üretimin büyük bölümünü sırtlayan küçük ve orta ölçekli çiftçiler açısından fiili bir kredi engeline dönüştü.
Borçsuz çiftçi var mı?
Ünver, mevcut ekonomik koşullarda üreticilerin önemli bir bölümünün borçsuz olmasının fiilen mümkün olmadığının altını çizerek, mazot, gübre, yem ve diğer girdilerdeki hızlı fiyat artışları, çiftçiyi zaten krediyle üretim yapmaya zorluyor. Tarım Bağ-Kur prim borçlarının da çoğu zaman bu üretim sürecinin doğal sonucu olduğu biliniyor.
Buna rağmen borçluluk halinin krediye erişimin mutlak engeli haline getirilmesi, üretimin devamlılığı açısından ciddi bir risk olarak değerlendiriliyor. Kredi alamayan üreticinin ekim-dikim planlarını daraltması ya da üretimden tamamen çekilmesi ihtimali, 2026 sezonu öncesinde endişeleri artırıyor.
Meclis’e sorulan kritik soru: Kaç çiftçi dışlandı?
Soru önergesinin merkezinde, bugüne kadar kamuoyuna açıklanmayan kritik bir veri bulunuyor: Tarım Bağ-Kur prim borcu nedeniyle indirimli tarım kredisi kullanamayan üretici sayısı kaç?
CHP Karaman Milletvekili İsmail Atakan Ünver'in Bakan Yumaklı'dan cevaplandırılmasını talep ettiği sorular şöyle...
-30 Ekim 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı'na dayanılarak, indirimli tarım kredilerinde vergi borcu ve SGK borcu bulunmadığına dair belge ibrazı şartı hangi gerekçe ve ihtiyaçla zorunlu hale getirilmiştir?
-Bu şartın yürürlüğe girmesinden sonra, Tarım Bağ-Kur prim borcu bulunduğu için indirimli tarım kredisi kullanamayan üretici sayısı kaçtır? Bu sayının illere göre dağılımı mevcut mudur?
-Söz konusu uygulamanın, 2026 üretim sezonu öncesinde ekim, dikim ve üretim planlaması üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlıklarınızca yapılmış bir etki analizi bulunmakta mıdır?
-İndirimli tarım kredilerinin temel amacının üretimi desteklemek olduğu göz önüne alındığında, mevcut uygulamanın destekleme amacından uzaklaştığı yönündeki eleştirilere Bakanlığınızın cevabı nedir?
-Uygulamanın bu hâliyle devam etmesi durumunda, tarımsal üretimde yaşanabilecek daralma ve gıda arzı üzerindeki muhtemel riskler konusunda herhangi bir önleyici politika çalışması yapılmakta mıdır?
-Sahadan gelen yoğun şikâyetler doğrultusunda, indirimli tarım kredilerinde borçsuzluk şartının yeniden değerlendirilmesi veya revize edilmesi gündemde midir?
Cevaplar tarım politikasının yönünü gösterecek
Meclis’ten gelecek yanıtlar yalnızca bir soru önergesinin cevabı olmayacak. Bu yanıtlar, tarımda destek söylemi ile saha gerçeği arasındaki farkı, rakamlarla ortaya koyacak.