Sadettin İnan / Türkiye'nin çay devinde perde arkası hareketlilik resmi belgelere yansıdı. Sektör kulislerinde, ÇAYKUR’un geçtiğimiz dönemde azalan gerçek satış rakamlarını gizlemek, kamuoyu baskısından kurtulmak ve hükümete şirin gözükmek amacıyla ürettiği çayları iştiraki olan ÇAYTAŞ firmasına kağıt üzerinde "bloke satış" olarak gösterdiği iddia ediliyor.
Bu çarpıcı iddialar sıcaklığını korurken, ÇAYKUR Pazarlama Dairesi Başkanlığı’nın taşra teşkilatına gönderdiği resmi yazı, bloke satıldığı öne sürülen bu çayların finansal ayağında büyük bir tıkanma yaşandığını ortaya koydu. Resmi evraka göre; ÇAYTAŞ ve bayileri malı almak için gerekli teminat mektuplarını aylardır kuruma sunamadı, ÇAYKUR ise satışın arkasında durabilmek için sürekli süre uzatıp dev fiyat muafiyetleri tanıdı.
İşte Çay Zamlanırken Belirli Bayilere Sağlanan 'Fiyat Farkı Uygulanmaması' Muafiyetinin Resmi Belgesi
Teminat Mektupları Toplanamadı, ÇAYKUR Sürekli Süre Uzattı
Çaykur Pazarlama Dairesi Başkanlığının 22 Mayıs 2026 tarihli bölge müdürlüklerine gönderdiği resmi yazıda, ÇAYKUR Yönetim Kurulu'nun ÇAYTAŞ'a yapılan devasa çay satışları için daha önce belirlediği protokol şartlarının tıkandığı görülüyor. Bayilerin, alınacak çaylar karşılığında kamu kurumuna sunması gereken banka teminat mektuplarını zamanında oluşturamaması üzerine ÇAYKUR sırasıyla şu adımları attı:
8 Nisan 2026 tarihli kararla bayilere önce 15 gün ek süre tanındı. Finansal sıkışıklık aşılamayınca ve teminatlar yine toplanamayınca, ÇAYKUR Yönetim Kurulu 21 Mayıs 2026'da yeniden toplanarak süreyi 10 iş günü daha (11 Haziran 2026 dahil) uzattı.
Ayrıca nakit akışı sağlamakta zorlanan bayilere kolaylık olması adına, getirilen teminat mektuplarının peşin ödeme yerine sayılmasına karar verildi.
Muazzam Ayrıcalık: Zamlı Piyasada "Fiyat Farkı Uygulanmaması" Kararı
Belgenin en çok tartışmaya neden olacak ve piyasadaki fırsat eşitliğini bozacak detayı ise "Konu" kısmında yer alan fiyat koruması oldu. ÇAYKUR, piyasada çay fiyatlarına güncelleme (zam) yapılmasına rağmen, ÇAYTAŞ ve bayilerinin geçmiş dönemde bağladığı veya kağıt üzerinde bloke edilen çaylar için "Fiyat Farkı Uygulanmaması" talimatı verdi.
Bu durum, serbest piyasadaki diğer çay tüccarları ve zincir marketler yeni zamlı tarifelerle boğuşurken, ÇAYTAŞ organizasyonundaki bayilerin zamsız çay stoğu üzerinden haksız bir kar marjı ve ticari koruma elde ettiği şeklinde yorumlanıyor.
Satışları Yüksek Göstermek İçin "Bloke Satış" Formülü mü Bulundu?
ÇAYKUR'un gerçekte azalan tüketici satışlarını kamufle etmek ve bilançoları makyajlamak adına iştirak şirketi üzerinden sanal bir talep oluşturduğu iddiası uzun süredir dile getiriyor. İddiaya göre; ambarlardaki çaylar ÇAYTAŞ'a satılmış gibi gösterilerek "başarılı yönetim" imajı çizildi ancak reel ekonomide bu malı çekecek ve bankalardan teminat mektubu alabilecek bir piyasa karşılığı bulunamadı.
ÇAYKUR Pazarlama Dairesi Başkanlığı'nın arka arkaya aldığı Yönetim Kurulu kararlarıyla (Karar No: 2026/54, 2026/58, 2026/73) süreci sürekli esnetmesi, sahadaki "stoklar kağıt üzerinde eritiliyor ancak finansmanı sağlanamıyor" iddialarını daha da güçlendirdi. Kurumun 11 Haziran'a kadar uzattığı bu son mühletin ardından teminat krizinin çözülüp çözülmeyeceği merakla bekleniyor.