Haber Merkezi / Küresel buğday piyasasının önemli aktörlerinden Rusya'da Karadeniz üzerinden yapılan tahıl ihracatında yaşanan aksaklıklar fiyatlara yansımaya başladı.
Reuters'ın aktardığı piyasa verilerine göre, Rusya'nın en büyük derin deniz tahıl terminallerindeki faaliyetlerin durması ve gemi navlunlarındaki sert yükseliş nedeniyle Rus buğdayının FOB ihracat fiyatları geçen hafta düşüşünü sürdürdü.
Rusya'nın önemli tahıl ihracat merkezlerinden Novorossiysk'taki NZT ve NKHP terminalleri hava saldırılarının ardından faaliyetlerini durdurdu.
Üçüncü büyük terminal KSK'nın hasar görmediği ancak buna rağmen tahıl kabulü ve sevkiyatını durdurduğu bildirildi.
Azak-Karadeniz'de kapasite yüzde 10'a kadar düştü
SovEkon Başkanı Andrey Sizov'un verdiği bilgiye göre, Azak Denizi'ndeki gemi seyrüseferi kısıtlamaları ve insansız hava aracı saldırılarının ardından Taman'daki terminalin kapanması, bölgedeki tahıl lojistiğini ciddi biçimde etkiledi.
Sizov, hafta sonuna gelindiğinde Azak-Karadeniz havzasındaki mevcut faal aktarma kapasitesinin yaklaşık yüzde 10'unun çalışır durumda kaldığını belirtti.
Bu gelişme, Rusya'nın hasat döneminde dünya pazarlarına tahıl sevkiyat kapasitesi açısından dikkat çekici bir tablo ortaya çıkardı.
Rus buğdayı 215 dolar/tona geriledi
İhracat tarafındaki sorunların fiyatlara etkisi de görülmeye başladı.
IKAR Başkanı Dmitry Rylko'ya göre, yüzde 12,5 protein içeren ve Eylül ayında Novorossiysk'tan FOB teslim edilecek yeni mahsul Rus buğdayının fiyatı bir haftada 5 dolar düşerek 215 dolar/tona geriledi.
SovEkon verileri de düşüş eğilimini gösteriyor.
Yüzde 12,5 proteinli Rus buğdayının FOB fiyatı bir önceki hafta 224-226 dolar/ton seviyesinde bulunurken, geçen hafta sonunda 220-222 dolar/tona geriledi.
Böylece Rus buğdayında ihracat fiyatları aşağı yönlü seyrini sürdürmüş oldu.
Buğday ucuzlarken navlun 10 dolar arttı
Piyasadaki dikkat çekici gelişme ise buğday fiyatındaki düşüşe karşılık taşıma maliyetinin yükselmesi oldu.
Rylko'nun tahminine göre, yalnızca son bir haftada ortalama navlun maliyeti ton başına 10 dolar arttı.
Sizov ise yeni haftanın başında mevcut navlunların yaklaşık 5 dolar daha yükseldiğini, ancak piyasada yeterli navlun teklifi bulunmadığı için hafta sonu seviyesinin tahmin edilmesinin zor olduğunu belirtti.
Gemilerin kiralanmasına yönelik işlemlerde toplu iptaller yaşandığı da bildirildi.
Bu durum, Rus buğdayının FOB fiyatındaki gerilemenin ithalatçı ülkelere aynı ölçüde daha ucuz buğday olarak yansımayabileceğine işaret ediyor.
Çünkü ürün limanda ucuzlarken, buğdayı ithalatçı ülkeye taşımanın maliyeti yükseliyor.
Rusya Ağustos'ta 2,2 milyon ton buğday ihraç edebilir
Reuters'ın görüştüğü analistlerin tahminlerine göre, 13 Ağustos itibarıyla Rusya'dan yaklaşık 1 milyon ton buğday ihracatı gerçekleştirildi.
SovEkon ise Rusya'nın ağustos ayı buğday ihracatının 2,2 milyon tona ulaşmasını bekliyor. Temmuz ayında ihracat 1,6 milyon ton seviyesindeydi.
Yaşanan liman ve lojistik sorunlarının ardından Rusya Tarım Bakanlığı da devreye girdi. Bakanlık, tahıl ihracatının koordine edilmesi ve sevkiyatların diğer limanlara yönlendirilmesi amacıyla bir koordinasyon merkezi oluşturulması için çalışmalara başladı.
Buğday ihracat vergisi iki kattan fazla artıyor
Rusya'da ihracat maliyetini etkileyecek bir başka gelişme de buğday ihracat vergisinde yaşandı. Rusya Tarım Bakanlığı, 19-25 Ağustos dönemi için buğday ihracat vergisinin 721,1 ruble/ton olarak uygulanacağını açıkladı. Mevcut vergi 326,6 ruble/ton seviyesinde bulunuyordu. Böylece buğday ihracat vergisi bir haftada iki kattan fazla artırılmış olacak.
Rus çiftçisi buğdayını satmak istemiyor
İhracattaki sıkıntılar Rusya'nın iç piyasasına da yansıyor. Yeni mahsulün giderek daha fazla piyasaya çıkması ve ihracat kanallarının sınırlanması nedeniyle iç piyasadaki tahıl fiyatları düşmeye devam ediyor.
SovEkon verilerine göre Rusya'nın Avrupa bölümünde:
3. sınıf buğday: 325 ruble düşüşle 11.450 ruble/ton
4. sınıf buğday: 350 ruble düşüşle 11.025 ruble/ton
seviyesine geriledi.
Piyasada çiftçi ile alıcıların beklentilerinin de ayrıştığı görülüyor.
Değirmenciler fiyatların daha fazla düşmesini beklerken, Rus çiftçiler mevcut düşük fiyatlardan mümkün olduğunca ürün satmamaya çalışıyor.
Ayçiçeğinde de sert düşüş
Rusya'daki fiyat baskısı yalnızca buğdayla sınırlı kalmadı.
Güney bölgelerinde hasadın başlamasının hemen öncesinde ayçiçeğinin ortalama fiyatı 5.725 ruble düşerek 33.575 ruble/tona geriledi.
Soya fasulyesi de 600 ruble düşüşle 33.900 ruble/ton seviyesine indi.
Ayçiçek yağı iç piyasa fiyatı 101 bin ruble seviyesinde kalırken, ihracat fiyatı ise 15 dolar artarak FOB 1.380 dolar/tona yükseldi.
Ağustos ayı ayçiçek yağı ihracat vergisi de temmuzdaki 3.294,2 rubleden 7.748 rubleye çıkarıldı.
Rusya'daki gelişme Türkiye açısından neden önemli?
Türkiye'de bu yıl buğday üretiminde verimin yüksek olması ve güçlü rekolte beklentisi nedeniyle ithalat şu aşamada piyasanın ana gündeminde bulunmuyor. Bu nedenle Rusya'daki gelişmelerin Türkiye açısından önemi doğrudan ithalat ihtiyacından çok, Karadeniz ve dünya buğday fiyatları üzerindeki etkisinden kaynaklanıyor.
Rusya'da yeni mahsulün piyasaya girmesiyle birlikte artan arz ve limanlardaki sevkiyat sorunları, Rus buğdayının FOB fiyatını aşağı çekiyor. Bu durum dünya piyasalarında fiyatların yükselmesini sınırlayabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor.
Ancak diğer taraftan Karadeniz'deki güvenlik sorunları, limanların devre dışı kalması, gemi kiralamalarındaki iptaller ve hızla yükselen navlun maliyetleri ters yönde bir risk oluşturuyor.
Türkiye açısından asıl dikkat edilmesi gereken nokta da burada ortaya çıkıyor. İç piyasada buğday arzının güçlü olduğu bir dönemde Rusya kaynaklı FOB fiyat düşüşünün devam etmesi, dünya fiyatlarını ve dolayısıyla Türkiye'deki piyasa beklentilerini baskılayabilir.
Buna karşılık Karadeniz'deki sevkiyat sorununun büyümesi ve navlun maliyetlerinin daha da yükselmesi halinde küresel fiyat dengesi yeniden değişebilir.
Dolayısıyla Rusya'daki gelişmeleri Türkiye açısından bugün “ithalat ucuzlar mı?” sorusundan çok, “Karadeniz'deki fiyat hareketi hasat dönemindeki Türk çiftçisinin buğday fiyatını nasıl etkiler?” sorusuyla takip etmek gerekiyor.