Sadettin İnan / Pancar üreticisinin merakla beklediği 2026-2027 üretim yılı alım fiyatı henüz açıklanmadı. Sektörde farklı fiyat talepleri dile getirilmesine rağmen Tarımdan Haber’in Türkşeker, Pankobirlik, PANŞEK, Konya Şeker ve Kayseri Şeker tarafında yaptığı saha araştırmasında ortak beklentinin 16 polar pancarda 3.600 ile 3.700 TL/ton arasında yoğunlaştığı görülüyor.
Bu beklentinin arkasındaki en önemli hesaplardan birini üretim maliyetleri oluşturuyor.
Pancar üretiminde geçen yıl dekara ortalama verim 6,7 ton seviyesinde gerçekleşirken, bu verim üzerinden yapılan hesaplamalarda özellikle Orta Anadolu’da ton başına üretim maliyeti yaklaşık 2.900-3.000 TL olarak hesaplanıyor. Sektörde, bu maliyetler dikkate alınarak 2026-2027 üretim yılı pancar alım fiyatının 3.600-3.700 TL bandında açıklanabileceği öngörülüyor.
Ancak ortalama maliyet ve verim üzerinden yapılan bu hesap, Türkiye'nin bütün üretim bölgelerinde aynı sonucu vermiyor.
3.700 TL fiyat çiftçiye ne bırakacak?
Ton başına maliyetin 3.000 TL olduğu kabul edildiğinde, 3.700 TL'lik bir alım fiyatı üreticiye ton başına yaklaşık 700 TL'lik bir marj bırakıyor. Ancak burada belirleyici unsur verim.
Dekar maliyetinin yaklaşık 18-19 bin TL olduğu varsayımı ile yapılan hesaplamada, bir işletmede 6 ton/dekar verim alınması halinde maliyet ton başına yaklaşık 3.000-3.167 TL'ye geliyor. Pancar fiyatının 3.700 TL olması durumunda 6 tonluk ürünün brüt geliri 22.200 TL olurken, maliyet sonrasında dekarda yaklaşık 3.200-4.200 TL kalıyor.
Verim düştükçe tablo hızla tersine dönüyor. Örneğin dekar maliyeti 19 bin TL olan bir üreticinin 3.700 TL alım fiyatında yalnızca maliyetini karşılayabilmesi için dekardan yaklaşık 5,14 ton pancar elde etmesi gerekiyor.
Dolayısıyla 3.600-3.700 TL bandı, yüksek veya ortalama verim alınan bölgelerde üretimin sürdürülmesine imkan sağlayabilecek bir seviye olarak görülürken, verimin düşük kaldığı bölgelerde aynı fiyat üreticinin maliyetini karşılamaya dahi yetmeyebilir.
Geçen yıla göre artış yüzde 20'yi bile bulmuyor
Üretici açısından dikkat çeken diğer nokta ise geçen yılın fiyatıyla yapılacak karşılaştırma. 2025-2026 üretim yılında TÜRKŞEKER, 16 polar pancar alım fiyatını kota tamamlama primiyle birlikte 3100 TL olarak açıklamıştı.
Kota tamamlama primi dahil açıklanan 3.100 TL üzerinden bakıldığında, yeni fiyatın 3.600 TL olması yüzde 16,1, 3.700 TL olması ise yüzde 19,4 artış anlamına geliyor.
Bu oran tarımsal girdilerdeki artışın belirgin şekilde altında kalıyor.
TÜİK'in Haziran 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi'ne göre tarımsal girdiler bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 32,06, on iki aylık ortalamalara göre ise yüzde 34,02 arttı. Daha dikkat çekici olan ise gübre ve toprak geliştiriciler alt grubundaki yıllık artışın yüzde 50,99'a ulaşması.
Bu nedenle 3.600-3.700 TL seviyesinde açıklanacak bir fiyatın, üreticinin geçen yıldan bu yana karşı karşıya kaldığı girdi artışını fiyat artışı olarak karşılamadığı görülüyor.
Fiyat yükseldikçe bu kez fabrikaların maliyet hesabı ağırlaşıyor
Pancar fiyatının diğer tarafında ise şeker fabrikaları bulunuyor. Sektörde yapılan hesaplarda 3.600-3.700 TL pancar fiyatının bir kilogram kristal şekerin fabrika maliyetine nasıl yansıyacağı konusunda farklı rakamlar dile getiriliyor. Bazı hesaplamalarda 1 kg şeker maliyeti 55 lirayı bulurken bazı hesaplamalarda bu maliyet 40-45 lira arasında değişiyor. Ancak şekerin maliyeti konusunda farklı fiyatlar gündeme gelse de pancar alım fiyatının 3600-3700 TL olarak açıklanması durumunda 1 kg şekerin en iyimser tahminle maliyeti 45 lira seviyesinde olacak. Bu maliyet kooperatif ve özel şeker fabrikaları açısından geçerli, Türkşeker tarafında bu maliyet daha yüksek olacaktır.
1 kg şekerin fabrikalara maliyeti 45 lira olurken, mevcut durumda şekerin fabrika satış fiyatı şu anda 39 lira seviyesinde bulunuyor. En son Türkşeker, Ağustos ayında 6 ay vadeli şeker satış kampanyasında 1 kg şekerin peşin satış fiyatı 38,6 lira iken, Kayseri Şeker ise geçtiğimiz haftalarda Remzi Çakar ve İşmen Gıda'ya 120 bin ton şekeri, 4 taksit ödemeli 39,25 liradan satmıştı.
Dolayısıyla şeker fiyatlarında bir güncelleme yapılmaması durumunda, pancar fiyatındaki her ilave artış çiftçinin gelirini yükseltirken, fabrikaların da zararını büyütecek.
Çiftçi yüksek fiyat, fabrika şeker fiyatında güncelleme bekliyor
Tam da bu nedenle pancar fiyatının açıklanması bu yıl yalnızca çiftçinin değil şeker sanayisinin de yakından takip ettiği bir karar haline geldi.
Üretici, artan gübre, mazot, sulama, işçilik ve diğer girdiler karşısında pancar fiyatının yükselmesini beklerken; kooperatif ve özel fabrikalarda ise şeker satış fiyatlarında bir güncelleme yapılmadan pancar fiyatının özellikle 3.700 TL'nin üzerine çıkmasının mali dengeleri daha da bozabileceği yönünde kaygılar dile getiriliyor.
3600-3700 TL'lik Alım Fiyatı Verimin Düşük Olduğu Bölgelerde Çiftçiyi Zorlayacak
Fiyat tartışmasında gözden kaçan önemli noktalardan biri de bölgesel verim farkları. Türkiye ortalaması veya Orta Anadolu'daki yüksek verim üzerinden yapılan bir maliyet hesabı, pancar üretiminin gerçekleştirildiği bütün bölgelerde aynı sonucu vermiyor.
Orta Anadolu'da 6 ton ve üzerinde verim elde eden bir üretici açısından 3.600-3.700 TL fiyat maliyetin üzerinde bir gelir bırakabilirken, dekara verimin daha düşük olduğu özellikle Doğu Anadolu'daki üretim sahalarında aynı fiyat çiftçinin üretim maliyetini karşılamasını güçleştirecek.
Bakanlık hangi dengeyi gözetecek?
2026-2027 pancar fiyatında Tarım ve Orman Bakanlığı ile sektörün önünde hassas bir denge bulunuyor.
Bir tarafta girdi fiyatları yıllık yüzde 30'un üzerinde artarken pancar fiyatında geçen yıla göre yüzde 20'nin altında kalabilecek bir artışla karşı karşıya olan çiftçi bulunuyor. Diğer tarafta ise şeker satış fiyatının üretim maliyetinin altında kaldığını belirten fabrikalar var.
Üstelik Türkiye ortalaması üzerinden yapılacak bir fiyatlandırma, yüksek verimli bölgelerde üreticiyi üretimde tutarken düşük verimli bölgelerde pancar üretiminin sürdürülebilirliğini riske atabilir.
Bu nedenle açıklanacak pancar fiyatı yalnızca 2026 yılı çiftçi gelirini değil, 2027 yılında çiftçinin yeniden pancar ekip ekmeyeceğini ve fabrikaların hammaddeye erişimini de doğrudan etkileyecek.
Şimdi gözler açıklanacak pancar fiyatına çevrildi. 3.600-3.700 TL bandında bir fiyat mı açıklanacak, yoksa şeker fiyatlarında da güncellemeye gidilerek hem çiftçinin artan üretim maliyetlerini hem de fabrikaların maliyet baskısını gözeten yeni bir denge mi kurulacak?