Ziraat odalarının Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) dosya kabul ve giriş işlemlerini devralması, 1 Eylül 2025 tarihi itibarıyla resmen yürürlüğe girdi. Türkiye genelinde 21 pilot ilde uygulamaya alınan bu yetki devri, sahada ciddi aksaklıklarla karşı karşıya kaldı.
Daha önce de ÇKS başvurularında e-Devlet dışı uygulama çiftçilerin tepkisini çekmişti.
Pilot bölgelerde dosya kabulleri tamamlanmış olmasına rağmen, birçok ilçede ÇKS dosyalarının sisteme giriş işlemlerinin hala bitirilemediği öğrenildi. Bazı ziraat odalarının süreci sorunsuz yürüttüğü görülürken, personel yetersizliği bulunan ilçelerde işlemler neredeyse durma noktasına geldi.
Dosya var, sistemde yok
Sahadan aktarılan bilgilere göre, dosyasını teslim eden çok sayıda çiftçinin kaydı henüz sisteme işlenmedi. Bu durum, destekleme başvuruları ve tarımsal işlemler açısından çiftçileri doğrudan mağdur ediyor. ÇKS kaydı tamamlanmayan üreticiler, desteklerden yararlanma konusunda belirsizlik yaşıyor.
Tarım Bakanı Yumaklı, Şemsi Bayraktar için ÇKS yönetmeliğini baypas etti
ÇKS sürecinde yapılan bu düzenleme, daha önce ÇKS yönetmeliğinin baypas edildiği yönündeki tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
Yetki devri hizmet mi, tahsilat mı?
Yaşanan aksaklıklar, yetki devrinin amacına ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getirdi. Ziraat odalarına devredilen bu görevin gerçekten çiftçiye hizmet etmek ve bürokratik yükü azaltmak amacıyla mı yapıldığı, yoksa oda üyelikleri ve aidat tahsilatını güçlendirmeye yönelik bir adım mı olduğu tartışılmaya başlandı.
Sahada farklı, merkezde farklı tablo
Bazı illerde il müdürlüklerinin, “bu iş olmadı” demek yerine bakanlık personelini sahaya indirerek ziraat odalarından dosyaları alıp sisteme giriş yaptığı belirtiliyor. Bu yöntemle, uygulamanın sorunsuz ilerlediği yönünde bir görüntü oluşturulmaya çalışıldığı ifade ediliyor.
Ancak sahadaki tablo bu anlatımla örtüşmüyor. Çiftçiler, yetkinin ilçe tarım müdürlüklerinden alınarak ziraat odalarına devredilmesinin pratikte ciddi sorunlar doğurduğunu dile getiriyor.
Asli görev devri tartışması
Uzmanlar, ÇKS gibi doğrudan destekleme ve kamu yönetimiyle ilişkili bir sistemin, yeterli altyapı ve personel hazırlığı yapılmadan devredilmesinin kamu yönetimine olan güveni zedelediğine dikkat çekiyor. Bakanlığın asli görevlerinden birinin ziraat odalarına devredilmesinin ne kadar doğru olduğu sorusu da yanıt bekliyor.
Gelinen noktada pilot uygulamanın, çiftçiyi rahatlatmak bir yana yeni mağduriyetler ürettiği görülüyor. ÇKS girişleri tamamlanmayan üreticiler çözüm beklerken, uygulamanın kapsamı ve yöntemi konusunda Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan net bir açıklama yapılması isteniyor.