Son yıllarda hem denetim süreçlerini kolaylaştırması hem de bürokrasiyi azaltmayı hedefleyen uygulamalar kapsamında e-devlet sistemi giderek daha yaygın hale geliyor. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın 16 Nisan 2005’te Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelikle zorunlu hale getirdiği Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) de bu dönüşümün önemli ayaklarından birini oluşturuyor.
Çiftçilere verilen desteklerin takibi, hibelerin denetlenmesi, üretim planlamasının sağlıklı yapılabilmesi ve doğru raporlamalara zemin hazırlanması amacıyla devreye alınan ÇKS, bugün tarım politikalarının temel veri tabanı haline gelmiş durumda. Sistem sayesinde hem çiftçilerin aldığı devlet destekleri kayıt altına alınıyor hem de bakanlığın üretim ve alan bazlı analizleri daha sağlıklı şekilde yapılabiliyor.
ÇKS çiftçiye ne sağlıyor?
Çiftçilerin devletten kullandıkları kredilerin sorgulanması, destek programlarına erişebilmesi ve tarımsal projelerden yararlanabilmesi açısından ÇKS kaydı büyük önem taşıyor. Sisteme kayıtlı üreticiler hem yaptıkları işleri daha kolay takip edebiliyor hem de Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen denetim süreçleri daha şeffaf hale geliyor. Özellikle Tarım Kredi Kooperatiflerince sağlanan düşük faizli krediler ile devlet destekli projelerden haberdar olunabilmesi için ÇKS bilgilerinin e-devlet üzerinden düzenli olarak güncellenmesi tavsiye ediliyor.
ÇKS’ye nasıl başvurulur?
Çiftçi Kayıt Sistemine başvurular, il ve ilçe tarım müdürlükleri tarafından alınıyor. Başvuru için gerekli belgelerin müdürlüğe teslim edilmesi yeterli oluyor. İncelemenin ardından uygun bulunan üreticilerin kaydı sisteme işleniyor.
ÇKS için gerekli belgeler
Başvuru sürecinde çiftçilerden aşağıdaki belgeler talep ediliyor:
- İl/ilçe tarım müdürlüklerinden alınacak başvuru dilekçesi
- T.C. kimlik numarasının bulunduğu nüfus cüzdanı
- Çiftçi Kayıt Formları
- Ziraat odası tarafından verilen çiftçi belgesi
- Tüzel kişiler için ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri
- Yetki belgesinin aslı ve onaylı fotokopisi
- Arazi birden fazla kişiye aitse durumuna göre muvafakatname-1 veya muvafakatname-2
- Arazinin üreticiye ait olduğunu gösteren tapu müdürlüğü onaylı bilgisayar çıktısı
- Kiralık araziler için kira belgesi veya arazi sahibinin vukuatlı nüfus örneği (100 dekar üzeri kiralamalarda noter onayı şartı)
- Kadastro geçmemiş alanlarda tespit komisyonu tarafından hazırlanan keşif raporu
Bu belgelerin teslim edilmesi sonrası yapılacak değerlendirmede uygun bulunan başvurular sisteme kaydediliyor ve çiftçi devlet desteklerinden faydalanma hakkı kazanıyor.
Miraslı araziler için ÇKS engeli kaldırıldı
Diğer yandan Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) yönetmeliğinde yapılan düzenlemelerle, miras ve intikal sorunları nedeniyle bugüne kadar kayıt altına alınamayan tarım arazilerinin sisteme dahil edilmesinin önü açıldı.
ÇKS’de ekim-dikim bildirimlerine esneklik getirildi
2025 yılı itibarıyla ÇKS yönetmeliğinde yapılan yeni düzenlemelerle, kayıtlı üretim bilgilerinin güncellenmesi ile ikinci ve üçüncü ekim-dikim bilgilerinin üretim yılı sonuna kadar bildirilmesine imkan tanındı. Bu işlemler, başvuru sahibinin talebi üzerine tespit komisyonları aracılığıyla gerçekleştirilebilecek. Ayrıca Bakanlık tarafından beyan edilen üretim bilgilerinde farklılık tespit edilmesi halinde, üretim yılı boyunca resen düzeltme yapılabilecek.
Hazine arazilerinde ÇKS başvurusu taahhütnameyle yapılabilecek
Bunun yanında, hazine adına tespit ve tescil edilmiş ya da devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tarım arazilerinde kira sözleşmesi bulunmaması durumunda, taahhütname ile ÇKS başvurusu yapılabilmesi mümkün hale geldi.
Öte yandan, ÇKS başvurularının alınması ve veri giriş yetkisinin devrine ilişkin protokol kapsamında, ÇKS veri girişleri Ziraat Odaları tarafından yapılmaya başlandı. 2024 yılında üç pilot ilde uygulanan sistem, 2025 yılı itibarıyla 21 ile genişletildi. Önümüzdeki iki yıl içinde uygulamanın 81 ili kapsayacak şekilde yaygınlaştırılması planlanıyor.
ÇKS kaydı nasıl sorgulanır?
Başvurunun olumlu sonuçlanmasının ardından çiftçi, kaydını il/ilçe tarım müdürlüklerinden sorgulayabildiği gibi e-devlet üzerinden de bilgilerine erişebiliyor. E-devlet şifresi bulunmayan vatandaşlar ise kimlikleriyle PTT şubelerine başvurarak kısa sürede şifre alabiliyor.
Türkiye’de tarımsal desteklerin temel kriteri haline gelen Çiftçi Kayıt Sistemi, doğru planlama ve kaynak dağılımı açısından hem devlet hem de üretici için hayati önem taşımaya devam ediyor.