Çiftçilerin uzun süredir şikâyet konusu olan ziraat odası aidatları, Meclis gündemine taşındı. Verilen soru önergesine Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın verdiği yanıt, aidatların tespiti ve tahsilatı konusunda Bakanlığın herhangi bir yetkisinin bulunmadığını ortaya koydu.
Bakan Yumaklı, cevabında ziraat odalarının hukuki statüsüne dikkat çekerek, bu kuruluşların Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 135’inci maddesi kapsamında “kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları” olduğunu hatırlattı. Buna göre ziraat odaları; çiftçilerin ortak ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetleri kolaylaştırmak ve meslek disiplinini sağlamak amacıyla kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleri olarak faaliyet yürütüyor.
Ziraat odalarının dayanağını, 15 Mayıs 1957 tarihli ve 6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu oluşturuyor. Bu Kanun’da odaların gelirleri arasında giriş ücreti ve yıllık aidatlar yer alırken, bu bedellerin tespiti ve tahsilatına ilişkin usuller de yine Kanun’un ilgili maddelerinde düzenlenmiş durumda.
Bakan Yumaklı, özellikle denetim yetkisine ilişkin tartışmalara da açıklık getirdi. 6964 sayılı Kanun’un 43’üncü maddesine göre Tarım ve Orman Bakanlığı yalnızca Türkiye Ziraat Odaları Birliği’ni denetleyebiliyor. İl ve ilçe düzeyinde faaliyet gösteren ziraat odalarının denetim yetkisi ise doğrudan Türkiye Ziraat Odaları Birliği’ne ait bulunuyor.
Aidat borçları ve tahsilatı Bakanlık yetkisinde değil!
Bu çerçevede Bakan Yumaklı, çiftçiler ile ziraat odaları arasında yaşanan aidat borçları, tahsilat işlemleri ve bu borçlara ilişkin kayıtların takibinin Bakanlığın görev ve yetki alanında olmadığını açıkça ifade etti. Aidatların yasal bir yükümlülük olduğuna işaret eden Yumaklı, bu ilişkinin oda tüzel kişilikleri ile üyeleri arasında değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Ancak sahadaki tablo farklı. Özellikle borç birikmesi, aidatların yüksekliği ve bazı odaların icra yoluna başvurması, çiftçiler arasında ciddi rahatsızlıklara neden oluyor. Bakanlığın yetki alanı dışında kalan bu sorunların nasıl çözüleceği ise belirsizliğini koruyor. Çiftçiler, ziraat odalarının çiftçiyi temsil eden yapılar olmaktan uzaklaştığını savunurken, aidat sistemine yönelik yeni bir düzenleme yapılması gerektiğini dile getiriyor.
Bakan Yumaklı’nın yanıtı, ziraat odası aidatlarıyla ilgili tartışmanın çözüm adresinin Bakanlık değil, Ziraat Odaları Birliği ve odaların kendi yönetimleri olduğunu ortaya koydu.