Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan ve Kırsal Kalkınma Yatırım Programı kapsamında uygulanacak destekleri düzenleyen 2026/9 sayılı Tebliğ, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, kırsal yatırımlarda hibeye esas proje tutarları ve destek oranlarını yeniden şekillendirdi.
Hibeye esas tutarda yeni çerçeve
Tebliğe göre hibeye esas proje tutarında üst limit 30 milyon lira olarak belirlendi. Alt limit ise 100 bin lira olarak uygulanacak. Bu sınırın altındaki başvurular değerlendirmeye alınmayacak.
Aile işletmelerine yönelik yatırımlarda ise daha düşük bir üst sınır getirildi. Buna göre aile işletmesi kapsamındaki projelerde hibeye esas tutar en fazla 8 milyon lira olacak.
Hibe oranı yüzde 70’e kadar çıkabilecek
Düzenleme kapsamında yatırımcılara sağlanacak destek oranı dikkat çekiyor. Hibeye esas proje tutarının; yüzde 50 ile yüzde 70’i arasında hibe desteği verilecek. Oranlar yatırım konusuna göre değişecek.
KDV dahil hesaplanan bu destek kapsamında, kalan tutarın yatırımcı tarafından karşılanması zorunlu olacak.
Tebliğde önemli bir sınırlama da finansman tarafında getirildi. Hibeye esas tutarın dışında kalan katkı payı için başka bir kamu kaynağı kullanılamayacak. Yatırımcıların bu kısmı tamamen kendi öz kaynaklarıyla finanse etmesi gerekecek.
Proje bedelini aşan kısım yatırımcıdan
Proje toplam tutarının belirlenen hibeye esas üst limiti aşması halinde, aşan kısım ayni katkı olarak yatırımcı tarafından karşılanacak. Bu durum başvuru aşamasında taahhüt edilecek ve proje süresi içinde tamamlanması şart olacak.
Nihai hibe fiili harcamaya göre belirlenecek
Hibe sözleşmesinde belirtilen tutar üst limit olarak kabul edilecek. Nihai hibe miktarı ise yatırımın gerçekleşme düzeyine göre netleşecek.
Yeni tebliğ, özellikle büyük ölçekli tarımsal yatırımlar için finansman yapısını yeniden tanımlarken, küçük ve aile işletmeleri için ayrı bir çerçeve oluşturmasıyla dikkat çekiyor. Destek oranının %70’e kadar çıkabilmesi ise yatırım iştahını artırabilecek en kritik unsur olarak öne çıkıyor.
Kimler hibe desteğinden yararlanabilecek?
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen program kapsamında hibe desteği yalnızca bireysel yatırımcılarla sınırlı kalmayacak. Tebliğle birlikte çok sayıda tarımsal amaçlı örgüt de destek kapsamına alındı.
Buna göre hibe desteğinden yararlanabilecek yapılar şunlar:
- 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamında faaliyet gösteren tarımsal amaçlı kooperatifler
- Tarım Kredi Kooperatifleri ve bunların birlikleri
- Ziraat Odaları ile Türkiye Ziraat Odaları Birliği
- Tohumculuk Kanunu kapsamında kurulan birlik ve alt birlikler
- Tarım satış kooperatifleri ve bunların birlikleri
- Islah amaçlı yetiştirici birlikleri ve üst birlikleri
- Tarımsal üretici birliklerinin iktisadi işletmeleri
- Sulama birlikleri
Bu düzenlemeyle birlikte, kırsal kalkınma desteklerinin daha geniş bir örgüt yapısına yayılması ve özellikle üretici örgütleri üzerinden yatırım kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
Hangi yatırımlar desteklenecek?
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğ, hibe kapsamındaki yatırım konularını oldukça geniş tuttu. Program; üretimden işleme, depolamadan dijital tarıma kadar birçok başlığı kapsıyor.
Desteklenecek yatırım konuları özetle şöyle:
Tarımsal ürünlerin işlenmesi ve depolanması
- Bitkisel ve hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi
- Çelik silo yatırımları
- Soğuk hava deposu yatırımları
Tarımsal üretime yönelik yatırımlar
- Kapalı ortamda bitkisel üretim (sera vb.)
- Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık yatırımları
- Kanatlı hayvan yetiştiriciliği
- Kültür mantarı üretimi
- Kesimhane yatırımları
- Yağmur hasadı için jeomembran göletler
Su ürünleri yetiştiriciliği
- Deniz ve iç sularda yetiştiricilik
- Tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinde üretim
Gübre işleme yatırımları
- Hayvansal ve bitkisel kökenli gübrelerin işlenmesi, depolanması
Örgütlere yönelik yatırımlar
- Tarımsal amaçlı örgütler için ortak makine parkları
Diğer desteklenen alanlar
- Arıcılık ve ipek böceği yetiştiriciliği
- Tarımda dijitalleşme ve veri temelli üretim sistemleri
- Sensör, IoT ve akıllı tarım uygulamaları
- Yapay zekâ tabanlı karar destek sistemleri
- Robotik, otomasyon ve görüntü işleme teknolojileri
- Tarımsal bilişim sistemleri
Yenilenebilir enerji yatırımları
- Tarımsal tesislerin ve sulama hizmetlerinin enerji ihtiyacını karşılamaya yönelik yenilenebilir enerji projeleri
Bu kapsamla birlikte tebliğ, klasik tarımsal yatırımların ötesine geçerek özellikle dijital tarım, yapay zekâ ve enerji yatırımlarını da destek kapsamına almasıyla dikkat çekiyor. Bu durum, desteklerin yönünün artık daha teknoloji odaklı bir tarım modeline kaydığını gösteriyor.
Başvurular nasıl ve ne zaman yapılacak?
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğe göre başvuru süreci tamamen dijital ortam üzerinden yürütülecek.
Başvuru zamanı
Başvuru takvimi, Bakanlık tarafından yayımlanacak uygulama rehberi ile ayrıca ilan edilecek. Yani tarih bilgisi daha sonra netleşecek.
Başvurular nereden yapılacak?
Tüm başvurular yalnızca Bakanlığın resmi internet sitesi olan Tarım ve Orman Bakanlığı üzerinden gerçekleştirilecek.
Kimler başvuru yapabilir?
- Tebliğde belirtilen şartları taşıyan gerçek ve tüzel kişiler
- Belirlenen yatırım konularında proje hazırlayan yatırımcılar
Başvuru süreci nasıl işleyecek?
- Projeler, veri giriş sistemi üzerinden online olarak hazırlanıp sunulacak
- Başvuru dosyaları, tebliğ ve uygulama rehberine uygun olmak zorunda olacak
- İl proje değerlendirme komisyonu tarafından incelenecek
Eksik belgeye dikkat
Başvuru sırasında yapılan veri girişlerinde hata tespit edilirse, yalnızca belirli durumlarda düzeltme imkanı tanınacak. Bunun dışında belge ekleme veya değişiklik yapılamayacak.
Ücretsiz destek var ama proje yazımı yok
Başvuru yapacak yatırımcılar, il proje yürütme birimlerinden bilgi alabilecek. Ancak bu birimler proje hazırlamayacak, projenin kabul edileceğine dair herhangi bir garanti vermeyecek
Rehber ve eğitimler nereden takip edilecek?
Başvuru formları, uygulama rehberi ve tüm duyurular yine Bakanlığın internet sitesi üzerinden paylaşılacak. Ayrıca eğitim, çalıştay ve bilgilendirme toplantıları da buradan ilan edilecek.
Hibe ödemesinde “iş bitmeden para yok” kuralı
Tarım ve Orman Bakanlığı tebliği, hibe ödemelerinde sıkı bir kontrol mekanizması getiriyor. Özellikle hayvancılık ve inşaat yatırımlarında “tamamlama şartı” öne çıkıyor.
Hayvancılık yatırımlarında şartlar net
Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık projelerinde; proje tamamen bitmeden ve taahhüt edilen hayvan varlığı temin edilmeden nihai hibe ödemesi yapılmayacak.
İnşaat bitmeden ödeme yok
- Yatırımcının inşaatla ilgili ayni katkısını tamamlaması şart
- İnşaat tamamen bitmeden makine ve ekipman için ödeme yapılmayacak
Makine ve ekipman alımında da sıkı kurallar var
- Alımlar için ödeme tek seferde talep edilecek
- Yatırımcının taahhüt ettiği katkı payı yerine getirilmeden hibe ödemesi yapılmayacak
Bu düzenlemeyle birlikte Bakanlık, “önce yatırım, sonra ödeme” yaklaşımını net şekilde ortaya koyarken, özellikle yarım kalan projelerin önüne geçmeyi hedefliyor.