Sadettin İnan / Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 2026 yılı içinde yürüttüğü iki farklı ithalat dosyası, Bakanlığın uygulamalarına ilişkin yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi.
Tarımdan Haber'in ulaştığı resmi yazışmalara göre, Cargill Tarım ve Gıda Sanayi A.Ş. tarafından ithal edilmek istenen yaklaşık 1 milyon kilogram Hindistan cevizi yağında, Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliğinde belirlenen 3-MCPD limitinin üzerinde değer tespit edildi.
Mevzuata aykırılık tespit edilmesine rağmen Cargill, ürünün rafinasyon işlemine tabi tutulması ve limit değerlerin uygun seviyeye indirilmesinin ardından yeniden analiz edilmesi için Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne "özel işlem" başvurusunda bulundu.
Bakanlık özel işlem talebini uygun buldu
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Cargill'in talebini uygun bularak Kocaeli ve Balıkesir Tarım ve Orman İl Müdürlüklerine talimat gönderdi.
Gönderilen talimatta ürünün Bakanlık gözetiminde rafinasyon işlemine alınması, tesisin denetlenmesi, işlem sürecinin kayıt altına alınması ve rafinasyon sonrasında yeniden analiz yapılması istendi. Analiz sonuçlarının mevzuata uygun çıkması halinde ise ithalat işlemlerinin tamamlanabileceği belirtildi.
Bunun üzerine ürünün yaklaşık 978 tonluk bölümünün özel işlem kapsamında firmanın tesisine sevk edilmesine izin verildi.
Susam ithalatında özel işlem talebi karşılık bulmadı
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün önüne gelen bir diğer ithalat dosyası ise Napas Global Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin Tanzanya'dan gerçekleştirdiği susam ithalatı oldu. Bu dosyada ise Cargill örneğinden farklı bir uygulama izlendi.
Napas Global Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş, Tanzanya'dan ithal ettiği yaklaşık 56 ton ham kabuklu susamın, analizlerde "yabancı madde" tespit edilmesi nedeniyle ithalata uygun bulunmaması üzerine Bursa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü nezdinde girişimlerde bulundu.
Şirket, muayene ve analiz raporunda "yabancı madde" olarak değerlendirilen unsurların insan sağlığını tehdit eden bakteri, pestisit veya kimyasal kalıntılardan değil, hasat sırasında ürüne doğal olarak karışabilen taş, toprak ve bozuk danelerden oluştuğunu belirterek, ürünün kendi tesisinde temizleme ve ayıklama işlemine tabi tutulmasına izin verilmesini talep etti.
Başvuru kapsamında, ayıklama işleminin yapılabileceğine ilişkin kapasite raporu ve teknik belgeler de Bursa İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne sunuldu. Ancak şirketin bu talebi uygun görülmedi ve ithalat işlemi ilerletilmedi.
Dosya yargıya ve Teftiş Kuruluna taşındı
İthalatçı firma, işlemin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle idari yargıya başvururken, hazırladığı kapsamlı şikayet dosyasını da Tarım ve Orman Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına sundu.
Şirket, yalnızca özel işlem talebinin reddedilmesi değil, ithalat sürecinde resmi GGBS sistemi yerine BURKA isimli özel bir yazılım üzerinden işlem yapılmasının istendiğine de dikkat çekerek, bu uygulamanın hukuki dayanağının araştırılmasını talep etmesi de dikkat çekti.
Belgeler hangi soruyu gündeme getiriyor?
Tarımdan Haber'in ulaştığı resmi belgeler, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün limit aşımı bulunan bir ithal ürünle ilgili Cargill'e "özel işlem" uygulanmasına izin verdiğini ortaya koyarken, susam ithalatçısı firmaya ise ayıklama işlemi sonrasında yeniden analiz yapılması yönündeki benzer talebinin kabul edilmediğini ortaya koyuyor.
Yargıya ve Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına taşınan dosya, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün benzer nitelikteki ithalat dosyalarında hangi kriterlerle karar verdiği ve "özel işlem" uygulamasının hangi esaslara göre işletildiği sorularını da beraberinde getirdi.