Antalya’da bir çalıştay yapıldı… Adı da iddialı: “100. yılında şeker sektörü sempozyumu ve çalıştayı.” Katılım deseniz, sektörün bütün aktörleri oradaydı. Bakan yardımcısından genel müdüre, birlik başkanlarından sendika temsilcilerine kadar herkes sahnede yer aldı.
Konuşmalar gerçekleştirildi… Basına açıklamalar yapıldı… Ama dönüp baktığınızda ortada net bir şey yok. “Sorunlarımız var, zorlukları görmezden gelemeyiz…” Evet, var… Evet, görmezden gelinmemeli… Ama hangi sorun? Ne kadar derin? Çözüm ne? İşte orası yok.
Çünkü ortada bir gerçek var…
Gizlenen bir gerçek…
Üstü örtülen bir gerçek…
Geçiştirilen bir gerçek var…
Şeker sektörü bugün ciddi bir kriz içinde. Ve bu kriz öyle küçük cümlelerle geçiştirilecek gibi değil. Derin… büyüyen… yönetilemeyen bir kriz bu.
Antalya’daki toplantıya bakınca şunu görüyorsunuz:
Sorun çözmekten çok, görüntü vermek…
Gerçekleri konuşmaktan çok, algı yönetmek…
Krizi anlatmaktan çok, koltuğu korumak…
Bakın, Nisan ayının ortasındayız…
Ama Türkşeker 2025 faaliyet raporunu hala yayınlamadı.
Neden?
Çünkü o raporda zarar var…
Çünkü o raporda faiz yükü var…
Çünkü o raporda yönetilemeyen bir tablo var…
2024’te zarar 3,3 milyardan 11 milyara çıkmıştı.
Faiz gideri 2,3 milyardan 8 milyara fırlamıştı.
Bu ne demek biliyor musunuz?
Zarar büyüyor…
Faiz büyüyor…
Yük büyüyor…
Ama şeffaflık yok.
Şimdi daha çarpıcı bir yere gelelim…
Sektörde 1 kilo şekerin maliyeti yaklaşık 45–50 lira bandında.
Satış fiyatı? 32 lira… 35 lira…
Yani ne oluyor?
Üretiyorsun… zarar ediyorsun…
Satıyorsun… zarar ediyorsun…
Devam ediyorsun… yine zarar ediyorsun…
Bu bir politika mı? Hayır.
Bu bir sosyal destek mi? Hayır.
Bu, yönetilemeyen bir piyasanın sonucu.
Altını çizelim:
Ucuz şeker vatandaşa destek olsun diye satılmıyor…
Ucuz şeker enflasyonu düşürsün diye de satılmıyor…
Ucuz şeker, yönetilemeyen arz sorunundan dolayı satılıyor.
Ucuz şeker, sistem kilitlendiği için satılıyor.
Ve bu zararın faturası?
Dolaylı yoldan millete.
Çünkü arkada Hazine var.
Türkşeker zarar ediyor, Hazine kapatıyor...
Faiz ödüyor, Hazine karşılıyor...
2022, 2023, 2024… Türkşeker’e toplam 46 milyar lira kaynak aktarıdı.
2025 yılında ne kadar aktarıldığını bilmiyoruz.
Soruyorum:
Bu para yatırımlara mı gitti?
Maliyeti düşürmeye mi gitti?
Hayır.
Zarara gitti…
Faize gitti…
Açığı kapatmaya gitti…
Bunu ben söylemiyorum, Sayıştay denetçileri söylüyor...
Ortaya nasıl bir tablo çıkıyor?
“Zarar etsem de olur…”
“Nasıl olsa arkamda devlet var…”
Ama işin en kritik tarafı şu:
Türkşeker’in bu fiyat politikası sadece kendini değil, bütün sektörü aşağı çekiyor.
Özel ve kooperatif fabrikalarını da batırıyor…
Özel fabrikalar bize ne diyebilirsiniz ancak kimse sermayesini tehlikeye atmaz şekerde ettiği zararı bir şekilde çiftçiye ait olanı vermeyerek, 'küspesiydi', 'firesiydi', 'polarıydı' çiftçiden zararını çıkartır.
Kooperatif fabrikalarının durumu ise içler acısı…
Konya Şeker zaten yönetim sorunu yaşıyordu...
Buna bir de şeker zararı eklendi...
Amasya Şeker çıkmaza girmiş…
(El altından satış pazarlıklarının yapıldığı konuşuluyor)
Kayseri Şeker ise direnmeye çalışıyor…
Yani mesele sadece bir kurum meselesi değil.
Bu, sektörün tamamını içine çeken bir çöküş sarmalı.
Ve gelelim en kritik başlıklardan birine…
Karapınar…
Kaçak pancar…
İmtiyazlı kotalar…
Düşük fiyatlı sözleşmeler…
Çiftçi 2200 liraya pancar ekiyor…
Devlet fiyatının altında üretim yaptırılıyor…
200 bin ton olduğu söylenen pancar kaçak yollarla başka fabrikalara taşınıyor…
Üstelik yönetmelikte ağır cezası var.
Peki işlem var mı?
Yok.
Görmezden gelinen bir düzen…
Sessiz kalınan bir sistem…
Korunan bir yapı var.
Şimdi soruyorum:
Bunlar konuşulmadan yapılan çalıştay neyi çözer?
Bu gerçekler masaya yatırılmadan hangi gelecek planlanır?
Antalya’daki toplantı bir fotoğraf verdi aslında.
Parlak bir sahne…
Güzel cümleler…
Ama derin bir sessizlik…
Sonuç mu?
Zarar büyüyor…
Borç büyüyor…
Kriz büyüyor…
Ama asıl meseleler konuşulmuyor.
İşte sektörün bugün tam olarak içinde bulunduğu durum bu.