Hangi Sulama Sistemleri Destekleniyor?

Yeni tebliğ, sulamayı üç ana başlıkta modernize etmeyi hedefliyor:

Tarla İçi Sistemler: Damla sulama, yağmurlama, mikro yağmurlama ve yüzey altı damla sulama.

Mekanik Büyük Sistemler: Center pivot, lineer sulama ve tamburlu sulama sistemleri.

Yüksek Teknoloji: Güneş enerjili sulama panelleri ve akıllı otomasyon (uzaktan yönetim, sensör kontrolü) sistemleri.

Hibe Oranları ve Limitler: Kim ne kadar alacak?

Bakanlık, su tasarrufu sağlayan teknolojilere daha yüksek prim veriyor. Hibeye esas proje tutarı üst limiti 10 Milyon TL olarak belirlendi.

Yüzde 70 Hibe: Yüzey altı damla sulama ve akıllı otomasyon sistemlerine.

Yüzde 60 Hibe: Mikro yağmurlama, güneş enerjili sulama ve dev pivot sistemlerine.

Yüzde 50 Hibe: Standart damla ve yağmurlama sistemlerine.

Kritik Detay: Eğer tarlanız Bakanlık tarafından "su kısıtı" ilan edilen bir havzada yer alıyorsa, hangi sistemi kurarsanız kurun hibe oranı doğrudan %70 olarak uygulanacak!

Konu bazında verilecek hibe oranları şunlar

• Tarla içi damla sulama sistemleri için %50.
• Tarla içi yağmurlama sulama sistemleri için %50.
• Tarla içi mikro yağmurlama sulama sistemleri için %60.
• Tarla içi yüzey altı damla sulama için %70.
• Center pivot/Lineer sulama sistemleri ve Tamburlu sulama sistemleri için %60.
• Güneş enerjili sulama (sulama sistemleri+panel) için %60.
• Akıllı sulama/otomasyon sistemleri (sensör, kontrol, uzaktan yönetim) için %70.
• Tarımsal açıdan yeraltı sularının yetersiz seviyede ve su kısıtı ilan edilen olduğunun tespit edildiği havzalarda yapılacak başvurularda tüm konular için %70

Kadın ve Genç Çiftçiye "Sulama" Önceliği

Sulama bütçesinin en az %20’si kadın ve genç girişimcilere ayrıldı. Ayrıca birinci derece tarımsal amaçlı örgütler (kooperatif ve birlikler) puanlamada öncelikli olacak.

75 Gün İçinde Montaj Şartı!

Sulama hibesinde zaman yönetimi çok sert tutulmuş. Hibe sözleşmesi imzalandıktan sonra, alımı yapılan ekipmanların tarlada montajının en geç 75 gün içinde tamamlanması zorunlu. Montajı biten sistemler, 30 gün içinde il müdürlüğü ekiplerince yerinde kontrol edilecek.

Ödemede "Borçsuzluk" ve "Haksız Kazanç" Denetimi

Ödeme aşamasına gelindiğinde çiftçinin; vadesi geçmiş vergi borcu, SGK prim borcu olmaması gerekiyor. Haksız yere ödeme aldığı tespit edilenler, aldıkları parayı gecikme faiziyle iade edecek ve 5 yıl boyunca tüm devlet desteklerinden men edilecek.

Hibeye esas tutarda yeni çerçeve

Tebliğe göre hibeye esas proje tutarında üst limit 30 milyon lira olarak belirlendi. Alt limit ise 100 bin lira olarak uygulanacak. Bu sınırın altındaki başvurular değerlendirmeye alınmayacak.

Aile işletmelerine yönelik yatırımlarda ise daha düşük bir üst sınır getirildi. Buna göre aile işletmesi kapsamındaki projelerde hibeye esas tutar en fazla 8 milyon lira olacak.

Hibe oranı yüzde 70’e kadar çıkabilecek

Düzenleme kapsamında yatırımcılara sağlanacak destek oranı dikkat çekiyor. Hibeye esas proje tutarının; yüzde 50 ile yüzde 70’i arasında hibe desteği verilecek. Oranlar yatırım konusuna göre değişecek.

KDV dahil hesaplanan bu destek kapsamında, kalan tutarın yatırımcı tarafından karşılanması zorunlu olacak.

Kamu kaynağıyla ikinci finansman yok

Tebliğde önemli bir sınırlama da finansman tarafında getirildi. Hibeye esas tutarın dışında kalan katkı payı için başka bir kamu kaynağı kullanılamayacak. Yatırımcıların bu kısmı tamamen kendi öz kaynaklarıyla finanse etmesi gerekecek.

Proje bedelini aşan kısım yatırımcıdan

Proje toplam tutarının belirlenen hibeye esas üst limiti aşması halinde, aşan kısım ayni katkı olarak yatırımcı tarafından karşılanacak. Bu durum başvuru aşamasında taahhüt edilecek ve proje süresi içinde tamamlanması şart olacak.

Nihai hibe fiili harcamaya göre belirlenecek

Hibe sözleşmesinde belirtilen tutar üst limit olarak kabul edilecek. Nihai hibe miktarı ise yatırımın gerçekleşme düzeyine göre netleşecek.

Yeni tebliğ, özellikle büyük ölçekli tarımsal yatırımlar için finansman yapısını yeniden tanımlarken, küçük ve aile işletmeleri için ayrı bir çerçeve oluşturmasıyla dikkat çekiyor. Destek oranının %70’e kadar çıkabilmesi ise yatırım iştahını artırabilecek en kritik unsur olarak öne çıkıyor.

Kimler hibe desteğinden yararlanabilecek?

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen program kapsamında hibe desteği yalnızca bireysel yatırımcılarla sınırlı kalmayacak. Tebliğle birlikte çok sayıda tarımsal amaçlı örgüt de destek kapsamına alındı.

Buna göre hibe desteğinden yararlanabilecek yapılar şunlar:

• 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamında faaliyet gösteren tarımsal amaçlı kooperatifler
• Tarım Kredi Kooperatifleri ve bunların birlikleri
• Ziraat Odaları ile Türkiye Ziraat Odaları Birliği
• Tohumculuk Kanunu kapsamında kurulan birlik ve alt birlikler
• Tarım satış kooperatifleri ve bunların birlikleri
• Islah amaçlı yetiştirici birlikleri ve üst birlikleri
• Tarımsal üretici birliklerinin iktisadi işletmeleri
• Sulama birlikleri

Bu düzenlemeyle birlikte, kırsal kalkınma desteklerinin daha geniş bir örgüt yapısına yayılması ve özellikle üretici örgütleri üzerinden yatırım kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

Hangi yatırımlar desteklenecek?

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğ, hibe kapsamındaki yatırım konularını oldukça geniş tuttu. Program; üretimden işleme, depolamadan dijital tarıma kadar birçok başlığı kapsıyor.

Desteklenecek yatırım konuları özetle şöyle:

Tarımsal ürünlerin işlenmesi ve depolanması

• Bitkisel ve hayvansal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi
• Çelik silo yatırımları
• Soğuk hava deposu yatırımları

Tarımsal üretime yönelik yatırımlar

• Kapalı ortamda bitkisel üretim (sera vb.)
• Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık yatırımları
• Kanatlı hayvan yetiştiriciliği
• Kültür mantarı üretimi
• Kesimhane yatırımları
• Yağmur hasadı için jeomembran göletler

Su ürünleri yetiştiriciliği

• Deniz ve iç sularda yetiştiricilik
• Tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgelerinde üretim

Gübre işleme yatırımları

• Hayvansal ve bitkisel kökenli gübrelerin işlenmesi, depolanması

Örgütlere yönelik yatırımlar

• Tarımsal amaçlı örgütler için ortak makine parkları

Diğer desteklenen alanlar

• Arıcılık ve ipek böceği yetiştiriciliği
• Tarımda dijitalleşme ve veri temelli üretim sistemleri
• Sensör, IoT ve akıllı tarım uygulamaları
• Yapay zekâ tabanlı karar destek sistemleri
• Robotik, otomasyon ve görüntü işleme teknolojileri
• Tarımsal bilişim sistemleri

Yenilenebilir enerji yatırımları

• Tarımsal tesislerin ve sulama hizmetlerinin enerji ihtiyacını karşılamaya yönelik yenilenebilir enerji projeleri

Bu kapsamla birlikte tebliğ, klasik tarımsal yatırımların ötesine geçerek özellikle dijital tarım, yapay zekâ ve enerji yatırımlarını da destek kapsamına almasıyla dikkat çekiyor. Bu durum, desteklerin yönünün artık daha teknoloji odaklı bir tarım modeline kaydığını gösteriyor.

Başvurular nasıl ve ne zaman yapılacak?

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğe göre başvuru süreci tamamen dijital ortam üzerinden yürütülecek.

Başvuru zamanı

Başvuru takvimi, Bakanlık tarafından yayımlanacak uygulama rehberi ile ayrıca ilan edilecek. Yani tarih bilgisi daha sonra netleşecek.

Başvurular nereden yapılacak?

Tüm başvurular yalnızca Bakanlığın resmi internet sitesi olan Tarım ve Orman Bakanlığı üzerinden gerçekleştirilecek.

Kimler başvuru yapabilir?

• Tebliğde belirtilen şartları taşıyan gerçek ve tüzel kişiler
• Belirlenen yatırım konularında proje hazırlayan yatırımcılar

Başvuru süreci nasıl işleyecek?

• Projeler, veri giriş sistemi üzerinden online olarak hazırlanıp sunulacak
• Başvuru dosyaları, tebliğ ve uygulama rehberine uygun olmak zorunda olacak
• İl proje değerlendirme komisyonu tarafından incelenecek

Eksik belgeye dikkat

Başvuru sırasında yapılan veri girişlerinde hata tespit edilirse, yalnızca belirli durumlarda düzeltme imkanı tanınacak. Bunun dışında belge ekleme veya değişiklik yapılamayacak.

Ücretsiz destek var ama proje yazımı yok

Başvuru yapacak yatırımcılar, il proje yürütme birimlerinden bilgi alabilecek. Ancak bu birimler proje hazırlamayacak, projenin kabul edileceğine dair herhangi bir garanti vermeyecek

Rehber ve eğitimler nereden takip edilecek?

Başvuru formları, uygulama rehberi ve tüm duyurular yine Bakanlığın internet sitesi üzerinden paylaşılacak. Ayrıca eğitim, çalıştay ve bilgilendirme toplantıları da buradan ilan edilecek.

Hibe ödemesinde “iş bitmeden para yok” kuralı

Tarım ve Orman Bakanlığı tebliği, hibe ödemelerinde sıkı bir kontrol mekanizması getiriyor. Özellikle hayvancılık ve inşaat yatırımlarında “tamamlama şartı” öne çıkıyor.

Hayvancılık yatırımlarında şartlar net

Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık projelerinde; proje tamamen bitmeden ve taahhüt edilen hayvan varlığı temin edilmeden nihai hibe ödemesi yapılmayacak.

İnşaat bitmeden ödeme yok

• Yatırımcının inşaatla ilgili ayni katkısını tamamlaması şart
• İnşaat tamamen bitmeden makine ve ekipman için ödeme yapılmayacak

Makine ve ekipman alımında da sıkı kurallar var

• Alımlar için ödeme tek seferde talep edilecek
• Yatırımcının taahhüt ettiği katkı payı yerine getirilmeden hibe ödemesi yapılmayacak

Bu düzenlemeyle birlikte Bakanlık, “önce yatırım, sonra ödeme” yaklaşımını net şekilde ortaya koyarken, özellikle yarım kalan projelerin önüne geçmeyi hedefliyor.

Destekleme Ödemelerinin Detayları

Bakanlık tarafından paylaşılan verilere göre, 17,3 milyar TL'lik dev bütçenin kalem kalem dağılımı şu şekilde gerçekleşti:

Bitkisel Üretim Temel Desteği: 17 milyar 197 milyon 734 bin 763 TL

Hayvan Hastalıkları Tazminatı: 149 milyon 140 bin 967 TL

Kırsal Kalkınma Yatırım Desteği: 40 milyon 764 bin 970 TL

Hayvan Gen Kaynakları Desteği: 11 milyon 11 bin 300 TL

Ödemeler Saat Kaçta Yatacak? (TCKN Detayı)

Çiftçilerin en çok merak ettiği ödeme takvimi de netleşti. Yapılan açıklamada yer alan bilgilere göre:

TCKN/VKN son hanesi "6" ve "8" olan üreticilerin Bitkisel Üretim Temel Desteği ödemeleri ile diğer kalemlere ait tüm ödemeler, 3 Nisan 2026 (Bugün) saat 18:00'den sonra hesaplara aktarılmaya başlanacak.

Üreticiye Can Suyu

Özellikle bitkisel üretim desteği (mazot-gübre desteği) 17,1 milyar TL yatıyor olması, ekim-dikim dönemindeki çiftçilerimiz için ciddi bir finansal kaynak anlamı taşıyor. Hayvan hastalıkları tazminatı ve gen kaynakları destekleri de hayvancılık sektöründeki maliyetlerin karşılanmasına katkı sağlayacak.

Tarımdan Haber Notu: Değerli üreticiler, hesaplarınızı akşam 18:00 itibarıyla kontrol etmeyi unutmayın. Bereketli olsun!

"İlk Alan 800’e, Son Alan 1000 TL’ye Alıyor"

Sektörün nabzını tutan portalımızda 'Tarım Kredi'de gübre fiyatları fren tutmuyor: 15 günde rekor artış!' haberinin altına bir yorum yapan üretici, ödeme takvimindeki adaletsizliği şu çarpıcı örnekle özetledi:

"Bakanlık çiftçiye adaletsiz davranıyor. İlk desteği alanla son alan arasında 1 ay fark var. Parası yatan üretici 26 CAN gübresini 800 TL’den alırken, sırasını bekleyen üretici bugün 1000 TL ödemek zorunda kalıyor. 5 torba gübrede 1 torba kayıp var. Zamlar bu hızla devam ederse, desteği son alanın parası gübreye yetmeyecek."

Çiftçiden Çözüm Önerisi: "Eşit Taksit Sistemi"

Ödeme takviminin yayılması yerine tüm çiftçilerin aynı anda desteklenmesi gerektiğini savunan üreticiler, Bakanlığa şu öneriyi sundu:

"Eğer ödeme gücü sınırlıysa, desteği 4 eşit parçaya bölün ve her hafta tüm üreticilere aynı anda birer taksit ödeyin. O zaman herkes aynı gün bayiye gider, aynı fiyattan gübresini alır ve eşit şartlarda yarışır."

Mazot-Gübre Desteği Neden Gecikti?

Geçtiğimiz yıllarda Mart ayının ikinci haftasında tüm üreticilerin hesabına geçen ödemelerin, bu yıl Nisan ortasına kadar sarkması üretim planlamasını da bozuyor. Özellikle bahar gübrelemesi döneminde nakit bekleyen çiftçi, desteğin geç yatması nedeniyle borçlanmak veya gübrelemede gecikmek zorunda kalıyor.

Nihayet Sıra Geldi: Bugün Kimler Alıyor?

Bakanlığın açıkladığı ödeme takvimine göre, tüm çiftçiler aynı anda ödeme alamayacak. TCKN ve VKN numaralarına göre yapılan planlamada bugün kritik bir eşik var:

TCKN/VKN son hanesi "4" olan üreticilerin temel destek (mazot-gübre) ve diğer tüm kalemlerdeki ödemeleri bugün (27 Mart 2026) saat 18:00'den sonra hesaplarına aktarılacak.

Aslan Payı "Temel Destek"te

Açıklanan 8.7 milyar TL'lik paketin neredeyse tamamı, çiftçinin en büyük gider kalemi olan mazot ve gübre desteğini de kapsayan "Bitkisel Üretim Temel Desteği"ne ayrıldı. İşte kalem kalem o liste:

Bitkisel Üretim Temel Desteği: 8 Milyar 630 Milyon 47 Bin TL

Kırsal Kalkınma Yatırım Desteği: 98 Milyon 926 Bin TL

Sertifikalı Tohum Kullanım Desteği: 5 Milyon 743 Bin 500 TL

Hayvan Gen Kaynakları Desteği: 2 Milyon 299 Bin 500 TL

Çiftçi Tepkili: "Destek Gelene Kadar Borç Katlandı"

Her ne kadar ödemeler başlamış olsa da, sahadaki çiftçiden gelen tepkiler desteğin zamanlamasına yönelik. Birçok üretici, mazot ve gübre desteğinin bu kadar geç ödenmesine tepki gösterirken, gübre ve mazota gelen zamlardan dolayı ödenen desteğin de erimesinden şikayetçi.

Hedef: Nadasa Bırakılan ve İşlenmeyen Alanlar

Kararın temel amacı, tarım arazilerinin kullanımını etkinleştirerek üretimi artırmak. Özellikle nadasa ayrılan, işlenmeyen veya işlemeli tarıma uygun olmadığı için terk edilen alanlar öncelikli kapsama alındı. Bu alanlarda uygun tarımsal yöntemlerle yapılacak bitkisel üretim projeleri devlet tarafından desteklenecek.

Hangi Konular Desteklenecek?

Karar kapsamında hibe desteği verilecek temel başlıklar şunlar:

Üretime Kazandırma: İşlenmeyen veya nadasa bırakılan arazilerin uygun ekim yöntemleriyle tarıma kazandırılması.

Stratejik Ürünler: İklim değişikliği de dikkate alınarak; yağlı tohumlu bitkiler, baklagiller, hububat ve sebze üretiminin geliştirilmesi.

Yüksek Katma Değer: İşlemeli tarıma uygun olmayan arazilerde ekonomik değeri yüksek bitki türlerinin yetiştirilmesi.

Verim Artışı: Doğal ekolojide bulunan bitkilerin aşılama ve çeşit değişimi gibi tekniklerle verimliliğinin artırılması.

Maliyetin 4’te 3’ü Devletten

Yatırımcılar için en dikkat çekici nokta hibe oranı oldu. Bakanlık, belirlenen yatırım konuları için proje toplam bedelinin azami yüzde 75’ini hibe olarak karşılayacak. Bu destekten hem gerçek kişiler (çiftçiler) hem de tüzel kişiler (şirketler, kooperatifler vb.) yararlanabilecek.

Kamu ve Üretici İş Birliği

Proje kapsamında sadece bireysel başvurular değil, diğer kamu kurumları ve üretici örgütleriyle yapılacak iş birlikleri de teşvik edilecek. Bu sayede yerel ölçekteki tarımsal potansiyelin en yüksek verimle kullanılması planlanıyor.

Uzman uyarısı: “Yüzde 75 hibe desteği üretim planına uyumlu olmalı"

Kararı değerlendiren Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, %75’lik hibe oranının teoride doğru ancak uygulamada riskli olduğunu vurgulayarak şu kritik tespitte bulundu:

"Kullanılmayan ve/veya kullanılamayan tarım arazilerinin kullanılmasını teşvik etmek amacıyla tarım arazilerinin kullanımının etkinleştirilmesine dair karara göre bu arazilerin tarımsal amaçlı kullanılması için yapılacak yatırımlara uygulanacak olan hibe oranı yüzde 75 olarak belirledi. Karar doğru ancak uygulama manipüle edilmeye açık. Ayrıca belli bir üretim planına uyumlu olmalı. O plan yoksa, kararın etkinliği sıkıntılı olabilir"

Nadas Desteklerinde Süreç Nasıl İşledi?

Destek Miktarı: Geçtiğimiz süreçte Bakan Yumaklı nadasa ayrılan tarım arazilerine 520 milyon lira ayni destek sağlanacağını açıklamıştı.

Alternatif Üretim: Nadas yerine münavebeli ekim kapsamında nadas alanları nohut üretimiyle ekonomiye kazandırılmıştı.

Bakanlık Stratejisi: Atıl arazilerin korunması için Fakıbaba döneminde Bakanlık nadasa bırakılan tarım arazileri için harekete geçmiş ve sözleşmeli üretim kapsamında ekilmeyen tarım arazilerinin ekonomiye kazandırılması amaçlanmıştı.

Bakan Yumaklı: "Üreticimizin Gücüne Güç Katıyoruz"

Sosyal medya hesabı üzerinden açıklama yapan Bakan Yumaklı, "Toprağın bereketini desteklerimizle yarınlara taşıyoruz. Hayırlı ve bereketli olsun," ifadeleriyle ödemelerin detaylarını paylaştı.

Destek Ödemelerinin Detaylı Dağılımı

Ödeme kalemleri ve ayrılan bütçeler şu şekilde gerçekleşti:

Temel Destek: 9.583.090.123 TL

Planlı Üretim (Yem Bitkileri): 2.607.719.136 TL

Kırsal Kalkınma Yatırım Desteği: 120884.409 TL

Genel Toplam: 12.311.693.668 TL

Ödeme Takvimi ve TCKN Detayları

Üreticilerin ödemeleri alabilmesi için belirlenen takvim şu şekildedir:

Planlı Üretim ve Kırsal Kalkınma Destekleri: Hiçbir ayrım gözetmeksizin tüm üreticiler için yarın hesaplara geçecek.

Temel Destek Ödemesi: TCKN son hanesi "0" olan üreticilerimiz için 6 Mart 2026, saat 18.00 itibarıyla hesaplara aktarılacak.

Diğer Gruplar: TCKN son hanesi farklı olan üreticiler için ödemeler belirlenen periyotlarla devam edecek.

Temel Destek Sistemi Güncellendi

Bilindiği üzere desteklemede 2025’ten itibaren sistem değişti ve 'mazot gübre' desteği yerine Temel Destek uygulaması hayata geçirilmişti. Mazot gübre desteği, çiftçiye temel destek adı altında ödeniyor. 2026 üretim yılı için temel destek katsayısı dekarda 310 TL olarak belirlendi; 2025’e göre yaklaşık yüzde 27 artış sağlandı. Ürün gruplarına göre hesaplanan destek tutarları ise şöyle:

1. Kategori: Mercimek, nohut, aspir, patates, kuru soğan, yem bitkileri 1. grup ve diğer ürünler → 310 TL/dekar

2. Kategori: Buğday, arpa, mısır dane, yem bitkileri 2. grup → 403 TL/dekar

3. Kategori: Ayçiçeği yağlık, fındık, kolza/kanola, kuru fasulye, soya, çay → 465 TL/dekar

4. Kategori: Çeltik, kütlü pamuk → 697,5 TL/dekar

Nadas: 93 TL/dekar

Ödemeler 6 Mart’ta başlıyacak

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıklamasına göre, 81 milyar TL’lik Temel ve Planlı Üretim Destek ödemeleri 6 Mart 2026’dan itibaren başlıyor ve bir ay içinde tamamlanacak. Ödemelerin T.C. kimlik numarasının son hanesine göre yapılması planlanıyor.

Sonu 0 ve 2 olanlar → 6 Mart

Sonu 4 ve 6 olanlar → 13 Mart

Sonu 8 olanlar → 20 Mart

Detaylar şöyle:

Kırsal kalkınma yatırım desteği: 129 milyon 4 bin TL

Hayvan gen kaynakları desteği: 14 milyon 62 bin 612 TL

Sertifikalı tohum kullanım desteği: 3 milyon 956 bin 369 TL

Sertifikalı fidan üretim desteği: 2 milyon 589 bin 19 TL

Toplam: 149 milyon 612 bin TL

Bu sayfada:

-Havza destekleri nedir?

-Hangi ürünler destekleniyor?

-İl il havza destekleri

-En çok desteklenen ürünler

gibi merak edilen tüm detayları bulabilirsiniz.

Havza destekleri, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen üretim planlaması doğrultusunda uygulanmaktadır.

Havza destekleri nedir?

Havza destekleri, Türkiye’de tarımsal üretimin iklim, toprak ve su potansiyeline göre planlanmasını sağlayan destekleme modelidir.

Bu sistemde:

-Türkiye tarım havzalarına ayrılmıştır

-Her havzada belirli ürünler desteklenir

-Üretim planlaması yapılır

-Tarımsal verimlilik artırılmak istenir

Amaç:

-Stratejik ürün üretimini artırmak

-Su kaynaklarını korumak

-Tarımsal maliyetleri düşürmek

Havza bazlı desteklenen ürünler

Türkiye’de havza modelinde desteklenen başlıca ürünler şunlardır:

1. Buğday
2. Arpa
3. Dane mısır
4. Yağlık ayçiçeği
5. Kütlü pamuk
6. Nohut
7. Kuru fasulye
8. Patates
9. Kuru soğan
10. Mercimek
11. Aspir
12. Soya
13. Kanola
14. Yem bitkileri

Bu ürünler her ilde farklı şekilde desteklenmektedir.

İl il havza destekleri

Aşağıda Türkiye’de illere göre desteklenen ürünleri inceleyebilirsiniz.

İç Anadolu Bölgesi

• Aksaray havza destekleri
• Ankara havza destekleri
• Çankırı havza destekleri
• Eskişehir havza destekleri
• Karaman havza destekleri
• Kayseri havza destekleri
• Kırıkkale havza destekleri
• Kırşehir havza destekleri
• Konya havza destekleri
• Nevşehir havza destekleri
• Niğde havza destekleri
• Sivas havza destekleri
• Yozgat havza destekleri

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

• Adıyaman havza destekleri
• Batman havza destekleri
• Diyarbakır havza destekleri
• Gaziantep havza destekleri
• Kilis havza destekleri
• Mardin havza destekleri
• Şanlıurfa havza destekleri
• Siirt havza destekleri
• Şırnak havza destekleri

Marmara Bölgesi

• İstanbul havza destekleri
• Kocaeli havza destekleri
• Bursa havza destekleri
• Sakarya havza destekleri
• Bilecik havza destekleri
• Balıkesir havza destekleri
• Yalova havza destekleri
• Tekirdağ havza destekleri
• Edirne havza destekleri
• Kırklareli havza destekleri
• Çanakkale havza destekleri

Ege Bölgesi

• Afyon havza destekleri
• Aydın havza destekleri
• Denizli havza destekleri
• İzmir havza destekleri
• Kütahya havza destekleri
• Manisa havza destekleri
• Muğla havza destekleri
• Uşak havza destekleri

Karadeniz Bölgesi

• Artvin havza destekleri
• Rize havza destekleri
• Bayburt havza destekleri
• Trabzon havza destekleri
• Gümüşhane havza destekleri
• Giresun havza destekleri
• Ordu havza destekleri
• Tokat havza destekleri
• Amasya havza destekleri
• Samsun havza destekleri
• Sinop havza destekleri
• Çorum havza destekleri
• Kastamonu havza destekleri
• Bartın havza destekleri
• Karabük havza destekleri
• Zonguldak havza destekleri
• Düzce havza destekleri
• Bolu havza destekleri

Akdeniz Bölgesi

• Adana havza destekleri
• Antalya havza destekleri
• Burdur havza destekleri
• Hatay havza destekleri
• Isparta havza destekleri
• Kahramanmaraş havza destekleri
• Mersin havza destekleri
• Osmaniye havza destekleri

Doğu Anadolu Bölgesi

• Ağrı havza destekleri
• Ardahan havza destekleri
• Bingöl havza destekleri
• Bitlis havza destekleri
• Elazığ havza destekleri
• Erzincan havza destekleri
• Erzurum havza destekleri
• Hakkari havza destekleri
• Iğdır havza destekleri
• Kars havza destekleri
• Malatya havza destekleri
• Muş havza destekleri
• Tunceli havza destekleri
• Van havza destekleri

Havza destekleri neden önemli?

Havza destek modeli ile plansız üretimin önüne geçilmesi, ithalatın azaltması, stratejik ürün üretiminin artırılması ve su kullanımının planlanması amaçlanıyor.

Programda küçükbaş hayvancılığa yönelik yeni bir destek projesini açıklayan Erdoğan, “Kırsalda bereket, küçükbaşa destek” adı verilen proje kapsamında ilk aşamada üreticilere 150 bin küçükbaş hayvan verileceğini söyledi.

Üreticiye 95 dişi, 5 erkek hayvan verilecek

Projeden yararlanacak her üreticiye toplam 100 baş küçükbaş hayvan sağlanacağını belirten Erdoğan, bunun 95 dişi ve 5 erkek hayvandan oluşacağını ifade etti.

Hayvanların bakım ve besleme giderleri için de destek sağlanacak. Buna göre üreticilere: aylık 15 bin lira, yıllık 180 bin lira bakım ve besleme desteği verilecek.

Faizsiz kredi ve uzun vadeli ödeme

Projenin finansmanında üreticiler Ziraat Bankası üzerinden faizsiz kredi kullanabilecek. Krediler için: 2 yıla kadar geri ödemesiz dönem, devamında 7 yıla kadar vade imkanı sunulacak.

Ayrıca projeden yararlanan üreticilerin alacağı küçükbaş hayvanların ilk yıl sigorta bedelinin de devlet tarafından karşılanacağı açıklandı.

Hayvanlar TİGEM çiftliklerinden verilecek

Erdoğan, hayvanların Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü çiftliklerinde yetiştirilen üstün genetik özelliklere sahip sürülerden seçileceğini belirtti. Dağıtımın ise bölgelere uygun ırklar dikkate alınarak yapılacağını söyledi.

Projede özellikle kadın ve genç üreticilere öncelik verileceğini ifade eden Erdoğan, veteriner hekimlik, ziraat ve gıda mühendisliği gibi alanlardan yeni mezun gençlerin de projeye başvurabileceğini kaydetti.

İlk teslimatlar bu yıl yapılacak

Cumhurbaşkanı Erdoğan, küçükbaş hayvanların ilk teslimatlarının bu yıl içinde yapılacağını açıklayarak genç ve kadın üreticileri projeye başvurmaya davet etti.

Çiftçilere 81 milyar liralık destek ödemesi

Erdoğan konuşmasında ayrıca 6 Mart’tan itibaren bir ay içinde toplam 81 milyar lira temel ve planlı üretim desteğinin çiftçilerin hesaplarına aktarılacağını duyurdu.

Küçükbaş desteklerinde geçmişteki 300 koyun projesi tartışmaları

Türkiye’de daha önce uygulanan 300 koyun projesi büyük beklentilerle başlatılmıştı. Ancak süreç içinde proje ile ilgili farklı değerlendirmeler ve eleştiriler gündeme gelmişti. İşte o dönemde yaşananlar:

• 300 koyun projesinin detayları belli oldu
• Üretici 300 koyun projesinden ne kazanacak?
• 300 koyunda önemli uyarı: Heyecana kapılmayın!
• Büyük umutlarla yola çıkılan 300 koyun projesinde hedefler tutmadı
• 300 koyun desteğinde 600 bin lira ipotek mi istenecek?
• "300 koyun projesi gerçekçi değil"

Danelik yulaf eken çiftçiye planlı üretim desteği ödenmeyecek

2025 üretim yılında yulaf eken çiftçiler, planlı üretim desteğiyle ilgili önemli bir sorunla karşı karşıya kaldı. Dane olarak yulaf eken üreticilere temel destek ödenecek ancak planlı üretim desteği verilmeyecek. Bu durum, üreticilerin ton başına yaklaşık 315 liralık destekten mahrum kalacağı anlamına geliyor. Çiftçiler yaşanan hatayı Bakanlığa bildirdi. Bakanlık hatayı kabul ederken, bu yıl için düzeltme yapılamayacağını bildirdi.

Yulafı yemlik olarak eken çiftçilerde bir sorun görünmüyor. Yani yulafı yemlik olarak eken çiftçiler hem temel destek hem de planlı üretim desteğini alacaklar. Fakat ETİ, Ülker gibi firmalarla sözleşmeli üretim kapsamında danelik yulaf eken çiftçiler, temel destekten yararlanırken, Bakanlığın yaptığı hatadan dolayı planlı üretim desteğini alamayacaklar. Yulafın planlı üretim destek miktarı da 315 lira.

Çiftçi konuyu mahkemeye taşırsa kazanır!

2025 yılı ÇKS belgelerinde ada parsel bilgilerinde danelik yulaf ekecek çiftçiler için, planlı üretime uygundur izni bulunduğuğunu, mağdur çiftçilerin bu konuyu mahkemeye taşıması durumunda destek ödemelerinin mahkeme kararı ile alabilecekleri kaydediliyor.

Tarım Bakanlığının yapılan hatayı fark edip 2026 yılı destek ödemeleri için bu hatanın düzeltilmesiyle ilgili bir çalışma yapmayarak, sorunun çözümünü 2027 yılı ötelemesi çiftçilerin büyük tepkisini çekti.

Konuyla ilgili haberler

• Tarımda planlı üretim desteğinden kimler nasıl faydalanacak?
• Tarımda planlı üretime uymayan çiftçi 5 yıl desteklerden men edilecek!
• Mazot gübre desteği ödemelerinde büyük hata! Çiftçi fark etti Bakanlık hatasını düzeltti!

Kahveci'nin paylaşımında dikkat çeken başlıklar şöyle...

Şimdi siz çiftçisiniz.

Vergi borcunuz var.

Ya da

SSK (Bağkur) prim borcunuz var.

Ve

Sübvansiyonlu kredi (yani hazine faiz destekli yani normal kredi faizinin belli oranlarda indirimli tahsil edilmesi) alacaksınız.

Yatırım kredisi (18 ay ya da üzeri süreli)

İşletme kredisi ( 8-18 ay arası. Genellikle 8-12 ay) olabilir.

Ancak özellikle kısa vadeli işletme kredileri çiftçilerin üretime devam edebilmek için kullandıkları girdilere dair kredilerdir.

Ve bu kredilere artık neredeyse mecburlar. Bir çoğu ise kredi ödemelerini takla attırırlar. Yani önceki krediyi sonraki kredi ile kapatır arada faizini ancak öderler.

Şimdi başa dönelim.

Önce bu kredilere erişim için vergi ve SSK borcu olmaması koşulunu getirdiler.

Şimdi ise kararname ile aslında bu borçların ödenmesini şart olmaktan çıkarmak gibi yapıp, "derenin taşına taş ekletip derenin kuşunu vurdurmak" üzerine bir teklif sunuluyor.

Deniyor ki;

Biz size önden bir kredi açalım. Tutarı hiç bir şartta 300 bin TL'yi geçmesin. Sonra siz bu kredi dahil kalan varsa cebinizden borçlarınızı ödeyin. Bu ön vergi SSK borcu ödeme kredisinin faizi olacak, bundan da %25 indirim yapalım. Dikkat edin borçtan değil. Borca mahsuben açılacak krediye uygulanacak faizin %25'i. (Daha ne istiyorsunuz?!).

Kararnamede bir tane daha %25 rakamı var.

O nedir?

Vergi ya da SSK borcunuza sağlanacak olan ön kredi tutarı, toplam tarımsal konu bazında alacağınız kredinin %25'ini geçemez. O, %25, 300 bin TL'yi de geçemiyor.

Şimdi gelelim olacaklara:

Çiftçi biraz daha borçlanacak. Devlete borcunu devletin faizli ancak faizden %25 indirimli kredisi ile devlete ödeyecek.
Yani devlet alacağını, borç açarak alacak.

Yani her durumda kendi parasını alacak ki; çiftçi ondan sonra sübvansiyonlu kredi kullanabilsin.

Peki, çiftçi bu aşamaya nasıl geçecek?

Önce kredi kullanma hakkı kazanmış ve kredi rakamı belli olmuş, kredi tahsisi yapılmış olacak/olmalı.
Şimdi bankaların bin dereden su getirtme işini geçsek bile vergi ve SSK borcunu ödedikten sonra üretim kredisini kullanamazsa ne olmuş olacak?

Diyelim aldı. Üstelik o "müteakiben" kısmı da aştı. Şimdi başlangıçtaki borçtan daha az mı daha fazla mı borçlu olmuş oldu?

Daha fazla sermayesi mi yoksa daha az mı sermayesi oldu?

Ama siz ne yaptınız?

Vergi ve SSK borçlarını, çiftçi ya da esnaftan üretime ya da ticarete devam etmek için krediye mahkum diye ondan "gönülsüz gönüllülük" uygulaması ile tahsil ettiniz. Etmeye çalıştınız.

Devletin adaleti ve memuru böyle mi işler böyle mi düşünür?
Bilemedim deyip çıkayım"

Faiz indirimli kredilere erişimde yaşanan sorunların boyutu ise daha önce verilen “Faiz indirimli kredi kaç çiftçiye kapandı?” başlıklı soru önergesiyle Meclis gündemine de taşınmıştı.

Devletin uyguladığı tarımsal destekler politikalarının finansman ayağında önemli değişiklikler içeren kararın detayları şöyle...

Borcu olan üreticiye finansman imkanı getirildi

Yeni düzenlemeye göre, tarımsal üretim için sübvansiyonlu kredilerde borçsuzluk şartı esnetildi. Buna göre, vergi dairelerine veya sosyal güvenlik kurumuna vadesi geçmiş borcu bulunan üreticiler de finansman kullanabilecek.

Ancak bu durumda finansmanın en fazla yüzde 25’i, üreticinin kamu borçlarının kapatılmasında kullanılacak. Katılım Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri, bu tutarı doğrudan ilgili tahsil dairelerine aktaracak. Söz konusu borç kapatma uygulamasında ise yıllık üst limit 300 bin lira olarak belirlendi.

Sübvansiyonlu kredilerin hangi üreticilere kullandırıldığına dair detaylara “Sübvansiyonlu kredi kime? Borcu olmayan üreticiye mi?” başlıklı analizden ulaşabilirsiniz.

Borç kapatma finansmanına sınırlı hazine desteği

Karar kapsamında, borç ödemesi için kullanılan finansmanlarda uygulanacak sübvansiyonlu kredilerde faiz indirimi üretim konusundan bağımsız olarak yüzde 25 olarak sabitlendi. Örneğin üretim konusuna göre yüzde 50 faiz indiriminden yararlanılacak bir başvuruda sübvansiyonlu kredinin yüzde 25'i vergi ve SGK borcu için banka tarafından ödenirken bu yüzde 25'lik dilime giren kredinin faiz indirimi yüzde 25 olarak uygulanacak. Üretim faaliyetlerine yönelik finansmanlarda ise mevcut destek oranlarının uygulanmasına devam edilecek.

Sübvansiyonlu kredi uygulamalarına ilişkin denetim süreçleri ise daha önce gündeme gelen “Tarım Kredi’de sübvansiyonlu kredi usulsüzlüğü ağır cezaya taşındı” başlıklı haberde de tartışma konusu olmuştu.

Küçük üreticiye 400 bin liraya kadar muafiyet

Kararın dikkat çeken bir diğer maddesi ise küçük ölçekli üreticilere yönelik getirilen kolaylık oldu. Temel hayvansal üretim ve temel bitkisel üretim faaliyetlerinde kullanılacak, tamamı ayni ve 400 bin liraya kadar olan finansmanlarda 31 Aralık 2026 tarihine kadar borçsuzluk şartı aranmayacak. Yani SGK ve vergi borcu olan çiftçiler, 400 bin liraya kadar faizsiz ayni krediyi doğrudan kullanabilecek.

Diğer yandan burada tamamı ayni kredi miktarının 300 bin liradan, 400 bin liraya çıkarıldığı görülüyor. 24 Ekim 2025 tarihinde yayınlanan kararda temel hayvansal üretim ve temel bitkisel üretimde kullandırılacak ayni kredi miktarında bir değişiklik yapılmayarak, 300 bin lira olarak açıklanmıştı.

Tarım kartı uygulamalarında yeni sistem

Kararla birlikte ayni ve nakdi finansmanın birlikte sunulduğu kart uygulamalarında da değişikliğe gidildi. Buna göre borç kontrolü finansman kullandırımı aşamasında değil, finansman tahsisi aşamasında yapılacak. Böylece üreticilerin kart kullanım sürecinde bürokratik işlemlerin azaltılması amaçlanıyor.

Üretim finansmanına erişim genişletiliyor

Yapılan düzenleme özellikle kamu borcu nedeniyle finansmana erişimde sorun yaşayan üreticiler açısından kısmi bir kolaylık sağlayacak. Ancak finansmanın bir bölümü borç kapatmaya yönlendirilmesinden dolayı üreticinin üretim için kullanacağı net kaynak miktarı azalmış olacak.

Kararın öne çıkan başlıkları

-Borcu bulunan üreticilerin sübvansiyonlu kredilerde finansmana erişimi tamamen kapatılmadı.

-Finansmanın en fazla yüzde 25’i kamu borçlarının kapatılmasında kullanılabilecek.

-Borç kapatma uygulamasında yıllık üst limit 300 bin lira olarak belirlendi.

-Borç kapatma finansmanında Hazine faiz desteği yüzde 25 ile sınırlandırıldı.

-400 bin liraya kadar ayni finansmanlarda küçük üreticilere 31 Aralık 2026’ya kadar borç muafiyeti getirildi.

-Tarım kartı uygulamalarında borç kontrolü finansman kullandırımı yerine tahsis aşamasında yapılacak.

Düzenlemenin olası etkileri

-Borçlu üreticilerin krediye erişimi kolaylaşacak.

-Küçük ölçekli üreticilerin girdi finansmanına ulaşması desteklenecek.

-Kamu desteklerinin üretim odaklı kullanılması hedefleniyor.

Tartışılan yönler

-Borç kapatma kesintisi nedeniyle üreticiye kalan finansman miktarı azalacak.

-300 bin liralık borç kapatma limitinin büyük işletmeler için yetersiz kalabileceği değerlendiriliyor.

-Düzenleme borç sorununu tamamen çözmek yerine krediye erişimi kolaylaştıran bir model olarak görülüyor.

Bakanlığın paylaştığı bilgilere göre, en yüksek ödeme kalemi kırsal kalkınma yatırımlarına ayrıldı. Bu kapsamda üreticilere 99 milyon 858 bin 23 lira destek verildi. Hayvancılık alanında ise hayvan hastalıkları tazminatı desteği için 95 milyon 952 bin 150 lira ödeme yapılırken, hayvan gen kaynakları desteği kapsamında 79 milyon 840 bin 800 lira üreticilerin hesaplarına yatırıldı.

Bitkisel üretim destekleri kapsamında da çeşitli kalemlerde ödeme gerçekleştirildi. Sertifikalı tohum kullanım desteği için 60 milyon 860 bin 512 lira ödeme yapılırken, hububat, baklagil ve dane mısır desteği kapsamında 1 milyon 123 bin 814 lira destek sağlandı. Yağlı tohumlu bitkiler desteği için ise 622 bin 701 lira ödeme yapıldı.

Söz konusu destek ödemelerinin dün itibarıyla çiftçilerin hesaplarına aktarıldığı belirtildi. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve üreticilerin mali yükünün azaltılması amacıyla yapılan desteklerin yıl boyunca devam etmesi bekleniyor.

Bakan Yumaklı’nın verdiği yanıta göre, 2026 üretim yılı için destek katsayı değeri bir önceki yıla göre yüzde 27 artırılarak dekara 310 TL olarak belirlendi. Kapalı ortam bitkisel üretim yapan genç ve kadın çiftçilere ise ilave destek sağlanacağı bildirildi.

Mısır ve yem bitkilerinde destek kapsamı genişletildi

Yanıtta, dane mısır ürününün destekleme kategorisinin 1. kategoriden 2. kategoriye yükseltildiği belirtildi. Hayvancılıkta dane yem ihtiyacının karşılanması amacıyla yulaf, çavdar ve tritikale ürünlerinde yeşil otun yanı sıra dane üretiminin de destek kapsamına alındığı ifade edildi.

Tohum ve bitkisel üretim destekleri artırıldı

Hububat üretiminde sertifikalı tohum kullanımını teşvik etmek amacıyla destek katsayısının artırılarak 0,56’ya çıkarıldığı açıklandı. Soya üretimini artırmaya yönelik olarak ise mevcut sertifikalı tohum desteğine ek olarak, yurt içinde ıslah edilip tescil edilen ve yine yurt içinde üretilerek sertifikalandırılan tohumların kullanılması halinde ilave destek verileceği kaydedildi.

Organik tarım ve çevre odaklı destekler

Organik tarım desteğinde, 1. derece tarımsal amaçlı üretici örgütlerine üye çiftçilere destek katsayısının yüzde 25’i oranında ilave destek uygulanacağı belirtildi. Katı organik ve organomineral gübre desteğinde katsayı 0,21’den 0,32’ye yükseltildi. Biyolojik ve biyoteknik mücadele desteklerinde ise birim fiyatların yüzde 21 artırıldığı bildirildi.

Tarım danışmanlığı desteği de artırıldı

Yıl boyunca 12 ay hizmet sunan serbest tarım danışmanları ile ziraat odaları ve üretici örgütlerinde istihdam edilen danışmanlara yönelik tarımsal yayım ve danışmanlık desteğinin, bir önceki yıla göre yüzde 17,5 artırılarak 2025 yılı için 345 bin 450 TL olarak ödeneceği ifade edildi.

2025 yılı için tarımsal destekleme bütçesi 135 milyar TL olarak belirlenirken, yıl sonunda yapılan toplam ödeme 158 milyar 548 milyon TL oldu. Böylece destekleme bütçesi 23 milyar 548 milyon TL aşıldı ve gerçekleşme oranı %117,4 seviyesine çıktı.

Kahveci’ye göre bütçe aşımının temel nedeni, yıl içinde yaşanan don ve kuraklık afetleri sonrası yapılan ek ödemeler oldu. Kahveci, bu tablonun don ve kuraklık kaynaklı desteklere yapılan ödeme rakamlarını da ortaya koyduğunu ifade etti.

En yüksek destek fark ödemelerinde

2025 yılında en yüksek ödeme kalemi fark ödemeleri oldu. Bu başlık altında üreticilere 35 milyar 421 milyon TL destek sağlandı.

Diğer ana destek kalemleri ise şöyle sıralandı:

• Hayvancılık destekleri: 28 milyar 373 milyon TL
• Alan bazlı destekler: 28 milyar 23 milyon TL
• Tarım sigortaları: 24 milyar 779 milyon TL
• Kırsal kalkınma destekleri: 10 milyar 198 milyon TL

Faiz sübvansiyonunda da hedef aşıldı

Kahveci’nin paylaştığı verilere göre, TC Ziraat Bankası aracılığıyla kullandırılan sübvansiyonlu tarımsal kredilerde faiz indirimleri için Hazine tarafından bankaya ödenen tutar ise 182 milyar 689 milyon TL olarak gerçekleşti.

Bu kalem için bütçede ayrılan 160 milyar TL’lik ödenek, 22 milyar 689 milyon TL aşıldı. Böylece faiz sübvansiyonunda gerçekleşme oranı %114,2 seviyesine ulaştı.

Destekleme sürecinde ilk adım olarak, Bakanlık Süt Kayıt Sistemi’ne (BSKS) yapılacak veri girişleri 15 Şubat 2026 tarihinde sonlandırılacak. Bu tarihten sonra sistem üzerinden yeni kayıt kabul edilmeyecek.

Ardından icmal listelerine ilişkin kontroller ve askı süreci başlayacak. İcmal-1 listeleri, 16–19 Şubat 2026 tarihleri arasında kontrol edilecek. İcmal-2 listeleri ise 20–26 Şubat 2026 tarihleri arasında askıya çıkarılarak üreticilerin incelemesine sunulacak.

Askı süresi içinde yapılacak itirazlar, 20 Şubat–2 Mart 2026 tarihleri arasında değerlendirilecek. İtiraz sürecinin tamamlanmasının ardından İcmal-2 listeleri, 3 Mart 2026’da il müdürlüklerine gönderilecek.

Son aşamada, İcmal-3 listeleri 4–5 Mart 2026 tarihlerinde kontrol edilerek onaylanacak ve Hayvancılık Genel Müdürlüğü’ne iletilecek.

Yetkililer, çiğ süt desteğinden yararlanmak isteyen üreticilerin, askı sürelerini dikkatle takip etmeleri ve olası hatalara karşı icmal listelerini zamanında kontrol etmeleri gerektiğini hatırlattı.

Besilik erkek sığır desteğinde 2025 yılı için birim fiyatlar belli olurken, önceki yıllarda desteklerin yem ve girdi maliyetleri karşısında hızla eridiği sık sık gündeme gelmişti.

Destekleme kapsamında, 01 Ocak – 31 Aralık 2025 tarihleri arasında, Bakanlık tarafından izin verilen mezbahanelerde kestirilen ve 200 kilogram ve üzeri karkas ağırlığına sahip besilik erkek sığırlar destekten yararlanabilecek.

Başvuru yapacak yetiştiricilerden; kesim ücreti faturası veya alındı makbuzu, kesilecek hayvan ya da karkasın alım-satımına ilişkin satış belgesinin aslı, e-fatura çıktısı ya da aslı/dip koçanı il veya ilçe tarım müdürlüğü tarafından onaylanmış sureti ve TÜRKVET sistemi üzerinden alınmış kesim (düşüm) raporu isteniyor.

Yetkililer, belirtilen şartları taşıyan ve belgelerini eksiksiz şekilde teslim eden yetiştiricilerin destekleme başvurusunda bulunabileceğini vurgularken, üreticilerin başvuru süresini kaçırmamaları konusunda uyarıda bulundu.

Destekler artıyor ama alım gücü düşüyor

Son yıllarda tarım desteklerinde nominal artışlar yapılmasına rağmen, yem, mazot ve gübre fiyatlarındaki yükseliş desteklerin reel karşılığını önemli ölçüde azalttı.

2025 besilik desteği ne kadar?

Kombine Irkı Sığır Desteği (5 baş aile işletmesi):

Temel destek: 2.500 TL

Genç/Kadın üretici desteği: 750 TL

Aile işletmesi desteği: 10.000 TL

Karkas verimliliği (300 kg üstü): 2.000 TL

Birinci derece örgüt üyesi desteği: 500 TL

Toplamda 15.750 TL destek verilecek.

Geçmiş yıllarda besi desteği nasıl uygulanmıştı?

Tarım ve Orman Bakanlığı, önceki yıllarda da besilik erkek sığır için destekleme ödemesi yapmıştı. 2024 ve 2023 yıllarına ilişkin uygulamalar, üreticiler tarafından takip edilirken, yoğun şekilde tartışılmıştı. Besi desteği bilindiği üzere 2017 yılında kaldırılmıştı. Bu durum üreticinin ciddi anlamda tepkisini çekerken, besi desteği 2018 yılından itibaren yeniden uygulanmaya başlanmıştı.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açıklanan yeni düzenleme, tarımsal destekler kapsamında kırsal kalkınma yatırımlarına sağlanan hibelerde önemli değişiklikler içeriyor.

Yeni yıldan itibaren uygulanacak sistemle, hibe oranlarının yüzde 70’e kadar çıkarıldığını kaydeden Yumaklı, kırsal kalkınma bütçesinin en az yüzde 20’sinin kadın ve genç girişimcilere ayrılacağını açıkladı.

Kırsal kalkınma desteklerinde yeni düzenleme hayata geçirilirken, önceki yıllarda uygulanan destek programları da üreticiler tarafından yakından takip edilmişti. 2025 yılı kırsal kalkınma hibe destekleri kapsamında tarıma dayalı yatırımlara 10 milyon TL’ye kadar hibe desteği sağlanmıştı. Yeni dönemde ise hibe oranlarının artırılması ve destek alanlarının genişletilmesi dikkat çekiyor.

Kadınlar, gençler ve tarımsal örgütler öncelikli

Başvuru süreçlerinde kadın girişimciler, genç üreticiler ve birinci derece tarımsal örgütlerin önceliklendirileceğini vurgulayan Bakan Yumaklı, bu adımın kırsalda üretim ve istihdamı güçlendirmeyi hedeflediğini söyledi.

Yeni destek modelinde dijital tarım uygulamaları, yapay zeka ve otomasyon sistemlerinin de hibe kapsamına alındığını belirten Yumaklı, kırsal dönüşüm sürecinin hızlandırılacağını dile getirdi.

Destek kapsamı genişletildi

Artırılmış hibe oranları, öncelikli değerlendirme kriterleri ve yeni destek alanlarıyla kırsalda üretimin güçleneceğini ifade eden Yumaklı, düzenlemenin tarımsal yapının modernleşmesine katkı sağlayacağını belirtti.

Kırsal kalkınma desteklerinin üretim ve istihdam üzerindeki etkileri geçmiş yıllarda da tartışma konusu olmuştu. 51 milyar liralık kırsal kalkınma desteklerinden kimlerin yararlandığı ve bu desteklerin kırsaldan kente göç üzerindeki etkileri, önceki dönem analizlerinde ayrıntılı şekilde ele alınmıştı. Yeni düzenlemeyle birlikte desteklerin sahaya yansımasının nasıl olacağı yeniden merak konusu oldu.

“Kırsalda üretim güçleniyor, Türkiye büyüyor” diyen Yumaklı, yeni destek modelinin hayırlı olmasını temenni etti.