ABD’NİN 6 MADDELİK "GÜBRE VE MAZOT" PAKETİ

ABD yönetimi, çiftçinin girdi maliyetlerini düşürmek ve arz güvenliğini sağlamak için şu olağanüstü adımları attı:

1) Lojistik Devrimi: ABD kıyılarında sadece kendi bayraklı gemileriyle taşımacılık yapma zorunluluğunu geçici olarak askıya aldı. Böylece yabancı gemilerle daha ucuz lojistik imkanı sağlandı.

2) Venezuela Kapısı Açıldı: Gübre ithalatında uzun süredir uygulanan Venezuela engelleri resmen kaldırıldı.

3) Mazotta "Emisyon" Gevşemesi: Traktör ve tarım araçlarında egzoz emisyon sıvısı (AdBlue vb.) kullanım kuralları gevşetildi; bu hamle mazot maliyetlerini doğrudan aşağı çekti.

4) Potasyum Artık "Kritik": Potasyum, resmi olarak "kritik mineraller" listesine eklendi. Bu, devletin bu maden üzerindeki kontrol ve desteğini en üst seviyeye çıkarması demek.

5) Tekellere "Adalet" İncelemesi: ABD Adalet Bakanlığı, gübre şirketlerine yönelik antitröst yasasını (rekabeti koruma) devreye alarak fiyat manipülasyonlarının önüne geçme kararı aldı.

6) Küresel Baskı: Gübre üreticisi ülkelere yönelik ticari baskı mekanizmalarının işletilmesi kararlaştırıldı.

"DÜNYA TOPLARKEN BİZ NEDEN ELDEN ÇIKARIYORUZ?"

Tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci, ABD'nin bu stratejik hamlelerini değerlendirirken Türkiye’nin içinde bulunduğu çelişkiye dikkat çekti. Kahveci, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, "Herkes başının çaresine bakıyor. Biz ise İran'daki Tarım Kredi'nin Gübre Fabrikasını (Razi) elden çıkarmasını konuşuyoruz" eleştirisinde bulundu.

İndirim Yeni Dönem İthalatını Kapsıyor

Düzenleme, yürürlük tarihinden itibaren yapılacak ithalatları kapsadığı için piyasadaki mevcut stoklar üzerinde anlık bir fiyat düşüşünden ziyade, gelecek sezonun arz güvenliği ve fiyat istikrarı açısından bir güvence oluşturdu. GÜSİAD (Gübre Üreticileri ve Satıcıları İş İnsanları Derneği) Genel Sekreteri Kadir Yiğit, sürecin sektöre kattığı dinamizmi şu sözlerle değerlendirdi:

"Vergi muafiyeti kararı, özellikle azotlu gübre sezonunda yeni tedarik süreçleri için sektörümüze bir hareket alanı sundu. Bu adımın çiftçiye ulaştırılacak gübre fiyatlarında kalıcı bir iyileşme sağlamasını hedefliyoruz."

GÜSİAD Genel Sekreteri Kadir Yiğit

Sırada Taban Gübresi Hammaddeleri Var

Azotlu gübrelerdeki bu düzenlemenin ardından gözler, 2026’nın üçüncü çeyreği için hazırlıklara başlayan üreticilere çevrildi. Kadir Yiğit, NP, NPK ve Organomineral gibi taban gübrelerinin üretim maliyetini doğrudan etkileyen Fosforik Asit ve Fosfat Kayası gibi hammaddelerin ithalat vergisinin de kaldırılması gerektiğini dile getirdi.

Yiğit, üretim ayağındaki eksik parçayı şu sözlerle tamamladı:

"Nihai üründeki vergi indirimi önemli bir adımdı; ancak üreticinin asıl yükü hammadde tedariğinde. Fosforik asit ve fosfat kayası gibi hammaddelerde gümrük vergisi yükü kaldırılırsa, önümüzdeki ekim döneminde çiftçinin kullanacağı taban gübrelerinin maliyetleri çok daha rasyonel seviyelere çekilebilir."

FİYATLARA RAĞMEN REKOR SATIŞ

ABD/İsrail ve İran arasındaki gerilimin gübre arzını daralttığı ve fiyatları kriz noktasına taşıdığı son aylarda, tarlalardaki mahsulün geleceği merak konusuydu. Ancak resmi veriler, "Ulusal Gıda Güvenliği" için kritik olan bu dönemde çiftçinin üretimden çekilmediğini kanıtladı. 2025 yılının ilk üç ayında 2.478.550 ton gübre satılırken, 2026’nın aynı döneminde satışlar 13.269 ton artışla 2.491.819 tona yükseldi.

ÜRE VE CAN GÜBRESİNE İLGİ ARTTI, DAP DÜŞÜŞTE

Veriler, gübre türlerine göre farklılıkları da ortaya koydu. Geçen yılın ilk çeyreğine oranla Amonyum Sülfat, 26 Can ve Üre gübresi satışları artı yönde ivme kazanırken; fiyat ve arz sorunlarından en çok etkilenen DAP gübresinde ise %24 oranında bir düşüş gözlemlendi.

ÇİFTÇİ MAHSULÜNÜ KORUDU

Savaşın neden olduğu belirsizlik ve lojistik sorunlar nedeniyle gübreye erişimin zorlaştığı bir dönemde, bu satış rakamları Türk çiftçisinin üretim azmini gözler önüne serdi. Çiftçi, mahsulünden gübreyi kısmayarak hem kendi geleceğine hem de Türkiye’nin gıda güvenliğine sahip çıktı.

ÜRETİM TAMAMEN DURDU, TEKRAR BAŞLAYACAĞI BELİRSİZ

İran'ın önemli üretim merkezleri olan Pardis ve Şiraz’daki tesisler, son saldırılardan ciddi şekilde etkilendi. Güvenlik gerekçesiyle ülke genelinde gübre üretimi tamamen durdurulurken, üretimin ne zaman yeniden başlayacağına dair henüz resmi bir teyit gelmedi. Bu durum, özellikle İran'dan gelecek 30-60 bin tonluk granül üre sevkiyatına güvenen Türkiye piyasası için kısa vadede ciddi bir arz sorunu ve fiyat artışı riski doğuruyor.

ATEŞKES YURT İÇİNDE FİYATLARI DURDURDU

İran ile yaşanan 14 günlük "ateşkes" anlaşması, piyasalardaki yangını bir nebze olsun dindirdi. Yurt içi piyasada her gün yukarı yönlü hareket eden gübre fiyatları, ateşkes haberiyle birlikte durağan bir konuma geçti. Sektör paydaşları, savaşın tamamen sona ermesi halinde fiyatların savaş öncesi seviyelere çekilip çekilmeyeceğini merakla bekliyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA TRAFİK DURMA NOKTASINDA

Küresel üre ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı'nda tablo oldukça karamsar. 2024 yılında bu boğazdan 18,5 milyon ton üre geçişi sağlanırken, 2026 yılının ilk çeyreğinde bu tonajın %10’una bile ulaşılamadı. Sevkiyat sorunları, en az üretim sorunları kadar piyasayı zorluyor.

TESLİMAT MALİYETLERİ HESAPLANAMIYOR

Savaşın neden olduğu belirsizlik, nakliye maliyetlerini (CFR fiyatlandırması) kontrol edilemez hale getirdi. Navlun fiyatlarındaki günlük değişimler nedeniyle satıcılar teslimat taahhüdü veremez noktaya geldi. Önümüzdeki süreçte gübre fiyatlarını belirleyecek ana faktör, sadece üretim arzı değil; gemi hareketleri ve nakliye operasyonlarının güvenliği olacak.

Kahveci’nin verilerine göre, 2024 yılında 6,9 milyon ton olan kimyasal gübre kullanımı, 2025 yılında 6,5 milyon tona geriledi. Toplamda yaşanan 484 bin tonluk azalış, girdi maliyetlerinin üretim üzerindeki baskısını bir kez daha kanıtladı.

Fiyat Artışlarında "Savaş" ve "Savaş Öncesi" Ayrımı

Analizde dikkat çeken en önemli nokta, fiyat artışlarının sadece savaşa bağlanamayacağı gerçeği. Kahveci, 2025 Nisan ile 2026 Şubat arasındaki (savaş öncesi) 11 aylık süreçte fiyatların zaten %25 ile %36 bandında yükseldiğini vurguladı.

2025 Nisan - 2026 Nisan (Yıllık) Değişim Oranları:

• Amonyum Sülfat: %68,7
• Üre: %67,2
• K. Amonyum Nitrat: %60,9
• 20.20.0 (NP): %49,9
• DAP: %47,7

Özellikle Amonyum Sülfat ve Amonyum Nitrat'ta yıllık artışın neredeyse yarısının son 3 ayda gerçekleştiği görülüyor. Kahveci, savaş dönemindeki artışların küresel normallerin bir miktar altında kaldığını belirterek, Türkiye’nin Hürmüz Boğazı ve Tarım Kredi’nin İran’daki fabrikası gibi lojistik avantajlarını daha iyi kullanması gerektiğine işaret etti.

Maliyet Yükü: 5 Gübre İçin 91,8 Milyar TL

Çiftçinin en çok tercih ettiği 5 çeşit gübrenin (Üre, DAP, 20.20.0, Amonyum Sülfat ve Nitrat) toplam piyasa değeri;

• 2024: 68,5 milyar TL iken,
• 2025: 91,8 milyar TL’ye yükseldi.

Toplam maliyet yükündeki 23,3 milyar TL’lik artış, doğrudan üreticinin omuzlarına bindi.

Çözüm Önerileri: "Destekler Haziran'a Kadar Ödenmeli"

Ergin Kahveci, artan maliyet baskısına karşı somut bir yol haritası önerdi:

Erken Ödeme: 2026 bütçesindeki 130 milyar TL’lik tarımsal destekleme ödemeleri, sezon ortasına (Haziran ayına) kadar tamamlanmalı.

Belediye Desteği: Büyükşehir Belediyeleri mazot, gübre ve tohum gibi temel girdilere odaklanmalı.

Kurumsal Müdahale: TMO, ESK ve ÇAYKUR; küçük çiftçilere ürün ön alım sözleşmeleriyle ayni mazot ve gübre desteği sağlamalı, hasat ve işçilik giderleri için nakdi avans temin etmeli.

Analiz Notu: Sadece savaş odaklı bir okuma, Türkiye’deki enflasyonist ve yapısal fiyat artışlarını görmezden gelmek anlamına gelir. Veriler, savaş öncesinde de fiyatların küresel seyrin üzerinde bir ivmeyle yükseldiğini gösteriyor.

İlgili Haber: Girdi maliyetlerinin ardından güncel hububat fiyatlarını incelemek için tıklayın.

Küresel piyasalarda gübre ham maddesine erişim zorlaşırken, yerli üretici ve tedarikçi kanadında da hareketlilik sürüyor. Tarım Kredi Kooperatifleri, piyasa koşullarını gerekçe göstererek gübre satış fiyatlarını bugün (6 Nisan 2026) yukarı yönlü güncelledi. Yapılan zamla birlikte özellikle üre ve sülfat gübresindeki artış oranları dikkat çekti.

Tonda 1.800 Liralık Artış!

Güncelleme sonrası oluşan yeni fiyat tablosu ve zam oranları şu şekilde gerçekleşti:

-Amonyum Sülfat: Tonda 1.800 TL artış yapılarak fiyatı 20.300 TL'ye yükseldi.

-Üre Gübresi: Tonda 1.700 TL artışla yeni fiyatı 33.900 TL oldu.

-DAP Gübresi: Tonda 1.500 TL zamlanarak 41.900 TL seviyesine ulaştı.

Dış Piyasa Baskısı Sürüyor

Sektör temsilcileri, özellikle İran ve çevresindeki petrokimya tesislerine yönelik saldırıların ve lojistik hatlardaki bozulmaların, gübre ham maddesi fiyatlarını tetiklediğini belirtiyor. Tarım Kredi'nin bu hamlesi, ekim sezonundaki çiftçinin üretim maliyetlerini doğrudan etkileyecek.

Tarımdan Haber'in Tarım Kredi Kooperatifleri personelinden aldığı bilgilere göre güncel gübre fiyatları listesi...

İran'ın Huzistan eyaletinde bulunan Mahşehr ve Bender İmam kentlerindeki petrokimya tesisleri, 4 Nisan 2026 tarihinde gerçekleşen hava saldırılarının hedefi oldu. Bölgedeki sanayi devlerini vuran saldırılar, Türkiye’nin gübre devi Gübretaş’ın en büyük iştiraki olan Razi Petrochemical tesislerinde de hasara yol açtı.

Elektrik Üniteleri Hasar Aldı

Gübretaş tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yapılan açıklamada, saldırılar sırasında tesisin enerji altyapısının hedef alındığı belirtildi. Şirket, tesislerdeki elektrik ünitelerinin hasar gördüğünü ve bu arıza nedeniyle üretimin zorunlu olarak durdurulduğunu bildirdi. Açıklamada, elektrik üniteleri haricinde tesisin genelinde başka bir fiziksel hasar bulunmadığı bilgisine yer verildi.

Bölge Tahliye Edildi

Petrokimya Özel Ekonomik Bölgesi Sözcülüğü, saldırıların ardından Fecr, Rical, Emir Kebir ve Ebu Ali gibi kritik tesislerin bulunduğu bölgede güvenlik alarmı verdi. Bölgedeki tüm aktif sanayi birimleri tamamen tahliye edilirken, Bender İmam petrokimya tesisinin bazı bölümlerinde ağır hasar oluştuğu ve 5 kişinin yaralandığı aktarıldı. Yetkililer, vatandaşlara yalnızca resmi açıklamaları takip etmeleri çağrısında bulundu.

Gözler Üretimin Yeniden Başlayacağı Tarihte

Gübretaş yönetimi, üretimin en kısa sürede yeniden başlatılabilmesi için gerekli teknik çalışmaların planlandığını duyurdu. KAP açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

"Üretimin yeniden başlatılabilmesi için gerekli çalışmalar yapılacak olup, gelişme olması halinde kamuoyu bilgilendirilecektir."

Hangi Gübrelerde Vergi Sıfırlandı?

Yayımlanan yeni tabloya göre, aşağıdaki gübre çeşitlerinin ithalatında gümrük vergisi oranı %0 olarak uygulanacak:

• Amonyum Sülfat
• Amonyum Nitrat
• Kalsiyum Amonyum Nitrat (CAN)
• Diamonyum Fosfat (DAP)

Mart Ayında Başlayan Süreç Tamamlandı

Bakanlık, gübre arz güvenliğini sağlamak adına 7 Mart’ta ilk adımı atmış; Üre gübresinde gümrük vergisini sıfırlarken aynı zamanda yerli üretimin iç piyasada kalması amacıyla ihracat yasağı getirmişti. Bugün yayımlanan karar, bu süreci genişleterek ekim dönemindeki çiftçinin en çok kullandığı DAP ve nitratlı gübreleri de kapsama dahil etmiş oldu.

Analiz: Piyasaya Nasıl Yansıyacak?

İthalat rejimindeki bu değişiklik, özellikle döviz kurlarındaki dalgalanma ve küresel emtia fiyatları nedeniyle maliyet baskısı altında olan çiftçi için bir "maliyet freni" görevi görecek. Gümrük vergisinin kalkmasıyla birlikte:

İthalat Maliyeti Düşecek: Sanayici ve ithalatçı daha uygun maliyetle ürün getirebilecek.

Arz Güvenliği Sağlanacak: Piyasada ürün bolluğu sağlanarak spekülatif fiyat artışlarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Tarımdan Haber Notu: Tarımsal desteklerin açıklandığı bugün, gübrede vergi indirimi haberi üretici için çifte müjde niteliği taşıyor. Ancak bu indirimin bayilerdeki etiket fiyatlarına hemen yansıması beklenmezken, düzenlemenin etkisinin asıl olarak bundan sonra yapılacak ithalatlarda görülmesi öngörülüyor.

"İmtiyaz Yok, Piyasa Fiyatı Var"

GÜBRETAŞ tarafından KAP'a yapılan açıklamada, şirketin 2026 yılındaki toplam hasılatının %10’undan fazlasını oluşturacak olan Tarım Kredi satışlarında şu kriterler esas alınacak:

Emsal Uygulama: Tarım Kredi’ye uygulanan prim, iskonto ve kampanyalar, benzer miktarda alım yapan diğer tüm alıcılar için de geçerli olacak.

Fiyat Farkı Yok: Satışlarda Tarım Kredi ile diğer alıcılar arasında önemli bir fiyat farkı gözetilmeyecek.

Piyasa Uyumu: 2026 yılı için öngörülen tüm fiyatlar, serbest piyasa koşullarına tam uyumlu olacak.

Çiftçi Korunuyor mu, Piyasa Fiyatı mı Ödüyor?

KAP'a yapılan açıklama, Tarım Kredi’nin "ucuz gübre" iddiasını ham madde tedariki aşamasında boşa çıkarıyor. Eğer GÜBRETAŞ, ana ortağı olan Tarım Kredi’ye malı piyasa rayicinden veriyorsa, kooperatifin çiftçiye piyasadan daha ucuza gübre vermesi ancak kendi kar marjından feragat etmesiyle mümkün olabilir.

Analiz: GÜBRETAŞ halka açık bir şirket olduğu için "piyasa fiyatından" satış yapmak zorunda (küçük ortağı korumak adına). Ancak bu durum, Tarım Kredi’nin piyasadaki diğer özel bayilere göre bir maliyet avantajına sahip olmadığını da kanıtlıyor.

Kritik Soru: "Ucuz Gübre" Söylemi Nerede Kalıyor?

Tarım Kredi yönetimi, gübre fiyatlarının piyasanın altında olduğunu ve çiftçinin bu yolla desteklendiğini iddia ediyordu. GÜBRETAŞ’ın 11 Mart tarihli bu özel durum açıklaması; kooperatifin gübreyi iştirakinden "herkesle aynı fiyata" aldığını tescil etmiş oldu. Bu tablo; çiftçinin kooperatif kapısında aslında "piyasa fiyatlarıyla" karşı karşıya kaldığı gerçeğini bir kez daha gündeme taşıdı.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR: Tarım Kredi'de gübre fiyatları fren tutmuyor: 15 günde rekor artış!

Gübre Fiyatlarında Son Durum: Üre 32 Bin Lirayı Aştı!

Yapılan son düzenlemeyle birlikte Tarım Kredi satış noktalarındaki güncel fiyatlar şu şekilde netleşti:

Üre Gübresi: 31.000 TL’den 32.200 TL’ye yükseldi.

DAP Gübresi: 39.900 TL’den 40.400 TL’ye çıktı.

A. Sülfat Gübresi: 18.000 TL’den 18.500 TL’ye ulaştı.

Maliyet Artışı Anlık Yansıtılıyor: Çiftçi Mağdur mu Ediliyor?

Küresel piyasalarda petrol fiyatlarının yükselmesi ve enerji maliyetlerindeki artış, gübre üretim maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Ancak bir çiftçi kuruluşu olan Tarım Kredi’nin, özel firmalarla aynı refleksi göstererek bu artışları "anlık" olarak etikete yansıtması sektörde tepkiyle karşılanıyor.

Normal şartlarda piyasayı regüle etmesi ve çiftçiye "tampon" olması gereken kooperatifin, stok yönetimini fiyat istikrarı lehine kullanmaması, üreticinin ekim planlarını altüst ediyor.

Üretici İçin Kritik Uyarı: Rekolte Kaybı Kapıda mı?

Gübre fiyatlarındaki bu agresif yükseliş, çiftçinin tarlada "yetersiz gübreleme" yapmasına neden olabilir. Tarım uzmanları, maliyet baskısı nedeniyle eksik kullanılan gübrenin yaz hasadında ciddi bir rekolte kaybına ve dolayısıyla gıda fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasına yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Tarımdan Haber Yorumu: Tarım Kredi Kooperatifleri'nin, sadece maliyet odaklı değil, "çiftçi merkezli" bir fiyat politikası izlemesi gıda arz güvenliği açısından kritik önem taşıyor. Enerji maliyetlerindeki dalgalanmaların doğrudan ve anlık olarak çiftçiye fatura edilmesi, tarımsal sürdürülebilirliği tehdit ediyor.

Küresel Tedarik Zinciri Koptu: Rusya ve Çin’den Kötü Haber

Kuzey Yarımküre’de ekim sezonunun tam göbeğinde gelen kısıtlamalar piyasadaki paniği artırdı:

Rusya: Küresel Amonyum Nitrat ihracatının %37’sini elinde tutan Rusya, 21 Nisan’a kadar tüm ihracatını durdurdu.

Çin: Amonyum Sülfat hariç tüm gübre ürünlerinin çıkışını yasakladı. Bu durum Amonyum Sülfat fiyatlarını 180 dolardan 260 dolara taşıdı.

Yurt İçi Firmalar Listeleri Güncelledi

Maliyet artışları sonrası Türkiye’nin dev gübre üreticileri ve ithalatçıları, bayilere gönderdikleri sirküleri yeniledi. KY AGRO MEDIA'nın haberine göre işte nakliye ve hamaliye hariç, firmaların güncel depo çıkış gübre fiyatları:

ALTIN ATEŞ GÜBRE
ÜRE : 30.000 TL
21 AS : 16.500 TL

ALP-ATEŞ GÜBRE
ÜRE : 32.500 TL
21 AS : 18.750 TL
NP 20.20.0 : 26.250 TL

ETİ GÜBRE
21 AS : 19.000 TL
DAP : 38.500 TL
NP 20.20.0: 25.500 TL

İGSAŞ
ÜRE : 30.250 TL
21 AS :16.750 TL
DAP: 37.500 TL

TOROS
ÜRE : 32.500 TL
21 AS : 18.000 TL
26 CAN : 20.000 TL
DAP : 37.750 TL

Öne Çıkan Detaylar:

Zirve Fiyat: Üre gübresinde en yüksek rakam 32.500 TL ile Alp-Ateş ve Toros Gübre'de görüldü.

DAP Farkı: Eti Gübre, DAP fiyatında 38.500 TL ile listenin en üstünde yer alıyor.

26 CAN: Toros Gübre listesinde 26 CAN gübresi 20.000 TL olarak güncellendi.

Peki Tarım Kredi Kooperatiflerinde gübre fiyatları ne kadar oldu? Tarım Kredi’de Gübre Fiyatları Fren Tutmuyor! İşte 15 Günlük Rekor Artışın Detayları

NOT: Sektördeki tüm gelişmelere gübre haberleri kategorimizden ulaşabilirsiniz.

15 Günde Nereden Nereye?

10 Mart 2026 tarihinde açıklanan fiyatlar ile bugün gelinen nokta arasındaki uçurum, üreticinin maliyet yükünü gözler önüne seriyor. Özellikle Üre ve DAP gübresindeki keskin yükseliş dikkat çekiyor. Hatırlanacağı üzere kurum, geçtiğimiz 10 Mart 2026'da gübreye 5'inci zammı yapmış ve yeni fiyat listesini duyurmuştu. Ancak aradan geçen 15 günde fiyatlar durulmadı.

Fiyat Karşılaştırma Tablosu (Ton/TL):

"Günlük" Fiyat Değişimi Dönemi Başladı

Tarım Kredi yönetimi hafta başından itibaren her gün mesai bitimi itibarıyla fiyatları güncelledi. Pazartesi başlayan "fiyat değişimi" trafiği, Çarşamba gününe kadar kesintisiz devam etti. Küresel piyasalarda Hürmüz Boğazı kriziyle tetiklenen enerji ve lojistik sorunları, Tarım Kredi etiketlerine doğrudan yansıdı.

Çiftçi Çıkmazda: Destek Yatmadan Zam Geldi

Bakanlığın bugün itibarıyla TCKN son hanesi "4" olanlar için hesaplara yatırmaya başladığı tarımsal destekler, gübreye gelen bu dev zamların gölgesinde kaldı. Üreticiler, "Destek hesaba geçmeden gübre fiyatı yerinde durmadı. Alacağımız miktar şimdiden eridi" diyerek duruma tepki gösteriyor.

Tarım Kredi’nin çiftçiyi koruması beklenen fiyat politikası, küresel dalgalanmaların etkisiyle üreticiyi zorlamaya devam ediyor. Özellikle DAP gübresindeki 5.500 TL’lik (Ton başı) artış, hububat üreticisi için ek bir finansman yükü anlamına geliyor.

Doğan Bekin: "2026’da Gübre Fiyatları %25 Daha Artabilir"

İstanbul Milletvekili Doğan Bekin, TBMM Başkanlığı’na sunduğu soru önergesinde, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings’in azot bazlı gübre fiyat beklentilerini %25 yükselttiğine dikkat çekti. Bekin, bu durumun sadece fiyat artışı değil, aynı zamanda ciddi bir tedarik zinciri kırılmasına yol açacağını vurguladı.

"Gıda Güvenliği Riski Muhakkaktır"

Bekin, önergesinde şu sarsıcı uyarıda bulundu: "Basra Körfezi üzerinden sevkiyatların durması, çiftçimizin gübre tedarikinde sorun yaşamasına ve rekoltenin düşmesine neden olacaktır. Bunun sonucu olarak ülkemiz için gıda güvenliği riski oluşacağı muhakkaktır."

Bakan Yumaklı’ya 6 Kritik Soru

Doğan Bekin, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını istediği önergesinde şu can alıcı soruları yöneltti:

1) Stok Durumu: Savaş öncesi çiftçinin ihtiyacını karşılayacak miktarda azot, fosfor ve potasyum stoku yapıldı mı? Miktar nedir?

2) Yerli Üretim: Son 3 yıllık ithalat rakamları nedir? Yerli üretim kapasitemiz bu krizi göğüslemeye yeterli mi?

3) Alternatif Rotalar: Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalma ihtimaline karşı B planı veya alternatif rotalar belirlendi mi?

4) Gıda Şoku Planı: Olası bir rekolte kaybı ve gıda krizi karşısında Bakanlığın bir eylem planı var mı?

5) Uluslararası Görüşmeler: Gübre tedarikini güvence altına almak için diğer ülkelerle bir temas sağlandı mı?

Katar’da Rafineri Vuruldu, Doğalgaz Fiyatları Patladı

18 Mart gecesi Katar’ın devasa enerji kompleksi Ras Laffan’a düzenlenen füze saldırısı, küresel enerji piyasalarında şok etkisi yaptı. İran’ın misilleme listesinde yer alan 305 bin varil kapasiteli rafinerinin hasar görmesiyle birlikte, Avrupa’nın en likit doğalgaz merkezi olan Hollanda TTF fiyatları bir gecede %30’dan fazla artarak 72 €/MWh seviyesine fırladı. Bu rakam, Ocak 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti.

Hürmüz Kapandı, Sevkiyat Durdu

Dünya LNG üretiminin %25’ini tek başına karşılayan Katar’ın üretim ve sevkiyat kapasitesinin darbe alması, azotlu gübrelerin ana ham maddesi olan doğalgaz arzını kilitledi. ABD/İsrail ve İran arasındaki gerilimin Hürmüz Boğazı’nı kapatma noktasına gelmesiyle, birçok küresel üreticiye giden LNG akışı tamamen durdu.

Mısır Üre Fiyatlarında "Yüzde 50" Şoku

Savaşın başlamasıyla birlikte 480 $/ton FOB seviyelerinde olan Mısır granül Üre fiyatları, arz güvenliğinin ortadan kalkmasıyla 720 $/ton FOB rakamına ulaştı. Sadece 20 gün içerisinde yaşanan %50’lik bu devasa artış, ithalatçı ülkeleri ve son kullanıcı olan çiftçiyi doğrudan vurdu.

Türkiye İçin Acı Tablo: Tonu 34.000 TL!

Küresel piyasalardaki bu yükseliş, Türkiye iç piyasasına çok daha ağır bir maliyet tablosu olarak yansıdı. Gübre fiyatına eklenen; yüksek navlun giderleri, antrepo ve paketleme maliyetleri, ara nakliye ve işçilik masrafları, GTS barkod ve yasal yükümlülükler, güncel döviz kuruyla birleştiğinde üre gübresinin yurt içi maliyetini 34.000 TL/Ton seviyesine çıkardı.

Tarımsal Üretimde "Maliyet Krizi" Kapıda

Üre gübresindeki bu kontrolsüz yükseliş, sadece gübre sektörünü değil, ekmekten yağa kadar tüm gıda zincirini tehdit ediyor. Gübre maliyetlerinin bu seviyelerde kalması durumunda, çiftçinin üretim iştahının azalması ve gıda enflasyonunun yeni bir rekor kırması bekleniyor.

Hürmüz Boğazı Kapandı, Üretim Durdu

Fiyatlardaki bu agresif yükselişin arkasında iki temel neden yatıyor:

1) Üretim Kesintisi: Savaşın merkezindeki İran’da gübre üretiminin durması arzı bıçak gibi kesti.

2) Lojistik Kilidi: Hürmüz Boğazı’nın geçişlere kapatılmasıyla LNG sevkiyatlarının durması, hem enerji maliyetlerini uçurdu hem de hammadde akışını engelledi.

Mısır’da Fiyatlar 480 Dolardan 720 Dolara Çıktı

Savaş öncesinde tonu 480 USD (FOB) seviyesinden işlem gören Mısır menşeli Üre gübresi, 19 günde %50’ye yakın artışla 720 USD bandına kadar yükseldi. Üre’deki bu tırmanış; Amonyum Sülfat ve sıvı formülasyonlu gübre hammaddelerini de beraberinde yukarı çekti.

Yaz Aylarına Kadar Düşüş Beklenmiyor

Piyasa analistlerine göre, Nisan ayı sevkiyatları için şimdiden çok yüksek rakamlardan bağlantılar yapılıyor. Bu durum, gübre fiyatlarının en azından yaz aylarına kadar yüksek seyredeceğinin en somut göstergesi.

Öte yandan, Hindistan’ın önümüzdeki haftalarda yeni bir üre alım ihalesi açacak olması, zaten daralmış olan arz karşısında fiyatları daha da yukarı yönlü domine edebilir.

Sonuç: "Fiyatları Baskılayacak Bir Neden Yok"

ABD ve İran cephesinden gelen sert söylemler savaşı körüklemeye devam ederken, hammadde ve lojistik sorunları çözülmeden fiyatların geri çekilmesi beklenmiyor. Çiftçi için bahar bakımı maliyetleri, küresel bir krizin eşiğine gelmiş durumda.

Üre Derken Amonyum Sülfat da Gitti!

KY AGRO MEDIA'nın haberine göre, jeopolitik gerilimler ve yaklaşan gübre sezonu nedeniyle Ticaret Bakanlığı, 7 Mart 2026 tarihinde stratejik bir kararla Üre gübresinin ihracatını durdurmuştu. Ancak gümrüklerde işlem yapmak isteyen ihracatçılar şok bir engelle karşılaştı: Kısıtlama kapsamında olmayan Amonyum Sülfat (GTİP: 3102.21.00.00.00) ihracatı da sistemden "yanlışlıkla" kapatılmıştı.

Gümrüklerde Şikayetler Çığ Gibi Büyüdü

Beyanname tescili alamayan ve yüklemeleri duran ihracatçıların şikayetleri üzerine sektör temsilcileri ayağa kalktı. Gemi yüklemelerinin aksaması ve lojistik maliyetlerin katlanması üzerine Ticaret Bakanlığı’na acil kodlu dilekçeler yazıldı.

GÜSİAD Devreye Girdi, Düğüm Çözüldü

Krizin büyümesi üzerine Gübre Üreticileri ve Satıcıları İş İnsanları Derneği (GÜSİAD) bakanlık nezdinde yoğun bir diplomasi trafiği başlattı. GÜSİAD Başkan Yardımcısı ve Prestij Yetkilendirilmiş Gümrükleme CEO’su Serdar Gülşen, bakanlık yetkilileriyle yapılan kritik görüşmelerin ardından müjdeyi verdi: "Sistemsel hata giderildi, Amonyum Sülfat beyannameleri yeniden açıldı!"

BAKANLIKTAN "MAYIS SONUNA KADAR" İZİN

Bakanlık tarafından alınan tedbirler kapsamında, çiftçilerin gübreye erişimini kolaylaştırmak amacıyla %33 AN gübresinin satışı Mayıs 2026 sonuna kadar serbest kılındı. Bu karar, özellikle azotlu gübreleme döneminde olan hububat üreticisi için kritik bir alternatif yarattı.

TOROS GÜBRE’DEN İLK FİYAT: 23 BİN TL!

KY AGRO MEDIA'nın haberine göre kararın ardından üretim ve bandrol süreçlerini tamamlayan Toros Gübre A.Ş., bayilerine güncel fiyat sirküsünü gönderdi. Şirket, %33 AN gübresi için satış fiyatını 23.000 TL/Ton olarak açıkladı ve sevkıyatların başladığını duyurdu.

ÇİFTÇİYE MALİYETİ NE OLACAK?

Fabrika çıkış fiyatı 23 bin TL olan %33 AN gübresinin, bayilerin nakliye ve kar payı eklemesiyle birlikte tarlada 24.000 TL ile 25.000 TL/Ton (kg başına 24-25 TL) seviyelerinde çiftçiye ulaşması bekleniyor.

ÜRE Mİ, AN Mİ?

Piyasada Üre gübresinin 30 TL bandına çıktığı şu günlerde, %33 AN gübresinin 24-25 TL bandından satışa sunulması çiftçi için önemli bir seçenek. Ancak üreticilerin dikkat etmesi gereken nokta; azot içeriği farkı. Yine de piyasadaki "bulunamamazlık" ve "fiyat tekeli" riskine karşı bu 10 yıl sonra gelen dönüş, tarladaki verim kaybı riskini azaltabilir.

"BÜGEM PİYASAYI DOĞRU OKUDU"

Açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan bölgesel lojistik krizlerin ve tedarik zincirindeki kırılmaların üre fiyatları üzerinde ağır bir baskı oluşturduğu belirtildi. GÜİD, Bakanlığın bu zorlu süreci proaktif bir yaklaşımla yönettiğini ifade ederek şu değerlendirmede bulundu:

"Bakanlığımız, küresel piyasaları çok doğru okumuş ve Hürmüz Boğazı olayları sonrası sadece birkaç gün içinde Türk çiftçisini korumak adına son derece hızlı, yaratıcı ve proaktif aksiyonlar almıştır."

GÜİD’İN DESTEKLEDİĞİ 3 KRİTİK ADIM

GÜİD yönetimi, Bakanlığın uygulamaya koyduğu stratejik hamleleri şu başlıklarla sıraladı:

-Üre Gübresinde Vergi Sıfırlandı: Üre ithalatındaki %6,50 gümrük vergisinin kaldırılması, küresel maliyet artışlarının çiftçiye yansımasını hafifleten hayati bir adım olarak nitelendirildi.

-İhracat Kısıtlaması ve Millileştirme: Azotlu gübre sezonunun başında yurt içi üretimin ihracatına getirilen kısıtlama ve antrepolardaki ürünlerin acilen millileştirilerek piyasaya sunulması, arz açığının önüne geçti.

-Amonyum Nitrat Müjdesi: 2016’dan beri yasaklı olan %33’lük Amonyum Nitrat gübresinin 30 Mayıs 2026’ya kadar satışına izin verilmesi, yüksek üre talebini dengeleyecek ve verim kaybını önleyecek en stratejik karar olarak yorumlandı.

"Sektörde geniş yankı uyandıran bu hamle, Bakanlık kanadında 'arz güvenliği' rötuşu olarak değerlendiriliyor. 2016 yılından bu yana güvenlik gerekçesiyle kullanımına sınırlama getirilen bu stratejik ürünün yeniden çiftçiyle buluşacak olması, üretim planlaması açısından kritik bir öneme sahip. Konuya ilişkin tüm teknik detaylar ve kararın perde arkası için Bakanlıktan 'Gübrede Sıkıntı Yok' rötuşu: Yasaklı ürün 33'lük nitrat 9 yıl sonra sahaya dönüyor! başlıklı haberimizi okuyabilirsiniz."

"DEVLETİMİZİN VE ÇİFTÇİMİZİN YANINDAYIZ"

Dernek açıklamasını, çözüm odaklı iradeyi desteklediklerini belirterek şu sözlerle noktaladı: "Tarımsal üretimin kesintisiz devam etmesi ve gıda güvenliğimizin teminat altına alınması için BÜGEM'in gösterdiği bu kararlılığı destekliyoruz. GÜİD olarak tüm paydaşlarımızla birlikte, devletimizin ve çiftçimizin yanında olmaya devam edeceğiz."

Neden Şimdi? Üre Fiyatları ve Tedarik Baskısı

Kararın temelinde, küresel ve bölgesel gelişmeler nedeniyle üre gübresinde yaşanan fiyat tırmanışı yatıyor. Üreye oranla daha ekonomik olan ve bitki tarafından daha hızlı emilen nitrat azotu, buğday ve sebze üreticileri için en kritik dönemde "can suyu" olarak planlanıyor.

Fabrikalar Hazırlıksız yakalandı: Üretim yetişecek mi?

Karar her ne kadar üreticiyi heyecanlandırsa da sanayi tarafında soru işaretleri var. Bağfaş, Toros ve Gemlik Gübre gibi dev üreticilerin mevcut üretim hatlarını hızla revize etmesi gerekiyor:

Dönüşüm Süreci: Halen %26'lık CAN gübresi üreten tesislerin %33'lük üretime geçmesi zaman alıyor.

Kısa Takvim: Serbestlik kararının 30 Mayıs'ta sona erecek olması, fabrikaların üretim bandını devreye almasıyla sürenin dolması riskini doğuruyor. Sektör temsilcileri bu durumun "plansız bir hamle" olabileceği konusunda endişeli.

Bitki Beslemede "Hız" Farkı: Neden 33'lük Nitrat?

Çiftçinin bu gübreyi neden ısrarla istediğini teknik olarak anlamak önemli:

Doğrudan Alım: Üre azotu toprağa atıldıktan sonra dönüşüm sürecine ihtiyaç duyarken, nitrat azotu toprağa düşer düşmez bitki tarafından emiliyor.

Maliyet Avantajı: Birim azot maliyeti açısından üreye göre daha rekabetçi bir fiyat sunması bekleniyor.

"Sıkıntı Yok" Denmişti, Kapılar Açıldı

Bakanlık yetkililerinin "Gübre arzında sorun yaşamıyoruz" açıklamalarının hemen ardından, yıllardır güvenlik sebebiyle kapalı tutulan nitrat kapılarının açılması, piyasadaki yangını söndürme girişimi olarak değerlendiriliyor.

Jandarmadan Geçit Yok: 3 Şüpheli Yakalandı

KOM Şube Müdürlüğü, İstihbarat Şube Müdürlüğü ve Şereflikoçhisar İlçe Jandarma Komutanlığı ekiplerinin koordineli çalışmasıyla takibe alınan tır, düzenlenen operasyonla durduruldu. Yapılan aramalarda;

Miktar: Yaklaşık 30 ton sahte gübre,

Piyasa Değeri: 4 Milyon 995 bin TL (Yaklaşık 5 Milyon Lira) ele geçirildi.

Operasyon kapsamında tırda bulunan 3 şüpheli "Fikri ve Sınai Haklar Kanunu'na Muhalefet" ve "Resmi Belgede Sahtecilik" suçlarından gözaltına alındı.

Çiftçinin Emeği Koruma Altında

Özellikle son dönemde gübre fiyatlarındaki hareketliliği fırsat bilen dolandırıcıların, standart dışı ve içeriği belirsiz maddeleri "markalı gübre" adı altında piyasaya sürerek hem toprağa hem de üreticinin cebine zarar vermeye çalıştığı biliniyor. Yetkililer, bu tür operasyonların tarımsal üretimin güvenliği için kararlılıkla süreceğini vurguladı.

Olayla ilgili adli soruşturma Şereflikoçhisar Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde devam ediyor.

GTS Sayesinde Kaçacak Yerleri Kalmadı

Uzmanlar, çiftçileri gübre alırken mutlaka GTS (Gübre Takip Sistemi) üzerinden karekod kontrolü yapmaları konusunda uyarıyor. Şereflikoçhisar'daki bu dev yakalama, sistemin sadece vergi kaybını değil, aynı zamanda toprağın ve çiftçinin sermayesinin de koruyucusu olduğunu bir kez daha kanıtladı.