Haber Merkezi / 2025 yılında tarımsal üretimi derinden etkileyen kuraklığın faturası tohum üreticileri açısından kapanmış değil.
Kuraklık nedeniyle bazı bölgelerde tohumluk üretimi için ekilen alanlardan beklenen ürün alınamazken, sertifikalı tohum üreticileri şimdi de kullandıkları kredilerin kapatılması sırasında ortaya çıkan faiz yüküyle karşı karşıya kaldıklarını belirtiyor.
Sektör içinden Tarımdan Haber’e aktarılan bilgilere göre sorun, Ziraat Bankası’nın sertifikalı tohum üretimine yönelik kullandırdığı faiz indirimli kredilerde, kredi tahsisi sırasında esas alınan tohumluk beyannamesi ile üretim sonunda ortaya çıkan sertifikalı tohum miktarı arasındaki farktan kaynaklanıyor.
KREDİ TOHUMLUK BEYANNAMESİNE GÖRE KULLANDIRILDI
Tohum üreticileri üretim sezonunun başında Tohum Veri Yönetim Sistemi üzerinden sözleşmeli üretim alanlarını sisteme girerek tohumluk beyannamelerini oluşturuyor.
Ziraat Bankası’nın da kredi tahsisinde bu beyannamelerde yer alan üretim alanı ve buna bağlı üretim miktarlarını esas aldığı belirtiliyor.
Sektörden verilen örneğe göre, bir firmanın 10 bin dekar tohumluk üretim alanı beyan ettiğini ve bunun karşılığında 5 bin tonluk üretim üzerinden kredi kullandığını düşünelim.
Kredi kullandırıldığı tarihte henüz ürün hasat edilmiş ve sertifikalandırılmış değil. Kredi, üretim sezonunun başında beyan edilen tohumluk üretim alanı üzerinden tahsis ediliyor.
KURAKLIK VURDU, BEYAN EDİLEN ALANIN TAMAMI TOHUMLUĞA DÖNÜŞMEDİ
Sorun ise üretim sezonu ilerledikçe ortaya çıkıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen tarla kontrolleri sonucunda, başlangıçta tohumluk üretimi için beyan edilen alanların tamamı sertifikalı tohum üretimine uygun çıkmayabiliyor.
2025 yılında yaşanan kuraklık da bu kayıpların önemli nedenlerinden biri oldu.
Sektör temsilcilerinin verdiği bilgiye göre bazı işletmelerde başlangıçta beyan edilen alanın yüzde 35-40’a varan kısmı çeşitli nedenlerle tohumluk üretiminden düşebiliyor.
Örneğin 5 bin ton üretim öngörüsü üzerinden kredi kullanan bir üreticinin, tarla kontrolleri ve üretim kayıpları sonrasında ancak 3 bin ton ürünü sertifikalandırabilecek duruma gelmesi mümkün olabiliyor.
KURAKLIKTAN ÜRÜN ALAMADI, ŞİMDİ SERTİFİKA İSTENİYOR
Tohum üreticilerinin itiraz ettiği nokta tam da burada başlıyor. Sektörden aktarılan bilgilere göre Ziraat Bankası, kredilerin kapatılması aşamasında krediye konu üretim miktarının sertifikalarını talep ediyor.
Ancak 2025 yılında kuraklıktan zarar gören bazı üreticilerin beyan ettikleri alanlardan ürün elde edememeleri nedeniyle sertifika oluşturmaları da mümkün olmadı.
Üreticiler, kuraklık nedeniyle tohumluk vasfını kazanamayan alanların tarla kontrol raporlarıyla kayıt altına alındığını ve bu alanlara ilişkin “tohumluk olamaz” belgelerinin bulunduğunu belirtiyor.
Buna rağmen kredi başlangıcında beyan edilen miktar ile sonradan sertifikalandırılabilen miktar arasındaki fark için faiz talep edildiği ifade ediliyor.
5 BİN TON ÜZERİNDEN KREDİ, 3 BİN TON SERTİFİKA: 2 BİN TONLUK FARKA FAİZ
Sektör temsilcileri yaşanan sorunu şu örnek üzerinden anlattı.
Bir üretici 10 bin dekar üretim alanı için tohumluk beyannamesi veriyor ve 5 bin ton üretim karşılığı kredi kullanıyor.
Ancak üretim sezonunda yaşanan kuraklık ve tarla kontrolleri sonrasında sertifikalandırılabilir üretim 3 bin tona düşüyor.
Üreticilerin aktardığına göre banka, kredi kapatılırken başlangıçta krediye esas alınan 5 bin ton ile sertifikalandırılabilen 3 bin ton arasındaki 2 bin tonluk fark için faiz hesaplıyor.
Tohum üreticilerinin tepkisi ise şu noktada yoğunlaşıyor:
“Biz 2 bin ton tohumu üretip sertifikasız olarak piyasaya satmadık. Kuraklık nedeniyle bu ürünü zaten elde edemedik.”
“KURAKLIKTAN ZARAR ETTİK, BİR DE FAİZLE KARŞILAŞIYORUZ”
Sektör temsilcileri, uygulamanın özellikle 2025 gibi ağır kuraklık yaşanan bir üretim yılında ciddi mağduriyet oluşturduğunu belirtti.
Tohum üreticileri bir taraftan ekim, gübre, ilaç, işçilik, enerji ve finansman maliyetlerini karşılayıp kuraklık nedeniyle beklediği ürünü alamazken, diğer taraftan elde edilemeyen üretim nedeniyle sertifika sunamadığı için faiz yüküyle karşı karşıya kaldığını dile getirdi.
Üreticiler yaşanan durumu, “Kuraklıktan dolayı ürünümüzü alamadık, şimdi üretmediğimiz ürünün sertifikası isteniyor. Sertifika olmadığı için de faiz çıkarılıyor” sözleriyle özetledi.
ÜRETİCİLER: BEYANNAME DEĞİL TARLA KONTROL RAPORU ESAS ALINSIN
Tohum üreticileri Ziraat Bankası’nın kredi kapatma işlemlerinde yalnızca başlangıçtaki tohumluk beyannamesi ile nihai sertifika miktarını karşılaştırmasının mağduriyet oluşturduğunu savunuyor.
Sektör, özellikle üreticinin kusurundan kaynaklanmayan kayıplarda Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından düzenlenen tarla kontrol raporlarının da dikkate alınmasını talep ediyor.
Üreticilere göre, Bakanlığın yaptığı kontrol sonucunda bir alanın kuraklık nedeniyle “tohumluk olamaz” olduğunun resmi olarak tespit edilmesi durumunda, bu alana karşılık gelen üretimin sertifikasının istenmemesi gerekiyor.
Dolayısıyla sektörün talebi kredi sisteminin tamamen değiştirilmesi değil; tohumluk beyannamesi ile sertifika arasındaki farkın nedeninin resmi belgelerle ortaya konulması.
“BEYANNAME İLE TARLA KONTROL RAPORU ARASINDAKİ FARK FAİZE DÖNÜŞMEMELİ”
Sektör temsilcileri, sistemde bir geçiş mekanizmasına ihtiyaç bulunduğuna dikkat çekerek, üreticinin kontrolü dışında gerçekleşen kayıplarla diğer durumların birbirinden ayrılması gerektiğini belirtiyor.
Üreticiler, özellikle 2025 yılı kuraklığında tarla kontrol raporuyla belgelenmiş üretim kayıplarının faiz avantajının kaybedilmesine neden olmaması gerektiğini savunuyor.
Sektörün Ziraat Bankası’na yönelttiği temel soru şöyle...
Kredi kullandırılırken tohumluk beyannamesi esas alınıyorsa, kuraklık nedeniyle üretilemediği Tarım ve Orman Bakanlığı’nın tarla kontrol raporuyla belgelenen tohumluk miktarı neden kredi kapatılırken üretilmiş gibi değerlendirilerek faiz konusu yapılıyor?
2025 kuraklığının maliyetini hala taşımaya çalışan tohum üreticileri, Ziraat Bankası’ndan uygulamanın yeniden değerlendirilmesini ve tarla kontrol raporuyla belgelenmiş üretim kayıpları için faiz tahakkuk ettirilmemesini bekliyor.