Erzurum Pancar Ekicileri Kooperatifi’nde yaşanan mali kriz, Erzurum tarım sektöründe ciddi bir güven sorununu da beraberinde getirdi. Yaklaşık 500 çiftçiden 3 bin 300 ton çerezlik ayçiçeği alan kooperatif, 45 gün vadeli alım yapmasına rağmen 3 aydır üreticilerin parasını ödeyemedi. Çiftçiye olan toplam borcun yaklaşık 200 milyon liraya ulaştığı ifade ediliyor.
Yaşanan gelişme, Erzurum tarım haberleri gündeminde kooperatiflerin mali yapısı ve denetim mekanizmalarını yeniden tartışmaya açtı.
Yüksek fiyattan alım yapıldı, ürün satılamadı iddiası
İddialara göre kooperatif, çerezlik ayçiçeğini piyasa fiyatlarının üzerinde satın aldı. Ancak ürünlerin pazarlanmasında beklenen satış gerçekleşmeyince, kooperatifin nakit akışı tamamen durdu. Satılamayan ürün, borç yükünü daha da ağırlaştırdı.
Borçların kapatılması için kredi seçeneği gündeme geldi ancak kooperatifin arsa ve bina varlıklarının tamamının ipotekli olması, bankalardan kredi kullanımını engelledi.
Pankobirlik’ten destek çıkmadı
Kooperatif yönetimi, yaşanan finansal sıkışıklık nedeniyle Pankobirlik Genel Merkezi’nden destek talep etti. Ancak Pankobirlik’in kendi mali durumunun da zayıf olduğu, bu nedenle çekilecek krediye kefil olmayı kabul etmediği ileri sürüldü.
Bu gelişme, Erzurum tarım haberleri kapsamında üretici örgütlerinin mali sürdürülebilirliği konusundaki soru işaretlerini artırdı.
İki dükkan var, satılamıyor
Kooperatif kredi çekebilmek için iki dükkanın satışa çıkarılması planlandı. Ancak bu dükkanların, iki büyük market zincirine 10 yıllık kontratla kiraya verildiği ortaya çıktı.
Sözleşme süresi dolmadan tahliye edilmesi halinde market zincirlerine 3 ila 5 milyon lira arasında tazminat ödenmesi gerektiği, kooperatifin ise bu bedeli karşılayacak mali güce sahip olmadığı belirtiliyor. Bu nedenle dükkanlar da satılamıyor.
Borç 3 milyon liradan 50 milyon liraya çıktı
Kooperatifin mali tablosu, yönetim süreci açısından da dikkat çekici. Mevcut yönetim 2022 yılında göreve geldiğinde kooperatifin toplam borcu 3 milyon lira seviyesindeydi. Bugün gelinen noktada borcun 50 milyon lirayı aştığı, mevcut varlıkların satılması halinde dahi borcun kapatılamayacağı ifade ediliyor.
Çiftçi beklemede, güven sarsılıyor
Ayçiçeği bedellerini alamayan üreticiler, artan girdi maliyetleri ve borç yükü altında üretime devam etmekte zorlandıklarını dile getiriyor. Gözler, kooperatif yönetimi, Pankobirlik ve ilgili kamu kurumlarının atacağı adımlara çevrilmiş durumda.