Yetiştirici Soruyor

Prof. Dr. Nurettin Gülşen

nurettingulsen@tarimdanhaber.com

Koyunun karnı şiş ne yapmalıyım?nazım
21 Kasım 2018

Koyunumun karnı şiş ne yapmalıyım? Acil yardımcı olursanız çok sevinirim.

Sayın Nazım bey,

Çok acil olarak bir veteriner hekime başvurmanız gerekirdi. Umarım geç kalmamışsınızdır.

Ot tipi yem şalgamı silajını tavsiye eder misiniz?Çiftçi
19 Kasım 2018

Hocam kolay gelsin. Ot tipi yem şalgamı silajını süt inekleri için tavsiye eder misiniz? Ne kadar verilmeli? Teşekkür ederim.

Sayın Yetiştirici, Ot tipi yem şalgamıyla ilgili fazla bir tecrübem olmadı. Benim bildiği kadarıyla silajını çok iyi yapamıyorlar. Bunun sebebi kuru maddesinin yetersiz, suyunun fazla olması diye düşünüyorum. Her yeşil yapraklı bitkiden silaj yapılmaz. Protein fazlalığı da problem olabilir. Bunun için bitkinin kuru maddesinin ve şeker içeriğinin yüksek olması gerekir. Mutlaka yapacağım diyorsanız 1 tona 100 kg saman veya kuru ot, 50 kg melas veya 100 kg arpa-buğday unu karıştırarak veya sandviç yaparak deneyebilirsiniz. Kaliteli olan şalgamdan 5-8 kg kadar verebilirsiniz ama özellikle B grubu vitaminleri yemlerine ilave etmeyi unutmayınız.

Çavdar silajı besin olarak nasıl bir üründür?CEMAL AYDİLEK
16 Kasım 2018

Hocam kolay gelsin. Çavdar slajı besin ve içerik olarak nasıl bir üründür? Teşekkür ederim.

Sayı Cemal Aydilek,

Çavdar silajını görmedim ama tritikale, buğday ve arpa silajlarından kaliteli yem maddeleri üretilebiliyor. Çavdarın ayrıca küflenme açından bazı sakıncaları bulunmaktadır. Buna rağmen bitki olarak direncinin daha fazla olduğu söyleniyor.

Kuzulara kolostrumu nasıl verelim?Yasin
15 Kasım 2018

Hocam koyunlar doğum yaptıktan itibaren kaç gün kolostrum verir? İlk ve son günkü arasında kalite farkı var mıdır?

Sayın Yasin bey, Doğum yaptıktan sonra en kısa zamanda kuzulara içebildiği kadar kolostrum içiriniz. İkinci olarak en geç 6 saat içerisinde tekrarlayınız. İlk 12 saatte ne kadar tüketebilirsiniz o kadar iyi. Her ne kadar ilk üç gün beslenir denilse de hastalıktan koruyan maddelerin kolostrumdan barsak yoluyla bütün halde kana geçişi 12 saatte büyük oranda tamamlanır, 24 saatte çok azalır. Zaten kolostrumun yapısı da 24 saate değişir, geçiş sütü ismini alır. Üçüncü günden sonra tamamen süte geçer. Yani ilk günkü kolostrum kaliteli olandır.

Hamile ineklere yonca verilir mi?yunus
15 Kasım 2018

Hocam hamile ineklere yonca vermek zararlı mı?

Sayın Yunus bey,

Gebeliği son 2 ayında fazla miktarda yonca yedirmek zararlı olabilir. Bu özellikle 3. ve daha fazla doğumu yapacak hayvanlar için geçerlidir. Yonca içeriğindeki kalsiyum fazlalığı doğum ile birlikte kalsiyum düşüklüğü ve değişik derecelerde doğum felci gibi problemlere sebep verebilir. Bu dönemde en fazla günde 2 kg kadar besleme yapınız.

Küçükbaş mı büyükbaş mı bakmalıyım? Nuri Can Gök
15 Kasım 2018

Sayın saygı değer hocam nasılsın. Benim 600 m2 kadar bir damım var önceden biz büyükbaş baktık bazı nedenlerden bıraktık ama benim hala içimde bir özlem var ama beni düşündüren konu küçükbaş mı yoksa büyükbaş mı meramız müsait iyi kötü 60 dönüm tarlada var ama o kadar fazla sermayem yok yani asıl konu küçükbaş mı yoksa büyükbaş mı bakmalıyım? Sayın Saygı değer hocam...

Sayın Nuri Can Gök,

Meranız varsa öncelikle damızlık koyunculuk yapmanızı önerebilirim. Tabi çoban büyük problem. Küçükbaş hayvanların beslenmesi daha kolay ve zahmetsizdir. Sermaye daha az bağlanır ve kısa sürede para dönüşümü sağlayabilirsiniz. Büyükbaş hayvanlar için yeterli ahır alanı, mekanizasyon ve sermaye gerekir. 60 dönüm tarla da yem bitkileri üretimi için yapacağınız hayvan sayınıza göre yetersiz kalabilir. Hangisini yaparsanız yapın hayvancılık zahmetli bir iştir, sermaye ve 24 saat ilgi ister. Bu kararı sizin vermeniz gerekir diye düşünüyorum.

Kızgınlık göstermeyen ineğe ilaç önerir misiniz?Nuri düzgün
14 Kasım 2018

Selamın aleyküm hocam ineklerde kızgınlık göstermeme var doğurali 7,8 ay oldu aşılama oldu 3 ay geçti buzağı var mı diye baktırdım boş çıktı ama bu zamana kadar hiç kızgınlık göstermedi neden böyle oluyor acaba hocam bir ilaç falan önerir misiniz?

Sayın Nuri Düzgün,

Gebelik bakan hekim arkadaşa yumurtalık ve rahimin durumunu da sorsaydınız iyi olurdu. Bazı hayvanlarda yumurtalık kisti veya görünmeyen rahim iltihapları nedeniyle bu problemler olabiliyor. Besleme açısından ise eğer hayvanınız doğumdan sonra şiddetli zayıflama gösterdiyse bu hayvanların tekrar kızgınlık göstermesi çok uzun zaman alabiliyor. Eğer hayvanınız zayıfsa elinizde bulunan arpa ve mısır gibi yemlerle biraz fazla besleme yapabilirsiniz. Yoksa fabrika süt yemini biraz daha artırarak yediriniz. Ayrıca hayvanlarınıza iğne olarak ADE vitaminleri yaptırınız. Toz olan vitamin ve minerallerin kullanımını da ınutmayınız. Maalesef besleme olarak herhangi bir ilaç yok. Veteriner hekiminiz hayvanınızı ilaçla kızgınlığa getirebilir ve kör atış ile hayvan gebe kalabilir. Bu nedenle hekiminize başvurmanızda fayda bulunaktadır.

Koyuna pancar küspesi verilir mi?mehmet demirbaş
14 Kasım 2018

Hocam koyuna pancar küspesi yedirirsek olur mu?

Sayın Mehmet Demirbaş,

Elbette koyuna şeker pancarı posası yedirebilirsiniz. 100 kg canlı ağırlık için günde 1.5-2 kg yedirebilirsiniz ama yeterli protein ve mineral sağlayamıyorsanız bu rakamı günden hayvan başına 250-500 gramı geçmeyiniz.

Gebe düveye nasıl bir rasyon önerirsiniz? Osman koçak
13 Kasım 2018

Hocam merhaba. Doğumuna 1-2 ay arası kalmış olan Simental düvelere (ilk doğumları) rasyon önerebilir misiniz? Canlı ağırlıkları yaklaşık 500 550 kg elimdeki yem maddeleri; mısır silajı, balya ve Yonca kesi, saman, ptk, yaş pancar küspesi,19 protein süt yemi teşekkür ederim. Saygılarımla...

Sayın Osman Koçak,

Hayvanın özelliklerini ve yemlerin durumunu bilmeden rasyon tarifi yapmak yanlış sonuçlar doğurabilir. Ben siz yaklaşık ne kadar verebileceğinizi yazayım, siz kendi şartlarınıza göre bir besleme yaparsınız. Mümkünse çevrenizde rasyon yapabilen bir uzmandan destek almanızda fayda var. Mısır silajını 7-8 kg, saman 4-5 kg, yonca en fazla 2 kg, şeker pancarı posası 5-6 kg, PTK 0,5-1 kg kadar yedirebilirsiniz. Süt yemi ile beslemeyi tavsiye etmem, tuz ve enerjisi düşük düve yemlerinden 2-3 kg kadar yedirebilirsiniz. Aksitaktirde doğum döneminde ciddi problemler yaşayabilirsiniz.

Süt ineklerine şekerli su verelim mi? Çiftçi
11 Kasım 2018

Hocam kolay gelsin. Süt sığırlarına doğumdan sonra ilk bir hafta on gün 200 şeker içeren su içirmek negatif enerji balansına düşmesini önler mi? Teşekkür ederim.

Sayın Çiftçi, Süt ineklerine yüksek miktarda şekerli su veya benzeri maddeler içirmek hayvanlarda gizli şeker hastalığına yol açabilir. Bu miktarın pek bir anlamı olduğunu zannetmiyorum. Faydası veya zararı olacağını düşünmüyorum. Onun yerine propilen glikol deneyiniz.

Kurbanlık düve besisine rasyon önerir misiniz?Ali KUYUCU
10 Kasım 2018

Hocam selamunaleyküm... 220 kg civarı yerli ve melez düvelere aşağıda yazılan maddelerle besi uygun olur mu? Eğer olur ise kabaca miktar belirtir misiniz? (Mısır samanı, Pancar posası, Atk-ptk, Kırık buğday, Kırık mercimek, Mısır kırığı, Bulgur unu, Mercimek unu, Mermer tozu) Hayvan ve yem henüz alınmadı. Bugünlerde alınacak. Maliyet hesabı yapmaya çalışıyorum. İsterseniz başka madde de önerebilirsiniz.

Sayın Ali Kuyucu,

O kadar zor bir rasyon karışımı vermişsiniz ki tam olarak anlayamadım. Size özetle mısır sapı ve buğday samanı toplamı 2-3 kg, arpa, buğday ve mısır kırığı toplamı 1,5-2 kg, atk, ptka ve mercimek kırığı 1.5-2 kg, pancar posası 2 kg olacak şekilde bir denge oluşturun. Bunların dışında hayvan başına 50 gram mermer tozu ve tuz vermeyi unutmayın. Vitamin ve mineralleri de toz olarak yeme katınız.

Mısır silajı ve başlangıçta kuru yonca kullanmanızı önerebilirim. Kırık olan yan ürünler bazen tehlikeli olabiliyor, dikkatli olunuz.

Üzüm ve keçiboynuzu posasının faydası olur mu?Birkan Keskin
09 Kasım 2018

Hocam öncelikle vereceğiniz bilgiler için teşekkür ederim. Pekmez fabrikasından paketli olarak alınan üzüm ve keçiboynuzu posasının büyükbaş hayvancılıkta faydası olur mu? Hem besi hem de süt inekleri için yardımcı olursanız çok sevinirim.

Sayın Birkan Keskin,

Üzüm posası besleme açısından çok değerli bir posa değildir. Sindirilebilirliği düşüktür ve su içeriği fazla olduğu için hızlı bozulma meylindedir. Üzüm posasında bulunan bazı maddeler işkembede sindirimi değiştirebilmektedirler. Bu nedenle zorunlu kalmadıkça yüksek verimli hayvanlarınıza yedirmeyiniz. Düşük verimli ineklerinizde ise gün 2-5 kg aralığında yedirebilirsiniz, bozulmamış olması şartıyla. Besi için çok mantıklı bir yem olmayabilir ama günde 0.5-1 kg düzeyini geçmemek şartıyla bazı faydaları olabilir. Koyun ve keçiye yedirmek daha mantıklı olabilir.

Keçiboynuzu ile besleme yapanları bilmiyorum. Bununda su içeriğinin yüksek olmaması gerekir, aksi taktirde çabuk bozulabilir. Üzüm posasına göre daha değerli olduğunu düşünüyorum.

Kuzulara ezmemiş arpa versem kurt yapar mı?mehmet
05 Kasım 2018

Hocam ezmemiş arpa versem bir sıkıntı olur mu?

Sayın Mehmet bey,

Ezilmemiş arpanın kurt yaptığını kim söyledi? Böyle bir durum söz konusu olamaz. Yaşları küçük ve dişleri iyi durumda ise bütün arpa ile besleme yapabilirsiniz.

Koyunlar yünlerini yiyor ne yapmalıyım?mehmet
05 Kasım 2018

Hocam yaklaşık 200 küçük baş damızlık hayvanım var. Her yıl kışın birbirlerinin yünlerini yiyorlar nedendir?

Sayın Mehmet bey,

Bu durum hayvanları kışın yeterli beslemediğiniz anlamına geliyor. Hayvanlarınıza protein içeren yemler yediriniz. Ayrıca en önemli nedenlerden birisi de çinko ve bakır eksikliğidir. Bunları günlük olarak yemlerine katılacak mineral tozları ile karşılayabilirsiniz. Koyunlara özel olanları tercih ediniz.

Süt yemini ne zaman kullanayım? Osman koçak
04 Kasım 2018

Hocam merhaba. 6-7 ay civarında gebe Simental cinsi yaklaşık 500 kg düvelerim için günlük hayvan başı 7 kg mısır silajı,7 kg saman,1 kg arpa ezmesi, 1 kg pancar posası, 2 kg 19 süt yemi, her gün olmamakla birlikte 1 kg yonca öncelikle rasyonum uygun mudur? Diğer sorum kimisi süt yemi doğuma kadar kesinlikle verme diyor kimisi doğuma 2 ay kala başlamalısın diyor sizin tavsiyeniz nedir? Hocam teşekkür ederim. Saygılarımla

Sayın Osman Koçak, Öncelikle bir yemin 1 gün verilip diğer gün verilmemesi gibi bir yemlemenin işkembeli hayvanlar için fayda yerine zarar verdiğini söylemek istiyorum. Verdiğiniz yemler de hayvanınızın protein ve enerji ihtiyacına göre biraz fazla gibi duruyor. Özellikle enerjili yemler yerine kaba yemleri tercih ediniz. Bu hayvana arpa vermenize gerek yok. Ayrıca hayvanınıza süt yemini bu kadar erken dönemde yedirmeyiniz. Düvelerde pek fazla problem olmamakla birlikte süt yemini erken dönemde yedirmeyiniz. Bunun yerine daha düşük enerjili düve yemlerini yedirebilirsiniz. Sadece gebeliğin son 15 günü işkembenin alışması için yaklaşık 2 günde bir 0.5 kg artırarak yediriniz.

İneğin ayağı şişti ne yapmalıyım?güler
04 Kasım 2018

İneğin ön sol diz kapağı şişti ayağı taş gibi hayvan şimdi ayağına basamıyor. Bana yardımcı olur musunuz? Üstelikte gebe 5 aylık on bacağı kireçleme...

Sayın Güler,

Sizin hayvanınızın problemi ancak bir veteriner hekim çözebilir. Çevrenizdeki bir hekime müracaat ediniz.

Süt veriminin kızgınlığa etkisi nedir?Adil
04 Kasım 2018

Merhaba hocam inek 6 aydır kızgınlığa gelmiyor. 19 protin 10 kilo yem 20 kilo alan 4 kilo yonca 2 kilo saman ademin kızgınlık iğnesi yapıyoruz gelmiyor.

Sayın Adil bey, eğer ineğiniz 30-40 kg arasında günlük süt vermiyorsa yazdığınız miktarlarda yem yediriyorsanız ineğinizin kızgınlığını çoktan göstermesi gerekirdi. Vitamin de yaptığınız düşünürsek beslemesine dikkat ettiğiniz belli oluyor. Ultrasonla yumurtalık ve rahim muayenesi yapabilen bir veteriner hekime müracaat ediniz. Ayrıca mineral tozları da günlük vermeyi unutmayınız

Koç katımı yapılan koyuna tuz verilir mi?Soner sarıkaya
02 Kasım 2018

Merhaba. Hemşin ırkı koyun aldım ve size sormak istediğim soru; yaklaşık 30 gün önce koç katımını gerçekleştirdim. Bu dönemde koyuna tuz verilir mi? Ya da bunun zamanı nedir? Değerli görüşünüze şimdiden teşekkür ederim.

Sayın Soner Sarıkaya,

Tuz hayvanın yemine devamlı olarak katılması gereken bir besin maddesidir. Koyunlarınıza hayvan başı günde yaklaşık 5 gram kadar verebilirsiniz. Benim çiftleştirme dönemi sonrasında tuz tüketiminin zararlı olduğuna dair bir bilgim yok. Bazı yerlerde yerel olarak bu tip görüşler bulunmakta ama neden kaynaklandığı hakkında bir fikrim bulunmamaktadır.

Koyunda ikizlik oranını koç mu koyun mu belirler?Yasin
01 Kasım 2018

Merhaba hocam koyunlarda ikizlik oranını ve cinsiyeti koç mu belirler yoksa koyun mu?

Sayın Yasin bey,

Koyunlarda ikizlik oranı ırka ve beslemeye göre değişmektedir. Bazı ırklarda ikizlik çok yüksek olabilmekte, aşım dönemindeki beslemede bunu etkileyebilmektedir. Cinsiyeti ise sperminde XY kromozomuna sahip olan erkek yani koç belirler diye biliyorum.

Buzağı desteği ne zaman yatacak?Sedat Gündoğar
31 Ekim 2018

Hocam bu buzağı desteğini sizce ne zaman yatıracaklar? Ekim dediler oda geçti şimdi Kasım diyorlar. Yardımcı olursanız sevinirim.

Sayın Sedat bey,

Bu konuda benim bilgim yok. Bakanlığı ilgili birimleri size daha iyi bilgi vereceklerdir.

400 kilo danaya nasıl rasyon hazırlayalım?Mustafa Alpaslan
31 Ekim 2018

Hocam, elimde fazla miktarda arpa olmasından ötürü besiciliği sadece arpa, konsantre yem 22 protein, mısır silajı, saman ve yonca ile yapmaktayım. Bu tip bir yemlemenin standart fabrika besi yemlemesine göre herhangi bir dezavantajı var mıdır? Bu hammaddeleri kullanarak ortalama 400 kg canlı ağırlığında danalara nasıl bir rasyon hazırlayabiliriz? Teşekkürler saygılar.

Sayın Mustafa Alparslan,

Elinizdeki yemlerle elbette besi rasyonu hazırlayabilirsiniz. Özellikle elinizde bulunan arpa ve mısır gibi beside en fazla kullanılan yemleri değerlendirebilirsiniz. Fabrika yemlerinde çeşitlilik daha fazla olmaktadır. Elinizdeki yemin kaliteli ve ucuza mal olduğunu düşünüyorsanız bu tip rasyon hazırlığı yapınız. Ben daha çok büyük çaplı işletmelerin kendi yemlerini yapmalarını öneriyorum. Orta ve küçük çaplı işletmelerin dışarıdan yem alarak fabrika yemi kullanmadan yem yapıp başarılı olduklarını görmedim. Çoğunlukla kaliteli ve ucuz yem hammaddesi bulmakta zorlanıyorlar. Kötü kaliteli ve içerisinde toksin olan yem maddelerinden uzakta durunuz. Faydalarından çok zararları oluyor.

Size rasyon örneği verebilirim ama şartlarınız tam olarak bilmediğim için bölgenizde bulunan bir beslemeciye rasyon yaptırmanız daha uygun olacaktır. Mısır silajını 5 kg'a kadar, saman ve yoncanın her birini 1 kg kadar arpayı ise yaklaşık 6 kg kadar verebilirsiniz. Sizin bu yaştaki hayvanlar için konsantre protein kaynaklarına ihtiyacınız yok. Arpa yalnız başına 6 kg işkembe sağlığı için iyi olmayabilir. Bu nedenle bir miktarını öğütülmüş mısır ile karşılamanızda fayda var. Ayrıca kalsiyum kaynağı, asitliği önlemek için bikarbonat ve vitamin-mineral tozlarını kullanmayı unutmayınız.

300 kiloluk hayvana pamuk küspesi verilir mi?Cagatay
29 Ekim 2018

Hocam 250 300 kiloluk hayvanlara günlük 2 kg pamuk küspesi verilebilir mi? Bir sakıncası var mıdır?

Sayın Çağatay bey,

Pamuk tohumu küspesi işkembeli hayvanlar için iyi bir protein kaynağıdır. Bizim ülkemizde de bol miktarda üretildiği için fiyatı çoğu zaman uygun olmaktadır. Pamuk tohumu küspesi veya kısa adıyla PTK içerisinde bulunan ve hayvanlara zararlı olan bir madde bulunmaktadır. Özellikle genç, canlı ağırlığı düşük ve işkembesi henüz tam olarak gelişmemiş hayvanlarda bu zararlı madde tam olarak parçalanamayabilir. Bence 2 kg PTK 250 kg gibi düşük canlı ağırlıktaki hayvanlar için zararlı olabilir. Pamuk tohumunun çeşidi de tabi önemlidir ama hangisinde ne kadar oranda bu maddeden olduğunu analiz yapılmadan bilemeyiz. Bu nedenle siz en fazla günde 1 kg olarak sınırlayınız.

Besi hayvanına hangi iğneyi yaptıralım?Cagatay
29 Ekim 2018

Hocam ben besi hayvanlarına iğne olarak ademin ve butafan yapıyorum bunların beside bir faydası var mıdır? Bağlı sistem besicilik yapıyorum. Parazit iğnesi olarak dextomaksi önerir misiniz? Teşekkürler...

Sayın Çağatay bey,

Ben hiçbir ticari ilacın iyi veya kötü olduğunu söyleyemem. Hayvanlarınıza ayda bir ADE vitaminleri yaptırmanızı ve paraziter mücadeleye önem vermenizi tavsiye edebilirim. Bunları veteriner hekiminize danışarak yapmanızda fayda bulunmaktadır.

Koyun çok yemiş ne yapmalıyım?Hakankutuk
27 Ekim 2018

Hocam 8 tane kangal cinsi koyunu var. eine girmişler. Tanesi biraz çok yemiş. 2 si işallah oldu. 1 tanesi işallah olmadı geçişte getirmiyor.tokmalamis tokmalamis dediler.bu gibi olaylarda.nasıl tedavi uygulama gerekir.

Sayın Hakan Kütük,

Zannedersem bu durum için biraz geç cevap veriyorum. Belki size gecikmiş olabilirim ama bundan sonra olabilecek bu gibi durumlar da yapılabilecekler hakkında cevap vermiş olayım.

Arpa, buğday, kepek ve fabrika yemi gibi yemler işkembede çok hızlı parçalanarak asitliğini artırırlar. Oluşan asit kana geçer ve kanın dengesini bozarak hayvanı hastalandırır. Bu süreç çok hızlı gelişir. Birkaç saat içerisinde hayvanı ölüme götürebilir. Eğer yedirilen yem fazla değilse ve hayvan canlılığını muhafaza ediyorsa kurtarılabilir. Bu durumda en iyi yapılacak şey acil olarak bir veteriner hekime başvurmaktır. Veteriner hekim işkembe ve kandaki asitliği giderecek bazı ilaçları ağızdan içirebilir veya damardan verebilir, sağlıklı hayvandan işkembe suyu alarak içirebilir. Eğer zorunlu görürse hayvanı ameliyat ederek işkembesinde yenilen yemleri boşatabilir. Genel bir görüş olarak hayvan ayakta ve canlı ise hızlı hareketle bu işlemleri yaptırmanız gerekir.