Yetiştirici Soruyor

Prof. Dr. Nurettin Gülşen

nurettingulsen@tarimdanhaber.com

Yalama taşını unutmuşum bir zararı olur mu?Tahir ciftci
11 Aralık 2018

Hocam yalama taşını unutmuşum. Hayvanın önünde 3 aydır tuz verilmemiş yarısını yalamış. Bir de tedavi görüyor. Penoksal la ilaç kullanıyorum. zararı var mı?

Sayın Tahir Çiftçi,

Ne sorduğunuzu tam anlayamadım ama eğer fabrika yemleri kullanıyorsanız yalama tuzlarına gerek yoktur. Hatta kaya tuzunun burada anlatamayacağım çok sayıda zararı var diyebilirim. Fabrika yemi kullanmıyorsanız inek başı günde 50 gram tuz yeterlidir. Tuz ile ilaç arasında bir olumsuz etkileşim yok diye düşünüyorum.

Simental tosun terliyor yemden olabilir mi?Tevhit
08 Aralık 2018

Merhabalar hocam. 16 aylık Avusturya tohumu has simental tosunum var. 2 haftadır havluyla kurulayacak derecede acayip terliyor. Yem ve ot yemesinde bir sıkıntı yok. Acaba yemden kaynaklanabilir mi? Lütfen yardımcı olun.

Sayın Yetiştirici,

Özellikle kilosunu almış besi hayvanlarının hareketlerindeki zorluklar nedeniyle terleme yapıldığı görülmektedir. Bulundukları ortam da sıcaksa bu terleme daha da artacaktır. Bazı hayvanların ise bireysel hormon farklılıkları terleme yapabilir. Yemden kaynaklı terlemeyi ben duymadım ama olabilir diye de düşünüyorum.

Buzağı ayağa kalkamıyor ne yapmam gerekiyor?Lokman
08 Aralık 2018

Hocam düvemiz doğum yaptı kalkamıyor. Ayakları hareketli, kafayı tutamıyor, sağa sola atıyor. Ağız sütü içirdik, sıcakta tutuyorum. 2 ml yeldif vurduk. Ne yapmam gerekli?


Sayın Yetiştirici,

Bazı buzağılarda böyle problemler olabiliyor. Bazen doğum kanalında fazla kaldığı için oksijen alamıyor, bu da hareketlerine yansıyor. Bazen zamanını tamamlamış hayvanlarda da bu problemler olabilir. Eğer emme refleksi varsa hayvan kendini zamanla toplayacaktır. Siz yeldif yaparak gerekli önlemi almışsınız. Eğer emmiyorsa sonda ile süt vermeye devam ediniz.

Fabrika yeminin yanında ADE takviyesi yapalım mı?Ahmet
08 Aralık 2018

Hocam gebe merinos koyunum var. Fabrika yemi ve kuru ot ile besliyorum. Fabrika yeminde 1 kg'da A vitamini= 5500ıu, D vitamini= 300ıu var. Bu koyuna ekstradan ADE takviyesi vermeme gerek var mı? Koç katımı öncesi bu koyuna ekstradan 250.000ıu A vitamini, 40.000ıu D vitamini ve 100mg E vitamini vermiştim. Sanırım depoları boşalmamıştır.

Sayın Ahmet bey,

Sorunuza aşağıdaki sorulardan birisinde cevap verdim. ADE vitaminleri her dönem eksikliği hissedilen, strese karşı koyan vitaminlerdir. Fabrika yemleri çoğu zaman yetersiz kalabilir, en iyisi zaman zaman enjeksiyon şeklinde yaptırmaktır.

Buzağının arka ayakları kıvrılmıyor ne yapmalıyım?Cengiz Yaylan
08 Aralık 2018

Buzağım ayağa kalkmıyor, boynu aşağı doğru eğik. Arka bacakları kıvrılmıyor. Ön ve arka bacakları tutmuyor. Ayağa kaldırdığımızda yere düşüyor. Bir gözü şaşı gibi debelenip ağlıyor. Yardımınıza ihtiyacım var.

Sayın Cengiz Yaylan,

Bazen buzağılarda bu problemler oluyor. Özellikle doğum sırasında oksijensiz kalan veya doğum gününü tamamlamayan hayvanlarda bu durum oluşuyor. Çevrenizdeki bir hekime başvurursanız gerekli tedaviyi yapacak veya önerilerde bulunacaktır. Sütü emebiliyorsa durumu düzelecektir diyebilirim.

Gebe koyuna ADE takviyesi yapılır mı?alkan
07 Aralık 2018

Hocam merinos koyunlarım var. Kaliteli fabrika yemi kullanıyorum. Gebe iken koyuna ekstradan ADE takviyesi yapmama gerek var mı?

Sayın Alkan bey,

Özellikle gebeliğin son 1 ayında, doğum günü ve süt veriminin ilk 1 ayının sonunda ADE vitaminin kas içi yapılmasının faydalı olacağını düşünüyorum.

Sağlıklı hayvanlara pastorella aşısı yapılır mı? gizem korkmaz
07 Aralık 2018

Hocam koyunlara Nisan'da pastorella aşısı yaptıracağız. Fakat sağlıklı hayvana vurduğumuzdan nasıl emin oluruz? Veterinerler hiç muayene etmeden direkt vuruyor. Aşıdan önce ciğerleri dinlemek şart mıdır? Israr etmeli miyiz? Hasta hayvana da vurursak sorun yaşar mıyız?

Sayın Gizem Korkmaz,

Bunlar koruyucu aşılardır. Eğer belirgin bir hastalık durumu varsa yapmayınız fakat diğer hayvanlarda da sadece muayene ile pastörella hastalığı belirlenemeyebilir. Bu nedenle sağlıklı görünen hayvanlara aşı uygulaması normaldir diye düşünüyorum.

Kuzu hastalığı hakkında bilgi verir misiniz?Turan şeker
07 Aralık 2018

1 haftalık kuzularım birden ağızdan salyalar akarak telef oldu. Hafif kalın ishal ve karınları şiş.

Sayın Turan Şeker,

Bunun cevabı buradan verilemez. Yeni ölen veya hasta olan bir hayvanınızla birlikte bakanlığın bölgenizdeki birimlerine veya laboratuvarlarına başvurunuz. Orada yapılacak otopsi ve diğer analizlerle hastalık belirlenebilir. Bu arada hayvanlarınızın bulunduğu yerlerin ve beslemede kullandığınız kapların dezenfeksiyonunu yapmayı unutmayınız. Gebeliğin son bir ayında yapılacak aşılar var, onları yaptırmak için veteriner hekiminize başvurunuz.

Koyunlar öksürüyor ve hızlı soluyor ne yapmalıyım?Yetiştirici
07 Aralık 2018

Hocam koyunlarda iştahı gayet normal giderken öksürük başlıyor, 3-4 ay sonra belirtilere hızlı soluma da ekleniyor. Bir kaç ay sonrasında ise ağzını açıyor (nefes alamıyormuş gibi) Bu hastalık sanırım pastorelladan kaynaklanmıyor. Bu hastalığın ismi nedir? Veteriner teşhis koyamıyor, antibiyotik verip geçiştiriyor. Öksürük bir hayvandan diğerine de geçiyor.

Sayın Yetiştirici,

Öncelikle besleme düzeyini artırınız. Enerji, protein, vitamin ve mineral tüketimi yetersiz veya dengesiz olan hayvanın mutlaka bağışıklık sistemi çöküyor, hastalıklara açık hale geliyor. Her şeyi ilaçla çözemezsiniz, çözülse dahi bu geçici olacaktır.

Hayvanlarınıza gerekli olan ve zamanında yapılacak olan aşıları mutlaka yaptırınız. Son çare olarak çevrenizde çözülemeyen hastalıklar için fakülte, bakanlık veya özel laboratuvarlara hasta hayvanlarınızla birlikte gidiniz. Mutlaka bir çözüm sunacaklardır.

PTK-ATK ne demek?Samet
05 Aralık 2018

Hocam ptk-atk ne demek ?

Sayın Samet bey,

PTK pamuk tohumu küspesi, ATK ayçiçeği tohumu demektir.

Fabrika yemlerinde neden fazla çeşit var?Yasin
04 Aralık 2018

Hocam 3 hammaddeden fabrika yemiyle aynı enerji-protein-selüloz değerlerine sahip bir toklu besi yemi yapılabiliyorken fabrikalar neden 7-8 çeşit hammaddeden yem yapıyor? Haliyle daha maliyetli oluyor. Mantığı nedir bunun?

Sayın Yasin bey,

Fabrikalar için her zaman daha ucuza nasıl yem yapılır kuralı uygulanır. Eğer besin madde düzeylerini sağlıyorsa ellerindeki yemlerin çoğunu kullanırlar. Fazla yem kullanmanın sakıncasından çok faydası bulunmaktadır. Her bir yemin aminoasit yapısı, yağ yapısı ve karbonhidrat yapısı farklıdır. Bu nedenle yem çeşitliliği her zaman iyidir. Fabrikalarında ellerindeki besin madde içeriği tek yönlü veya zayıf yem maddelerini birleştirerek yemlerini zenginleştirdiklerini ve istenilen özellikleri sağladıklarını düşünüyorum.

7 aylık dana annesinden ayrılır mı?Fatih
03 Aralık 2018

Hocam 7 aylık iki tane danam vardı. Fakat aynı yerde durmadılar sürekli dövüştüler. Bende bir tanesini komşuya verdim. Fakat yavru ve anne sürekli böğürüyor. Simental ırk olduğu için ayrılmaları zor olur dendi. İki hayvanda da bir sorun olur mu? Aradaki bağ gelişimlerini etkiler mi? Dana emiyordu hala ineğin göğüsleri şiş fakat elletmiyor. Ne olur bir çözüm önerin.

Sayın Fatih bey,

Çok ilginç bir soru sormuşsunuz. Zannedersem duygusal yönü ağır olan bir yetiştiricisiniz. Hayvanlarınızı doğal özelliklerine uygun beslemişsiniz. Biz ileri teknikler dediğimiz veya modern hayvancılık diye tabir edilen hayvancılığı öğretiyoruz. İlk olarak hayvanlarınızı doğum sonrası ayırarak biberonla beslemenizi önerebilirim. İkinci olarak ise en fazla iki ayda sütten kesmenizi önerebilirim. İkinci haftadan itibaren buzağı başlangıç yemlerine geçmezseniz hayvanların mideleri yeterince gelişemeyebilir. Ancak böyle bir durumda zaman uygun hayvancılık yapabilirsiniz. Siz Simmental hayvanları damızlık besi hayvanı gibi beslemişsiniz.

Bu kadar birbirine yakın hayvanların birbirinden ayrılması sonucunda yaklaşık 2 hafta hayvanlar strese girerler. Yeme ve ortama alıştıktan sonra seslenmeler azalır.

Hal komisyoncuları ne olacak?Ahmet
01 Aralık 2018

Ben Kahramanmaraş'tan yazıyorum, üreticiyim. Hocam şimdi hallerde komisyoncu yerine tüccar görev yapacakmış, meşhur yeni hal yasasına göre biz bu durumda zorda kalacak mıyız? Yani komisyoncu bizim adımıza işleri görüp paramızı veriyordu şimdi tüccarla nasıl olacak?

Sayın Ahmet bey,

Konu benim alanımın dışında olduğu için bilgim yok. Bakanlığın ilgili birimlerinden bilgi alınız.

Toklu arpa kırığını çok yedi ne yapmalıyım?Hasan2q
01 Aralık 2018

Hocam toklu arpa kırığını çok yemiş. Geviş getiriyor, yaylım da yapıyor fakat yürümekte zorluk çekiyor. Yattığı zaman zor kalkıyor. Ne yapmam gerekir?

Sayın Hasan bey,

Yedirdiğiniz miktarda arpa hayvanın yeme içmesini değil ayaklarını etkilemiş. Ayak tabanında kanamalar ve bozulmalar yaptığı için hayvan bastığında ağrı hissediyor ve yürümekte zorluk çekiyor. Maalesef bu aşamadan sonra yapacak fazla bir şey yok. Hayvan zayıflayacak olursa kesime gönderin. Siz sürünüzdeki diğer hayvanlarınız için sodyum bikarbonat ve magnezyum oksit içeren karışımlardan alarak kullanınız.

Süt ineği nasıl beslenmeli?barış
01 Aralık 2018

İneğe besi yemi verilirken pamuk küspesi verilir mi?

Sayın Barış bey,

O kadar geniş bir soru sormuşsunuz ki, neresinden başlayalım diye düşünmek gerekiyor. İneğe besi yemi vermeyiniz. İnekler için süt yemleri var onları kullanınız. Pamuk tohumu küspesi hayvanın protein ihtiyacı varsa ve diğer yemlerde yeterli protein yoksa yedirilir. Bu nedenle diğer yemleri de hesaba katarak rasyon yapılır ve verilecek pamuk tohumu küspesi belirlenir.

İneklerinizi günde iki öğün halinde, mümkünse kaba ve konsantre yemleri karıştıran makinalarda hazırlayarak yediriniz. Sık sık ve günlük-öğünlük yem değiştirmeyiniz. Bu hayvanlarınız için en büyük kötülüktür.

Hayvanlar geviş getirmiyor ne yapmalıyım?Arda
01 Aralık 2018

Hocam 26 adet hayvanım var. Canlı ağırlık ortalaması 450-500 kg. Bunların içinde 5 adeti yem yiyorlar ama geviş getirmiyorlar. 3 kg arpa, 3 kg mısır, 8 kg mısır slajı, 2 kg yonca saman, 1 kg pancar küspesi, 100 gram soda, 100 gram maya, 100 gram premiks veriyorum. Geviş getirmeleri için ne yapmalıyım? Zararı var mıdır? Yürüyüşlerinde hiç bir sıkıntı yok.

Sayın Arda bey,

Hayvanın özeliklerini yazmadığınız fazla bir şey diyemeyeceğim ama besi hayvanı kabul ederek bu miktardaki yemlerin geviş getirmede fazla bir sıkıntı oluşturmayacağını söyleyebilirim. Kaba yem azalıp konsantre yemler arttıkça geviş sayısı azalmaktadır. Pancar posasını 3 kg'a kadar artırınız ve yeme maya katınız.

Koyuna ne kadar arpa vereyim?mehmet
30 Kasım 2018

Slm hocam, bir koyuna günde ne kadar miktarda arpa vermeliyiz?

Sayın Mehmet bey,

Hayvanın yaşı ve verimi ve özellikle kaba yemlerin çeşidine göre verilecek arpa miktarı değişebilir. En fazla besinin sonundaki kuzulara ve süt veren koyunlara verilmek üzere günde 1,5 kg'a kadar verebilirsiniz. Genç hayvanlara bütün olarak veriniz. Mümkünse tek başına yüksek miktarda arpa kullanmayınız

Tohumlattığımız hayvandan kan geldi!Uğur
28 Kasım 2018

Sa hocam; Benim inek kızgınlık gösterdi, tohumlattık ama kızgınlık 3 gün sürdü 4'üncü günse kan geldi sorun nedir sizce?

Sayın Uğur bey,

Sizin hayvanınızın durumunu buradan kavramak oldukça zor. Bu nedenle çevrenizde rahim ve yumurtalık kontrolü yapan bir veteriner hekime başvurmanız daha iyi sonuçlar almanızı sağlayacaktır.

Bolus nedir tavsiye eder misiniz? genç yetiştirici
27 Kasım 2018

Hocam merhabalar. Piyasada büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar için bolus diye bir ürün çıkmış destekleyici amaçlı bu tür ürünleri tavsiye eder misiniz?

Sayın genç yetiştirici arkadaşım,

Bolus kullanımı son dönemde artmaya başladı. Elbette kullanılabilir. Hayvana yutturularak kullanılmakta ve uzun bir süre işkembede kalarak hayvanların mineral madde ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Bu amaçla kullandığınız ürünün günlük salınım miktarının iyi dengelenmesi gerekmektedir, aksi taktirde zehirlenmelere de yol açabilir.

Besi hayvanı için yem rasyonu Bekir TUFAN
26 Kasım 2018

Merhaba hocam; Besiciliğe yeni başlayan birisi olarak elimizde şeker pancarı posası, arpa posası ve portakal posasına kolay ulaşım imkanımız vardır. Bu ürünleri rasyonlarda kullanabilir miyiz? Ne şekilde kullanabileceğimiz konusunda yardımcı olabilir misiniz? Dr. Bekir TUFAN / KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi / Trabzon

Sayın meslektaşım Dr. Bekir Tufan, Dediğiniz yem maddelerini beside rahatlıkla kullanabilirsiniz. Hayvanın yaşına bağlı olarak artacak şekilde şeker pancarı posasını 2-5 kg, portakal posasını da hayvana alıştırdıktan sonra 1-7 kg kadar besleyebilirsiniz. Bunların silajını yapmanız da fayda bulunmaktadır. Taze olarak uzun süre küflenmeden elde tutamazsınız. Arpa posası çok çabuk bozulan bir yem maddesidir. Özellikle sizin gibi yeni besiciler bunları küflenmeden değerlendirmesi zor olabilir. Bu nedenle pek tavsiye etmiyorum. Eğer silajını yaparım diyorsanız saman, kuru posa veya öğütülmüş buğday-arpadan birisini tona yaklaşık 100 kg düzeyinde karıştırarak veya sandviç usulü yaparak saklamanız gerekir.

Tritikalenin danesi mi yoksa silajını mı verelim?Alp giray
23 Kasım 2018

Tritikaleyi koyun ve kuzulara günlük kaç gr verilebilir? Tritikalenin silaji mi yoksa danesimi daha yararlıdır? Teşekkürler.

Sayın Alp Giray,

Tritikale hayvanlarda aşırı gaz ve mide ekşimesi yapma ihtimali yüksek bir tane yemdir. Mümkünse yeşillerini, silajını veya kuru otunu yediriniz. Bunlar açısından fazla bir problem yoktur. Koyun ve kuzulara hayvanın verim dönemi ve canlı ağırlığına göre farklı miktarlarda tane yem olarak verilebilir. Yine de 100 gramı geçmeyiniz derim.

Enterotoksemi hakkında bilgi verir misiniz?Alkan
23 Kasım 2018

Hocam enterotokseminin bağışıklık sistemiyle bir alakası olabilir mi? Ayrıca biz son 1.5 yılda hiç enterotoksemi aşısı vurdurmadık. Yeni doğan kuzulara da vurdurmadık sadece ani yem değişikliği yapmamaya dikkat ettik meraya salarken de alıştıra alıştıra saldık. Kuruya alırken de aynı şekil yaptık hiçbir sorun yaşamadık fakat bunu sosyal medyada anlattığım zaman sadece şans diyor herkes sizce bu şans mıdır?

Sayın Alkan, Enteretoksemi ile ne zaman karşılaşacağınız belli olmaz. Dediğiniz gibi yeme ve yem değişikliklerine bağlı olarak ortaya çıkabileceği gibi, yem tüketimini etkileyen her türlü faktör ortaya çıkarabilir. Bu mikrooganizmalar normalde sindirim sisteminde bulunurlar, uygun ortam bulduklarında çoğalarak toksin üretirler. Bu nedenle karşılaşmamış olmanız karşılaşmayacağınız ve şanslı olduğunuz anlamına gelmez. Şanssızlık yaşamamak için mutlaka aşı yaptırınız.

Yeni doğan buzağı öldü ne yapmalıyım?SALİH
22 Kasım 2018

Hocam merhabalar bir tane ineğimiz doğurdu. 1 saat sonra haberimiz olmuş. Tabi bu arada pislik muhakkak yutmuştur biz baktığımızda buzağıda hafif hırıltı ve hızlı hızlı nefes alıp veriyordu aynı zamanda bağırıyordu emme hiç yoktu biraz süt verdik yaklaşık 6 saat gibi yaşadı. Cevabınız için şimdiden teşekkür ediyorum.

Sayın Salih bey, Bence biraz daha geç haberiniz olmuş. Hayvan doğum kanalında havasız kalmış galiba. Burada veya sonrasında akciğerlerine sıvı kaçmış da olabilir. Emmenin olmaması uzun süre oksijensiz kaldığını ve beyinin cevabının azaldığını göstermektedir. Bu nedenle tohumlama yapılan hayvanlarınızın günlerini bir deftere kaydetmenizde ve doğum gününü sıkı takip etmenizde fayda bulunmaktadır. Özellikle doğum günü hayvanda ciddi değişiklikler olmaktadır. Bunları takip ediniz. Hayvanın kendi doğum yapmasına müsaade ediniz fakat süre fazla uzarsa bir hekime başvurunuz.

Danalara nasıl bir rasyon önerirsiniz?Murat ünal
22 Kasım 2018

Merhaba hocam ortalama ağırlığı 250 kg 7 ile 11 aylık hostain cinsi erkek danalarım var elimizde ise buğday samanı yonca mısır silaji ve besi geliştirme yemimiz var hayvan başına günlük 2.5 kg saman 3 kg yonca 3 kg mısır silaji 3 kg geliştirme yemi veriyoruz bize öneriniz nedir? Teşekkürler.

Sayın Murat Ünal,

Bence bu hayvanlarınız belirttiğiniz miktarları tüketiyorsa yaklaşık 300 kg ve daha fazla canlı ağırlığa sahip olmalılar. Bu durumda hayvanınıza yavaş yavaş enerji yüklemeniz gerekmektedir. Saman ve yoncayı yarı yarıya azaltıp onun yerine öğütülmüş mısır veya arpa ezmesi verirseniz iyi olur. Mısır silajını da 2 kg kadar artırabilirsiniz. Bu hayvanların stresleri artmaya başladığı için vitamin ve mineral tozları kullanınız, ayda bir ADE vitaminleri yapınız.