Yetiştirici Soruyor

Prof. Dr. Nurettin Gülşen

nurettingulsen@tarimdanhaber.com

Kaya tuzunun gebe hayvanlarına zararı olur mu?Osman Baş
02 Ocak 2019

SA hocam. Kaya tuzunun gebe hayvanlara bir zararı olur mu?

Sayın Osman Baş,

Kaya tuzunun gebe hayvanlara zararı olabilir. Özellikle ilk doğumunu yapan düvelerde veya protein tüketimi iyi olmayan hayvanlarda doğumla birlikte meme ödemi yapabilir.

Bugday ezmesi yerine önerilen yemlerAli
02 Ocak 2019

Sayın prof. NURETTIN BEY daha önce msj atmıştım bugday ezmesi besi materyali için kullanılabilir mi diye bana mısır tozunu onermistiniz ben erzurum da yasiyorum burdaki tarlalarimizda sulama olmuyor en iyi ihtimalle 1 kere yapılır simdi bu olanaklarla ben bugday ezmesi yerine hangi tür tahil ekeyim ki arpa ezmesiyle birlikte yem rasyonunda enerji açığını fabrika yemi kullanmadan kapatayim. Tesekkurler.

Sayın Yetiştirici, Buğday, arpa, tritikale ve yulaf gibi enerji veren tane yemler işkembede asitlik oluşturma ihtimalleri çok yüksektir. Bu nedenle daha az asitlik oluşturan mısır bunlarla beraber düşünülmektedir. Eğer başka çareniz yoksa tek başına arpa veya buğday vermek yerine ikisinin karışımını verebilirsiniz. Daha fazla oranda arpa tercih etmenizde fayda bulunmaktadır. Maalesef sizin bölgenizde bunların yerine önerilebilecek başka bir kaynak aklıma gelmiyor.

Besi hayvanına ne kadar buğday ezmesi verelim?Ali
01 Ocak 2019

İyi günler hocam. Buğday ezmesi enerji miktarı ne kadardır ve 300 kg canlı ağırlıkta olan besi hayvanlarına ne miktarda verilmelidir? Hiç fabrika yemi kullanmadan besi için gerekli enerji miktarı buğday ve arpa ezmesi ile karşılanabilir mi? Özellikle buğday ezmesini merak ediyorum.

Sayın Ali bey,

Ben kişisel olarak buğday ve buğday nişastasınca zengin tane yemlerin fazla yedirilmesini tasvip etmiyorum. Arpa ezmesi yedirilmesi uygundur ama tek tane yem kaynağı olarak verilmemelidir. Bunlar işkembede hızlı parçalanarak aşırı asit oluşturabilirler. Kaba yem oranınız iyi olması şartıyla buğday ezmesini günde 1 kg'dan fazla vermeyiniz. Fabrika yemi kullanmadan elbette iki yem maddesiyle enerji ihtiyacı karşılanabilir ama sıkıntı da çıkarabilir. Bunun bir kısmı yerine toz mısır önerebilirim.

Gebe koyuna ne kadar su vermeliyiz?mehmet demirbaş
31 Aralık 2018

Slm hocam. Koyunlara günde kaç kez ve ne miktarda su vermeliyiz? Koyunlar gebe önüne ne kadar su koysam içiyorlar normal mıdır?

Sayın Mehmet Demirbaş,

Süt vermeyen koyunlar yediklerinin 2.5-3 katı kadar süt tüketirler. Yani yaklaşık hayvan başı 3-5 litre kadar su tüketirler. Biz otomatik suluk yoksa suyun hayvanın önünde devamlı bulunmasını ve tazelenmesini isteriz. Hayvanlara suyu devalı olarak sağlayınız. Kısıtladığınız zaman yem tüketimi azalacaktır.

Koyunlar burunlarını yemliklere neden sürter? zekai
30 Aralık 2018

Hocam bazı koyunlar burunlarını yemliklere sürtüyor burunlarında sıyrıklar oluşmuş. Bazılarında ise sümük sorunu oluyor bu sümük sorunu 1 haftada kendiliğinden geçiyor sizce bu bir hastalık olabilir mi? Burun kurdu olabilir mi? Başka hiçbir sorun yok son 2 ayda oldu bunlar.

Sayın Zekai bey, Bazı buruna yerleşen parazitler bu durumu oluşturabiliyor. Siz çevrenizdeki bir fakülte veya bakanlığın kontrol laboratuvarına başvurunuz. İstedikleri numuneyi götürünüz. Burunda veya başka bir bölgesinde parazit olup olmadığı belli olur. Bunun dışında ağız ve burun çevresinde belirginleşen ve sadece aşı ile geçirilebilen bir hastalık daha var. Ektima denilen bu hastalık için de sürünüzün incelenmesi gerekebilir.

Gebe koyuna yem bezelyesi verilir mi?gizem korkmaz
30 Aralık 2018

Hocam gebe koyuna yem bezelyesi verilmesinde sakınca var mıdır? Yonca gibi hayvanı çok su içirtip şişirir mi? Ya da süt humması riskini arttırır mı?

Sayın Gizem Korkmaz,

Yem bezelyesi hakkında ayrıntılı araştırmalar yok ama söylediğiniz durumları oluşturacağını zannetmiyorum. Aynı familyadan da olsa yapı olarak yoncadan farklı bir yem maddesidir. Yonca hayvana su içirdiği için değil içerisinde bulunan bazı maddeler nedeniyle hayvanlarda şişme yapmaktadır. Mideyi durduran ve mide içeriğinde gazın çıkışını engelleyen maddelerce zengin körpe yonca ile beslerken mutlaka alıştırma yapınız. Ani olarak yoncalıklara hayvanlarınız sürmeyiniz. Yonca kadar olmasa da kalsiyum içeriği zengin olduğu için yüksek tüketimde süt humması riski oluşturabilir. Süt humması riskinden öte gebe hayvanlarınızda fazla tüketilirse yağlanma durumu da olabilir.

Hayvan desteklerinden nasıl yararlanırım?Emirhan emirli
29 Aralık 2018

4 süt hayvani, 4 yavrusu, 4 danası olan ilçe tarıma kaydı olan desteklemeden nasıl faydalanırım? Sütü serbest piyasada satıyoruz.

Sayın Emirli, Her ne kadar köşemizin ismi “Yetiştirici soruyor" olsa da, bu köşede hayvan besleme ile ilgili sorulara cevap veriyorum. Sizin sorunuzun cevabını bakanlığın ilgili birimlerindeki görevliler daha iyi cevaplayacaktır. Bulunduğunuz il veya ilçedeki bakanlık birimine başvurunuz.

Soğuktan karnı şişen kuzulara ne yapmalıyım?Mustafa Çakıcı
29 Aralık 2018

Hocam hasta bir koyunum vardı ikiz kuzu doğurdu kuzunun birisi öldü diğer kuzuyu inek sütüyle beslemeye başladım. Lakin dün gece soğuktan donmuş karnı şiş ne yapmam lazım?

Sayın Mustafa Çakıcı,

Yeni doğmuş kuzu ve oğlakların soğuğa karşı dirençleri biraz zayıftır. Bu şişlik inek sütünden de kaynaklanabilir. Bir başka koyundan süt kullanırsanız daha iyi olabilir. Veteriner hekiminize uğrayınız, sindirimi düzenleyecek ve şişliği alacak bazı ilaçlar var. Bunları kullanmanız gerekir.

Buğday ve arpa ezilmeden önce su ilave edilir mi?Bahar
26 Aralık 2018

Hocam buğday ve arpayı ezme makinesine atmadan önce ıslatmak şart mıdır? Islatmasam olmaz mı? Çok fazla ıslatırım ve yem bozulur diye korkuyorum.

Sayın Bahar hanım, Eğer buğday ve arpanız çok kuru ise ezme makinası bunu parçalayıp un ufak edecektir. Biz bu tane yemlerin pul gibi ezilmesini olmasını isteriz. Özellikle Türkiye şartlarında arpa ve tane gibi tane yemler oldukça kuru oldukları için ağırlıklarının %5-10'u kadar su ilave edilmesi istenir. Bir gece önce ilave ederseniz daha iyi bir işlem yapabilirsiniz. Bazı kişiler fazla su ilave ettikleri için ezme sonrası kızışma ve küflenme olabiliyor. Dikkatli olunuz. Siz uzun süre depolayacaksanız %5 düzeyinde su ilavesini geçmeyiniz veya kısa sürede kullanacağınız miktarda ezme hazırlayınız.

Şorele ırkı danalar besiciliğe uygun mudur?Ömer
26 Aralık 2018

Hocam merhabalar, şarole ırkı danalar ile besiciliğe başlamak istiyorum. Sizce doğru bir seçim midir? Günlük ortalama 1.8 kg-2.2 kg arası değerlerden bahsediyorlar doğru mudur? Bir de hayvanlar Sivas'ta sabah ezanı meraya gidip akşam ezani dönecekler bu şekilde hayvanlara kilo aldırabilir miyiz? Şimdiden teşekkür ederim.

Sayın Ömer bey,

Şarole ırkı besi hayvanların ülkemizde yetiştiriciliği yaygın değildir. Bunlar genellikle 300 kg civarında yurt dışından besi materyali olarak getirilmektedir. Türkiye'de ise suni tohumlama ile elde edilen melezleri yetiştirilebiliyor. Şarole ırkı Dünya çapında kabul gören üstün besi özelliklerine sahip etçi bir ırktır. Entansif besi dediğimiz içeride besi şeklinde günde 1.6-1.8 kg canlı ağırlık alınabilir ama sizin gibi tüm gün merada yapılan besicilikte bu miktarlara ulaşılamaz. Meraya ilave yapılan tane yem beslemesi ile belki yaklaşılabilir. Sizin verdiğiniz canlı ağırlık artış miktarları besi başlangıcında telafi edici büyüme şeklinde yaklaşık 1-2 gözlenebilir.

Vitamin desteği ölü doğumlara neden olur mu?Atacan
25 Aralık 2018

Hocam iyi günler benim ineğim ikiz buzağı ölü doğurdu. Veteriner yardımı ile göbek bağları 1 gün önce kopmuş dedi. Bu neden kaynaklanır? Vurma, çarpma olmadı. Fakat 1 hafta önce toz halinde olanlardan vitamin desteğine başlamıştık. Bununla bir alakası var mı? Saygılar.

Sayın Atacan,

Şimdiye kadar vitamin ve mineral tozlarının erken doğuma sebep olduklarını duymadım. Tabii merdiven altı dediğimiz içerisine ne kattıkları belli olmayan firmalardan almamanız şartıyla böyle bir duruma sebep olmazlar diyorum. Hayvanınızdan kan örnekleri aldırarak bakteriyolojik bir problem var mı diye laboratuvarda inceletmenizde fayda var diye düşünüyorum. Hekiminizin dediği gibi vurma ve çarpa gibi nedenlerde yavru atmaya sebep olabilir.

Koyunların ateşini nereden ölçeriz?Emre batur
25 Aralık 2018

Hocam koyunların ateşini nereden ölçeriz? Ve kaç dereceye kadar normal sayılır?

Koyunların vücut sıcaklığı 39-40 C derecedir. Genellikle kuyruk altından, makattan alınmaktadır.

Hayvanlara tuzu ne miktarda vermeliyiz?ceyda
24 Aralık 2018

Hocam hayvanlara tuzun ne zararı var?

Sayın Ceyda hanım,

Tuz bir besin maddesidir ve bizler normalde yemlere katarız. Tuz vücutta sıvı dengesini sağlar. Fazla verdiğinizde vücutta sıvı tutulumunu artırarak ödemlere sebep olabilir. Özellikle doğum dönemindeki hayvanlarda meme ödemini engellemek için tuz tüketimi kısıtlanmalıdır. Eksik verirseniz hayvanlarda iştah sapıtması olabilir. Bazı yetiştiriciler kaya tuzları ile tuz beslemesi yapıyorlar. Bunların içerisinde değişik oranlarda zehirleme yapan ağır metaller ve diğer olumsuz etkileri olana mineraller bulunabiliyor.

İneğin yavru atmasının sebebi ne olabilir?mustafa
22 Aralık 2018

Sevgili hocam merhaba. İneğim 6,5 aylıkken erkek buzağı attı daha sonra 15 gün sonra kızgınlığa geldi ineklerin içindeki tosun atlamış 3 ay geçti veterinere baktırdım inek boş diyor sürekli inekten beyaz akıntı geldi ne dersiniz ineğe ne yapmam gerekiyor?

Sayın Mustafa bey,

Genellikle atıklardan sonra rahim iltihabı gözleniyor. Hayvanınızın kızgınlık geçirmesi rahim iltihabı olmadığı anlamına gelmez. Eğer rahim akıntısı geliyorsa bir veteriner hekime tedavi ettirmeniz gerekiyor. Hekim gelerek birkaç sefer ilaçlama yapması lazım. Hayvanınızın yavru atmasının sebebi nedir onu da araştırmanız çok önemli bir konudur. Bulaşıcı bir hastalık olması ihtimali de bulunmaktadır.

İneğin idrarında kan geliyor ne yapmalıyım?Tahir ciftci
22 Aralık 2018

Hocam ineğin idrarında açık kan geliyor bu tedaviyi yaptık fayda etmedi. Baktimox la penoksal la tavilin 200 oksitetraksin hayvan bir gün kanama kesiliyor sonra devam ediyor.

Sayın Tahir Çiftçi,

Buradan bu hastalığa yorum yapmak çok zor. Bakteriyel bir enfeksiyon değilse kullandığınız ilaçların bir etkisi olmaz. Bazı bölgelerde hayvanlar eğrelti otu tüketebiliyor. Bunu tüketen hayvanların idrar keselerinde bazı kanamalı oluşumlar gelişebiliyor. Sizin böyle bir durumunuz olabilir mi diye düşünülebilir. Özellikle Karadeniz Bölgesininin problemlerinden birisidir. Böyle bir durum varsa yapacak fazla bir şey yok. B grubu vitaminler, özellikle tiamin bulunan ilaçları iğne olarak yaptırınız.

Toklu besisinde protein katkısına ihtiyaç var mı?Kamil Yıldırım
20 Aralık 2018

Hocam son bir soru daha sorayım. Ayçiçeği küspesinin lizin ve metionin içeriğinin düşük olduğunu okudum ek olarak buğday ve arpa ilave edersek bu sorunu çözer miyiz? Yoksa arpa yerine mısır mı kullanalım?

Sayın Kamil Yıldırım,

Amino asit katkısı olarak buğday ve arpa ayçiçeği küspesine alternatif olarak düşünülemez. Bunun yerine PTK, DDGS veya soya küspesi gibi protein katkılarını düşünebilirsiniz. Önceden de söylediğim gibi eğer kaba yeminiz çok kalitesiz değilse toklu besisinde protein katkısına ihtiyaç yoktur. Arpa ve mısır enerji katkılarıdır. Tek bir kaynak yerine en az iki enerji kaynağı kullanmanızda fayda bulunmaktadır.

Toklu besisi ve amino asitler!Kamil Yıldırım
19 Aralık 2018

Hocam toklu besisinde olmazsa olmaz amino asitler hangileridir? Özellikle eksik olduğu zaman hayvanın et tutamamasına sebep olanlar?

Sayın Kamil Yıldırım,

Toklu besisinde amino asit beslemesine kadar ilerlediysek bayağı modern ve ileri derecede hayvancılık yapıyoruz demektir. Kuzu besisine göre toklu besisinde enerji beslemesinin önemi amino asit beslemesinden önemlidir. Yine de ihtiyaç miktarı kadar lizin ve metiyonin gibi esansiyel amino asitlerin yemlerle dışarıdan alınmasının önemlidir.

Ağız sütünü dondurup kullanabilir miyiz?Hamza Yılmaz
17 Aralık 2018

Hocam ağız sütünü kavanoza koyup -18 derecede dondursak sorun olur mu? Çözdürürken nasıl çözdürebiliriz?

Sayın Hamza Yılmaz, Koyu sarı renkli ve kıvamlı olan veya ölçebiliyorsanız içeriği iyi olan ağız sütlerini dondurarak sonra istediğiniz zaman kullanabilirsiniz. Sizin dediğiniz gibi kavanoza koymak yanlış olabilir. En güzeli dayanıklı naylon torbalara doldurunuz veya plastik olan kapları tercih ediniz. Cam kavanoz donma nedeniyle oluşan genleşmeden dolayı kırılabilir. Dondurulmuş olan ağız sütlerini 40 derecedeki su içerisinde çözdürerek kullanınız. Fazla sıcak su içeriğindeki yararlı maddeleri bozabilir.

Açık besi hayvanına nasıl bir rasyon önerirsiniz? Nurullah
17 Aralık 2018

Hocam 250 kilo ortalamada kurbanlık büyükbaş hayvanlarım var açık besi şeklinde bakım yapıyorum. Bayramına 4 ay kala hiç fabrika yemi kullanmadan beslesem aşağıda yazmış olduğum rasyon sizce yeterli olur mu? Günlük ortalama canlı ağırlık artışı ne olur bilgi verirseniz çok sevinirim. 1 GÜNLÜK RASYON İLK İKİ AY: 5 kg mısır slaji, 2 kg arpa, 1 kg toz saman, 1 kg atk, 2 kg yonca, 300 grm kepek, 40 gram tuz. KESİME 2 ay kala: 7 kg mısır slaji, 5 kg arpa ezmesi, 1 kg toz saman, 1 kg atk, 2 kg yonca 300 gr kepek, 50 gram tuz. Yazmış olduğum değerler bir günlük ve hayvan başı olarak hesaplanmıştır. Sizce rasyonda eksik bir şey var mı? Vereceğiniz cevabı merakla bekliyorum saygılar.

Sayın Nurullah bey,

Buradan rasyon bildirmek yanlış olabilir. Hayvanları ve yemleri görmek, yemlerin analizlerine bakmak gerekmektedir. İlk dönem için kabaca biraz enerji birazda protein eksik diyebilirim. Arpa, kepek ve ayçiçek küspesinden toplam 1 kg kadar artırınız. İkinci dönem için ayçiçek küspesi ve kepeğe ihtiyaç yoktur. Arpa ile birlikte bulursanız toz mısırla toplam 7-8 kg kadar besleyebilirsiniz. Bunların yanına vitamin ve mineral tozlarını unutmayınız.

Kuzular yem bezelyesini ne kadar yiyebilir?Ahmet
16 Aralık 2018

Hocam merinos koyunlar ve kuzular %20-25 proteinli yem bezelyesini istediği kadar yiyebilir mi? Proteini yüksek gelmesin. Yeşil iken sorun yaratır mı, illa kurutarak mı vermek lazım?

Sayın Ahmet bey, Güzel bir soru sormuşsunuz. Yeşil yemlerin çeşitliliğini artırmayı her zaman önermekteyim. Bununla birlikte %20-25 proteinli bezelye tek başına yedirilmesi uygun olmayabilir. Hiçbir yem maddesi tek başına yeterli değildir. Fazla proteinin olumsuz etkisi olacaktır. Koyunların sütlü dönem hariç fazla protein isteği yoktur. Kuzular için ise iyi bir yem maddesi olabilir ama bu da besinin ilk ayında olabilir. Ayrıca bu gibi yem maddeleri yeşil olarak yedirilebilir. Yine de gaz oluşumu açısında temkinli olunuz, kısa süre, az miktarda ve tok hayvanla yeşil yedirmeye başlayınız daha sonra zaman içerisinde artırırsınız. Yemlik bezelye ile ilgili araştırma sayısı az olmakla birlikte bezelyenin tek başına yüksek proteinli bir yem maddesi olduğu, tek başına ekilmesi yerine buğday veya arpa gibi enerjili tane yemlerle birlikte ekimleriyle kaliteli ve sindirilebilirliği yüksek yem maddesi elde edilebileceği bildirilmektedir.

Gebe koyunlara vitamin takviyesine gerek var mı?gizem
16 Aralık 2018

Hocam yaşlı ve gebe koyunlara ekstradan vitamin-mineral takviyesi yapmaya gerek var mı? Bizim veteriner 'senin yemindekiler yeterlidir' dedi ama size de sorayım dedim. 6000ıu=a vitamini,360ıu=d vitamini var 1 kilo yemde. Hayvan başı 1 kilo yem veriyorum ot serbest.

Sayın Gizem hanım,

Yemdeki miktarlar yaklaşık olarak yeterli gibi duruyor ama doğum döneminde yeterli gelmeyebilir. Bu nedenle doğum öncesi 15. Gün, doğum günü ve doğum sonrası 1. Ayda ADE vitaminleri iğne olarak yaptırınız.

Mısır sılajı olmadan süt hayvancılığı yapılır mı?Yunus
13 Aralık 2018

Hocam bölgemizde mısır sılajı fiyatı nakliyeyle birlikte 55 kuruş haliyle rasyonda kullanılması ekonomik olmuyor. Süt hayvancılığında mısır sılajı olmadan olur mu? Oluşan açığı kaba ve fabrika yemiyle kapatabilir miyiz? Mısır sılajı olmayan 25 kg süt veren bir Simental inek için bir rasyon yazar mısınız?

Sayın Yunus bey, Elbette mısır silajı olmadan rasyon hazırlayabilirsiniz ama 55 kuruş gibi çok yüksek bir rakamı ilk defa sizden duydum. Mısır silajı yerine kaba yem ve enerji veren başka yemleri artırmanız gerekir. Örneğin saman 4-5 kg, fiğ karışım kuru otu veya çayır otu 4-5 kg, yonca kuru otu 4-5 kg, mısır veya arpa 1 kg, şeker pancarı posası 9-10 kg, süt yemi 7-8 kg kadar günlük olarak yedirebilirsiniz. Böyle bir rasyonu sulandırmayı unutmayınız. Yine de mısır silajı bulmanızı önerebilirim.

20 günde bir kızgınlığa gelen ineğe ne yapmalıyım?Kenan
11 Aralık 2018

Slm hocam sımenter cins inek daha önce doğum yaptı ama bu sene bir türlü gebe kalmadı. 20 günde bir çevirme yapıyordu, boğa istiyordu yaptırıyorduk. 20 gün sonra tekrar boğa istiyordu gebe kalma şansı var mı sorun nerede anlamadım?

Sayın Kenan bey, Veteriner hekiminize ayrıntılı rahim ve yumurta muayenesi yaptırınız. Rahimde herhangi bir iltihaplanma yoksa hayvanın beslenmesine dikkat etmek gerekir. Her 20 günde bir kızgınlığa geliyorsa genel olarak beslenmesinde bir problem olmayabilir ama özellikle mineral ve vitamin yetersizliği olabilir. Bu nedenle hayvanlarınıza mineral ve vitamin tozlarını günlük olarak yemlerine katarak yediriniz. Ayrıca kas içi iğne olarak ADE vitamini yaptırınız. Bunun dışında bazen kalitesiz ve yüksek protein yedirilmesi de kanda azotu artırarak rahimin iç yapısını bozabiliyor. Bu nedenle çevrenizdeki bir beslemeciden veya yem aldığınız firmadan rasyon yapmalarını isteyiniz. Son dönemdeki yem fiyatları yüksekliği özellikle protein kalitesinin düşmesine neden olmuştur. Bunu etkisi de olabilir.

İnek kıvranıyor sebebi ne olabilir?Murat
11 Aralık 2018

Bu gün öğlene kadar inekte bir sıkıntı yoktu dışarı sulamaya çıkarttık. Ahıra tekrar bağladıktan sonra tepinmeye, yatıp kıvranmaya başladı. Bi ara kalkıp hızlı hızlı otu yemeye başladı sonra yine kıvranıyor. Bu arada inek 10 günde bir göve geliyor ve 4 kere tohumlamaya rağmen gebe kalmadı. Kıvranmasının sebebi ne olabilir?

Sayın Murat bey, Bu durumda derhal veteriner hekim çağırınız. Sancı ile ilgili bir durum söz konusu fakat nedenini buradan tahmin edemeyiz. Soğuk su da bazen yapabiliyor fakat su ile aldığı hastalık yapan mikroplara özellikle dikkat etmek gerekiyor. Bu nedenle hayvanların içtiği suların kaliteli olmasına özellikle dikkat etmek gerekir. Hep yeme bağlanır ama su kaynaklı çok sayıda hastalık bulunmaktadır.