Yetiştirici Soruyor

Prof. Dr. Nurettin Gülşen

nurettingulsen@tarimdanhaber.com

Simental danalara nasıl bir rasyon uygulanır?halil
23 Ocak 2019

Merhabalar. 2 adet 8 aylık 300 kg simental cinsi danam var. Bunlara günde 4 kg yonca, 4 kg saman, 6 kg besi yemi ve 1 kg mısır ezmesi veriyorum. Bunu devam ettirmeli miyim? 3 adet 4 aylık simental erkek danam var. Bunlara 2 kg yonca, 1 kg ot, 1 kg fabrika yemi ve 300 gr mısır veriyorum yeterli olur mu?

Sayın Halil bey,

8 aylık hayvanlarınız için verdiğiniz yem miktarları biraz fazla olmuş. Bu hayvanlar dediğiniz miktarın ancak 2/3'ünü tüketebilir. Yeniden hesaplarsanız daha iyi analaybilirsiniz. Buradan rasyon söylemem yanlış ama yaklaşık olarak bu hayvanlara en uygun olarak saman 1 kg, yonca 2 kg, toz mısır 2 kg, fabrika yemi 4 kg kadar yedirebilirsiniz. 4 aylık hayvanlarınıza ise verdiğiniz yemlere ilave olarak yaklaşık 250-500 gram kadar Ayçiçek küspesi ilave ediniz, toz mısır miktarını yarım kiloya çıkarınız.

Yeni doğan buzağı neden emmez? Ertugrul
20 Ocak 2019

Merhaba hocam. Buzağı dün doğdu, iki litre ağız emdi. Gayet iştahlıydı. Emzirdim, sac kurutma makinası ile de güzelce kuruttum, iyiydi. Şimdi emmiyor ne yapmalıyım?

Sayın yetiştirici,

Ağız sütünü mutlaka içirmeniz gerekmektedir. Ağız sütü hayvanı yaklaşık 21 gün hastalıktan korumaktadır. Bu kadar hızlı bir problem gerçekleşmesi için bir neden görmüyorum ama hastalık durumu devam ediyorsa bir hekime müracaat ediniz.

İzmir'de hangi koyun ırkı yetiştirilir?Enes Marangoz
18 Ocak 2019

Hocam iyi günler. Koyun yetiştirmek İzmir'de uygun mudur? Hangi koyun ırkını tavsiye edersiniz? Romanov koyunu hakkındaki fikriniz nedir? Şimdiden teşekkürler.

Sayın Enes Marangoz,

Öncelikte İzmir'de elbette koyunculuk yapılabilir. Örneğin Sakız koyunu o bölgenin sütçü koyunudur. Erkekleri de besi de kullanılabilir. Sizin amacınızın ne olduğunu bilmediğim için bir fikir veremeyeceğim. İzmir bölgesi için sıcağa ve rutubete dayanıklı ırkların yetiştirilmesi gerekmektedir. Romanov koyununu İzmir Kınık'ta saf olarak yetiştirerek damızlık satan profesyonel koyun çiftlikleri bulunmaktadır. Verimlerinden de son derece memnunlar. Sadece annelik iç güdüsünün zayıf olduğu belirtilmektedir. Fakat oldukça fazla yavru vermesi, dişilerin kısa sürede ve devamlı kızgınlık göstermesi olumlu yönleridir. Ayrıca strese oldukça dayanıklı hayvanlardır.

Besi hayvanında selüloz ve nişasta kullanımı!mustafa alpaslan
17 Ocak 2019

Hocam iyi günler, besi danası bitirme rasyonlarımızda rasyonda bulunan ham selülozun rasyonun toplam kuru maddesine oranı minimum yüzde kaç olmalıdır? Bir de yine bitirme rasyonlarında rasyonda bulunan ham nişastanın rasyonun toplam kuru maddesine oranı maksimum yüzde kaç olmalıdır saygılar?

Sayın Mustafa Alpaslan,

Oldukça önemli ve modern besleme teknikleri içerisinde kullanılan rasyon değerleri hakkında bilgi almak istemişsiniz. Bu soru beni fazlasıyla mutlu etti. Ruminant hayvanlar için selüloz yerine NDF değerlerinin kullanılması gerekmektedir. Bu dönemde rasyon NDF değerlerinin en az %20 olması gerektiğini düşünüyorum. Bunun içinde saman veya yonca kullanımına göre kaba yem oranı değişebilmektedir. Bu dönemdeki hayvanların rasyonlarının büyük bölümü, neredeyse %80-90'ı tane yemlerden oluşmaktadır. Rasyon nişasta değeri %45cvarında olması gerekirken Türkiye şartlarında bunu sağlayan bir rasyonun uygulanmasının zor olduğunu söyleyebilirim. Zira asidozis ve ayak hastalığı birçok üreticinin korkulu rüyasıdır. Ayrıca fabrika besi yemlerinin de bu düzeyde nişasta içermemesi de rasyodau arzu edilen düzeyde nişastanın olmamasına sebep olmaktadır.

Tosunun ağzı şişti ne yapmalıyım?Ibrahim
17 Ocak 2019

7 aylık tosun gün içinde sabah bir şeyi yokken öğleden sonra kontrol etmek için dolaştığımda ağzı köpürmüş ve şişmiş bir şekilde buldum. Hocam, sebebi ne olabilir?

Sayın İbrahim bey,

Buna sebep olarak çok sayıda faktör söyleyebilirim. Zehirlenme, aşırı buğday gibi tane yem, fabrika yemi veya kepek yedirilmesi gibi faktörler başta gelmektedir. Bunların dışında pancar ve elma gibi yumru yemlerin yemek borusunu tıkaması da sebep olmaktadır. Ayrıca midenin tıkanmasına yol açan yabancı cisim, yem çuvalı yeme gibi nedenler de söylenebilir. Bu problem hala devam ediyorsa bir hekime muayene ettirmenizde fayda bulunmaktadır.

Kuzuda şişkinliğin nedeni ne olabilir?ERKAN uğurlu
17 Ocak 2019

Üç günlük kuzum var. Aşırı derecede şişti, ne yapmalıyım?

Sayın Erkan Uğurlu,

Ağız sütü veya sütün yanlışlıkla ön mideye geçmesi gibi problemler bu yaştaki hayvanlarda şişme gibi problemlere sebep olabiliyor. Eğer sütü biberonla veriyorsanız aynı saatte ve ılık tükettiriniz. Süt içirme şeklini bilmiyorum ama eğer annesini emiyorsa buradan tahmin edemeyeceğim daha farklı sebepler olabilir.

Koyun ve besi kuzularını nasıl besleyelim?Bahar
17 Ocak 2019

Hocam değerleri yeniden hesapladım buna da bir yorum yapınız lütfen. Gebe olan yada olmayan tüm koyunlara, koçlara ve 2 aylık kuzulara sürekli ara vermeden önünde serbest duracak kadar bol miktarda 2700 kalori, 16.5 protein, 7.85 selüloz içeren yem vereceğim. Kaba yem olarak bol miktarda ya %100 yonca yada %50 Yonca+%50 kuru çayır otu karışımı vereceğim. Bu yem tüm süreye ağır gelir mi? Şimdi nasıl? Tekrar bir yorum yapar mısınız?

Sayın Bahar hanım,

Koyunların ve besi kuzularının yaşları ve süt dönemlerine göre farklı yemler ve farklı oranlarda kaba-konsatre yemler verilmektedir. Dediğiniz yemler süt verme dönemi hariç diğer dönemlerde koyunlar için fazla gelebilir. Bu nedenle hayvanlarınız yağlanabilir. Laktasyon dönemi dışında enerji ve protein değerlerini azaltınız. Kuzular için ise besi sonuna doğru bu rasyonun enerjisi yetersiz gelebilir. Tane yem miktarını artırınız. Tüm sürüye tekçeşit bir rasyon faydasından çok zarar verecektir. Buradan tüm sürünüze rasyon örneği vermem mümkün değil.

Erken doğan buzağıyı nasıl besleyelim?Taner
16 Ocak 2019

Hocam buzağımız erken doğdu, ayağa kalkıyor biraz yürüyebiliyor ama çabuk yoruluyor. Sütte içiyor, titriyor bir şey olacak diye korkuyoruz. Sanki nefes almakta zorluk çekiyor gibi. Teşekkür ederim.

Sayın Taner bey,

Erken doğan hayvanların yaşaması biraz zor oluyor. Bu hayvanların bakım ve besleme şartlarının sağlanması oldukça önemlidir. Hayvanın hayatının ilk günlerinde hastalıklara dayanıklılığının sağlanması için ağız sütünün tükettirilmesi gerekmektedir. Bunun dışında içirilecek süt miktarının normal buzağılara göre biraz daha fazla tutulmasında fayda bulunmaktadır. Nefes alıp vermesinde sıkıntı varsa bir veteriner hekime veya Fakülte kliniğine başvurmanızda fayda bulunmaktadır.

Kuzulardaki halsizliğin nedeni ne olabilir?mehmet
15 Ocak 2019

Hocam kuzu ayakta durmakta güçlük çekiyor. İshal yok, kuzular halsiz ve az emiyorlar ne yapmalıyım?

Sayın Mehmet bey,

Bir veteriner hekime kuzularınızı muayene ettiriniz. Kuzularınıza 2. haftadan kuzu başlangıç yemlerini veya mısır-arpa gibi tane yemlerle soya küspesi gibi protein katkıları yediriniz. Birçok beslemeci tasvip etmese de az miktarda yonca gibi kuru otları da başlayabilirsiniz. Özellikle selenyum ve vitamin E gibi mineral ve vitamin eksiklikleri bu gibi sorunlara yol açabiliyor. Ayrıca bakır ve kobalt gibi mineralleri de ağızdan hap olarak yutturmanızda fayda bulunmaktadır.

İneklerin kızgınlığa gelmesi için ne yapalım?Barış Karakaya
15 Ocak 2019

Hocam merhaba inekler doğum sonrası en kısa zamanda kızgınlığa gelmesi için uygulanması gereken prosedür nedir, neler yapmalıyım, hangi ilaçları kullanmalıyım? Teşekkürler.

Sayın Barış Kaya,

Yetiştiriciler arasında çok yanlış bir inanış var. Sanki doğumdan itibaren bazı ilaçlar kullanılırsa hayvan daha çabuk kızgınlığa gelebilir diye düşünülüyor. Hayvanın kendini kısa sürede toparlayıp kızgınlık göstermesi için öncelikle doğum sonrası yem tüketiminin hızla yükselmesi ve içeriğinin de iyi olması gerekiyor. Bu dönemde enerji içeriği yüksek olan yemlere iyi alıştırma yaparak, asidozis gibi problemlere yol açmadan hayvanı fazla zayıflatmadan hayvanın kısa sürede kızgınlık göstermesi gerekir. Hayvanlarınızın süt verimi yüksekse kaliteli kaba yemleri ve mısır silajını kullanınız. Samanı azaltınız. Genelikle 21 proteinli enerjisi yüksek, proteini soya küspesi gibi kaliteli protein kaynaklarından oluşan yemlerle beslemekte fayda bulunmaktadır. Hayvanlarınızın verimleri düşükse 19 proteinli yemlerle besleyebilirsiniz. Bunların yanı sıra ayda bir ADE vitaminlerin iğnesini yapınız ve mineral tozlarını kullanınız. Doğum sonrası ilk 1 hafta antibiyotik gibi sentetik ilaçların kullanılması karaciğeri yormakta ve hayvana daha çok zarar vermektedir.

Küçükbaş hayvana proteinli yem ve yonca verilir miBahar
15 Ocak 2019

Hocam koyunlara, koçlara ve 2 aylık kuzulara sürekli ara vermeden önünde serbest duracak kadar bol miktarda 2700 kalorili %18 proteinli yem versem, yanında da bol yonca versem protein oranı fazla gelir mi? İleride başıma iş açar mı?

Sayın Bahar hanım,Hayvanların ihtiyaçları yaş ve verimlerine göre değişmektedir. İki aylık kuzulara dediğiniz yemleri verebilirsiniz. Besi sonunda enerjili yemlere geçmeniz gerekebilir. Koyunlarında doğum sonrası yaklaşık 4 ay süt verimini teşvik etmek için belirttiğiniz yemlerden rasyon yapıp miktarları ihtiyaçlara göre dengeleyerek verebilirsiniz. Diğer dönemlerde fazla gelir. Koçlara aşım dönemi hariç bu yemler enerji ve protein içeriği olarak yüksek gelir. Aşım döneminde de çoğunlukla enerji kayağı olan tane yemleri tercih ediniz.

Sezeryanla alınan kuzular yaşar mı?Tunay
13 Ocak 2019

Ağır gebe koyunum ileri derece fıtık oluştu. Şuan yerinden kalkamıyor. Veteriner arkadaş fıtık bölgesini açıp dikelim diyor fakat risk büyük. Hem koyun hem kuzuları kaybedebiliriz diyor. Diğer veteriner arkadaş sezeryanla kuzuları alalım diyor. Hocam kuzular yaşar mı sizce? Size göre nasıl yol izleyelim?

Sayın yetiştirici,

Sezeryan ile kuzular alınabilir fakat yaşamaları zor olabilir. Bence mümkünse doğumu bekleyiniz. Bu şartlarda fıtık ameliyatı da zor olabilir. Fakülte şartlarında ameliyat daha doğru olabilir.

Kuzunun karnı şişti ve öldü neden ölmüş olabilir?mehmet
11 Ocak 2019

Hocam benim kuzu 20 günlüktü. Karnı şişti ve öldü. Bağırsakları şiş ve siyahtı neden olabilir?

Sayın Yetiştirici,

Bu dönemde benzer problemler oldukça fazla bildirilmeye başlandı. Hastalığın tam olarak teşhis edilmesi için Fakülte veya Veteriner Kontrol ve Araştırma Laboratuvarlarına ölen kuzularınızı götürerek incelettiriniz. Acilen sürünüze enterotoksemi veya halk arasında çelerme denilen hastalık için aşı yaptırmanız gerekir. Besleme saatlerini, süt ve yem çeşidini, besleme saatlerini ve hazırlanmalarını düzenli yapınız. Bu durum genellikle stres altındaki hayvanlarda gözlenmektedir.

Kızgınlığa gelmeyen ineğe ne yapılır?Mustafa ates
10 Ocak 2019

Hocam S.A. Benim inek 3,5 ay önce doğum yaptı ama hala kızgınlığa gelmedi ne yapmalıyız?

Sayın Mustafa Ateş,

Hayvanınızın kızgınlığı çok daha önceleri gözlenmeliydi. Özellikle doğum sonrası ilk 2 ay yanlış besleme bu duruma yol açıyor. Öncelikle bir veteriner hekime rahim ve yumurtalıkları kontrol ettiriniz. Yumurtalıklarda faaliyet var mı ultrason veya el ile anlaşılabilir. Kist yoksa hayvanın rasyonunda tane yemler gibi enerji kaynaklarını artırınız ve bypass yağ ilave ediniz. Özellikle vitamin A ve E iğneleri yaptırınız, mineralleri içeren premiks tozları hayvanların rasyonuna günlük olarak katınız.

Doğuma yakın ineklere tuz verilir mi?bekir
09 Ocak 2019

Doğuma yakın ineklere tuz verilir mi? Teşekkür ederim.

Sayın Yetiştirici,

Süt inekleri için kuru dönemin doğuma yakın bölümünde tuz verilmesini tercih etmeyiz. Bu özellikle yeni doğum yapan düveler için geçerlidir. Tuz meme ödemlerine yol açabilir. Sağımı engelleyerek mastit ve verim düşüklüklerine sebep olabilir. Bu nedenle tuz tüketimini bu dönemde kısıtlayınız veya tamamen kaldırınız. Özellikle kaya tuzlarını hayvanların önlerine koymayınız.

4 aylık buzağının bacakları açıldı ne yapmalıyım?hacibayram durmuş
08 Ocak 2019

4 aylık hiç problemi olmayan buzağı dün sabah arka bacakları açılmış şekilde yatıyordu. Kaldırmak istesem de kaldıramadım. Sebebi ne olabilir?

Sayın Hacıbayram Durmuş,

Bir veteriner hekime muayene ettirmenizde fayda bulunmaktadır. Hayvanın röntgenin çekilmesi gerekiyor. Yakınınızda donanımlı bir hayvan hastanesi veya fakülte varsa hayvanı götürünüz. Eğer kırık veya tendon kopması gibi bir problem yoksa ADE vitaminleri, E vitamini selenyum ve bakır içeren ilaçları uygulatınız.

Yani doğan buzağı ayağa kalkamıyor!Beytullah
07 Ocak 2019

Hocam hayırlı geceler yeni buzağı oldu ayağa kalkamıyor, süt içmiyor, güçsüzlük var. Ne yapabilirim?

Sayın yetiştirici,

Buzağının dişlerinden tam gününde doğum yapıp yapmadığını kontrol ediniz. Gününde doğan hayvanlar için eğer emmiyorlarsa sonda ile ağız sütünü günde 4 kg kadar verebilirsiniz. Hayvanın bacaklarına masaj yapınız. Diğer durumlarda veteriner hekiminize başvurunuz.

Kuzunun karnı şişti ve öldü nedeni ne olabilir?mehmet
07 Ocak 2019

Hocam benim kuzu 20 günlüktü karnı şişti ve öldü. Bağırsakları şiş ve siyahtı neden olabilir?

Sayın yetiştirici,

Acilen veteriner hekiminize başvurunuz ve tüm sürüye enterotoksemi (çelerme) aşısı yaptırınız. Özellikle hayvanın konforu, kalabalık, ısı, ışık gibi stres faktörlerini gideriniz. Hayvanın beslenme ve emme saatlerini düzenleyiniz. İkinci haftadan itibaren kuzu başlangıç yemlerine geçiniz, önlerinde taze ılık su bulundurunuz. Bu hastalık düzgün beslenmeyen ve her öğünde farklı beslenen hayvanlarda gözlenir. Aşı ile çözüleceğini düşünüyorum ama dediğim faktörlere de dikkat ediniz.

Topraksız çimlendirmenin avantajları nelerdir?Ali Tas
07 Ocak 2019

Hocam saygılar. Benim sorum topraksız çimlendirme içindi. 1 kg arpadan 6 ile 8 kg yeşil ot elde ediliyor. Tabi bunun büyük oranı su ama besin değeri nedir? Besi hayvanlarına gider mi? Avantaj ve dezavantajları nelerdir? Teşekkürler.

Sayın Ali Taş,

Bu tip yeşil yetiştirme yapanlar daha önce de oldu fakat devamlılığını sağlayamadılar. Çünkü Türkiye şartlarında enerji en pahalı kaynaklardan birisidir. Enerji kullanmadan bu üretimi gerçekleştirmek mümkün değildir. Ayrıca bu üretimde kullanılan arpa özel bir çeşit olup fiyatı pahalıdır. Bazen hayvanların üretilen yeşil arpayı da reddettiğini gördüm. Bu nedenle ben tercih etmem ama gerisine siz karar vermelisiniz. Yeşil arpayı bir kaba yem gibi değerlendirmek gerekmektedir. Genellikle kuru maddeleri ve enerji değerleri düşük fakat proteini yüksek olabilir. Sonuçta üretseniz dahi hayvan başı ne kadar verebileceğinizi hesaplamanız gerekmektedir. Bu yeşil yemden 1 kg verdiğinizde 200 gram kuru yeşil ota eşdeğer bir yem olabilir.

İnek doğum yapalı 4 ay oldu boğaya gelmiyor!Serbay
06 Ocak 2019

Hocam benim inek doğum yapalı 4 ay oldu. Her gün takip ettiğim halde boğaya gelmedi. Bu küçük kutu olan vitaminlerden kullandım. Kızgınlık için veteriner iğne verdi. Yine bir şey yok ilk buzağıyı yaptı ve boğaya gelmedi yonca silaj süt yemi saman veriyorum. İneğim 20 lt süt verimi var. Yardımınız için şimdiden teşekkürler.

Anladığım kadarıyla veteriner hekiminiz muayene yaptı ve kızgınlık için bir takım ilaçlar verdi fakat fayda görmediniz. Doğum sonrası hayvanlarınıza yeterli enerji beslemesi yapmadığınızda aşırı zayıflama olabiliyor. Bunun sonucunda hayvan kızgınlık göstermiyor. Hayvan tekrar kilo almaya başlayıncaya kadar da kızgınlık görülmüyor. Eğer yumurtalıklarda kist oluşmadıysa Böyle bir hayvanınıza 15-20 kg mısır silajı, 3-4 kg saman, 4-5 kg yonca ve 8 kg kadar fabrika yemi yediriniz. Toz vitamin mineralleri yemine karıştırınız.

Koyun ikiz doğurdu sütü yetmeyebilir!Muzo
05 Ocak 2019

Hocam koyun ilk kez doğum yaptı ikiz doğurdu. Sütü yetmeyebilir ileri doğru bu yavrulara günde 1'er öğün mama takviyesi yapsam bir sorun yaşar mıyım? Özellikle ishal olur mu onu merak ediyorum.

Sayın Yetiştirici,

Mama takviyesi ishal yapmaz. Tabii uygun miktarda verirseniz. Mamaların üzerinde yazan kullanım miktarlarına uyunuz. Fazla verdiğinizde ise olan ishal bakteriyel değildir fakat fazla beslemeye gerek yoktur. Bence her iki öğünde süt ile birlikte veriniz. Her öğünde sabit uygulama yapınız.

Sığır yem yemiyor ne önerirsiniz?Mustafa
05 Ocak 2019

İyi günler hocam benim hayvan yaklaşık bir aydır yem yemiyor. İlaClark kulladım, toz kullandım, mide çalıştırıcı hiç faydası olmadı. İştah açıcı ilaçlar kullandım pek değişen bir şey olmadı. Saygılar iyi çalışmalar.

Sayın yetiştirici,

Buradan hayvanın neden yem yemediğini söylemek yanlış olacaktır. Bir veteriner hekime muayene ettirmeniz iyi olacaktır. Hayvanların yem yemesini engelleyen birçok sebep bulunmaktadır. Sizin dediğiniz 1 aylık dönem oldukça uzun bir dönemdir. Hayvanınızın oldukça zayıf ve halsiz düşmüş olması gerekir diye düşünüyorum. Eğer bir hastalık olmadığını düşünüyorsanız iştah açıcı olarak hayvan başına günde yaklaşık 0.5 kg kadar melası yemin üzerine dökünüz. Ayrıca bazı vitamin ve mineral tozları yeme katmanız gerekebilir. ADE vitamini de iğne olarak yaptırınız.

Tosunun ön bacağında şişlik var ne yapmalıyım?Tunahan akyol
04 Ocak 2019

Merhaba hocam. 17 aylık tosunun ön bacağında şişlik var ayağının üstüne biraz zor basıyor ve tekliyor ne yapabilirim?

Sayın Tunahan Akyol,

Hayvanınız bağlı ise serbest bölmeye alınız. Ayağı iyice yıkayıp dezenfekte ediniz ve tabanda yara var mı kontrol ediniz. Her durumda bir veteriner hekim yardımı almanız gerekecektir. Kendi bildiğiniz veya çevrenizdekilerin bilgileriyle hareket etmeyiniz, daha kötü duruma gelebilir. Genellikle bu yaştaki hayvanlarda artan ağırlık ve özellikle bağlı tutulma nedeniyle böyle şişkinlikler olabiliyor. Eklem bölgelerinde bulunan bazı yapılarda iltihaplanabiliyor. Bu ağırlıkta ve yaşta ayak-bacak hastalıkları genellikle tedavi süresince hayvana kilo aldırmıyor, çoğunlukla hayvanı zayıflatabiliyor.

Yeni doğan kuzuların göbek bağı bağlanır mı?Zafer Erdal
03 Ocak 2019

Hocam çiftlik ortağım eski kafalı birisi. Yeni doğan kuzuların göbek bağını bağlatmıyor. Ben de göbek bağı kuruyana kadar sık sık baticon sıkıyorum günde 4-5 kez. Yine de risk almış olur muyuz?

Sayın Zafer Erdal, Buzağı doğduktan sonra göbek kordonunun 5-6 cm kadar uzunlukta kesilmesi tavsiye edilmektedir. Bazıları bağlanmasını, bazıları ise bağlanmamasını tavsiye etmektedirler. Kesin bir kanı yok. En önemli yapacağınız uygulama ise tentürdiyot ile göbek kordonunu yıkamanızdır. Göbek kordonunun kuruyarak kısa sürede düşmesi gerekmektedir.